# Yandex

| Yandex |
| --- |
| ООО «Яндекс» |
|  |
|  |
| **publika kompanio entrepreno**  |
| **Dum** | 2000 - nekonata/nuntempe |
| **Jura formo** | OOO |
| **Fondita** | en 1997 |
| **Fondintoj** | Arkadij Voloĵ • Ilja Segaloviĉ vd |
| **Sidejo** | Moskvo  Rusio |
| Lando | Rusio |
| **Estr(ar)o** | Artjom Savinovskij |
| **Dungitoj** | 20 900 |
| **Spezosumo** | 521 699 000 rubloj (*2022*) |
| **Agokampo** | Interreto programaro |
|  | interreta serĉilo |
| **Posedata de** | Yandex IJSC • Nebius Group vd |
| **filiaj kompanioj** | Kinopoisk • Yandex Taksio • Yandex.Drive • SPB Software • GIS Technologies vd |
| **Posedataj kompanioj** | Yandex Tradukilo • Yandex.Realty • Yandex.Raspisaniya • Yandex.Rabota • Yandex Poŝto • Yandex Fotoj • Yandex (retserĉilo) • Q13882286 • Q14276991 • Yandex HQ • Yandex Taksio • Yandex.Store • Q21663470 • Yandex Radio • Q24937936 • Yandex.Drive • Kinopoisk • Yandex.Auto • Yandex Video • Q4537975 • Q4537972 • Yandex Mono • Yandex Market • Yandex Mapoj • Yandex.Map Editor • Zen News • Ya.ru • Yandex.Question • Alisa • YandexGPT • Yandex Retumilo • Yandex.Dictionaries • Dzen vd |
| **TTT** | ya.ru ruse |
|  |

**Yandex** (ruse *Яндекс*, Jandeks) estas rusia teknologia korporacio, specialiĝanta pri programaro kaj Interret-teknologioj. Interalie ĝi estas posedanto de la retserĉilo Yandex, kiu estas la plej populara ĉe rusparolantoj. La kompanio estis fondita en 1997 de Arkadij Voloĵ kaj Ilja Segaloviĉ.

Laŭ komuna studo de TNS, FOM (Instituto de rusaj studoj) kaj Comcon, Yandex estas la plej granda kaj plej uzita serĉilo en la ruslingva interreto. La stud- institucioj bazas sin ĉefe sur la indico de aŭdienco kaj la nombro de serĉoj en la serĉilo (penetrado).

La kompanio fariĝis profita nur ekde 2002 kaj en 2004 ĝi estis vendita por prezo de 17 milionoj da usonaj dolaroj, kio reprezentas dekoble la spezon de 2002. La neta profito de la kompanio supreniris al 7 milionoj da usonaj dolaroj.

En Rusio, en decembro 2013, Yandex, per 62% da priserĉoj, estas preferita al Google (27%).

Sekvante interkonsentojn kun la Mozilla-Fondaĵo, Yandex estas la implicita serĉilo de Mozilla Firefox en Rusio kaj Turkio.

La 13-an de oktobro 2015, Microsoft subskribis interkonsenton kun Yandex por ke ĝi fariĝu la implicita serĉilo de Edge en Rusio kaj Turkio.

## Historio

### 1999

La 15-an de decembro 1999 estis lanĉita Interreta aŭkcio Molotok.Ru, kreita de la kompanioj CompTek kaj netBridge.

### 2000

La 15-an de februaro 2000 startis Narod.Ru, kunlabora projekto de la kompanioj CompTek kaj netBridge, ebliginta al la uzantoj rapide krei propran retejon.

En 2000 ekfunkciis la vendoplatformo Yandex Market (ruse *Яндекс.Маркет*) kaj retpoŝto Yandex Poŝto (ruse *Яндекс.Почта*). En marto 2000 la kompanioj CompTek kaj netBridge interkonsentis ke ilia kunlabora projekto Molotok.Ru komplete transiras al netBridge dum kunlabora projekto Narod.Ru iĝas posedaĵo de Yandex. En junio 2000 ekfunkciis Yandex Novaĵoj (ruse *Яндекс.Новости*), Yandex Paĝosignoj (ruse *Яндекс.Закладки*) ebliginta krei propran Interret-katalogon ne ligitan al konkreta komputilo, Yandex Bildkartoj (ruse *Яндекс.Открытки*) kunlabore kun usona kompanio Greetingsdepot Inc., Yandex Fotoj (ruse *Яндекс.Фотки*) ebliginta mendi en fotejoj Kodak Express ciferecigi siajn fotobendojn, ricevi ilin per Interreta ligilo kaj konservi je fotoalbumo en Narod.ru. En novembro 2000 ekfunkciis Yandex Varoj (ruse *Яндекс.Товары*), ebliganta serĉadon laŭ proponoj de retaj kaj eksterretaj vendejoj.

### 2001

La 19-an de februaro 2001 Yandex informis pri translokiĝo al propra oficejo en kalkula centro de la Akademio pri Sciencoj de Rusio, kie ĝi unuafoje aranĝis propran servilo-gastigejon. La 31-an de julio ekfunkciis servo Yandex Direct (ruse *Яндекс.Директ*) ebliganta mendi kaj gvidi reklaman kampanjon surbaze de informpetoj de la uzantoj. La 27-an de aŭgusto aperis reta komunumo Yandex Biero (ruse *Яндекс.Пиво*). La 9-an de aŭgusto ekfunkciis Yandex Enciklopedioj (ruse *Яндекс.Энциклопедии*), ebliganta serĉadon en retaj enciklopedioj kaj vortaroj.

### 2002

La 9-an de aprilo 2002 estis lanĉita Yandex Ludiloj (ruse *Яндекс.Игрушки*), kunlabora projekto kun kompanio "Gorod-Interaktiv", prezentanta retajn ludojn. La 14-an de junio estis lanĉita serĉado laŭ bildoj Yandex Bildoj.

En 2002 ekfunkciis la elektronika pagsistemo Yandex Mono (ruse *Яндекс.Деньги*).

### 2003

Komenciĝis intertraktoj kun Google, kiu proponis aĉeti la firmaon, proponinte fine 130 milionojn da dolaroj. Sed poste evidentiĝis ke temas ne pri kunlaboro, sed pri englutado de Yandex fare de Google, kion Arkadij Voloĵ kaj Ilja Segaloviĉ rifuzis.

La 29-an de majo 2003 ekfunkciis Yandex Ferio (ruse *Яндекс.Отпуск*), akumulinta informojn pri ripozado, vojaĝado kaj turismo.

### 2004

La 26-an de majo 2004 startis projekto Yandex WiFi, kadre de kiu estis kreataj alirejoj al sendrata retkonekto.

### 2005

La 16-an de junio 2005 ekfunkciis Yandex Vortaroj (ruse *Яндекс.Словари*), ebliganta samtempe serĉi en enciklopedioj kaj vortaroj kaj anstataŭiginta Yandex Enciklopedioj kaj Yandex Lingvo. La 1-an de junio aperis Yandex Afiŝo (ruse *Яндекс.Афиша*). La 21-an de julio ekfunkciis Yandex Novaĵaro (ruse *Яндекс.Лента*), ebliginta vidi novaĵojn el fontoj elektitaj de uzanto. La 26-an de oktobro Yandex anoncis ke ekde nun ĉiuj reklamaj kampanjoj okazos sole per Yandex Direct kaj la kompanio ne plu akceptos mendojn de teksta serĉoreklamo. Definitiva transiro okazis la 1-an de novembro kaj la akcepto la paĝoj ĉesis ĝis la jarfino. La 14-an de decembro aperis programo Persona serĉado de Yandex, kiu ebligis serĉi informojn en persona komputilo surbaze de la kodo, uzata en *www.yandex.ru*. La 22-an de decembro aperis Reklama reto de Yandex, kies uzantoj povas meti reklamajn blokojn de Yandex Direct en siaj retejoj kaj tiel gajni monon kontraŭ ĉiu klako.

### 2006

La 16-an de januaro 2006 estis subskribita interkonsento pri strategia partnereco kun retejo Mail.ru, kadre de kiu ĝi uzos retserĉilon de Yandex kaj kuntekstan reklamon de Yandex Direct. Antaŭa partnero de la retejo estis Google.

La 1-an de aprilo ekfunkciis servo Yandex Referaĵoj (ruse *Яндекс.Рефераты*).

La 6-an de septembro en Sankt-Peterburgo malfermiĝis la dua filio de Yandex.

### 2007

La 5-an de marto 2007 en Jekaterinburgo malfermiĝis la tria filio de Yandex.

La 27-an de marto estis anoncita aĉeto de retejo МойКруг.ру, kiu estis la plej granda ruslingva socia reto por profesiuloj.

La 16-an de aprilo estis anoncita lanĉo de fotogastiga servo Yandex Fotoj kaj blogaro Ya.ru.

La 27-an de aprilo 2007 aperis *Pulso de blogosfero* (ruse *Пульс блогосферы*), ilo por analizi kaj mezuri humoron de la ruslingva blogaro.

La 21-an de decembro por vasta publiko ekuzeblis servo Yandex Retmajstro (ruse *Яндекс.Вебмастер*), montranta kiel la retejo interagas kun la retserĉilo Yandex.

### 2008

La 28-an de marto 2008 ekfunkciis la servo Yandex Tempo (ruse *Яндекс.Время*), kiu montras tempon en ĉiu urbo de la mondo kaj kalkulas tempodiferencon.

La 4-an de aprilo ekfunkciis la servo Yandex Aŭto (ruse *Яндекс.Авто*), akumulanta informojn pri preskaŭ ĉiuj aŭtoj vendataj en la ruslingva Interreto.

La 15-an de aprilo estis lanĉita Yandex Horaroj (ruse *Яндекс.Расписания*), akumulanta informojn pri avia kaj fervoja transportoj.

La 20-an de junio estis malfermita Yandex Laboratories, subfirmao de Yandex en Silicia Valo subestre de Vish Makhijani, kiu antaŭe gvidis retserĉajn esplorojn en Inktomi kaj poste en Yahoo.

La 3-an de julio ekfunkciis beta-versio de Yandex Video, ebliganta serĉadon en videoj.

La 1-an de septembro ekfunkciis la tujmesaĝilo Ya.Enrete (ruse *Я.Онлайн*). Ĝi funkcias surbaze de la Jabber-teknologio kaj ebligas interagi kun kontoj, kreitaj ne nur en Yandex Poŝto, sed ankaŭ en aliaj Jabber-serviloj (QIP, GMail, LiveJournal ktp).

La 15-an de septembro komenciĝis konstruado de datumcentro en la urbo Ivantejevka (Moskva provinco).

La 19-an de septembro aperis aplikaĵo Yandex Metroo, funkcianta eĉ sen retkonekto, do ankaŭ subtere.

La 17-an de decembro aperis ebleco serĉi en Yandex Bildoj nur portretojn, limigante la serĉadon per respektiva filtrilo.

### 2009

La 24-an de aprilo 2009 por ĉiuj posedantoj de retejoj iĝis alirebla servo Yandex Metrica (ruse *Яндекс.Метрика*), ebliganta mezuri kaj analizi vizitadon de la retejoj, konduton de la vizitantoj, efikecon de reklamaj kampanjoj ks.

La 5-an de aŭgusto kunlabore kun ICQ estis lanĉita tujmesaĝilo, uzanta retserĉilon de Yandex.

### 2010

La 1-an de marto 2010 Yandex lanĉis propran kontraŭvirusan teknologion bazitan sur kondutanalizo. Ĝi imitas konduton de la uzanto vizitante retejojn kaj registrante ilian reagon. Se post malfermo de la retejo komenciĝas aŭtomata elŝutado de programo aŭ alia suspektinda ago, la retejo estas markata kiel eventuale kontaĝita.

La 8-an de aprilo ekfunkciis Popola Mapo (ruse *Народная карта*), ebliginta aldoni kaj redakti geografiajn objektojn surmape.

La 22-an de septembro ekfunkciis la elsendoflua muzikservo Yandex Muziko (ruse *Яндекс.Музыка*).

La 25-an de oktobro ekfunkciis servo Yandex Laboro (ruse *Яндекс.Работа*), kolektanta kaj prezentanta en oportuna formo laborproponojn de plej grandaj respektivaj retejoj.

La 28-an de oktobro estis anoncita kunlabora interkonsento kun Fejsbuko.

La 2-an de decembro Yandex komencis montri en serĉorezultoj la ĉefajn malfermitajn datumojn el la profiloj de la uzantoj en socia reto VK.

La 14-an de decembro estis lanĉita servo Yandex Nemoveblaĵoj (ruse *Яндекс.Недвижимость*), akumulanta proponojn pri nemoveblaĵoj el la plej grandaj retejoj kaj datumbazoj.

### 2011

La 16-an de marto 2011 aperis la maŝintraduka servo Yandex Tradukilo (ruse *Яндекс.Переводчик*).

La 23-an de junio estis anoncita kunlaboro kun Rambler.ru kadre de kiu Rambler.ru komencis uzi retserĉilon de Yandex kaj aliĝis al Reklama reto de Yandex.

La 16-an de aŭgusto aperis nova versio de la retumilo Firefox 6.0, kiu avertis pri kontaĝitaj paĝoj uzante kontraŭvirusan datumbazon de Yandex.

### 2012

La 12-an de marto 2012 estis malfermita komerca oficejo en Lucerno (Svislando).

La 13-an de marto aperis Yandex Navigilo; tiutempe ĝi funkciis en Rusio kaj Ukrainio.

La 20-an de marto aperis Yandex Shell, tridimensia interfaco por saĝtelefonoj kaj tabulkomputiloj surbaze de Android. Ĝi estis alirebla en Rusio, Ukrainio, Belorusio kaj Kazaĥio.

La 5-an de aprilo ekfunkciis la retservo kaj nuba stokejo Yandex Disko (ruse *Яндекс.Диск*).

La 10-an de aprilo ekfunkciis retserĉilo, kreita de Yandex speciale por *Large Hadron Collider beauty experiment*, unu el kvar ĉefaj eksperimentoj de CERN — Large Hadron Collider beauty experiment (LHCb). LHCb esploras partiklojn kiuj enhavas b-kvarkojn, registrante informojn pri iliaj kolizioj kies kvanto estas enorme granda. La retserĉilo estis kreita por tiu ĉi informaro, ebligante trovi necesajn datumojn je unu sekundo.

La 22-an de junio Yandex aĉetis parton de la kompanio *Sejsmotek* (ruse *Сейсмотек*), transdoninte al ĝi siajn teknologiojn kaj servilojn por pritraktado de sismaj datumoj.

La 27-an de junio uzantoj de retumiloj Mozilla Firefox kaj Internet Explorer ricevis eblecon aldoni al ili surkonstruaĵon Yandex Elementoj, kiu unuigis serĉan kaj adresajn kampojn, informas pri ricevitaj mesaĝoj, vetero, trafikŝtopiĝoj.

La 25-an de septembro ekfunkciis retvendejo de vestoj garderob.yandex.ru, en kiu eblis vidi, kompari kaj elekti vestojn kaj akcesoraĵojn — prototipo de Yandex Market.

La 1-an de oktobro aperis Yandex Retumilo.

La 19-an de decembro Yandex kaj Sberbanko kreis kunlaboran entreprenon surbaze de Yandex Mono.

### 2013

La 21-an de januaro 2013 Yandex subskribis interkonsenton kun CERN kaj iĝis asociita membro de *CERN openlab*, liverante al la sciencistoj siajn resursojn kaj teknologiojn.

La 25-an de februaro estis malfermita Yandex Store, vendejo de aplikaĵoj por movtelefonoj surbaze de Android.

La 4-an de julio estis finita la aĉeto de parto de Yandex Mono fare de Sberbanko. Ĝi pagis 60 milionojn da dolaroj kontraŭ 75% de la akcioj minus unu rublo.

La 15-an de oktobro Yandex aĉetis Kinopoisk, la plej grandan ruslingvan retejon pri kino.

### 2014

La 19-an de februaro 2014 estis prezentita Yandex Kit, movtelefona operaciumo surbaze de Android, kiu jam integris plurajn servojn de Yandex.

La 9-an de decembro estis lanĉita internacia sekcio Yandex Data Factory kun oficejoj en Moskvo kaj Amsterdamo, proponanta servojn pri pritraktado de grandaj datumbazoj.

La 4-an de aŭgusto estis prezentita SpeechKit Cloud, nuba servo por parolrekonado kreita surbaze de teknologio Yandex SpeechKit.

En 2014 aperis la poŝtelefona aplikaĵo por spuri publikan transporton Yandex Transporto (ruse *Яндекс.Транспорт*). Samjare Yandex aĉetis aŭtomobilan retejon Auto.ru.

### 2015

La 3-an de februaro 2015 ekfunkciis dufaktora identigo de Yandex-kontoj.

La 8-an de julio ekfunkciis servo Yandex Liverado (ruse *Яндекс.Доставка*), helpanta al vendejoj liveri iliajn varojn al klientoj.

En 2015 ekfunkciis la elsendoflua muzikservo Yandex Radio (ruse *Яндекс.Радио*).

La 13-an de oktobro estis anoncita strategia partnereco de korporacio Microsoft kaj Yandex, kadre de kiu interalie Yandex estis proponita kiel defaŭlta retserĉilo al la uzantoj de Microsoft Edge kaj Internet Explorer surbaze de Windows 10 dum Yandex promocios Windows 10 kaj universalajn aplikaĵojn de Windows.

La 3-an de decembro aperis virtuala klavaro por iPhone.

### 2016

La 31-an de marto 2016 ĉesis funkcii Yandex Vortaroj.

La 7-an de aprilo aperis Yandex Telefonio (ruse *Яндекс.Телефония*), virtuala telefoncentralo por etaj kaj mezaj entreprenoj.

La 24-an de majo estis anoncita establo de laborgrupo pri normigo de programlingvo C++ usbestre de Yandex — ĝi okupiĝis pri kolektado kaj sistematigo de la proponoj de rusiaj programistoj kaj ilia prezentado en la Internacia Organizo por Normigado.

La 8-an de junio en Yandex Retumilo aperis Yandex Dzen (ruse *Яндекс.Дзен*), personigita bendo de rekomendoj kreita de artefarita intelekto, analizanta interesojn de la uzanto. Krom Yandex Retumilo ĝi estis integrita ankaŭ en Yandex Lanĉilo.

La 29-an de aŭgusto estis lanĉita projekto Yandex Liceo (ruse *Яндекс.Лицей*), kadre de kiu lernejanoj de oka kaj naŭa lernojaroj povos senpage lerni programadon surbaze de programlingvo Python.

### 2017

La 31-an de januaro 2017 aperis servo Yandex Busoj, per kiu eblas aĉeti biletojn je eksterurbaj busoj.

La 1-an de junio estis anoncita kreado de eduka platformo kunlabore kun grupo da kompanioj *Prosveŝĉenije* (Klerigado).

La 18-an de julio estis publikigita por ĉies ajn uzado nova metodo de maŝinlernado CatBoost, sekvinta la metodon MatrixNet.

La 9-an de aŭgusto Yandex kaj Sberbanko subskribis interkonsenton pri intenco establi kunlaboran entreprenon surbaze de Yandex Market. La deviga interkonsento kun konkretaj ciferoj kaj kondiĉoj estis subskribita la 13-an de decembro.

La 19-an de septembro estis prezentita Yandex Aŭto, platformo por plurmediaj sistemoj de la aŭtoj.

La 10-an de oktobro estis prezentita Alisa, la unua en la mondo virtuala asistanto kiu ne limiĝas je aro de preparitaj respondoj.

La 24-an de novembro la Federacia Kontraŭmonopola Servo aprobis interkonsenton kadre de kiu Yandex Taksio kaj Uber unuigas siajn komercojn de retaj taksimendoj en Rusio. Oni jam ricevis similan aprobon en Belorusio kaj atendis ĝin en Kazaĥio. La 7-an de februaro 2018 la kontrakto estis definitivr subskribita.

La 8-an de decembro estis anoncita aŭtopartuma servo Yandex Drive, lanĉota en Moskvo en februaro 2018.

### 2018

La 11-an de aprilo 2018 en movtelefona aplikaĵo Yandex surbaze de Android aperis aŭtomata identigilo de telefonnumero, funkcianta surbaze de propra datumbazo kaj recenzoj de la uzantoj.

La 19-an de aprilo estis prezentita eduka platformo por lernejoj, kreita de kunlabora entrepreno Yandex Prosveŝĉenije (ruse *Яндекс.Просвещение*).

La 27-an de aprilo estis definitive subskribita kontrakto pri establo de kunlabora entrepreno de Sberbanko kaj Yandex surbaze de Yandex Market.

La 21-an de februaro ekfunkciis aŭtopartuma servo Yandex Drive.

La 29-an de majo estis prezentita plurmedia platformo Yandex Stacio regebla per virtuala asistanto Alisa.

La 29-an de majo aperis abonservo Yandex Plus.

La 31-an de julio ekfunkciis servo Yandex Formoj (ruse *Яндекс.Формы*), ebliginta facile kaj senpage krei formojn por enketado, kolektado de recenzoj, mendoj kaj aliaj datumoj.

La 29-an de aŭgusto estis prezentita porinfana saĝhorloĝo Elari KidPhone 3G kun virtuala asistanto Alisa, kreita kunlabore kun kompanio Elari. La dezajnistoj konsideris specifaĵojn de la infana parolo. En la aparato funkcias filtrilo, kiu enlasas nur porinfanan enhavon. Danke al ena videokamerao KidPhone 3G eblos telefoni ne nur voĉe, sed ankaŭ kun bildoj. Haveblas ankaŭ bazaj funkcioj de la saĝhorloĝoj: GPS-spurilo, kiu ebligas al la gepatroj spuri trovlokon de la bebo, SOS-butono kaj reĝimo "Je lecionoj", kiu haltigas ĉiujn funkciojn krom SOS, GPS kaj horloĝo.

La 30-an de aŭgusto kadre de konflikto kun kompanio Gazprom-media, postulinta forigi el Yandex Video siajn televidseriojn. Por eviti blokadon de la serĉilo laŭ postulo de Roskomnadzor, Yandex forigis ĉiujn serĉorezultojn rilatajn al la koncernaj televidserioj, dirinte ke ĝi ne povas ĉiufoje kontroli ilian laŭleĝecon.

La 5-an de septembro estis lanĉita publika nubservo Yandex Cloud.

La 6-an de septembro ekfunkciis servo Yandex Servoj (ruse *Яндекс.Услуги*), akumulanta proponojn de diversaj servoj.

La 7-an de septembro aperis servo Yandex Repetitoro (ruse *Яндекс.Репетитор*), helpanta al lernantoj de superaj klasoj sin prepari al la Unueca Ŝtata Ekzameno (UŜE), solvante testajn taskojn; ĝi anstataŭis *Yandex UŜE* (ruse *Яндекс.ЕГЭ*), lanĉitan ok jarojn pli frue.

La 24-an de oktobro Sberbanko kaj Yandex lanĉis kunlaboran retvendejaron Beru (ruse *Беру*; Mi prenas).

La 5-an de decembro aperis saĝtelefono Yandex Telefono kun defaŭltaj Yandex-servoj kaj virtuala asistanto Alisa.

En 2018 aperis la manĝolivera servo Yandex Manĝaĵoj (ruse *Яндекс.Еда*). Servoj Yandex Muziko, Yandex Afiŝo, Yandex Televidprogramo kaj Kinopoisk estis kunigitaj je aparta grupo.

### 2019

La 23-an de januaro 2019 estis prezentita aŭtomobila komputilo en de Yandex, uzanta plurmedian sistemon Yandex Aŭto, en kiu per voĉasistanto Alisa oni povas regi aplikaĵojn kiel Yandex Navigilo, Yandex Muziko, Yandex Vetero ks.

La 31-an de januaro estis establita ĉiujara scienca premio de Ivan Segaloviĉ, unu el la fondintoj de Yandex kaj kreinto de la samnoma retserĉilo. Ĝi estas aljuĝata al studentoj, aspirantoj kaj sciencestroj pro atingoj en la komputilaj sciencoj.

La 12-an de februaro estis lanĉita eduka servo Yandex Practicum (ruse *Яндекс.Практикум*), per kiu iu ajn povas akiri teknologian profesion kiel programisto ks.

La 5-an de marto ekfunkciis Yandex Patentoj, ebliganta serĉadon de sovetiaj kaj rusiaj patentoj ekde 1924.

La 12-an de marto Yandex aĉetis servon de respondoj kaj demandoj TheQuestion, kiu post unuigo kun *Yandex Sciuloj* (ruse *Яндекс.Знатоки*) iĝos Yandex Q (ruse *Яндекс.Кью*).

La 15-an de marto oni informis pri duonpublika lanĉo de socia reto Yandex Aura (ruse *Яндекс.Аура*), bazita sur teknologioj de artefarita intelekto kaj strikta cenzurado de la enhavo.

La 26-an de marto ekfunkciis servo Yandex Ĉefkuiristo (ruse *Яндекс.Шеф*), ebliginta elekti en retejo pladon kaj mendi ĉiujn ingrediencojn por ĝia kuirado, liverotajn de kuriero.

La 23-an de majo estis prezentita inteligenta hejmo de Yandex regebla per virtuala asistanto Alisa.

La 7-an de novembro komenciĝis testado de roboto-kuriero *Yandex Rover* (ruse *Яндекс.Ровер*) transportanta etajn kargojn.

La 17-an de decembro estis prezentita serĉilo Vega (ruse *Вега*), kiu altigis rapidecon de la serĉado kaj plibonigis ĝian kvaliton.

La 20-an de decembro publikaj akciuloj de Yandex aprobis ŝanĝojn en la strukturo de la korporacia administrado, proponitajn de la direktora konsilio la 18-an de novembro. Estis establita la nekomerca Fonduso de Sociaj Interesoj (ruse *Фонд общественных интересов*; angle *Public Interests Foundation*), kiu rajtas proponi 2 el 12 direktorojn al la direktora konsilio kaj partopreni decidofaradon rilate akumuladon de 10% kaj pli da akcioj fare de unu posedanto, transdonadon de grava intelekta proprietaĵo, ŝanĝo de kompaniaj reguloj rilate protektadon de nesenpersonigitaj grandaj datumoj de la rusiaj uzantoj, eventualajn partnerecojn de la kompanio kun registaroj de la aliaj landoj. La fondaĵon eniris estroj de Yandex Arkadij Voloĵ, Tigran Ĥudaverdjan, Jelena Bunina, reprezentantoj de universitatoj kaj neregistaraj organizoj kunlaborantaj kun Yandex ks.

### 2020

La 23-an de aprilo 2020 estis lanĉita plurmedia platformo surbaze de Android por saĝtelevidiloj en, ebligintan per unu interfaco spekti ĉiujn televidkanalojn, uzi Interreton ktp.

La 2-an de junio estis prezentita la 4-a generacio de la senŝoforaj aŭtoj de Yandex — la unua kreita kune kun Hyundai Mobis.

La 15-an de junio ekfunkciis servo de videorenkontiĝoj Yandex Teleponto (ruse *Яндекс.Телемост*).

La 23-an de julio Yandex iĝis la sola posedanto de Yandex Market dum la sola posedanto de Yandex Mono iĝis Sberbanko.

La 11-an de aŭgusto ekfunkciis platformo kaj aplikaĵo Yandex Pro (ruse *Яндекс.Про*), origine destinita por ĉiuj sendependaj profesiuloj, sed fine koncentriĝinta je kurieroj kaj taksiistoj.

La 19-an de aŭgusto aperis Yandex Go, unueca aplikaĵo por veturado kaj liverado de mendoj.

La 4-an de septembro aŭtopartuma servo Yandex Drive iĝis parto de la grupo da kompanioj Yandex Taksio. Samtage laborgrupo pri senŝoforoj aŭtoj estis transformita je la aparta kompanio Yandex Self-Driving Group (Yandex SDG) ene de la grupo da kompanioj Yandex Taksio.

La 5-an de septembro en Sankt-Peterburgo malfermiĝis muzeo kaj vendejo de Yandex. Samtage Yandex Market iĝis unueca servo por interreta aĉetumado kaj estis anoncite ke ekde la 1-a de septembro servo Beru iĝos ĝia parto.

La 22-an de septembro Yandex oficiale konfirmis ke okazas intertraktoj kun TCS Group Holding PLC pri aĉeto de 100% de la akcioj fare de Yandex. Oni interkonsentis ĝenerale ke Yandex pagos ĉirkaŭ 5,48 miliardojn da dolaroj forme de siaj akcioj kaj mono, sed plu diskutis pri detaloj. La 16-an de oktobro Yandex informis pri ĉesigo de la intertraktoj kaj dankis la Tinkoff-teamon pro la "produktiva kunlaboro".

La 30-an de oktobro laborgrupo de nuba servo Yandex.Cloud iĝis aparta komerca unuo.

La 20-an de novembro estis unuafoje publikigita interna kondutkodo el 39 punktoj.

La 1-an de decembro aperis Yandex Afiŝoj (ruse *Яндекс.Объявления*).

### 2021

La 13-an de januaro 2021 sistemo de unueca identigado Yandex Pasporto (ruse *Яндекс.Паспорт*) trapasis atestadon je kongruo al la postuloj de la normo AICPA SOC 2 kaj 3 de la Usona Instituto de Atestitaj Publikaj Librotenistoj (angle *American Institute of Certified Public Accountants*).

La 2-an de februaro Yandex Taksio aĉetis vokcentrojn kaj komercon pri mendo de kargotransportado ĉe la grupo da kompanioj *Vezjot* (ruse *Везёт*).

La 12-an de februaro la kompanio agnoskis internan likon de datumoj fare de unu el tri sistemaj administrantoj, pro kiu en Yandex Poŝto estis kompromititaj 4 887 poŝtokestoj.

La 10-an de marto ekfunkciis servo Yandex Pay.

La 31-an de marto 2021 Yandex afiŝis la novan logotipon, kiu inkluzivas ankaŭ novan signon forme de litero Я en ruĝa cirklo. Tio okazis ĉar la kompanio grave transformiĝis je sistemo de servoj ne rekte rilataj al serĉado en Interreto. La serĉokampo en la retserĉilo ankaŭ estis modifita tiel ke ĝi ne plu ripetas la formon de sago-montrilo.

La 1-an de aprilo ekvalidis leĝo, laŭ kiu en ĉiuj saĝtelefonoj kaj tabulkomputiloj vendataj en Rusio devas esti instalitaj certaj rusiaj programoj, inkluzive de Yandex Retumilo, Yandex Disko kaj Yandex Mapoj. Uzantoj plendis ke la aplikaĵoj estas neforigeblaj. Ĝenerala direktoro Tigran Ĥudaverdjan diris ke li kontraŭas tion kaj ke Yandex petis la vendantojn ne fari la aplikaĵojn neforigeblaj.

La 13-an de aprilo en la aplikaĵo Yandex ekfunkciis inteligenta kamerao, kuniginta teknologiojn de komputila vidado, maŝintradukado kaj retserĉado.

La 26-an de aprilo aperis servo Yandex Dokumentoj (ruse *Яндекс.Документы*), ebliginta krei kaj kunredakti en Interreto dokumentojn (tekstojn, tabelojn kaj prezentaĵojn).

La 15-an de junio malkoncentrita administra datumbaza sistemo (MADS) ClickHouse unuafoje eniris DB-Engines Ranking, tutmondan liston de la 50 plej popularaj MADS, okupinte la 49-an lokon.

La 16-an de julio Yandex aĉetis bankon Akropol, paginte 1,1 miliardojn da rubloj. Danke al tio la kompanio ricevis bankajn licencojn, do eblecon evoluigi proprajn financajn servojn. Antaŭe Yandex intertraktis kun Tinkoff Bank, sed lastmomente ĝia posedanto Oleg Tinkov publike nuligis ĉiujn interkonsentojn.

La 31-an de aŭgusto Yandex anoncis kompletan elaĉeton de parto de Uber en Yandex Manĝaĵoj, Yandex Butiko kaj Yandex Liverado kaj en komercoj ligitaj al senŝoforaj aŭtoj kaj liverrobotoj; kunlaborado en Yandex Taksio daŭros.

La 13-an de septembro estis anoncita establo de la fonduso de Ilja Segaloviĉ, kiu kunigos nekomercajn projektojn de Yandex kaj subtenos organizojn kaj iniciatojn celantajn evoluigon de alirebla kaj kvalita edukado je matematiko kaj informadiko.

La 15-an de novembro oni anoncis ke tri komputilegoj de Yandex estis agnoskitaj la plej povaj en Rusio, okupinte tri unuajn lokojn en la nacia rangolisto kaj la 19-an, 36-an kaj 40-an lokojn tutmonde.

La 19-an de novembro oni raportis pri la unuaj serviloj fabrikitaj en Rusio surbaze de la servilo de la 4-a generacio, kreita de Yandex por grandaj datumcentroj.

La 23-an de novembro oni raportis ke Yandex eniris internacian laborgrupon ellaborantan Matter, unuecan protokolon de inteligenta hejmo.

La 30-an de decembro usona agentejo Fitch Ratings unuafoje taksis longdaŭran kreditan rangon de Yandex, difininte ĝin je nivelo BBB kun stabila prognozo. Tio signifas ke la kompanio havas bonan pagipovon, sed ĝin povus malbonigi malfavoraj ekonomiaj kaj komercaj kondiĉoj, precipe entrudiĝo de la ŝtato. La agentejo prognozis kreskon de la enspezoj po 30% jare en 2022-2024. Kiel la plej promesplenaj estis nomitaj elektronika komerco, liverado de manĝaĵoj, fincnaj teknologioj, nuba komputado kaj artefarita inteligenteco.

### 2022

La 14-an de januaro 2022 ĉesis funkcii la servo Yandex Afiŝoj (ruse *Яндекс.Объявления*).

La 18-an de marto aperis movtelefona aplikaĵo "Hejmo kun Alisa", ebliginta regi la inteligentan hejmon voĉe helpe de virtuala asistanto Alisa.

La 28-an de aprilo Yandex subskribis interkonsenton pri la ĉefaj kondiĉoj de la vendo de Yandex Novaĵoj kaj Yandex Dzen. Bazaj dokumentoj estis subskribitaj la 23-an de aŭgusto. La 12-an de septembro la kontrakto estis plenumita: Yandex aĉetis Delivery Club kadre de korporacia interŝanĝo kun Mail.ru Group, kiu siavice aĉetis Yandex Dzen kaj Yandex Novaĵoj. Oni anoncis ke la servo transiros al la teknologia platformo Yandex Pro, kiun uzas ankaŭ Yandex Manĝaĵoj. Ekspertoj klarigis la kontrakton per plua malprofiteco de Yandex Dzen, kiu estis eksperimenta projekto kaj iĝis marĝena dum la kompanio ĉiam pli koncentriĝas je retserĉilo, loĝistiko kaj elektronika komerco. Yandex Novaĵoj ankaŭ estis ne tre interesa de komerca vidpunkto kaj post komenco de la milito en Ukrainio ĝi iĝis probleema, ĉar necesis strikte kontroli la enhavon laŭe al postuloj de la rusiaj aŭtoritatoj.

La 3-an de junio Yandex anoncis foriron de Arkadij Voloĵ de la postenoj de ĝenerala direktoro kaj membro de direktora konsilio, kaj de aliaj estraj postenoj. Tion kaŭzis personaj sankcioj kontraŭ li, enkondukitaj de Eŭropa Unio, kaj ne trafintaj Yandex aŭ ĝiajn dependajn organizaĵojn. Arkadij Voloĵ en tiu momento posedis per familia trusto 45,3% de la voĉdonaj kaj 8,6% de la ekonomiaj akcioj de Yandex N.V., do ne estis kontrolanta akciulo. La trusto plu partoprenas la estradon, sekvante rekomendojn de la direktora konsilio.

La 23-an de junio Yandex publikigis senpage uzeblan version de YaLM 100B, neŭroreto por generado kaj pritraktado de la tekstoj en la rusa kaj angla. Tio estis la plej granda Genera Anticipe-Instruita Transformilo-simila modelo en libere alirebla.

La 23-an de aŭgusto Yandex anoncis rezignon je plua evoluigo de novaĵagregilo kaj koncentriĝo je *ya.ru* kiel sia ĉefpaĝo.

La 25-an de oktobro estis prezentita la unua inteligenta televidilo kun integrita virtuala asistanto Alisa.

La 24-an de novembro aperis ebleco aranĝi infanan konton.

La 7-an de decembro en 10 servoj kaj aplikaĵoj ekfunkciis ekranlegiloj, kio ebligis al la blinduloj uzi ilin sen ies ajn helpo.

### 2023

La 28-an de februaro 2023 ekfunkciis movtelefona aplikaĵo de la servo Yandex Vojaĝoj.

La 15-an de marto borso NASDAQ decidis forigi la valorpaperojn de Yandex, same kiel de aliaj rusiaj kompanioj; Yandex kontestis tion.

La 21-an de aprilo Yandex elaĉetis la reston de la akcioj de Uber en la kompanio Yandex Taksio, per tio fininte elaĉeton de ĉiuj kunlaboraj projektoj kun Uber.

La 29-an de majo estis anoncita transformo ekde la 28-a de junio de la servo Yandex Q je "muzeo de enhavo", kie provizore ne eblos ion ŝanĝi aŭ aldoni — ĝis estos farita decido pri ĝia estonta sorto.

## Sekureco

Parolante pri transdono de datumoj de la uzantoj al polico ks en novembro 2021, Tigran Ĥudaverdjan, administra direktoro de la grupo da kompanioj Yandex, diris ke rilataj institucioj jam lernis korekte verki tiajn petojn, do Yandex rifuzas nur 13-17% de la petoj, kio kompareblas al statistiko de Google kaj Yahoo en iliaj hejmaj merkatoj.

En januaro 2021 sistemo de unueca identigado Yandex Pasporto (ruse *Яндекс.Паспорт*) trapasis atestadon je kongruo al la postuloj de la normo AICPA SOC 2 kaj 3. Temas pri la normoj ellaboritaj de la Usona Instituto de Atestitaj Publikaj Librotenistoj (angle *American Institute of Certified Public Accountants*). Yandex estis inter la unuaj kompanioj en Rusio kiuj trapasis tiun ĉi atestadon kaj la sola farinta tion samtempe je tri kampoj: sekureco, konfidenco, alirebleco.

Sed jam la 12-an de februaro 2021 la kompanio agnoskis internan likon de datumoj fare de unu el tri sistemaj administrantoj, pro kiu en Yandex Poŝto estis kompromititaj 4 887 poŝtokestoj. La 1-an de marto 2022 oni informis ke en Interreto estis publikigitaj datumoj de uzantoj de Yandex Manĝaĵoj (telefonnumeroj kaj mendoj), kion kaŭzis malbonintencaj agoj de unu el kunlaborantoj; oni promesis redukti permanan pritraktadon de la datumoj kaj altigi la sekurecnivelon. Likis 6 882 230 telefonnumeroj de uzantoj el Rusio kaj Kazaĥio kaj 206 725 el Belorusio, adresoj de liverado kaj komentoj de la klientoj, ĉio je periodo de la 19-a de junio 2021 ĝis la 4-a de februaro 2022. La 21-an de decembro 2022 Yandex informis ke la likon kaŭzis atako al infrastrukturo de ekstera gastiga servilo kie estis instalitaj virtualaj serviloj FoodFox konektitaj per VPN al la reto de Yandex Manĝaĵoj.

## Internacia agado

### Belorusio

La 14-an de aprilo 2010 ekfunkciis portalo por Belorusio *yandex.by*. Ĝi konsideris morfologion de la belorusa lingvo kaj rangigis la serĉorezultojn surbaze de teknologio Matriksnet (ruse *Матрикснет*), proponante al la belorusaj uzantoj preferindajn respondojn. La portalo ekde komence havis la rusan kaj belorusan interfacojn kaj proponis la ĉefajn Yandex-servojn. La 18-an de majo estis establita centro de priservado de la klientoj en Belorusio. Partnero de Yandex en tiu ĉi projekto iĝis loka kompanio, posedinta la plej popularan belorusan retejon Tut.by. Tio interalie ebligis al la belorusaj kompanioj uzi reklaman reton de Yandex.

### Germanio

La 8-an de februaro 2008 Yandex instalis proprajn servilojn en la Interreto-interŝanĝejo DE-CIX en Frankfurto ĉe Majno (Germanio), kio akcelis la retkonekton.

### Kazaĥio

La 14-an de oktobro 2009 ekfunkciis portalo por Kazaĥio, per kiu eblis serĉi en la rusa kaj kazaĥa kaj uzi ĉefajn servojn de Yandex.

### Serbio

La 5-an de julio 2022 en Beogrado estis malfermita reprezentejo de Yandex por 700 kunlaborantoj. Ĝis februaro 2023 nombro de ĝiaj kunlaborantoj en Serbio atingis 1 500 do oni planis larĝigi ĝin aŭ malfermi la duan.

### Turkio

En 2011 en Turkio malfermiĝis oficejo de Yandex, sed fine de 2020 ĝi estis fermita. La 1-an de marto 2023 ĝi malfermiĝis denove en Istanbulo.

En 2014 la retserĉilo Yandex estis okupanta 5% de la merkato, Yandex Mapoj iĝis la plej alŝutata mapa aplikaĵo.

### Ukrainio

En marto 2005 en Ukrainio estis registrita varomarko Yandex, en julio en Kievo okazis la unua seminario por reklamovendistoj. En septembro en Odeso estis malfermita reprezentejo de Yandex. Estro de la kompanio *Yandex Ukrainio* (ruse *Яндекс.Украина*) iĝis Sergej Petrenko, posedanto de retejo Searchengines.ru. Jam en 2005 estis lanĉitaj domajnoj *yandex.ua* kaj *yandex.com.ua*. Samjare en Ukrainio ekfunkciis Yandex WiFi.

Ekde la 12-an de aprilo 2006 ĉiuj uzantoj el Ukrainio vizitis la retserĉilon por kio Yandex instalis siajn servilojn en la Interreto-interŝanĝejo UA-IX en Kievo. Tio faris la retumadon pli rapida kaj malpli kosta.

La 5-an de junio 2007 malfermiĝis filio en Kievo. La 2-an de oktobro retejo *www.yandex.ua* ekhavis ukrainlingvan interfacon kaj ukrainaj retejoj ricevis prioritaton en rezultoj de la informpetoj de la ukrainaj uzantoj. La 25-an de oktobro estis anoncita kompleta subteno de la ukraina lingvo en Yandex Direct, kio ebligis publikigi ukrainlingvajn afiŝojn aperontajn reage al ukrainlingvaj informpetoj kaj uzante interfacon en la ukraina.

La 6-an de marto 2008 estis lanĉita servo *Trafikŝtopiĝoj en Kievo* (ruse *Пробки в Киеве*) — la unua en la ukrainlingva Interreto. La 2-an de aprilo sur Yandex Mapoj aperis mapoj de la plej grandaj urboj de Ukrainio kaj skemoj de metroo. La 20-an de aŭgusto kapacito de retkanaloj, kunigantaj datumcentrojn de Yandex en Moskvo kun la Interreto-interŝanĝejo UA-IX en Kievo, estis vastigita kvinoble — de 30 ĝis 145 Mbitoj sekunde.

La 19-an de novembro 2009 aperis ebleco elekti ukrainan interfacon kaj ĉiuj uzantoj el Ukrainio estis aŭtomate venigataj al *yandex.ua*, proponanta Yandex-servojn por Ukrainio. Estis lokalizita ankaŭ serĉado, proponanta prioritate rezultojn kongruajn al lokaj informpetoj.

La 16-an de majo 2017 la kompanio publikigis oficialan reagon al la malpermeso de ĉiuj siaj servoj en Ukrainio. Ĝi atentigis ke dum 12 jaroj Yandex grave kontribuis al evoluigo de interretaj projektoj en Ukrainio, strikte sekvante la ukrainan leĝaron kaj ke la malpermeso damaĝos ĉefe interesojn de la ukrainaj civitanoj.

|  |
| --- |
|  |
|  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **„** К сожалению, решение украинских властей ограничить работу сервисов Яндекса касается не только нас. Это санкции против 11 миллионов украинских пользователей, которые ежемесячно выбирают наши сервисы, и против тысяч украинских организаций, которые используют наши технологии и сервисы для развития своих бизнесов. Бизнес группы компаний Яндекса, конечно, очень большой, и санкции не окажут на него негативного влияния. Но мы считаем Украину важной частью нашей работы и сожалеем, что санкции сводят на нет все многолетние усилия нашей команды. Главный пострадавший от санкций — это украинский пользователь. Очень жаль. **”** |   | **„** Bedaŭrinde la decido de la ukrainaj aŭtoritatoj limigi funkciadon de la Yandex-servoj koncernas ne nur nin. Tio estas sankcioj kontraŭ 11 milionoj da ukrainaj uzantoj, kiuj ĉiumonate elektas niajn servojn, kaj kontraŭ miloj da ukrainaj organizoj, kiuj uzas niajn teknologiojn kaj servojn por evoluigo de siaj komercoj. La komerco de la grupo da kompanioj Yandex certe estas tre granda kaj la sankcioj ne havos negativan influon sur ĝin. Sed ni konsideras Ukrainion grava parto de nia laboro kaj bedaŭras ke la sankcioj nuligas ĉiujn plurjarajn klopodojn de nia teamo. La ĉefa viktimo pro la sankcioj estas la ukraina uzanto. Tre domaĝe. **”** |
| — Yandex |

 |

La 29-an de majo en oficejoj de kompanio Yandex Ukrainio en Kievo kaj Odeso okazis priserĉado fare de ukraina sekurecservo, akuzinta Yandex pri transdonado de personaj datumoj de la ukrainaj uzantoj al la rusiaj sekurecservoj. Yandex rifuzis la akuzojn, dirinte ke la personaj datumoj estas stokataj en senpersonigita formo kaj ke estraro de Yandex Ukrainio ne havis aliron al ili. Ĝi memorigis ankaŭ ke por priserĉado necesas juĝeja ordono.

### Sankcioj

La 15-an de marto 2023 borso NASDAQ decidis forigi la valorpaperojn de Yandex, same kiel de aliaj rusiaj kompanioj; Yandex kontestis tion.

## Rilatoj kun partneroj kaj konkurantoj

### Google

En 2003 la kunfondintoj de Google Sergey Brin kaj Larry Page venis al Moskvo kaj vizitis oficejon de Yandex, proponinte kunlaboron. Dum sekvinta korespondado ili proponis aĉeti Yandex. Arkadij Voloĵ kaj Ilja Segaloviĉ akceptis sed nur se ili iĝos partneroj kaj influos la administradon. Dum unu jaron longaj intertraktoj prezo proponita de Google kreskis de 30 ĝis 130 milionoj da dolaroj. Voloĵ kaj Segaloviĉ ŝatis la ideon labori en Google kiel teknologia giganto kaj la proponita sumo kontentigis ilin, ankaŭ personaj rilatoj kun la estroj de Google estis bonaj, fortiĝinte dum respondaj vizitoj al Usono. Sed poste vneis juristoj de Google, kiuj rigore klarigis ke temas ne pri kunlaboro, sed pri englutado. La propono estis rifuzita, la intertraktoj nuligitaj.

En februaro 2015 komenciĝis proceso dum kiu Yandex plendis pri malhonesta konkurenco fare de Google. La kompanio asertis ke la usona konkuranto uzas sian operaciumon Android por promocii siajn servojn dum defaŭlta instalado de la servoj de la konkurantoj estas malpermesita aŭ ili estas ŝovataj for kaj tiel perdas aliron al la uzanto. En 2014 Google Chrome komencis marki la retserĉilon Yandex kiel viruson, do por elekti ĝin kiel defaŭltan uzanto devis kvarfoje konfirmi sian decidon malgraŭ ĉiuj sekurecaj avertoj. Produktantoj de movtelefonoj diris ke Google malpermesas al ili instali programojn de Yandex, eĉ se la telefonoj estas fabrikataj por rusia merkato. Fine Yandex gajnis. Arkadij Voloĵ nomis tion ege grava venko kaj diris ke Rusio iĝis la unua lando en la mondo, en kiu estis restarigita konkurenco en Android.

### Sberbanko

Rilatoj kun Sberbanko komenciĝis kiel kunlaboro, kadre de kiu estis kreitaj kelkaj kunlaboraj entreprenoj, sed post preskaŭ jardeko ĝi finiĝis per divido de la aktivoj kaj konkurado.

La 19-an de decembro 2012 Yandex kaj Sberbanko kreis kunlaboran entreprenon surbaze de Yandex Mono. La 4-an de julio 2013 estis finita la aĉeto de parto de Yandex Mono fare de Sberbanko. Ĝi pagis 60 milionojn da dolaroj kontraŭ 75% de la akcioj minus unu rublo.

La 9-an de aŭgusto 2017 Yandex kaj Sberbanko subskribis interkonsenton pri intenco establi kunlaboran entreprenon surbaze de Yandex Market. La deviga interkonsento kun konkretaj ciferoj kaj kondiĉoj estis subskribita la 13-an de decembro. La 27-an de aprilo 2018 estis definitive subskribita kontrakto pri establo de kunlabora entrepreno de Sberbanko kaj Yandex surbaze de Yandex Market. La 24-an de oktobro Sberbanko kaj Yandex lanĉis kunlaboran retvendejaron Beru (ruse *Беру*; Mi prenas).

Sed en 2020 la kunlaboro finiĝis kaj la flankoj komencis dividi la posedaĵojn. La 23-an de julio 2020 Yandex iĝis la sola posedanto de Yandex Market dum la sola posedanto de Yandex Mono iĝis Sberbanko.

Tigran Ĥudaverdjan, administra direktoro de la grupo da kompanioj Yandex, klarigis tion per kresko de konkurenco inter la du ekosistemoj.

|  |
| --- |
|  |
|  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **„** Возникла проблема — Сбербанк принял решение развивать собственную экосистему, которая начала существенно конкурировать с самим «Яндексом», и стало совершенно непонятно, как можно сочетать одновременно «брак» и конкуренцию. [...] Я думаю, что и весь процесс, и вся сделка в итоге были справедливыми, а справедливо — это тогда, когда каждая сторона и приобрела, и потеряла. **”** |   | **„** Aperis problemo — Sberbanko decidis evoluigi propran ekosistemon, kiu komencis grave konkurenci kun Yandex mem kaj iĝis tute nekompreneble kiel oni povas kombini samtempe "geedzecon" kaj konbkurencon. [...] Mi opinias ke la tuta procezo, kaj la tuta kontrakto fine estis justaj, kaj juste estas kiam ĉiu flanko kaj akiris, kaj perdis. **”** |
| — Tigran Ĥudaverdjan, administra direktoro de la grupo da kompanioj Yandex |

 |

En 2019 Yandex petis ŝtatan institucion Rospatent registri varomarkon *Яндекс.Афиша* (Yandex Afiŝo), post kio kompanio Rambler&Co, kies posedanto estas Sberbanko, plendis pri uzado de la vorto *афиша* (*afiŝo*) en la varomarkoj *МТС Афиша* (de MTS Rusio) kaj *Яндекс.Афиша*, ĉar ĝi jam havas varomarkon *Афиша* ekde 2001. Rospatent kontentigis la plendon, sed MTS kaj Yandex kontestis kaj komenciĝis longdaŭra proceso. MTS en 2021 alinomis sian servon je *МТС Live* dum Yandex rezistis plu, argumentante ke la vorto *афиша* estas tro ĝenerala por esti protektita kiel varomarko kaj ke kiam Rambler&Co registris sian varomarkon en 2001, en Rusio jam funkciis pluraj firmaoj kun tia nomo, do laŭe al tiu ĉi logiko ankaŭ varomarko de Rambler&Co devas esti agnoskita malvalida. La 7-an de februaro 2023 la Juĝejo pri Intelektaj Rajtoj nuligis decidon de Rospatent pri agnosko de la varomarko *Yandex Afiŝo* malvalida.

### Tinkoff

En 2020 okazis intertraktoj kun TCS Group Holding PLC aĉeto de 100% de la akcioj fare de Yandex.

La 22-an de septembro Yandex oficiale konfirmis tion. Oni interkonsentis ĝenerale ke Yandex pagos ĉirkaŭ 5,48 miliardojn da dolaroj forme de siaj akcioj kaj mono, sed plu diskutis pri detaloj. La 16-an de oktobro Yandex informis pri ĉesigo de la intertraktoj kaj dankis la Tinkoff-teamon pro la "produktiva kunlaboro".

|  |
| --- |
|  |
|  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **„** Сегодня, я принял решение разорвать вероятную сделку с Яндекс. Почему? Мы начали разговор с ОБЪЕДИНЕНИЯ, поисков синергий, и быстрого роста нашей клиентской базы. И хотели построить самую большую частную компанию России. По факту все вылилось в продажу, они хотели просто купить Тинькофф, со всеми вытекающими негативными последствиями для нас. **”** |   | **„** Hodiaŭ mi faris decidon rompi eventualan kontrakton kun Yandex. Kial? Ni komencis la konversacion de UNUIĜO, serĉado de sinergio kaj rapida kresko de nia klientaro. Kaj ni deziris konstrui la plej grandan privatan kompanion en Rusio. Fakte ĉio rezultiĝis je vendo, ili deziris simple aĉeti Tinkoff kun ĉiuj negativaj sekvoj por ni. **”** |
| — Oleg Tinkov, posedanto de Tinkoff Banko |

 |

Tigran Ĥudaverdjan, administra direktoro de la grupo da kompanioj Yandex, diris ke Oleg Tinkov mem proponis la kontrakton, sed poste nuligis ĉion.

|  |
| --- |
|  |
|  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **„** Олег передумал продавать. По сути, выход из переговоров был по его инициативе. [...] Если относиться формально, технически речь шла о покупке. Так сделку назвали бы юристы. Если говорить о сути, то объединялись два очень крупных бизнеса. У них разная капитализация, но, если сравнивать генерируемую чистую прибыль, они сравнимы. В этом отношении те планы, которые мы разрабатывали совместно с командой Тинькофф Банка, были про слияние двух бизнесов, потому что невозможно настолько большой бизнес поглотить. Были заложены принципы, по которым банк должен был оставаться максимально независимым. [...] Эта модель была больше похожа на слияние, чем на поглощение. [...] Один из возможных сценариев в развитии финансовых сервисов — партнерство. Может ли это быть Тинькофф Банк? Теоретически может. Еще раз: у нас нет никаких обид по отношению к Олегу и тем более к менеджерам банка. Это все эмоции. Они бывают у людей. Ничего страшного. **”** |   | **„** Oleg rezignis je la vendo. Fakte ĉesigo de la intertraktoj okazis laŭ lia iniciato. [...] Se trakti la aferon formale, teknike temis pri la aĉeto. Tiel la kontrakton nomus juristoj. Se paroli pri la esenco, unuiĝus du tre grandaj entreprenoj. Ilia havas malsaman kapitaligon, sed se kompari generatan netan profiton, ili estas kompreblaj. Tiurilate la planoj, kiujn ni estis ellaborantaj kune kun teamo de Tinkoff Banko, rilatis al kuniĝo de la du entreprenoj, ĉar ne eblus engluti tiom grandan entreprenon. Estis ellaboritaj principoj, laŭ kiuj la banko devus resti maksimume sendependa. [...] Tiu modelo pli similis al la kuniĝo ol al la engluto. [...] Unu el eblaj scenaroj de evoluigo de financaj servoj estas partnereco. Ĉu tio povus esti Tinkoff Banko? Teorie povas. Mi diru plian fojon: ni havas neniujn ofendiĝojn rilate Oleg kaj des pli rilate la bankajn manaĝerojn. Tio estas nuraj emocioj. Ili povas okazi ĉe la homoj. Ne estas terure. **”** |
| — Tigran Ĥudaverdjan, administra direktoro de la grupo da kompanioj Yandex |

 |

## Virtuala retumado

Yandex estas stariganta grandan servon de "virtuala retumado" en la plej multaj landoj de Orienta Eŭropo.

## Komputilegoj

En 2021 tri komputilegoj de Yandex estis agnoskitaj la plej povaj en Rusio, okupinte tri unuajn lokojn en la nacia rangolisto. La komputilego Ĉervonenkis okupis la 19-an lokon tutmonde kaj estis la plej pova en Rusio kaj Orienta Eŭropo. Ĝi inkluzivis 199 kalkulnodojn, montris produktivecon 21,53 petaflopoj, do 21,53 kvarilionoj da operacioj kun glitkomo sekunde. La duan lokon en Rusio kaj la 36-an tutmonde okupis komputilego Galuŝkin (16,02 petaflopoj) dum la tria en Rusio kaj la 40-a tutmonde estis Ljapunov (12,81 petaflopoj). Ljapunov estis lanĉita en decembro 2020, Ĉervonenkis kaj Galuŝkin en junio 2021. Ili estas uzataj por instrui neŭroretojn kaj konstruitaj surbaze de procesoroj AMD EPYC kaj vidkartoj NVIDIA A100, kaj interkonektitaj per alrapida reto Infiniband HDR. Ĉervonenkis kaj Ljapunov troviĝas en datumcentro en la urbo Sasovo, Galuŝkin — en Vladimiro.

## Serviloj

En junio 2021 Yandex, grupo da kompanioj Lanit (Rusio), Gigabyte Technology (Tajvano) kaj banko VTB Banko subskribis kontrakton pri konstruado en Rjazano de fabriko produktonta servilojn. En majo 2023 ĝi estis finkonstruita. Ĝi produktos servilojn *OpenYard*, dezajnitajn de firmao kies egalaj kunposedantoj estas Yandex kaj Lanit.

## Personaro

Komence de 2023 en Yandex laboris 20 900 homoj, el kiuj 2 500 laboris eksterlande. En 2022 nombro de kunlaborantoj kreskis je 16%. Nombro de eksterlandaj dungitoj kreskis je 300% kaj superis 1 700, kio estis proksimume 8% de la personaro. Tion kaŭzis interalie ekspansio de la kompanio al la eksteraj merkatoj.

Post komenco de la kronvirusa pandemio en 2020 la kompanio provizore permesis distancan laboron de iu ajn lando, sed en marto 2023 estis oficiale aprobita hibrida reĝimo: ĉiu eksterlanda kunlaboranto devas elekti lokan oficejon, en kiu li devos labori almenaŭ po tri tagoj semajne.

## Estraro

### Arkadij Voloĵ

Kunfondinto de la kompanio. En 2022 li estis listigita inter personoj trafitaj de la sesa fasko de sankcioj de Eŭropa Unio pro la milito en Ukrainio kaj la 3-an de junio 2022 forlasis postenon de ĝenerala direktoro de Yandex N.V. kaj ĉiujn aliajn postenojn en la kompanio. EU pravigis la sankciojn per engaĝo de Voloĵ je pravigado de rusiaj agoj en Ukrainio kaj partopreno.

En novembro 2022 domokupantoj okupis domon de Arkadij Voloĉ en Amsterdamo kaj juĝejo rifuzis elloĝigi ilin, referencante al komenciĝinta tie riparado, kiu altigos koston de la domo, do estos rompo de la sankcioj.

### Tigran Ĥudaverdjan

Ĝenerala direktoro kaj membro de la direktora konsilio. Li laboris en Yandex ekde 2006 kaj iĝis la ĝenerala direktoro la 15-an de marto 2022, sed jam la 16-an de marto 2022 forlasis la postenojn post esti inkluzivita je sankciaj listoj de Eŭropa Unio.

### Artjom Savinovskij

Ĝenerala direktoro ekde la 14-a de aprilo 2022, sed provizora plenumanto de ĝiaj devoj jam ekde la 15-a de marto kiam antaŭa direktoro Jelena Bunina elmigris al Israelo publike deklarinte sian oponon de la milito en Ukrainio.

En Yandex li laboras ekde 2008, okupiĝis ĉefe pri financaj aferoj.

## Posedantoj kaj strukturo

Yandex estas grupo da kompanioj kies ĉefa kompanio *Yandex N.V.* estas registrita en Nederlando.

La 26-an de julio 2019 estis proponita leĝprojekto, malpermesanta al eksterlandanoj posedi pli ol 20% en novaĵagregiloj (kiel Yandex Novaĵoj), ekcirkulis onidiroj pri modifo de administra kaj poseda strukturoj de Yandex tiel ke la ŝtato aŭ ŝtataj kompanioj havu pli da influo sur ĝin. Tio kaŭzis falon de akcioj kaj akran reagon de ĝenerala direktoro Jelena Bunina. Sed post apero de informoj pri baldaŭa modifo de la poseda kaj administra strukturo de Yandex, proponinta ĝin deputito Anton Gorelkin nuligis sian proponon.

La 20-an de decembro 2019 publikaj akciuloj de Yandex aprobis ŝanĝojn en la strukturo de la korporacia administrado, proponitajn de la direktora konsilio la 18-an de novembro. Estis establita la nekomerca Fonduso de Sociaj Interesoj (ruse *Фонд общественных интересов*; angle *Public Interests Foundation*), kiu ricevis la tiel nomatan "oran akcion", kies tenanto ĝis tiam estis Sberbanko. Ekde tiam la fonduso rajtas proponi 2 el 12 direktorojn al la direktora konsilio kaj partopreni decidofaradon rilate akumuladon de 10% kaj pli da akcioj fare de unu posedanto, transdonadon de grava intelekta proprietaĵo, ŝanĝo de kompaniaj reguloj rilate protektadon de nesenpersonigitaj grandaj datumoj de la rusiaj uzantoj, eventualajn partnerecojn de la kompanio kun registaroj de la aliaj landoj. La fondaĵon eniris estroj de Yandex Arkadij Voloĵ, Tigran Ĥudaverdjan, Jelena Bunina, reprezentantoj de universitatoj kaj neregistaraj organizoj kunlaborantaj kun Yandex ks.

La 25-an de novembro 2022 aperis sciigoj ke oni planas dividi la holdingon je du partoj. La ĉefkompanio en Nederlando plu regos nur internaciajn projektojn pri nubkomputado kaj aliajn aktivadojn en okcidentaj merkatoj. Ĝi rezignos je la nomo Yandex por eviti suspektojn pri rusiaj radikoj de la kompanio, kaj minimumigi sankciajn riskojn draste kreskintajn post komenco de la milito en Ukrainio en februaro 2022. Plejparton de la servoj kaj merkatoj, inkluzive ĉiujn aktivadojn en Rusio, transprenos nova grupo da kompanioj, kies estraron interalie eniros Aleksej Kudrin, eksa prezidanto de la Kalkula Ĉambro.

En decembro 2022 aperis informoj ke Yandex establis novan kompanion *Beyond ML*, registritan en Usono kaj Armenio. Ĝi koncentriĝos je maŝininstruado (angle *Machine learning*, mallonge *ML*) kaj estas posedanto de deko da koncernaj firmaoj. Kiel fondintoj estas indikitaj altrangaj manaĝeroj de Yandex Maksim Zagrebin kaj Dmitrij Stepanov. Yandex nomis tion "interna eksperimento". Ekspertoj diras ke tiel Yandex penas minimumigi damaĝojn de la sankcioj.

La 19-an de majo 2023 novaĵagentejo Bloomberg informis ke Yandex NV ricevis du apartajn proponojn de rusiaj miliarduloj Vladimir Potanin kaj Vagit Alekperov pri aĉeto de kontrola fasko de la akcioj kontraŭ proksimume 7 ĝis 7,5 miliardoj da dolaroj. Laŭdire malantaŭ Potanin staras grupo da investantoj, inkluzive de Roman Abramoviĉ, VTB Banko, Aleksej Mordaŝov, ankaŭ Viktor Raŝnikov esprimis interesiĝon pri eta porcio.

## Etiko

La 20-an de novembro 2020 Yandex unuafoje publikigis sian internan kondutkodon el 39 punktoj, kie interalie estis jenaj principoj:

* fari servojn kiuj estos utilaj donos al la uzantoj novajn eblecojn — ne fari ilin sole por gajni monon;
* maksimumaj honesteco, malfermiteco kaj travidebleco;
* estimo de lokaj specifaĵoj — leĝaro, kulturo, lingvo;
* ne trakti sin tro serioze kaj moki sin mem;
* ne okupiĝi pri trompoj;
* ne okupiĝi pri kazinoj, vetludoj ks, nek reklami ilin;
* uzi datumojn de la uzantoj nur por plibonigo kaj kreado de la servoj, neniam vendi ilin;
* transdoni al polico ks datumojn nur post trapaso de ĉiuj laŭleĝaj proceduroj;
* ne krei servojn, kiuj apartigas homojn laŭ politikaj, rasaj, religiaj kaj aliaj kriterioj;
* interagi kun la ŝtato same kiel kun la aliaj mendantoj, ne krei por ĝi specialajn servojn;
* ne okupiĝi pri militaj teknologioj;
* estroj de la kompanio ne faras publikajn deklarojn pri politikaj aferoj;
* ne persekuti la konkurantojn, nek postuli privilegiojn por si — nur honesta konkurenco en egalaj kondiĉoj;
* ne kritiki publike la konkurantojn kaj iliajn produktojn;
* malakcepti defaŭltajn servojn — la uzanto mem devas fari elekton.

## Kritiko

Oni ofte akuzas Yandex pri malhonesta konkurenco, precipe pri tio ke ĝi promocias siajn servojn danke al propra retserĉilo, kiu defaŭlte donas al ili grandajn avantaĝojn. Iuj asertas ke la retserĉilo estas same grava objekto de infrastrukturo kiel fervojo, do ĉiuj devas havi egalan aliron al ĝi dum la aliaj servoj de Yandex devas konkurenci egalrajte, sen uzi avantaĝon forme de retserĉilo.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Mail.ru
* Google
* Sberbanko

## Eksteraj ligiloj

* Portalo: www.yandex.ru aŭ Яндекс.рф
* Tradukilo: translate.yandex.ru
* Yandex Anglalingva interretaj serĉilo angle
* Yandex today angle