Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kultivata nigelo

| Kiel legi la taksonomion**Kultivata nigelo** |
| --- |
|  |
|  *Nigella sativa* |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regno: | Plantoj ‘‘Plantae’’  |
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta*  |
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida*  |
| Ordo: | Ranunkolaloj *Ranunculales*  |
| Familio: | Ranunkolacoj *Ranunculaceae*  |
| Genro: | Nigelo *Nigella*  |
| Specio: | **Kultivata nigeloNigella sativa*  |

 |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kultivata nigelo  |

 |
|  |

**Kultivata nigelo** (latine *Nigella sativa,* alilingve ankaŭ kiel arabe حبة البركة, *habbatul barakah* "la benita greno", angle *black seed kalonji oil, black cumin seed oil, Nigella seeds, habbatus sauda, black onion seeds*, france *graine de Nigelle*, germane *Schwarzkummel*, nederlande *zwarte komijn*) estas planta specio en la genro nigelo (*Nigella*) kaj la familio ranunkolacoj (*Ranunculaceae*). En multaj naciaj lingvoj ĝi nomatas "nigra kumino" aŭ "nigra karvio", sed ĝi parencas nek al kumino nek al karvio.

Ĝi estas tre renoma en islamaj landoj en formo de kuracoleo aŭ en la ajurveda medicino konata sub la nomo *upakunchikaa.*

En 2010, Nestlé serĉis registri patenton por la uzado de *Nigella sativa* kiel natura traktilo kontraŭ manĝaĵalergioj.

## Priskribo

floro vidata deflanke
*Nigella sativa* - Muzeo de Tuluzo
Kultivata nigelo kreskas kiel svelta ĝis fortika unujara planto kaj atingas altecon de 15 ĝis 50 cm. La plantopartoj super la grundo estas loze harkovritaj foje kun glandaj triĥomoj. La rekta tigo en la supra parto estas striata. La dentaj folioj havas pintajn finaĵojn.

La planto famas pro multaj kuracaj virtoj.

|  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„** Kultivata nigelo kuracas ĉiun malsanon - krom la morto. **”** |

 |

Tiu ĉi citaĵo de Mahometo (570–632 de nia erao) en Hadito kontribuis al granda populareco de la kuraca planto dum la pasintaj jarcentoj en la tuta islama mondo. Sed ankaŭ en ne-islamaj socioj de Azio la kuracaj efikoj aparte kontraŭ alergiaj malsanoj de jarcentoj estas tradicia parto de la loka tradicia medicino.

## Bibliografio

* (germana) Peter Schleicher, Mohammed Saleh, Hans Wagner: *Natürlich heilen mit Schwarzkümmel.* Südwest-Verlag 2001, ISBN 978-3-517-08137-3.
* (franca) Fabienne Orsi, *La nigelle, une épice d'intérêt médicinal*, Faculté de pharmacie de Grenoble, 2005, 174 p., tezo.
* (pola) Paweł Lis: *Kuchnia Słowian. O żywności, potrawach i nie tylko*. Kraków: Libron, 2009. ISBN 978-83-7396-839-4.
* (angla) Peter Schleicher, Mohamed Saleh, Dr Schleicher Peter, *Black Cumin :The Magical Egyptian Herb for Allergies, Asthma, Skin Conditions and Immune Disorders,* 2000.

## Vidu ankaŭ

Oficina kumino

## Referencoj
# Nutraĵa sendanĝereco

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Nutra sekureco. |

Usona registara laboratorio kontrolas, ĉu fiŝaĵo enhavas mikrobojn.
**Nutraĵa sendanĝereco** estas la apliko de scienco al la traktado, preparado, kaj konservado de nutraĵoj por preventi manĝoportatan malsanon. Ĝi inkludas diversajn procedojn, kiuj devas esti efektivigataj por eviti eventualajn sanriskojn. Ĝi havas komunajn aspektojn kun nutraĵa defendo. La du strategiaj kampoj de nutraĵa sendanĝereco estas danĝeroj enlaseblaj inter produktado kaj vendado kaj enlaseblaj inter vendado kaj konsumado. Praktikoj por la sendanĝereco de la bien-al-vendeja etapo estas nutraĵaj etikedoj, nutraĵprodukta higieno, kontrolado de nutraĵaj aldonaĵoj kaj pesticidaj restaĵoj, politikoj pri biotekniko en nutraĵo, reguloj pri inspektado de importaĵoj kaj eksportaĵoj, kaj kvalit-atestaj sistemoj. En konsideroj pri la vendej-al-konsuma etapo, oni kutime supozas, ke danĝeroj ne estos enlasataj en la vendejo, kaj la celo de zorgo estas sendanĝeraj liverado al la konsumonto kaj preparado. Nutraĵa sendanĝereco havas fortan rilaton kun nutrado kaj nutra sekureco.

Nutraĵo povas porti patogenojn aŭ parazitojn, kiuj rezultigos malsanon aŭ morton de la konsuminto, kaj esti favora medio por ilia kresko kaj reproduktiĝo. Patogenoj povas esti bakterioj, virusoj, protistoj, aŭ fungoj. Laŭ la plej vasta esploro pri la sanŝarĝo de manĝoportataj malsanoj, kondukita de la Epidemiologia Referenca Grupo pri Manĝoportataj Malsanoj de MOS, la 31 studitaj nutraĵaj danĝeroj okazigis al la homaro 420 mil mortojn kaj ŝarĝon de 33 milionoj da kapablokorektitaj vivjaroj en 2010. La normoj pri preparado de nutraĵoj estas postulemaj en riĉaj landoj, sed malpli multaj kaj malpli rigore aplikataj en evolulandoj. La haveblo de sendanĝera trinkakvo estas gravega por malhelpi la transiradon de infektoj. Teorie, manĝoportata malsano estas 100%-e preventebla. Praktike la nombro da homoj rolantaj en la livervojo kaj da manieroj, en kiuj patogenoj atingas nutraĵon, malebligas kompletan preventon.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Higieno
* Monda Organizaĵo pri Sano
* Publika sano
* Tokseco
# Pilafo

Bengala Pulao, populara plado en la barata kuirarto
**Pilafo** estas orienta manĝo el rizo boligita en akvo, miksita kun ruĝa pipro kaj rostita viando kokina, porka aŭ ŝafa. Ĝi estas kutima en la tuta regiono de nord-okcidenta Azio kaj de orienta Eŭropo, kaj en la multaj lingvoj de tiuj regionoj havas diversajn, similajn nomojn kun la konsonantoj p - l - f/v/ŭ: inter la variaĵoj estas **pilaf** (inkluzive de la hebrea formo פילאף) kaj **pilav/pilaw** (inkluzive de la makedona formo пилав), **plov** (inkluzive de la rusa kaj ukraina formoj плов), **palov** kaj **palav**, **polo** پلو , **pilau**, **polao** kaj **pulao** en vasta gamo da lingvoj, inter ili la turka, azeria, kazaĥa, kirgiza, marata, uzbeka, turkmena, urdua, hinda, paŝtua, armena kaj multaj slavaj lingvoj, plus la greka formo πιλαφί (pilafí).

Pilafo estas ankaŭ franca manĝo el densa rizo kun viando aŭ konkaj moluskoj.

## Notoj
# Akvokreso

Akvokreso.

| Kiel legi la taksonomion**Akvokreso** |
| --- |
|  |
|  *Nasturtium microphyllum*, akvokreso. |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regno: | Plantoj *Plantae*  |
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta*  |
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida*  |
| Ordo: | Brassicales *Brassicales*  |
| Familio: | Brassicaceae *Brassicaceae*  |
| Genro: | Nasturtium R.Br. |

 |
| Specioj |
| *Nasturtium microphyllum (Boenn.) Rchb.*
*Nasturtium officinale W.T. Aiton* |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Akvokreso  |

 |
|  |

La **akvokreso** aŭ **nasturcio** (*Rorippa nasturtium-aquaticum*) estas herbo el la familio de kruciferacoj, havanta milde akrajn foliojn uzatajn kiel salaton, spicon kaj garnaĵon. Nur iom parencas la ĝardenkreso (*Lepidium sativum*).

La akvokreso estas plurjara, moltiga planto, kreskanta en Eŭropo kaj Mez-Azio. Ĝi vivas apud fluakvoj, kiuj ne frostas eĉ vintre. Ĝi kreskas je 20–30 cm, havas etajn blankajn florojn. Ĝi havas radikojn eĉ sur la tigoj, tiel oni povas generi ĝin per tiuj kiel stikaĵon.

En Francio, oni kultivas akvokreson ekde la la 14-a jarcento. Oni uzis ĝin diserigitan kiel ternigaĵon. Tradiciriĉa kultivejo en Germanlando estas *Kresoparko* en Erfurto.

## Eksteraj ligiloj

* (en)Rorippa nasturtium-aquaticum (ITIS)
* (en)www.watercressfestival.org - The Alresford Watercress Festival
* (en)www.watercress.co.uk
* (en)www.watercress.com
* (en)www.watercressline.co.uk - The Watercress Line/Mid-Hants Railway
* (en)Chalke Valley Watercress
* (en)Alresford's Chamber of Commerce site
# Optika kablo

| Optika kablo |
| --- |
|  |
| **muntaĵo** |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | optika fibro sleeve (en)  cladding (en)  Buffer (en)   vd |

 |
|  |

Optika kablo vitrofibra
Veldilo por optika kablo
**Optika kablo** estas informada kablo, kiuj funkcias laŭ luma konduktila sistemo: infraruĝa koncentrita lumo (lasero) liveras informojn.

La konduktilo estas maldika, kemie pura vitrofibro, kiu havas vitran ŝelon. La internaĵo kaj la ŝelo estas la sama, la diferenco estas en la incido. Laŭ la plej nova tekniko ankaŭ el plasto oni faras fibron. La optika kablo praktike kontentigas ĉiujn pretendojn de la informada interligo.

Se lumo atingas vitron, ĝi incidas angule. Estas speciala angulo, kiam la lumo restas en eno de la vitro. Ĝenerale la kablo havas meze ŝarĝoportantan parton, ĉirkaŭe estas la stakoj (subkabloj). La eksteraĵo estas polieteno.

La optika kablo estas uzata ne nur en intercentralaj lineoj, sed ankaŭ ĉe abonuloj. Ĉe la komenco kaj fino estas konvertilo, kiu konvertas la elektrajn signojn al lumaj signoj. Ĉe longaj kabloj itinere estas ankaŭ regeneriloj.

Se la kablisto devas ligi du optikajn fibrojn, tiam uzas specialan veldilon.

## Vidu ankaŭ

* Optika fibro