Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1834

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
18-a jarcento |
**19-a jarcento**
| 20-a jarcento
| ►

◄ |
1800-aj jaroj |
1810-aj jaroj |
1820-aj jaroj |
**1830-aj jaroj**
| 1840-aj jaroj
| 1850-aj jaroj
| 1860-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1830 |
1831 |
1832 |
1833 |
**1834**
| 1835
| 1836
| 1837
| 1838
| ►
| ►►

| **1834 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 1834 *MDCCCXXXIV* |
| Ab urbe condita | 2587 |
| Armena kalendaro | 1283 ԹՎ ՌՄՁԳ |
| Bahaa kalendaro | -10 – -9 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1889 – 1890 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 1756 – 1757 |
|  - *Kalijugo* | 4935 – 4936 |
| Budhisma kalendaro | 2378 |
| Ĉina kalendaro | 4470 / 4530 – 4471 / 4531 癸巳 – 甲午 |
| Etiopa kalendaro | 1826 – 1827 |
| Franca respublika kalendaro | 42 - 43 *XLII -XLIII* |
| Hebrea kalendaro | 5594 – 5595 |
| Holocena kalendaro | 11834 |
| Irana kalendaro | 1212 – 1213 |
| Islama kalendaro | 1249 – 1250 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2494 (皇紀2494年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 11834 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 4167 |
| Tajlanda suna kalendaro | 2377 |

**1834** estis normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1834 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Fondita "La Antikva kaj Reĝa Klubo de Golfludo" en Skotlando.
* Refondita Urbo Sparto.
* Unuaj ŝorbetoj venis al Brazilo el Bostono per ŝipo "Madagascar".
* Charles Babbage projektis la unuan prakomputilon.
* La guberniestro de Okcident-Aŭstralio, Stirling, gvidis 25 policistojn kontraŭ aborigenoj kiuj atakus blankulojn. Eble tuta tribo estis mortigita.
* Angloj sendis al Ĉinio George James Gordon por akiri semojn de teo.
* Unuaj reguloj de moderna atletiko establitaj en Anglio.
* Hungara lingvo antsataŭigis la Latinan en tribunaloj de Hungario.
* Mikaelo la 1-a (Portugalio) la Urzurpanto, la Absolutisma, la Tirano, la Fihomo ktp. renversita de Princo Petro, kiu restarigis reĝinon Maria la Bona Patrino.
* NGC 6416, NGC 6425, NGC 727 kaj NGC 2113 malkovritaj.
* Fondo de la Universitato de Berno (Svislando).

## Naskiĝoj

* 6-a de januaro: Stepan Rudanskij, ukraina poeto (m. 1873)
* 7-a de januaro: Philipp Reis, germana inventisto (m. 1874)
* 8-a de februaro: Dmitrij Mendelejev, rusia kemiisto (m. 1907)
* 13-a de junio: Kanstancin Wieranicyn, belorusa poeto (mortis ĉirkaŭ 1904)
* 2-a de aŭgusto: Frédéric Auguste Bartholdi, franca skulptisto (m. 1904)
* 3-a de oktobro: Vilém Blodek, ĉeĥa komponisto (m. 1874)
* 10-a de oktobro: Aleksis Kivi, finna verkisto (m. 1872)
* Abraham Reeser Horne, usona pensilvanigermana verkisto (m. 1902)

## Mortoj

* 6-a de januaro: Richard Martin, irlanda politikisto (n. 1754)
* 20-a de majo: Markizo de la Fayette, franca nobelo kaj revoluciulo dum Franca kaj Usona Revolucioj (n. 1757)
* 24-a de septembro: Petro la 1-a, imperiestro de Brazilo (n. 1798)
* 29-a de decembro: Alexander Chalmers, skota verkisto (n. 1759)
# Johannes Diderik van der Waals

| **Johannes Diderik van der Waals** |
| --- |
| **Nobel-premiito**  |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **Naskiĝo** | 23-an de novembro 1837 (1837-11-23) en Leiden |
| **Morto** | 8-an de marto 1923 (1923-03-08) (85-jaraĝa) en Amsterdamo |
| **Tombo** | Amsterdam New Eastern Cemetery (en)    vd |
| **Lingvoj** | nederlanda vd |
| **Ŝtataneco** | Reĝlando de Nederlando   vd |
| **Alma mater** | Universitato de Lejdeno   vd |
| Familio |
| **Edz(in)o** | Anna Magdalena Smit (mul)  (1865–1881)  vd |
| **Infanoj** | Jacqueline E. van der Waals (en) , Johannes Diderik van der Waals Jr. (en)   vd |
| Profesio |
| **Okupo** | fizikisto  teoria fizikisto  universitata instruisto  matematikisto  ĥemiisto  instruisto   vd |
| **Laborkampo** | fiziko  vd |
| **Doktoreca konsilisto** | Pieter Rijke vd |
| Verkado |
| **Verkoj** | radiuso de van der Waals ❦ ekvacio de Van-der-Waals vd |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj | * (1910)  Nobel-premio pri fiziko

vd |

 |
|

| [Montri]  Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj | Amerika Filozofia Societo (1916–) Usona Nacia Akademio de Sciencoj (Eksterlanda partnero de la Nacia Akademio de Sciencoj) (1913–) Nacia Akademio de la Linkoj (socio straniero (it) ) (1903–) Prusa Akademio de Sciencoj  Reĝa Nederlanda Akademio de Artoj kaj Sciencoj   vd |

 |
|

| [Montri]  Influita de |
| --- |
|  | Rudolf Clausius vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Johannes Diderik van der WAALS** (naskiĝis la 23-an de novembro 1837 en Leiden; mortis la 8-an de marto 1923 en Amsterdamo) estis nederlanda fizikisto.

## Vivo

Post sia studado, li estis instruisto en lia hejma urbo Leiden. Sen akiro de abiturienta ekzameno (necesa por studado), li vizitis (1862 ĝis 1865) en la Universitato Leiden prelegojn kaj seminariojn. Tie li akiris plivastigon de la instrua atestilo pri fakoj de matematiko kaj fiziko. Ekde 1864 li estis instruisto en Deventer. En 1866 li transprenis postenon ĉe la gvidanta lernejo en Den Haag, kie li estis pli poste lerneja direktoro. La instruadon natursciencoj ebligis por li ŝanĝiĝo de leĝo, kiu permesis instrui tiujn sen abiturienta ekzameno. Van der Waals finis 1873 sian studadon kun disertacio en fiziko. Li aktivis kiel profesoro de fiziko ekde 1877 ĉe la Universitato de Amsterdamo.

## Laboro

Van der Waals esploris i. a. la rilaton inter la molekuloj kaj okupiĝis pri teorioj de la materia stato. Li malkovris en 1869 la interefikon de fortoj inter molekuloj – la pli poste post li nomumita forton de Van-der-Waals. Li ellaboris en 1873 kadre de lia doktoriĝa laboro, modelon pri kontinueco de gasformaj kaj likvidaj statoj de la materio. El tio skizis li stat-ekvacion, kiu montris ke la agrego-statoj de gasoj kaj likvaĵoj transformiĝas ne nur unu en la alian, sed tiuj agrego-statoj baziĝas je la sama fizikaj bazprincipoj.

Por lia laboraĵo ricevas van der Waals en 1910 Nobel-premion pri fiziko "por siaj laboraĵoj pri la statoekvacio de gasoj kaj likvaĵoj".

## Vidu ankaŭ

* Listo de kemiistoj
* Ekvacio de Van-der-Waals
* Radiuso de Van-der-Waals
* Forto de Van-der-Waals
# Tajgo

*Por urbo en Kemerova provinco en Rusio vidu en Tajga, vidu la paĝon Tajgo (apartigilo).*
siberia tajgo
**Tajgo**, foje nomata **boreala arbaro**, estas norda arbaro. Pro la PIV-a difino de tajgo kiel "la virga arbaro en norda Siberio, inter la tundro kaj la stepo", oni kutime pensis pri tajgo unuavice en la kunteksto de Siberio. Nuntempe oni tamen ankaŭ uzas la terminon rilate la similan ekosistemon de norda Eŭropo kaj Nordameriko, kaj laŭe PIV2 difinas tajgon kiel "boreala arbaro (vs ekosistemo) karakterizata de la plejkovreco de koniferoj (i.a. pinoj, larikoj, piceoj).

La pejzaĝo tajga estas karakterizita per arbaroj el ĉefe pinoj kaj betuloj, kreskantaj sur grundo, kiu somere nur parte malfrostiĝas kaj tiam estas marĉa.

Krome la vorto "Tajga" estas la nomo de pluraj komunumoj en Rusio.

tajga vegetaĵa zono tutmonde
## Vidu ankaŭ

* Holarktiso
* Mezvarmaj koniferarbaroj
* Tropikaj kaj subtropikaj koniferarbaroj

## Ekoregionoj

| Nearktisaj tajgoj |
| --- |
| NA0601 Alaskaj montaraj tajgoj |  Usono |
| NA0607 Jukona malaltaĵa tajgo de landinterna Alasko |  Usono |
| NA0613 Nord-kordileraj arbaroj |  Kanado |

| Palearktisaj tajgoj |
| --- |
| PA0601 Orient-siberia tajgo |  Rusio |
| PA0602 Islandaj betularoj kaj altmontara tundro |  Islando |
| PA0603 Kamĉatkaj-kurilaj herbejoj kaj duonarbaroj |  Rusio |
| PA0604 Kamĉatka-kurila tajgo |  Rusio |
| PA0605 Nordorient-siberia tajgo |  Rusio |
| PA0606 Oĥotska-manĉuria tajgo |  Rusio |
| PA0607 Saĥalena tajgo |  Rusio |
| PA0608 Skandinava kaj rusa tajgoj |  Rusio,  Svedio |
| PA0610 Uralaj tundro kaj tajgo |  Rusio |

## Eksteraj ligiloj

* angle Tajgaj : listo de ekoregionoj (WWF) Arkivigite je 2021-05-13 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Tajgoj : tutmondaj 200-unuoj (WWF) Arkivigite je 2012-01-03 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Tajgo