# Malaja lingvo

|  |
| --- |
| **Malaja lingvo** |
| Bahasa Melayu - بهاس ملايو |
|  |
| **natura lingvo • makrolingvo • moderna lingvo • lingvo • norma lingvo • literatura lingvo • homa lingvo** |
| **Malajaj lingvoj** |
| **Parolata en** | Malajzio, Brunei, Singapuro, Indonezio, Suda Tajlando, Sudaj Filipinoj |
| **Parolantoj** | ĉa. 180 milionoj |
| **Skribo** | malaja alfabeto, Javia skribo, latina alfabeto |
| Oficiala statuso |
| **Reguligita de** | Dewan Bahasa dan Pustaka, Buroo pri Lingvo kaj Literaturo de Brunejo, Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa |
| Lingvaj kodoj |
| **Lingvaj kodoj** |  |
|   **ISO 639-1** | ms |
|   **ISO 639-2** |  |
|     Bibliografia | may |
|     Terminologia | msa |
|   **ISO 639-3** | msa |
|   **SIL** | msa |
|   **Glottolog** | indo1326 |
| **Angla nomo** | Malay |
| **Franca nomo** | malais |
|  |

La **malaja lingvo** (malaje *bahasa Melayu*) estas parolata en Malajzio, kie la norma formo nomiĝas la **malajzia** (*Bahasa Malaysia*), kaj ankaŭ en Singapuro, Indonezio, Suda Tajlando kaj Brunejo.

## Gramatiko

En la malaja lingvo estas 4 vortospecoj: substantivoj, verboj, adjektivoj kaj partikuloj. Substantivoj kaj verboj povas esti bazaj radikoj aŭ pli ofte derivataj de aliaj vortoj per diversaj afiksoj.

### Vortfarado

La malaja lingvo estas aglutina lingvo, formanta novajn vortojn per tri metodoj: aldonado de afiksoj al la radiko, formado de kunmetitaj vortoj aŭ ripetado de vortoj aŭ partoj de vortoj.

### Afiksoj

Vortoj-radikoj povas esti substantivoj aŭ verboj, kiuj povas esti afiksitaj por derivi novajn vortojn, ekzemple el *masak* (kuiri) oni formas *memasak* (kuiri), *memasakkan* (kuiri ion por), *dimasak* (esti kuirata), *pemasak* (kuiristo), *masakan* (manĝo, kuiraĵo). Pluraj komencaj konsonantoj mutacias kiam prefiksoj aldoniĝas: sapu (viŝi) iĝas penyapu (ŝvabrilo); *panggil* (voki) iĝas *memanggil*, *tapis* (kribri) iĝas *menapis*.

Aliajn ekzemplojn de uzado de afiksoj oni povas vidi

* *ajar* = instrui
* *ajar**an  = instruaĵoj
* bel**ajar*  = lerni
* meng**ajar*  = instrui
* di**ajar*  = esti instruata (netranzitiva)
* di**ajar**kan  = esti instruata (transitiva)
* mempel**ajar**i  = studi
* dipel**ajar**i  = esti studata
* pel**ajar*  = lernanto
* peng**ajar*  = instruisto
* pel**ajar**an  = subjekto
* peng**ajar**an  = leciono
* pembel**ajar**an  = lernado
* ter**ajar*  = instruita (okaze)
* terpel**ajar*  = bonklerigita
* berpel**ajar**an  = klerigita

Estas 4 tipoj de afiksoj, nome prefiksoj (*awalan*), sufiksoj (*akhiran*), konfiksoj (*apitan*) kaj infiksoj (*sisipan*). Tiuj afiksoj estas dividataj al substantivaj afiksoj, verbaj afiksoj kaj adjektivaj afiksoj.

**Substantivaj afiksoj** estas afiksoj, kiuj formas substantivojn el bazaj vortoj. Ekzemploj estas:

| Tipo de afikso | Afikso | Baza vorto | Derivita vorto |
| --- | --- | --- | --- |
| Prefikso | pə(r)- ~ pəng- | *duduk* (sidi) | *penduduk* (loĝanto, loĝantaro) |
|  | kə- | *hendak* (deziri) | *kehendak* (deziro) |
|  | juru- | *wang* (mono) | *juruwang* (kasisto) |
| Infikso | ‹əl› | *tunjuk* (indiki) | *telunjuk* (montro, komando) |
|  | ‹əm› | *kelut* (senorda) | *kemelut* (kaoso, krizo) |
|  | ‹ər› | *gigi* (dento) | *gerigi* (dentita klingo) |
| Sufikso | -an | *bangun* (veki, konstrui) | *bangunan* (konstruaĵo) |
| Konfikso | kə-...-an | *raja* (reĝo) | *kerajaan* (reĝlando) |
|  | pə(r)-...-an pəng-...-an | *kerja* (laboro) | *pekerjaan* (okupo) |

## Vidu ankaŭ

* Indonezia lingvo