# Teksaso

| Teksaso |
| --- |
| Ŝtato |
|   |
|  |  |
| Flago | Blazono |
| subŝtato de Usono [+] |
|

---

 |
| Lando | Usono |
|

---

 |
| Supermara alteco | 520 m [+] |
| Ĉefurbo | Aŭstino |
|  - koordinatoj | 31° N, 100° U (mapo)31-100
  [+] |
| Plej alta punkto | Guadalupe Peak [+] |
| Plej malalta punkto | Meksika Golfo [+] |
| Akvokolektejo | 696 241 km² (69 624 100 ha) [+] |
| Areo | 696 241 km² (69 624 100 ha) [+] |
|

---

 |
| Loĝantaro | 29 145 505 [+] (1-a de aprilo 2020) |
| Denseco | 41,86 loĝ./km² [+] [+] |
|

---

 |
| Guberniestro | *Greg Abbott* (ekde 20-a de januaro 2015) |
|

---

 |
| Horzono | UTC−06:00, centra horzono de Nordameriko, Ameriko/Ĉikago [+] |
| ISO 3166-2 | US-TX |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Teksaso (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Teksaso (Teksaso)DEC |

 |
|

---

 |
|  |
| Teksaso |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Texas** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

Ses flagoj de Teksaso
**Teksaso** (angle *Texas*) estas usona subŝtato. Ĝi estas geografie lokita en la suda centra parto de Usono, ĝi kunhavas internacian limon kun la Meksikaj ŝtatoj de Chihuahua, Coahuila, Nuevo León, kaj Tamaulipas al sudo. Ĝi limas la usonaj ŝtatoj de Nov-Meksiko al okcidente; Oklahomo al norde; Arkansaso al nordoriente, kaj Luiziano al oriente. Teksaso estas la dua plej multhoma (post Kalifornio) kaj la dua plej granda (post Alasko) de la 50 ŝtatoj de la Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko. Teksaso estas la plej granda ŝtato en la 48 apuda Usono.

Teksaso estis antaŭe parto de Meksiko (sub la prononco *teĥas*), sed poste disiĝis. Ĝi estis la Respubliko de Teksaso inter 1836 kaj 1845. Ĝi fariĝis la 28-a ŝtato de Usono la 29-an de decembro, 1845.

Teksasanoj havas reputacion de granda aplombo (kaj fieras pro tio).

## Historio

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Historio de Teksaso.
La historio de Teksaso kiel parto de Usono komencis en 1845, sed homa ĉeesto en tiu regiono datiĝas de la fino de la paleolitika periodo, ĉirkaŭ la jaro 10 000 a.K. La historio de Teksaso estis sinsekve influita de ses sendependaj ŝtatoj : Hispanio, Francio, Meksiko, la Respubliko de Teksaso, Usono, la Konfederaciitaj Ŝtatoj de Ameriko kaj denove Usono.

Kiam en 1821 Meksiko deﬁnitive sendependiĝis de la Hispana Monarkio, Teksaso estis teritorio en la nordo de tiu nova amerika ŝtato. Cele provizi per loĝantaro tiun regionon, Meksiko favorigis la alvenon de novaj kolonianoj, plejmulte el ili usonanoj. En la jaro 1836 la teksasanoj ribeliĝis kontraŭ Meksiko kaj en tiu jaro Teksaso fariĝis nova sendependa ŝtato. Sur la unua teksasa ﬂago, kiel sendependa ŝtato, aperis sola ﬂava stelo sub blua fono. En la jaro 1838 teksasa senatano William H. Wharton prezentis leĝon kun la celo adopti novan ﬂagon. Tiu nova ﬂago baziĝis sur la jam ekzistanta usona flago, kvankam sur ĝi aperis nur unu stelo, kompreneble ĉar temis pri sola ŝtato. La uzo de tiu nova ﬂago jam anoncis la estonton de la sendependa Teksaso, tio estas, ties integriĝo en la najbaran Usonon, kio okazis ﬁne en la jaro 1846.

## Geografio

* Teksasa Patotenilo

## Demografio

* **Loĝantaro**: 20 851 820 (2000)
* **Blankuloj**: 71,0 %
* **Nigruloj**: 11,5 %
* **Azidevenuloj**: 2,7 %
* **Indianoj kaj Alaskaj Indiĝenoj**: 0,6 %
* **Aliaj rasoj**: 11,8 %
* **Du aŭ pli da rasoj**: 2,5 %

## Urboj

* **Ĉefurbo:** Aŭstino
* **Urbegoj:** Dalaso, Hjustono, kaj San Antonio
* **Konteaj Ĉefurboj:** Beaumont, Fredericksburg, Ŝermano, Tyler
* **Aliaj urboj**: Texas City

## Registaro

La nuna ŝtatestro de Teksaso estas Respublikano Greg Abbott (de decembro 2015); la usonaj senatanoj de Teksaso estas ambaŭ Respublikanoj: John Cornyn (de 2002) kaj Ted Cruz (de 2013)

### Kantonoj

La ŝtato Teksaso dividiĝas en 254 kantonojn. Ĉiu kantono havas apartan demokratie elektitan registaron. Pro tio ke kantonoj formis dum la setlado de Teksaso, la konstitucie postulitaj oficoj de la kantono estas minimumaj. Ĉiu kantono devas havi elektitajn Kantonan Juĝiston, Prosekutiston (prokuroron), ŝerifon, kaj aktuaron. La kantono ankaŭ devas havi Kantonan Komisionon kun kvar ĝis ok Komisiitoj. La Kantona Juĝisto estas ankaŭ la prezidanto de la Kantona Komisiono. La Kantona Komisiono samtempe faras lokajn leĝojn kaj administras la Kantonon. La Ŝerifo ankaŭ povas esti Impost-kolektisto. Kantonoj en Teksaso ankaŭ havas kvar aŭ pli da elektitaj Juĝistoj de la Paco. Ili ne devas esti trejnitaj.

La kutima teksasa kantono estas kvadrato de 50 km x 50 km (2 500 km2). Tiu formo troveblas precipe en la nordo. Sed multaj ne havas tian formon. La plej malgranda havas 381 km2 kaj la plej granda havas 16.079 km2

* Vidu ankaŭ: Listo de kantonoj de Teksaso

## Pedagogio

**Universitatoj:**
Universitato de Teksaso, Teksasa A&M, Teknologia Universitato de Teksaso, kaj Rice-Universitato

## Vidu ankaŭ

* Dallas (televidserio)

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retpaĝaro de la ŝtata registaro de Teksaso Arkivigite je 2008-05-29 per la retarkivo Wayback Machine