# Reunio

| Reunio |
| --- |
| La Réunion |
|  |
|  |  |
| Flago | Blazono |
|

| [Montri]  Estas |
| --- |
| regiono de Francio, transmara departemento, dependanta teritorio [+] |

 |
|

---

 |
| **Oficiala nomo**: Département d'Outre-Mer de la Réunion |
|

---

 |
| Ŝtato |  Francio |
| Departementoj | La Réunion (974) |
|

---

 |
| Akvejo | Hinda oceano |
| Najbaras kun | Hinda Oceano |
| Gravaj urboj | Saint-Denis, Saint-Benoît, Saint-Paul, Saint-Pierre, Le Tampon |
|

---

 |
| Koordinatoj | 21° 7′ S, 55° 32′ O (mapo)-21.11444444444455.5325
  |
| Prefektejo | Saint-Denis (Reunio) |
| Plej alta punkto | Najlo de Neĝo [+] |
| Plej malalta punkto | Hinda Oceano [+] |
|

---

 |
| Akvokolektejo | 2 512 km² (251 200 ha) [+] |
| Areo | 2 512 km² (251 200 ha) |
|

---

 |
| Loĝantaro | 833 944 (2012) |
| Denseco | 331,98 loĝ./km² |
|

---

 |
| Prefekto | Jacques Billant |
| Regionestro | Huguette Bello |
|

---

 |
| Horzono | UTC+04:00 |
| ISO-kodo | RE, FR-974 |
| Loko de Monda heredaĵo de UNESCO |
| Nomo | Pitons, cirques et remparts de l’île de la Réunion |
| Tipo de heredaĵo | natura heredaĵo |
| Jaro | 2010 (34) |
| Numero | 1317 |
| Kriterioj | vii, x |
|

---

 |
| Lingvoj | franca, Reunia kreola lingvo |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Reunio (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |
| Reunio |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Reunio (Reunio)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Reunio |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Réunion** [+] |
| **Retpaĝaro**:  |
|  |

**Reunio** (france *La Réunion*, kreole: *Rényon*) estas franca vulkaninsulo en Afriko oriente de Malagasio kaj okcidente de Maŭricio. Kiel departemento kaj regiono de Francio, ĝi estas unu el la eksteraj regionoj de la Eŭropa Unio kaj apartenas al la Eŭrozono. Ĝi tamen ne estas kovrita de la Schengen-interkonsentoj.

La prefektejo estas Saint-Denis

La valuto estas eŭro (EUR, kodo 978)

Flago de Reunio

Horzono: UTC +4.

La regiona kodo estas 262.

Interreta domajno - .re

ISO-kodo estas RE

La klimato estas tropika.

## Nomo

La plej antikva konata nomo de tiu insulo estas la araba nomo “Dina Morgabin”, kiu aperas sur la mapo de Cantino (1502).

Komence de la 16-a jarcento la Portugaloj nomis la insulon “Santa Apolónia” (vidu sube la parton pri la historio de Reunio).

En la 17-a kaj 18-a jarcentoj, sub la malnova reĝimo (fr: *ancien régime*), tiu insulo estis nomata Insulo Burbono, laŭ la reĝa dinastio de Francio. Post la Franca revolucio de 1789, la Nacia Konvencio decidis la 23-an de Marto 1793 renomi la teritorion Île de la Réunion (Insulo Reunio) por forigi ajnan ligon kun la antaŭa epoko. Kial oni elektis tiun nomon, tio ne estas klara kaj ne ekzistas dokumento por subteni la hipotezojn.

* La vorto “réunion” en la franca kutime signifas “kunveno”. Eble la nomo estis elektita honore al revolucia epizodo okazinta en 1792: la alianciĝo de la Nacia Gvardio kun la ribelanta popolo dum la atako de la Palaco Tuilerioj la 10-an de Aŭgusto 1792, kio kondukis al la abolicio de la monarĥio en Septembro 1792.

* Eble per la vorto “réunion” oni volis memorigi pri la unuiĝo kun la parizaj soldatoj de la volontulaj soldatoj venintaj de Marsejlo la 30-an de Julio 1792, kantante faman marŝan kanton, kiun oni poste nomis “la kanto de la Marsejlanoj” kaj elektis kiel himnon de Francio.

En la 19-a jarcento, la insulo denove ŝanĝis sian nomon: en 1806, dum la Unua Imperio, generalo Decamps nomis ĝin **Insulo Bonaparte** (france *Île Bonaparte*) honore al Napoleono Bonaparte. En 1810, post kiam la Brita Imperio akiris kontrolon de la insulo, ties nomo refariĝis Insulo Burbono.

Fine, post la falo de la Julia monarkio, la nomo de la insulo (kiun la Britoj redonis al Francio en 1815 laŭ la Traktato de Parizo, 1814) denove ŝanĝiĝis al Insulo Reunio per dekreto de la provizora registaro la 7-an de marto 1848.

Laŭ la originala literumado kaj klasikaj ortografiaj kaj preseraraj reguloj, la artikolo “la” en la franca nomo Île de la Réunion estis skribita per minusklo, sed fine de la 20-a jarcento, multaj verkoj adoptis la majusklan literumadon “La Réunion” por emfazi la integriĝon de la artikolo en la nomon. Ĉi tiu lasta literumado konformas al la rekomendoj de franca Nacia Komisiono pri Toponimoj (loknomoj) kaj aperas en la nuna Konstitucio de la Franca Respubliko en Artikoloj 72-3 kaj 73.

## Geografio

La insulo (apartenanta al la Maskarenoj) estas 50 km-ojn larĝa kaj 70 km-ojn longa. La insulo Reunio estas la plej okcidenta insulo de la maskarena insularo, kiu ankaŭ inkluzivas la insulojn Maŭricio, 172  km oriente-nordoriente, kaj Rodriges. Ĝi troviĝas je 800 km-oj oriente-sud-oriente de Madagaskaro. Reunio estas parto de la ekologia regiono Sejŝelaj kaj maskarenaj humidaj arbaroj.

Krom la ebenaĵoj, la marbordaj regionoj estas ĝenerale la plej ebenaj regionoj, precipe en la nordo kaj okcidento de la insulo. La marbordo de la sovaĝa sudo, tamen, estas pli kruta.

En 2008, la artisto Brice Guilbert faris muzikfilmeton titolitan *La Réunion*. En ĉi tiu filmeto, oni vidas lin trairi ĉiujn pejzaĝojn de la insulo.

### Urboj

Vilaĝo Manapany en la sudo de la insulo
* Saint-Denis
* Saint-Benoît
* Saint-Paul
* Saint-Pierre
* Le Tampon

La insulo havas grandan havenon (Le Port) kaj du flughavenojn (Gillot kaj Pierrefonds).

## Klimato

La temperaturoj sur la insulo estas tre mildaj dum la tuta jaro. Reunio havas averaĝan temperaturon de 21–38 °C. La varma somera periodo etendiĝas de oktobro ĝis marto kaj la iom pli malvarmeta periodo de aprilo ĝis septembro. Ciklonoj foje okazas inter decembro kaj februaro. La akvotemperaturo varias inter 22 kaj 27 °C dum la tuta jaro. La averaĝa temperaturo ĉe la marbordo estas 21 gradoj vintre kaj 28 somere. En la montoj estas ĉirkaŭ 10 gradojn pli malvarme.

##### Sezonoj

Reunio karakteriziĝas per humida tropika klimato moderigita de la oceana influo de la pasatoj blovantaj de oriento al okcidento. La insula klimato karakteriziĝas per granda ŝanĝiĝemo, precipe pro la impona reliefo de la insulo, kiu formas la bazon de multaj mikroklimatoj. Rezulte, ekzistas signifaj diferencoj en precipitaĵo inter la ventflanka marbordo oriente kaj la ŝirmflanka marbordo okcidente, kaj en temperaturo inter la pli varmaj marbordaj regionoj kaj la relative malvarmetaj regionoj.

Estas du apartaj sezonoj sur Reunio, kiuj estas determinitaj de la pluvokvanto:

* pluvsezono de januaro ĝis marto, dum kiu pluvas dum la plej granda parto de la jaro;
* seka sezono de majo ĝis novembro. Sur la orienta parto kaj la antaŭmontoj de la vulkano, tamen, la pluvoj ankaŭ povas esti signifaj dum la seka sezono;
* La monatoj aprilo kaj decembro estas transiraj monatoj, kelkfoje tre pluvaj sed kelkfoje ankaŭ tre sekaj.

La *Pointe des Trois Bassins*, situanta ĉe la marbordo de la municipo *Les Trois-Bassins* (okcidente), estas la plej seka stacio kun normala jara pluvokvanto de 447,7 mm, dum *Le Baril* en *Saint-Philippe* (sudoriente) estas la plej malseka marborda stacio kun normala jara pluvokvanto de 4 256 mm. Tamen, la plej malseka stacio situas en *Sainte-Rose* kun averaĝa jara pluvokvanto de preskaŭ 11 000  mm, igante ĝin unu el la plej malsekaj lokoj en la mondo.

##### Ciklonoj

La insulo situas en la tropika baseno de la sudokcidenta Hinda Oceano: dum la ciklona sezono , kiu oficiale daŭras de novembro ĝis aprilo, la insulon povas trafi ciklonoj kun ventrapidoj superantaj 200  km/h kaj kaŭzi torentajn pluvojn. Ekde 1993, la RSMC (Regiona Specialigita Meteologia Centro) sur la insulo estas rajtigita de la Monda Meteologia Organizaĵo (WMO) por kontinue monitori tropikajn ciklonajn agadojn tra la sudokcidenta parto de la Hinda Oceano. Ĝi faras tion ne nur por la insulo sed ankaŭ por dek kvin landoj en la pli vasta areo.

## Demografio

Laŭ datumoj de INSEE, je la 1-a de januaro 2025, la loĝantaro de Reunio estas taksita je 904.180 loĝantoj. Kvarono de la loĝantaro estas de eŭropa deveno (precipe francoj), afrikanoj (ĉefe el Malagasio), baratanoj konsistigas preskaŭ kvaronon de la loĝantaro (guĝaratanoj kaj tamiloj) kaj homoj el suda Ĉinio, nombrante 25 000, konsistigas ĉirkaŭ tri procentojn de la loĝantaro. Parto de la loĝantaro estas de miksita malagasa deveno.

## Ŝtata strukturo

Reunio estas transmara departemento kaj regiono de Francio kaj ekster-Eŭropa teritorio de Eŭropa Unio. La ŝtato estas reprezentata en Reunio de prefekto. La teritorio estas dividita en 7 leĝdonajn balotdistriktojn reprezentitajn de deputitoj en la Nacia Asembleo.

## Administra strukturo

La departemento estas dividita en 4 arondismentojn, 25 kantonojn kaj 24 komunumojn organizitajn en 5 urbajn komunumojn. La kvar arondismentoj de Reunio estas:

* Urbeto Saint-Benoît
* distrikto Saint-Denis
* Urbeto Saint-Paul
* Urbeto Saint-Pierre

La insulo apartenas al la Eŭrozono sed ne estas parto de la Schengen-spaco. La insulo, kiu estas la sidejo de defenda kaj sekureca zono, gastigas la ĉefsidejon de la Armetrupoj de la Armitaj fortoj de la suda hinda oceana regiono (fr: *Forces armées de la zone sud de l'océan Indien*, mallonge FAZSOI), kiu kunigas la unuojn de la Franca Armeo staciigitajn en Reunio kaj Majoto.

## Historio

Longe la insulo ne estis loĝata. En la 10-a jarcento arabaj ŝipistoj trovis ĝin, sed ili ne profitis. La portugalo Diogo Dias malkovris ĝin en 1507 kaj nomis ĝin *Santa Apolonia*.

En 1638 la francoj akiris la insulon kaj ekde 1940 ĝia loknomo iĝis **Insulo Burbon(fr: **Île Bourbon**)*. Ekde 1642, ĝi iĝi franca posedaĵo. En 1649, laŭ peto de Ludoviko la 14-a, ĝi estis renomita Insulo Burbon (france *Île Bourbon*) honore al la reĝa familio Bourbon

La unuaj veraj loĝantoj alvenis en 1642. Poste alvenis ankaŭ sklavoj, kiuj kultivis kafon kaj sukerkanon.

Ĝis la malfermo de la Sueza Kanalo en 1862, Reunio estis grava haltejo inter Eŭropo kaj la Orientaj Hindioj.

Ekde 1973 Reunio estas grava milita bazo de Francio. En 2007 oni traboris la monton, kie aŭtoj trafikas kaj kanalo liveras akvon al tiuj insulopartoj, kie mankas la akvo.

## Blazono

La plej uzata blazono en Reunio estas tiu de la "radianta vulkano", desegnita de Guy Pignolet en 1975, foje nomata "Lo Mavéli" [ 110 ]  : ĝi reprezentas la vulkanon Piton de la Fournaise en la formo de simpligita ruĝa triangulo sur marblua fono, dum kvin sunradioj simbolas la alvenon de la loĝantaroj, kiuj konverĝis sur la insulon tra la jarcentoj.

## Ekonomio

Post 1715, la ekonomio kaj loĝantaro de la insulo kreskis danke al la kultivado de kafo. La kultivado de sukerkano akiris gravecon post la sendependeco en 1801 de la tiama Haitio, kiu tiutempe estis la ĉefa provizanto de ĉi tiu krudvaro en Francio. La ekonomio de Reunio baziĝas ekskluzive sur la sukerkana industrio ekde la komenco de la 19-a jarcento, kiam ĝi anstataŭis kafkultivadon. La kultivado de sukerkano restas la ĉefa agrikultura produkto, reprezentante 54% de la agrikultura tero de la insulo. Reunio estas ekonomie tre dependa de kontinenta Francio kaj la Eŭropa Unio. La kresko de urbigo estas unu el la ĉefaj minacoj al la sukerkanindustrio sur la insulo Reunio nuntempe (2026).

Hodiaŭ, kafproduktado ("*Bourbon pointu*", altkvalita kafo) reviviĝas. Aliaj relative evoluintaj kultivaĵoj sur la insulo inkluzivas ananason, geraniojn kaj vanilon, de kiuj la insulo iam estis la plej granda produktanto de la mondo

Krom sukero, oni eksportas rumon, vanilon, geranian esencan oleon, kiu estas uzata en parfumo kaj aliaj aromoj.

La insulo estas forte energidependa kun energidependeca indico kiu superas 85%.

Reunio celas evoluigi renovigeblajn energiojn por iĝi energie sendependa en 2025.

La ĉefa haveno de la insulo situas en la municipo Le Port , en la nordokcidento de la insulo.

Tamen, nuntempe estas la terciara sektoro, kiu pelas la ekonomion: komerco, servoj, kaj turismo.

### Turismo

Turismo fariĝas ĉiam pli grava enspezfonto por Reunio, igante la insulon malpli dependa de sukero- kaj vanilproduktado . La pinta sezono por turismo estas de julio ĝis septembro kaj dum decembro. La hotela kaj restoracia industrioj estas la ĉefaj ekonomiaj aktivecoj de la insulo kiuj reprezentas 35% de la laborpostenoj. Reunio estas precipe populara loko inter montogrimpistoj kaj naturamantoj. Gravaj allogaĵoj inkluzivas la vulkanon Piton de la Fournaise kaj la strandon *Boucan-Canot*. Reunio allogas multajn familiajn turistojn, homojn vizitantajn familion aŭ amikojn loĝantajn sur la insulo.

### Vulkanoj

Reunio estas vulkana insulo, kiu formiĝis antaŭ ĉirkaŭ tri milionoj da jaroj per la leviĝo de la vulkano *Piton des Neiges*, kiu hodiaŭ, je alteco de 3.070,50 m, estas la plej alta pinto de la maskarenaj montoj kaj la hinda oceano. La orientan parton de la insulo formas la *Piton de la Fournaise* , multe pli lastatempa vulkano (500.000 jarojn aĝa), kiu estas konsiderata unu el la plej aktivaj sur la planedo. La tera parto de la insulo reprezentas nur malgrandan procenton (ĉirkaŭ 3%) de la subakva monto, kiu konsistigas ĝin.

La ĉefaj vulkanoj estas Piton de la Fournaise kun 2621 m-oj alto (ankoraŭ aktiva), dum *Piton des Neiges* (ne plu aktiva) estas la pinto de la insulo kun alteco de 3070 metroj, situanta en la sudoriento de la insulo, estas unu el la plej aktivaj vulkanoj de la mondo. La vulkanoj estas kovritaj de densa arbaro.

### Monda kultura heredaĵo

Ekde aŭgusto 2010, la vulkanaj pejzaĝoj en la interno de la insulo, konsistantaj el ĉirkaŭ 40 % de la surfaca areo de la insulo, estas klasifikitaj kiel Monda Heredaĵo de UNESKO. En 2010, la koro de la Nacia Parko de Reunio (fr: *Parc national de La Réunion*) estis ankaŭ enskribita en la Liston de Monda Heredaĵo de UNESKO kiel natura heredaĵo.

#### Naturo

La insulo havas du naciajn parkojn: la Nacian Parkon de Reunio kaj la Mara Parko de Reunio.

Reunia saksikolo, konata ankaŭ sub la nomo '*tektek*'.

Tektek, unu el la simboloj de besta endemio en insulo Reunio.
## Edukado

En 2021, analfabeteco ankoraŭ tuŝis 23% de la loĝantaro de la insulo. En pli alta edukado, la Universitato de Reunio gastigas studentojn disigitajn tra siaj diversaj lokoj, precipe en Saint-Denis kaj Le Tampon.

## Kulturo

Vidu ĉefan artikolon: Reunia kreola lingvo

Vidu ĉefan artikolon: Segao (muziko)

### Literaturo

Du gravaj figuroj de parnasa skolo naskitaj sur ĉi tiu insulo estis Léon Dierx kaj Leconte de Lisle

### Arkitekturo

'*Gratin chouchou*', bakitaĵo preparita el ĉajoto laŭ kuira tekniko en kiu la supraĵo ricevas kruston.
Vilao Déramond-Barre estas vilao de kreola arkitektura modelo de granda heredaĵa intereso. La kreola ĝardeno konsistas el lokaj plantoj, troveblaj en la arbaro. Ĝi ĝenerale inkluzivas forcejon por orkideoj, anturioj kaj diversaj specoj de filikoj.

### Kuirarto

Ĝenerale parolante, pladoj sen viando aŭ fiŝo estas maloftaj, kaj tial ekzistas malmultaj vegetaraj opcioj. Unu el ili estas ĉajota 'gratino' aŭ superbakitaĵo preparita el ĉajoto. Alia kokaĵo estas la ĉefa konsumata manĝaĵo. Unu loka specialaĵo estas .stufaĵo (fr: civet de tangue), membro de la erinaceoj

### Muziko

Kajambo, floso-raslo
Du formoj de muzika esprimo historie konsistigas la folkloran tradicion de Reunio.

##### Segao

Unu estas la danca muzika stilo Segao, ankaŭ populara en Maŭricio, laŭ la bildo de usona bluso, venanta el Afriko, kiu portas kun si la nostalgion kaj doloron de sklavoj. Ties ĉefe uzataj instrumentoj estas la kadrotamburo *Kayamb. S*egaa estas kostumita balsalona danco kun ritmoj de tradiciaj okcidentaj instrumentoj (akordiono, buŝharmoniko, gitaro...) kiu atestas pri la kortega amuzado de la kolonia socio tiutempe. Ĝi restas hodiaŭ la tipa balsalona danco de Reunio kaj de la maskarena insularo ĝenerale, kun la maŭricia segao kaj la rodriga segao.

##### Malojao (maloya)

La alia muzika esprimo estas malojao (*maloya*), praktikata nur sur la insulo Reunio. Malojao, kiel Segao, originis inter afrikaj sklavoj kaj kombinas elementojn de afrika, okcidenta kaj hinda muzikoj. La frapaj akompanaj instrumentoj, kiuj estas parto de la baza ensemblo, estas la unukapa ligna cilindra tamburo roulé (anstataŭ la kadrotamburo), la kajambo (floso-raslo) kaj triangulo. Ili estas foje kompletigitaj per la bobre (muzika arĉo). En la moderna versio, elektra maloya, ĉi tiuj estas anstataŭigitaj per instrumentoj el la okcidenta pop-muziko. Maloya estas simbolo de la kultura identeco de la insulanoj. En 2009, Francio enskribis la malojaon en la Reprezentan Liston de la Nemateria Kultura Heredaĵo de la Homaro de UNESKO.

**Libereca Festivalo de Reunio**

Ĉiujare je la 20-a de decembro la loĝantoj de la insulo Reunio festas la *Festivalon de Libereco* kiu estas festo okazanta en Reunio por memorfesti la proklamon pri la forigo de sklaveco.

En Reunio oni festas la finon de longa periodo de subpremo kun ĝojo. Afrikdevenaj homoj (malagasoj, komoroj, baratanoj, yaboj, *zoreloj* (ĉeflandaj francoj) ĉiuj estos sur la stratoj, dancantaj laŭ la ritmo de segao (fr: *séga*) kaj *maloya*, la du ĉefaj muzikaj ĝenroj de Reunio. Multaj koncertoj, plejparte senpagaj, estas organizataj, same kiel kostumaj paradoj kaj prezentoj de dancoj kiel ekzemple la merengo.

#### Nuntempaj kantistoj

Inter nuntempaj kantistoj estas Tonton David, Faf Larage kaj lia frato Shurik'n (IAM), Blacko kaj Séverine Ferrer. Inter la ikonecaj muzikaj grupoj de Reunio estas Baster, Ziskakan, Pat'Jaune, Danyèl Waro kaj Ousanousava (fr.wikipedia).

### Lingvoj

En Reunio, la oficiala lingvo estas la franca. Aldone al la franca kaj pluraj gravaj enmigrintaj lingvoj, la plej vaste parolata lingvo (proksimume 90% de la loĝantaro) estas la reunia kreola. Kvankam ekde 2001, la reunia kreola lingvo povas esti instruata en mezlernejoj kiel parto de la opcio "regiona lingvo kaj kulturo", la franca testas la oficiala lingvo kaj ankaŭ la sola oficiala uzata lingvo en la administrado kaj lernejoj, kvankam ĝi estas la plej malgranda lingvo en la lando post enmigrintaj lingvoj kiel la komora, guĝarata, kantona, (*plateau*) malagasa kaj la tamila.

Kiel la nomo sugestas, la reunia kreola estas kreola lingvo, tio estas lingvo kiu estiĝis el la lingva interagado inter dominanta lingvo (en ĉi tiu kazo, la franca) kaj la popollingvoj parolataj de marĝenigitaj loĝantaroj. La Reunia kreola lingvo havas similecojn kun la naciaj lingvoj de Maŭricio (la maŭricia kreola) kaj Sejŝeloj (la sejŝela kreola), kvankam ĉi tiuj estis influitaj de la angla lingvo.

La plejmulto de la homoj el Reunio estas dulingvaj, kaj france kaj kreole, sed laŭ la Internacia Organizaĵo de la Franclingvio (OIF), en 2022, 88% de la loĝantaro scipovas paroli la francan.

#### Esperanto

Espéranto-Réunion - Eventa Servo. Por reta prelego en Esperanto pri la vivo en Reunio: vidu sub Eksteraj ligiloj.

## Politiko

Reunio estas franca transmara departemento kaj transmara regiono, dividita en kvar arondisementojn, 24 komunumojn kaj 47 kantonojn. Reunio havas tri sidlokojn en la Senato de Francio kaj kvin sidlokojn en la Franca Nacia Asembleo (france: *Assemblée nationale française* ). La ĉefa asembleo de Reunio nomiĝas *la Konsilio ĝenerala* kaj havas 47 membrojn elektitajn por sesjaraj oficperiodoj.

Reunio estas membro de la Hinda Oceana Komisiono kaj petis en 2004 membrecon de la Afrika Unio kaj de la Komuna Merkato por Orienta kaj Suda Afriko (COMESA)

## Amaskomunikilaro

La insulo fanfaronas pri pluraj privataj radiostacioj, el kiuj kelkaj elsendas tra la tuta insulo kaj allogas aŭskultantojn per interagaj programoj. Tamen, ekzistas monopolo en la aŭdvida sektoro: la domina ludanto, Cirano Group, posedas la solan privatan televidkanalon same kiel la radiostaciojn RTL Réunion, Chérie FM Réunion, NRJ Réunion, RFM, EXO FM, kaj aliajn. *Radio Free Dom* estas la esenca radiostacio de la insulo, bazita sur interagado inter prezentistoj kaj aŭskultantoj. Ĝia programado dependas ĉefe de rektaj alvokoj de aŭskultantoj, de la 5-a matene ĝis noktomezo (kaj eĉ pli longe okaze de eventoj), krom novaĵbultenoj. Ekde novembro 2010 cifereca surtera televido permesas ricevi, krom lokaj kanaloj, kanalojn de France Télévisions, ARTE, France 24 kaj la Radio- kaj Televida Oficejo de la Komoroj (fr: *Office de Radio et Télévision des Comores*, ORTC).

## Mapoj de la insulo Reunio (fr: *La Réunion*)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

HINDA OCEANOPiton des NeigesPiton des Neiges3 071 m3 071 mPiton de la FournaisePiton de la Fournaise2 632 m2 632 mRivero de PluiesRivero de MâtRivero de GaletsRivero de MarsouinsRivero de EstRivero de RempartsRivero St-ÉtienneSaint- DenisSainte- SuzanneSainte- MarieSaint-BenoîtSaint-AndréBras-PanonSalazieLa Plaine-des-PalmistesSainte-RoseSaint-PaulLe PortLa PossessionSaint-LeuTrois-BassinsSaint-PierreLes AvironsL'Étang- SaléSaint-LouisCilaosEntre-DeuxLe TamponPetite-ÎleSaint-JosephSaint-Philippe** |

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

HINDA OCEANOPiton des NeigesPiton des Neiges3 071 m3 071 mPiton de la FournaisePiton de la Fournaise2 632 m2 632 mRivero de PluiesRivero de MâtRivero de GaletsRivero de MarsouinsRivero de EstRivero de RempartsRivero St-ÉtienneSaint- DenisSainte- SuzanneSainte- MarieSaint-BenoîtSaint-AndréBras-PanonSalazieLa Plaine-des-PalmistesSainte-RoseSaint-PaulLe PortLa PossessionSaint-LeuTrois-BassinsSaint-PierreLes AvironsL'Étang- SaléSaint-LouisCilaosEntre-DeuxLe TamponPetite-ÎleSaint-JosephSaint-Philippe** |

* (Vidi la topografian mapon)
* (Vidi la administran mapon)

Mapo de Reunio |

## Sano

En 2006, Reunio estis forte trafita de moskitoj portita ĉikungunja viruso infekto. La epidemio en la regiono komenciĝis en marto 2005, probable en Komoroj. Pro la vetercirkonstancoj kiuj favoris la reproduktadon de moskitoj, la disvastiĝo de la infekto draste pliiĝis ĝis decembro de tiu jaro . Ĝis la 6-a de aprilo 2006, ĉirkaŭ 230 000 homoj (29 procentoj de la insula loĝantaro) malsaniĝis. Vojaĝantoj ankaŭ alportis ĉi tiun viruson al Eŭropo .

## Transporto

La ĉefa trafika arterio de la insulo estas la ringa vojo, kiu ligas la plej grandajn setlejojn laŭlonge de la marbordo. La geografie determinita koncentriĝo de trafiko sur ĉi tiu ringa vojo, kombinita kun la alta denseco de aŭtoj, kondukas al gravaj trafikproblemoj.

* Flughaveno Reunio Roland Garros, nomita laŭ la aviada pioniro Roland Garros, kiu naskiĝis sur la insulo. Ĝi estas la ĉefa flughaveno de Reunio. Ĝi situas en apud Saint-Denis, en la nordo de la insulo. Ĝi ofertas rektajn ligojn al la urboj de kontinenta Francio, Parizo, Marsejlo kaj Liono, same kiel al internaciaj cellokoj kiel Maŭricio, Sejŝeloj, Komoroj, Majoto, Madagasio, Sud-Afriko, Barato.
* En la sudo de la insulo, ekster la urbo Saint-Pierre, estas la malgranda Flughaveno Saint-Pierre Pierrefonds kun iom da enlanda kaj internacia trafiko.

## Naskiĝintoj en Reunio

* Charles Leconte de Lisle (1818-1894), poeto
* Roland Garros (1888-1918), aviada pioniro kaj militheroo
* Raymond Barre (1924-2007), ekonomikisto kaj politikisto (Ĉefministro de Francio 1976-1981)
* Michel Houellebecq (1956 aŭ 1958), verkisto

## Bildgalerio

* Reunio vidita el satelito
* Blazono de Reunio

## Vidu ankaŭ

* Komunumoj de Reunio
* Maskarenoj
* Reunia kreola lingvo
* Kreolaj lingvoj

## Eksteraj ligiloj

* Portalo pri Reunio en la Franclingva Vikipedio
*  Arkivigite je 2007-02-03 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2019-04-18 per la retarkivo Wayback Machine
*
*  Arkivigite je 2005-12-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Registraĵo de la prelego de Maggy Combot pri la vivo en Reunio 2022-11-25 por la Londona Esperanto-klubo esperante (Jutubo)
* Radio Free Dom