Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Oldenzaal

ISO

| **Municipo Oldenzaal** |
| --- |
|  |  |
| Flago de la municipo Oldenzaal | Blazono de municipo Oldenzaal |
|  |
| **Hansa urbo • nederlanda municipo** |
|

| [Montri]  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Rheda-Wiedenbrück vd |

 |
| Provinco | Overiselo |
| Urbestro |  |
| Ĉefloko | Oldenzaal |
| Areo  - Tero  - Akvo | 21,98 km² 21,59 km² 0,40 km² |
| Loĝantaro  - Loĝdenso | 31701 (2021) 1455 loĝ./km² |
| Geografia situo | 52° 18′ N, 6° 55′ O (mapo)52.36.9166666666667
 |
|

|  |
| --- |
| Oldenzaal (Nederlando)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Gravaj trafikaj arterioj | A1, N342, N343; fervojo Hengelo-Oldenzaal (Bad Bentheim) |
| CBS-municipokodo | 0173 |
| Telefona kodo | 0541 |
| Poŝtkodo | 7570–7579 |
| Oficiala retejo |  |
|  |

Oldenzaal: Sankta Pleĥelmo-baziliko
**Oldenzaal** (﻿ / ﻿ (mapo)) estas urbo (kun urborajtoj) kaj municipo en la regiono Twente en la nederlanda provinco Overiselo. Fine de 2021 en la municipo vivis 31 701 loĝantoj sur areo de 21,95 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 444 loĝantoj/km².

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (nederlande)

| **Provinco Overiselo**  |  |
| --- | --- |
| Almelo | Borne | Dalfsen | Deventer | Dinkelland | Enschede | Haaksbergen | Hardenberg | Hellendoorn | Hengelo | Hof van Twente | Kampen | Losser | Oldenzaal | Olst-Wijhe | Ommen | Raalte | Rijssen-Holten | Staphorst | Steenwijkerland | Tubbergen | Twenterand | Wierden | Zwartewaterland | Zwolle |
| Nederlando | Provincoj | Municipoj |
# Ak-kojunlo

|  |
| --- |
| **Ak-kojunlo** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **1378 – 1508** |  |

 |
|  |  |
| **historia lando • reĝlando** |
| **Geografio**

|  |
| --- |
|  |

 |
| Ĉefurbo: | Dijarbakiro • Tabrizo • Bagdado |
| **Loĝantaro** |
| Lingvoj: | persa lingvo |
| Religioj: | sunaismo |
| **Ŝtat-strukturo** |
| Ŝtat-strukturo: | monarĥio • absolutismo • absoluta monarkio |
| Monunuo: | Tenge |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Antaŭaj ŝtatoj:**

 | **Postsekvaj ŝtatoj:**

 |
| **Elstaraj historiaj eventoj** |
| **Diplomatiaj rilatoj** |

 |
|  |

**Ak-kojunlo** (transliterumita kiel Aq Qoyunlu, turkmene: آق قویونلو [Akgoýunly] azere, آق قویونلو aŭ آغ قویونلو [Ağqoyunlu], turke: Akkoyunlu, otomana turka: آق قوینلو, perse: آغ قویونلو aŭ آق قوینلو), ankaŭ nomataj *turkmenoj de la Blanka Ŝafo*, estis oguza triba federacio kiu regis partojn de kio nun estas orienta Turkio, Armenio, Azerbajĝano, norda Irako kaj okcidenta Irano de 1378 ĝis 1508. Akkojunlo ludis gravan rolon en la formado de la azera nacio kaj ankaŭ kontribuis al la formado de la azera ŝtato.

Laŭ bizancaj kronikoj, la Ak-kojunloj ĉeestis en orienta Anatolio ekde minimume 1340. Ili ankoraŭ estis ĉefoj de nomadaj tribaj grupoj, kiuj vagadis tra la areoj de Erzincan kaj la Imperio de Trabzon.

## Referencoj
# Sarah Stevenson

| **Sarah Stevenson** |
| --- |
|  |
| Persona informo |
| **Naskiĝo** | 30-an de marto 1983 (1983-03-30) (43-jaraĝa) en Doncaster |
| **Lingvoj** | angla |
| **Ŝtataneco** | Unuiĝinta Reĝlando   |
| **Alma mater** | Universitato de Masaĉuseco Amherst   Don Valley Academy (en)    Loughborough College (en)    |
| Okupo |
| **Okupo** | tekvondisto   |
| TTT |
| **Retejo** |  |
|  |

**Sarah STEVENSON** (naskiĝis la  30-an de marto 1983 (nun 1983-03-30) en *Bentley* proksime de Doncaster, Anglio, do nun 43-jara) estas brita sportistino de la disciplino tekvondo. Ŝi gajnis la bronzan medalon en la virina klaso de pli 67 kilogramoj de la Somera Olimpiko 2008 en Pekino, kaj krome orajn medalojn en la Monda Ĉampionado de 2001 kaj 2011, kaj arĝentan en la Monda Ĉampionado de 2005. Aldone ŝi rikoltis orajn medalojn en la Eŭropaj Ĉampionadoj de 1998, 2005, 2006 kaj 2010, kaj arĝentajn medalojn en la Eŭropaj Ĉampionadoj de 2002 kaj 2004.

En la Somera Olimpiko 2012 en Londono ŝi publike recitis la olimpikan ĵuron nome de la olimpikaj atletoj.
# Prizren

| Prizren |
| --- |
|  |
| urbo   vd |
|  |  |
| Flago | Blazono |
| Administrado |
|

|  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Kyjov (2014–) Selçuk  Edirne  Shkodër  Mamusha (en)   Kuşadası  Ulcinj  Zagrebo  Tirano  Osijek  Duraso  Vlora  Amasya   vd |

 |
| **Poŝtkodo** | 20000 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 186 986  (1996) [+] |
| **Loĝdenso** | 219 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 42° 14′ N, 20° 44′ O (mapo)42.2320.74
  [+] |
| **Alto** | 450 m [+] |
| **Areo** | 854 km² (85 400 ha) [+] |
|  |
|

|  |
| --- |
| Prizren (Serbio)DEC |
| Situo de Prizren |

 |
|

|  |
| --- |
| Prizren (Kosovo)DEC |
| Situo de Prizren |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Prizren [+] |
|  |

Loko de Prizren en Kosovo
**Prizren** aŭ **Prizreni** (serbe: **Призрен** [Prizren] estas urbo en suda parto de Kosovo.

## Bazaj informoj

Panoramo de Prizren
Ruino de serba ortodoksa preĝejo el la 14-a jarcento, detruita en 2004
* Alto super marnivelo: 400 m
* Areo: 640 km2
* Loĝantaro: 221000
* Poŝtkodo: 20000
* Telefonkodo: +381 29

## Historio

La plej frue iliroj vivis tie. Ekde la 2-a jarcento antaŭ Kristo romianoj havis tie urbon *Theranda*. Baldaŭe la loko nomiĝis jam *Petrizên*. Ekde 830 ĝi apartenis al la unua prabulgara imperio, poste al Bizanca imperio. En 1018 Prizren iĝis episkopejo. En 1072 la bulgaroj ribelis, sed post 1 jaro Bizanco reakiris la potencon. Sekvis la serboj en 1189, sed poste la urbo denove apartenis al la dua prabulgara imperio, poste denove la serboj sekvis. La urbo estis grava komerca komunumo. Ekde 1545 longe ĝi apartenis al la Osmana Imperio, dume ĝi estis kultura centro de la albanoj. En 1878 Alianco de Prizren fondiĝis, kie estis ribelo de la albanoj kontraŭ la turkoj. La alianco deklaris sendependan Albanion en la 15-a de aŭgusto 1880. En la Balkana milito la serboj okupis Prizren. Inter 1915-1918 la Habsburgoj okupis la urbon, poste ĝi estis parto de baldaŭ formiĝanta Jugoslavio. Dum la 2-a mondmilito italoj kaj albanoj okupis Prizren. Post disfalo de Jugoslavio la urbo apartenas al sendependa Kosovo.

## Demografio

En 1991 vivis en Prizren 175413 homoj, (132591 albanoj, 19423 bosnoj, 10950 serboj, 7227 turkoj, 3963 ciganoj kaj aliaj). En 2002 vivis en Prizren 221374 homoj, (180176 albanoj, 21266 bosnoj, 194 serboj, 14050 turkoj, 5148 ciganoj kaj aliaj).

## Gefiloj

* Anton Pashku, verkisto

## Fonto

* angla Vikipedio
# Nov-Zelanda Olimpika Komitato

| Nov-Zelanda Olimpika Komitato |
| --- |
| New Zealand Olympic Committee |
|  |
| **Nacia Olimpika Komitato**  |
| Komenco | 1911 vd |
| Lando*j* | Nov-Zelando vd |
| Sidejo | Auckland,  Nov-Zelando |
| Tipo | Nacia Olimpika Komitato |
| **Lingvoj** |
angle |
| Retejo | Oficiala retejo |
|  |

La **Nov-Zelanda Olimpika Komitato** (angle *New Zealand Olympic Committee*) estas neprofitdona organizaĵo, kiu funkcias kiel la Nacia Olimpika Komitato (NOK) de Sud-Afriko. Ĝi kreiĝis en 1911, kaj estis oficiale agnoskita en 1919. Kiel NOK, la Nov-Zelanda Olimpika Komitato celas subteni kaj prepari nov-zelandajn atletojn, kiuj elektiĝas konkuri en la internaciaj olimpikoj, kaj krome celas ĝenerale subteni sporton en la lando.

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (angle)
* paĝo en la retejo de la Internacia Olimpika Komitato (france kaj angle)
# Vojvodino

| Vojvodino |
| --- |
| Aŭtonoma regiono |
| Distriktoj de Vojvodina: Okcidenta Baĉka (viola), Norda Baĉka (helblua), Suda Baĉka (flava), Suda Banato (blua), Norda Banato (verda), Meza Banato (ruĝa), Srem (bruna)Distriktoj de Vojvodina: Okcidenta Baĉka (viola), Norda Baĉka (helblua), Suda Baĉka (flava), Suda Banato (blua), Norda Banato (verda), Meza Banato (ruĝa), Srem (bruna) |
|  |  |
| Flago | Blazono |
| aŭtonomia provinco de Serbio, statistika regiono de Serbio [+] |
|

---

 |
| Lando | Serbio |
|

---

 |
| Supermara alteco | 99 m. i. J. [+] |
| Ĉefurbo | Novi Sad |
|  - koordinatoj | 45° N, 20° O (mapo)45.2500000119.85000001
  |
| Akvokolektejo | 21 614 km² (2 161 400 ha) [+] |
| Areo | 21 614 km² (2 161 400 ha) [+] |
|

---

 |
| Loĝantaro | 1 740 230 [+] (2022) |
| Denseco | 80,51 loĝ./km² [+] [+] |
|

---

 |
| ISO 3166-2 | RS-VO |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Vojvodino (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |
| Mapo de Serbio kun la regiono Vojvodino rozkolore norde |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Vojvodino (Serbio)DEC |

 |
|

---

 |
|  |
| Vojvodino |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Vojvodina** [+] |
|  |

**Vojvodino** - *Vojvodina* [VOJvodina] (serba-cirila: Војводина; hungare *Vajdaság*) - estas aŭtonoma regiono en la nordo de Serbio. Ĝi ampleksas 21506 km² kaj havas limojn kun Hungario (norde), kun Kroatio (okcidente), kun Rumanio (oriente) kaj kun Bosnio kaj Hercegovino en sudokcidento. La tereno de la regiono estas grandparte ebena. Vojvodinon trairas la riveroj Danubo, Tiso kaj Sava.

Laŭ la stato de 2022 en la regiono vivis 1 740 230 loĝantoj sur areo de 21 614 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 81 loĝantoj/km². La ĉefurbo de Vojvodino estas Novi Sad.

## Lingvo kaj kulturo

La etna konsisto el tiu regiono estas komplika kaj riĉega. Estas 6 oficialaj lingvoj (la serba, la hungara, la slovaka, la kroata, la rumana, la rusina) kaj ĝis 26 etnaj grupoj, el kiuj la hungaroj kun ĉirkaŭ 14 % estas la plej granda minoritato.

## Historio

Tiu regiono dum la mezepoko apartenis al Hungara reĝlando, poste al Osmana Imperio, baldaŭe al Habsburga Imperio. Kiel provinco, ĝi funkciis inter 1849-1860, ĉar la Habsburgoj per tio dankis por la serboj la batalojn kontraŭ la hungaroj. Post la 1-a mondmilito Vojvodino apartenas al la estonta Jugoslavio. Post la 2-a mondmilito 100000 da germanoj estis aŭ deportitaj aŭ forpelitaj aŭ murditaj, la saman sorton havis ankaŭ la hungaroj.

## Setlejo

* Gospođinci

## Vidu ankaŭ

* Strukturo de Vojvodino
* Vojvodina Esperanto-Ligo
* Vojvodo
# Chagres

| Chagres |
| --- |
|  |
| **rivero** |
| Bazaj informoj |
| Fluo |
| Geografio |
|  |
|  |

La rivero Ĉagres vidata el la pluvarbaro ĉe Gamboa, Panamo
La rivero **Chagres** [ĉAgres] aŭ en Esperanto *Ĉagreso* en centra Panamo, estas la plej granda rivero en la baseno de la Panama kanalo. Tiu rivero havas du akvobaraĵojn, kaj la rezultaj akvorezervejoj — nome Lago Gatuno kaj Lago Alajuela —formas integran parton de la kanalo kaj ties akvosistemo. Kvankam la rivera natura fluo fluas nordokcidenten al la akvoj de la Kariba Maro, ties akvoj fluas ankaŭ, tra la kanalaj kluzoj, al la Golfo de Panamo sude, kio havigas al la rivero Ĉagreso la malkutiman titolon de alfluo al du oceanoj.

## Referencoj

## Bibliografio

* *The Chagres: River of Westward Passage* de John Easter Minter (parto de *Rivers of America Series*. Rinehart & Company; 1948)

## Vidu ankaŭ

* Nacia Parko Chagres

## Eksteraj ligiloj

*
* Gatuna Lago Arkivigite je 2010-07-22 per la retarkivo Wayback Machine
# Chitré

| Chitré |
| --- |
|  |
| urbo  corregimiento of Panama (en)    vd |
|  |
| Flago |
| Administrado |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 9 022  (2023) [+] |
| **Loĝdenso** | 728 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 7° 58′ N, 80° 26′ U (mapo)7.96666667-80.43333333
  [+] |
| **Alto** | 24 m [+] |
| **Areo** | 12,4 km² (1 240 ha) [+] |
|

|  |
| --- |
| Chitré (Herrera)DEC |
| Situo de Chitré |

 |
|

|  |
| --- |
| Chitré (Panamo)DEC |
| Situo de Chitré |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Chitré [+] |
|  |

**Chitré** [ĉiTRE] estas la ĉefurbo de la provinco Herrera en Panamo. La urbo situas proksimume 7 km de la Golfo de Panamo sur la duoninsulo Azuero. La urbonomo estas derivita de la indiĝena tribo Chitra. La Tut-Amerika Ŝoseo pasas tra la urbo.

Ĝi estis fondite en 1848. En 2000, Chitré havis loĝantaron de 25 336.

Laŭ la stato de 2023 en la urbo vivis 9 022 loĝantoj sur areo de 12,4 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 728 loĝantoj/km².

## Referencoj
# Etnografio

**Etnografio** (en greka lingvo: **ethnos(εθνος)* - "tribo, popolo", **grapho(γραφω)* - "mi skribas"; laŭvorte - "priskribo de popoloj") estas socia scienco, kiu esploras etnojn, ilian etnogenezon kaj dislokigon, komunajn kaj apartajn formojn de la vivo kaj kulturo, leĝkonformecon de genezo kaj evoluo, kulturajn kaj historiajn rilatojn.

La termino unue aperis en 1607. Ĝi estis menciita kiel nomo de multaj seriaj eldonoj, sed jam en 1839 en Parizo fondiĝis nova societo sub la nomo **Etnologio**. Ĉi tiu vorto ankaŭ devenas de greka kaj signifas - "studo pri popoloj". En Germanio oni uzis samtempe du terminojn: **Volkskunde** - pristudo de propra popolo, kaj **Völkerkunde** - priskribo de fremdaj popoloj. En Rusio ĉi tiu scienca fako estis nomita "Popolstudado" kaj en anglalingvaj landoj - "kultura antropologio". Supremenciitaj terminoj diferenciĝas ne nur laŭ nomoj, sed ili diversmaniere traktas studobjekton, ĉu homo, ĉu socio, popolo aŭ kulturo.

Malgraŭ ekzisto de diversaj malnovaj kaj novaj teorioj kaj fluoj, rimarkeblas alproksimiĝo de opinioj pri la senco de la termino Etnografio, nome, specifika studobjekto estas **popolo**, ne laŭ senco de loĝantaro, grupo de homoj aŭ nacioj, laboruloj, sed kun senco kiu korespondas al malnovgreka vorto - **etno**.

## Kelkaj etnografoj

* Tibor Sekelj

## Etnografiaj muzeoj

* Etnografia Muzeo en Ĝenevo
* Etnografia muzeo de Lepsiko

## Vidu ankaŭ

* Etno
	+ Etnolisto - Plej Multnombraj Etnoj
	+ Etnonimo
	+ Klasifiko de etnoj
* Folkloro
* Lingvo
* Raso
* Religio
# Azia gepardo

Arealo
Ĉasante leporon
La **Azia gepardo** aŭ **Azia ĉitao** ("ĉitah" el Hindia चीता cītā, deriva el Sanskrita vorto *ĉitraka* signife "makuleca") (*Acinonyx jubatus venaticus*) estas gepardo, nome maula specio el la familio de Felisedoj kaj subfamilio de *gepardenoj* aŭ Acinonikenoj nune konata ankaŭ kiel **Irana gepardo**, ĉar la lastaj kelkaj konataj en la mondo estis survivantaj ĉefe en Irano. Kvankam oni supozas, ke ĝi iĝis formortinta en Barato, ĝi estas konata ankaŭ kiel **Barata gepardo**. Dum la britkolonia epoko en Barato ĝi estis fama laŭ la nomo de **ĉasleopardo**, nomo deriva el tiuj kiuj estis kaptitaj en kaptiteco multnombre fare de la barata reĝaro por uszi ilin por ĉasado de naturaj antilopoj.

## Eksteraj ligiloj

* Iranian Cheetah Society (ICS) Arkivigite je 2021-01-06 per la retarkivo Wayback Machine – A non-profit organisation set up to save the Asiatic cheetah.
* The Asiatic or Iranian Cheetah (Acinonyx jubatus venaticus) – by: Norman Ali Khalaf-von Jaffa (in German).
* Asiatic Cheetah Project – Felidae Conservation Fund, USA Arkivigite je 2008-09-07 per la retarkivo Wayback Machine
*
* Iran Department of Environment Arkivigite je 2008-03-13 per la retarkivo Wayback Machine
# 1816

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
18-a jarcento |
**19-a jarcento**
| 20-a jarcento
| ►

◄ |
1780-aj jaroj |
1790-aj jaroj |
1800-aj jaroj |
**1810-aj jaroj**
| 1820-aj jaroj
| 1830-aj jaroj
| 1840-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1812 |
1813 |
1814 |
1815 |
**1816**
| 1817
| 1818
| 1819
| 1820
| ►
| ►►

| **1816 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 1816 *MDCCCXVI* |
| Ab urbe condita | 2569 |
| Armena kalendaro | 1265 ԹՎ ՌՄԿԵ |
| Bahaa kalendaro | -28 – -27 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1871 – 1872 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 1738 – 1739 |
|  - *Kalijugo* | 4917 – 4918 |
| Budhisma kalendaro | 2360 |
| Ĉina kalendaro | 4452 / 4512 – 4453 / 4513 乙亥 – 丙子 |
| Etiopa kalendaro | 1808 – 1809 |
| Franca respublika kalendaro | 24 - 25 *XXIV -XXV* |
| Hebrea kalendaro | 5576 – 5577 |
| Holocena kalendaro | 11816 |
| Irana kalendaro | 1194 – 1195 |
| Islama kalendaro | 1231 – 1232 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2476 (皇紀2476年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 11816 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 4149 |
| Tajlanda suna kalendaro | 2359 |

**1816** estis superjaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1816 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* 11-a de decembro : Indianao fariĝis la 19-a ŝtato de Usono.
* Argentino sendependiĝas de Hispanio.
* Francio: Sklaveco estas leĝe malpermesata.
* Johano la 6-a de Portugalio kronita.
* Moresnet estiĝis.
* Banĝulo fondita.

## Naskiĝoj

* 17-a de februaro: Francisco Adolfo de Varnhagen, brazila historiisto, militisto kaj diplomato (m. 1878)
* 21-a de aprilo : Charlotte Brontë, verkistino
* 10-a de majo : Friedrich Gerstäcker, verkisto

## Mortoj

* 20-a de marto: Maria la 1-a de Portugalio
# Skiado

| Skiado |
| --- |
|  |
|  |
|  |
| **speco de sporto • ŝatokupo** |
| **vintra sporto • amuziga sporto • olimpika sporto • skiing** |
| Fakoj |
|  |
| Kulminaj konkursoj |
| Internacia federacio |
| Rilataj paĝoj |
| Kategorio:Sporto |
|  |

Skikurado sur ponto kaj rivero.
Skio uzata en malsuprenira skiado
**Skiado** estas maniero por movi sin per paro de *skioj*, kiuj estas fiksitaj al specialaj skiŝuoj. Skiantoj glitas malsupren, kuras aŭ saltas per skioj sur neĝokovrita tereno. Por tio estas farita dekliva glitvojo, skispuro aŭ skisaltejo. *Skibastonoj* estas uzataj en malsuprenskiado kaj skikurado sed ne en skisaltado.

Skioj tradicie estis faritaj el ligno, sed nuntempe ili estas faritaj el vitrofibra plasto aŭ el kunmetaĵoj de aliaj materialoj.

En ĉiuj siaj formoj, skioj servas por pligrandigi la areon, sur kiu homo staras, por malpliigi la premon, kiun la neĝo devas elteni.

## Skisportoj

Ekzistas du diversaj kategorioj de skisportoj:

### Nordia skiado

* Skigrimpado
* Skikurado
* Skisaltado
* Nordia kombino

### Alpa skiado

* Malsuprenira skiado
* Slaloma skiado
* Slalomego
* Alpa kombino
* Liberstila skiado

## Lokoj

* Las Leñas
* Maribor
* Zakopane

## Fontoj

* Tišljar, Z (2002): *Janica Kosteliĉ - skia miraklo* el Monato (2002/8, p. 21)
* Uljaky-Nagy, T (1972): La sporta lingvo en Esperanto. *Skiado*, p. 257-264. Budapeŝto: Hungara Esperanto-Asocio.

* Skiisto en profunda neĝo
* Paralela konkurso: skiisto kun alpaj skioj la alia kun neĝtabulo
* Alpa skiado
super Lago Tahoe

## Vidu ankaŭ

* Neĝtabulo
* Neĝtabulado
* Skilifto
# Chris Evert

| **Chris Evert** |
| --- |
|  |
| Persona informo |
| **Naskonomo** | Christine Marie Evert |
| **Naskiĝo** | 21-an de decembro 1954 (1954-12-21) (71-jaraĝa) en Fort Lauderdale |
| **Lingvoj** | angla |
| **Loĝloko** | Boca Raton |
| **Ŝtataneco** | Usono   |
| **Alma mater** | St. Thomas Aquinas High School (en)    |
| Familio |
| **Patro** | Jimmy Evert (en)   |
| **Frat(in)o** | Jeanne Evert  |
| **Edz(in)o** | Greg Norman (en)  (2008–2009) Andy Mill (en)  (1988–2006) John Lloyd (en)  (1979–1987)  |
| Okupo |
| **Okupo** | tenisisto (1972–1989)  |
|  |

**Chris Evert** estas usona tenisistino. Ŝi naskiĝis 1954 (nun 1954-21-12) en Fort Lauderdale, Florido, do nun estas 70-jara. Inter la jaroj 1972 kaj 1989 ŝi estis tenisa profesiulo. En tiu tempo ŝi dum sume 260 semajnoj gvidis la mondan rangliston pri teniso de la Virina Tenisa Asocio, do tiutempe estis la tutmonde plej bona tenisistino. Fakte ŝi estis la unua tenisistino atinganta tiun lokon: ekde la 3-a de novembro 1975 ŝi estis la gvidantino de la listo. En la tuta ĝisnuna historio de teniso, ŝi laŭ tiu nombro de semajnoj pinte de la monda ranglisto (laŭ la stato de februaro 2010) konsideratas la 3-a plej bona tenisistino. Neforgesataj estas ŝiaj matĉaj dueloj kun la konkurantino Martina Navrátilová, la alia elstara tenisistino de la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj.

## Venkoj en turniroj de la serio Granda Ŝlemo

* Aŭstralia Malferma Turniro (Australian Open) (2): 1982, 1984
* Francia Malferma Turniro (French Open) (7): 1974, 1975, 1979, 1980, 1983, 1985, 1986
* Britia Malferma Turniro en Wimbledon (3): 1974, 1976, 1981
* Usona Malferma Turniro (US Open) (6): 1975, 1976, 1977, 1978, 1980, 1982

**Venkoj unuope (18):**

| jaro | turniro | kontraŭantino | rezulto |
| --- | --- | --- | --- |
| 1974 | French Open | Olga Morozova | 6:1, 6:2 |
| 1974 | Wimbledon | Olga Morozova | 6:0, 6:4 |
| 1975 | French Open | Martina Navrátilová | 2:6, 6:2, 6:1 |
| 1975 | US Open | Evonne Goolagong | 5:7, 6:4, 6:2 |
| 1976 | Wimbledon | Evonne Goolagong | 6:3, 4:6, 8:6 |
| 1976 | US Open | Evonne Goolagong | 6:3, 6:0 |
| 1977 | US Open | Wendy Turnbull | 7:6, 6:2 |
| 1978 | US Open | Pam Shriver | 7:5, 6:4 |
| 1979 | French Open | Wendy Turnbull | 6:2, 6:0 |
| 1980 | French Open | Virginia Ruzici | 6:0, 6:3 |
| 1980 | US Open | Hana Mandlikova | 5:7, 6:1, 6:1 |
| 1981 | Wimbledon | Hana Mandlikova | 6:2, 6:2 |
| 1982 | Australian Open | Martina Navrátilová | 6:3, 2:6, 6:3 |
| 1982 | US Open | Hana Mandlikova | 6:3, 6:1 |
| 1983 | French Open | Mima Jausovec | 6:1, 6:2 |
| 1984 | Australian Open | Helena Sukova | 6:7, 6:1, 6:3 |
| 1985 | French Open | Martina Navrátilová | 6:3, 6:7, 7:5 |
| 1986 | French Open | Martina Navrátilová | 2:6, 6:3, 6:3 |

## Eksteraj ligiloj

* profilo de Chris Evert en la retejo de la Virina Tenisa Asocio (angle)
* Statistiko pri ŝi en la retejo de la Federacia Pokalo *(angle)*
# Romaj ciferoj

Romaj ciferoj| Simbolo | Valoro |
| --- | --- |
| Ⅰ | 1 |
| Ⅱ | 2 |
| Ⅲ | 3 |
| Ⅳ | 4 |
| Ⅴ | 5 |
| Ⅵ | 6 |
| Ⅶ | 7 |
| Ⅷ | 8 |
| Ⅸ | 9 |
| Ⅹ | 10 |
| Ⅼ | 50 |
| Ⅽ | 100 |
| Ⅾ | 500 |
| Ⅿ | 1000 |
| MMXXVI | 2026 |

La sistemo de **romaj ciferoj** (aŭ **romanaj ciferoj**) aperis ĉirkaŭ la jaro 800 a.K. ĉe etruskoj kaj ĝin uzis ankaŭ latinlingvaj romianoj. Anoj de la eŭropa kulturo ankoraŭ uzas ĝin por horloĝoj, datoj, monatnombroj, kaj jarcentoj, kaj por nomoj de seriaj moŝtuloj, kiel reĝoj, imperiestroj, kaj papoj.

## Skribo

Enirejo LII de la Koloseo, kun siaj romaj ciferoj ankoraŭ videblaj
Skribi naturalajn nombrojn per romaj ciferoj, oni skribas ilin en vico, dume, se la granda cifero staras antaŭ malgranda, ili adiciiĝas, ekzemple, WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 . Kontraŭkaze, oni subtrahas la malgrandan nombron de la granda, ekzemple, WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 . La dua principo estas uzata nur por eviti kvarfojan ripeton de la sama cifero: kvardek, ekzemple, estas esprimita per WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 , kaj ne per misa WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 .

Horloĝo de la kolegiata preĝejo en Kolonjo, kun romaj ciferoj (rimarku ke la IV fariĝis IIII kiel sur preskaŭ ĉiuj horloĝoj).
Plenumo de aritmetikaj operacioj per romanaj ciferoj estas maloportuna. Romianoj uzis abakon.

### Unikodo

Unikodo provizas specialaj signoj por la romaj ciferoj de 1 al 12, kaj apartaj signoj por 50, 100, 500, kaj 1000. Ili havas kodojn respektive ``U+2160`` al ``U+216F`` majusklaj kaj ``U+2170`` al ``U+217F`` minusklaj.

## Vidu ankaŭ

* Latina alfabeto
* Cifero
* Babilonaj ciferoj

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Ostermiller, Stephen.  Roman Numeral Conversion Calculator and Self Test. Arkivita el la originalo je 2016-03-13. Alirita 2006-01-28 .
# Buran

La raketo Energija kun kosmoaviadilo Buran
La sovetan kosman aviadilon **Buran** (la nomo signifas neĝoŝtormo) oni elevoluis laŭ usona Space Shuttle en la 1980-aj jaroj, tiutempe laboris en la programo ĉ. 30.000 homoj. La Buran flugis nur unufoje per teledirektado, sen homa ekipo la 15-an de novembro de 1988. Ĉar la sistemo kostis tro multe, la rusoj ĉesigis en 1992-1993 la programon. Oni planis lanĉi la aviadilon per porta raketo Energija el Bajkonur. Ĝia antaŭulo estis la kosmoaviadilo BOR.

Unu ekzemplero de Buran nun servas kiel ekspoziciaĵo apud Moskvo. Alia Buran (OK-GLI) troviĝas sur la tereno de teknika muzeo de Speyer (Germanio).

## Diferencoj kaj similaĵoj al usona Space Shuttle

* Buran ne havas propran lanĉa-propulsion, nur manovrajn propulsilojn
* Buran ne estis parto de iu integra sistemo, sed utilŝarĝo de Energija
* Buran kapablis flugi sen ekipo, teledirektite
* Buran neniam flugis kun homoj

|  | **Space Shuttle** | Buran |
| --- | --- | --- |
|  | Orbita veturilo |
| Longo: | 37,25 m | 36,37 m |
| Enverguro: | 23,80 m | 23,92 m |
| Alto: | 17,25 m | 16,35 m |
| Seka maso: | 78 t | 61 t |
| maks. lanĉa maso: | 110 t | 105 t |
| maks. ekipo: | 7 | 10 |
| Longo: | 18,29 m | 18,55 m |
| Larĝo: | 4,57 m | 4,65 m |
| Start-kapacito: | 25 t | 30 t |
| Alteriĝa kapacito: | 15 t | 20 t |
|  |

## Vidu ankaŭ

* Kosmopramo
* Kosmoesploro

## Eksteraj ligiloj

* A Burán űrrepülőgép Arkivigite je 2005-04-18 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* Encyclopedia Astronautica:Buran
* Buran.ru (ruse kaj angle) unu el la plej riĉaj retaj enciklopedioj pri diverslandaj kosmoplanoj kaj муку здуо riĉa pri Buran kaj aliaj sovetlandaj projektoj.
* fotoj kaj informoj Arkivigite je 2006-03-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Technik Museum Speyer