Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kristoforo (martiro)

|  |
| --- |
| **Sankta** |
| **Sankta Kristoforo** |
| **Sanktulo** |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **Άγιος Χριστόφορος**  |
| **Naskiĝo** | ne konata en Kanaano |
| **Morto** | 30-an de novembro 250 (0250-11-30) en Anatolio |
| **Mortis per** | senkapigo  vd |
| **Religio** | katolika eklezio • ortodoksa kristanismo vd |
| **Sanktulo** |
| **Festotago** | 25-a de julio (Okcidente); 9-a de majo (Okcidente) |
| **Atributoj** | portanto de Infano Jesuo, giganto, bastono de pilgrimulo |
| **Patroneco** | vojaĝo, Sankta Kito (insulo), Rab (insulo), Vino, Havano |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Sankta Kristoforo**, greke Χριστόφορος, en la slavona lingvo Muĉenik Ĥristofor (naskiĝis probable en Likio, mortis ĉirkaŭ 250 samloke) – martiro, sanktulo de Romkatolika Eklezio kaj de ortodoksismo. Li estas ankaŭ unu el la dek kvar Helpantaj Sanktuloj de la okcidenta tradicio, honorataj en Mezeŭropo kiel porpetantoj.

Fresko de sankta Kristoforo je fasado de la preĝejo dediĉita al la sanktuloj Petro kaj Paŭlo en Imer, en norda Italio
## Vivo

Li estas sanktulo konata ĉefe laŭ legendoj, kvankam historiaj esploroj pruvas, ke li devenis de Malgrand-Azio kaj mortis kiel martiro dum la regado de romia imperiestro Decio, persekutanta kristanojn. Kiam Kristoforo vizitis Likion, li tie konsolis la kristanojn, kiuj estis martirigitaj. Li estis alportita antaŭ la loka reĝo, kaj rifuzis fari oferojn al la paganaj dioj. La reĝo provis gajni lin per riĉaĵo kaj sendante du belajn virinojn por tenti lin. Kristoforo konvertis la virinojn al kristanismo, ĉar li jam konvertis centojn en la urbo. La reĝo ordonis mortigi lin. Post pluraj malsukcesaj provoj, Kristoforo estis senkapigita.

Laŭ laikaj rakontoj Kristoforo estis giganto: kvar metrojn alta kaj eksterordinare forta. Danke al tio li transportis pilgrimojn tra rivero. Sur popularaj portretoj estas bildigata kun infano sur la ŝultro. Laŭ legendo li enprofundiĝis en fundon de rivero sub pezo de infano. Tiam estis la Infano Jesuo kiu diris: *Vi surportas la tutan mondon, ĉar mi estas tiu, al kiu vi servas helpante al aliaj*.

## Kulto

La kulto de la sanktulo disvolviĝis fine de la 5-a jarcento.

## Patroneco

Kristoforo iĝis patrona sanktulo de pontoj, urboj apudriveraj, transportistoj, veladistoj, vojaĝistoj kaj pilgrimantoj, ankaŭ patrono de bona morto – precipe Oriente, kaj nun de ŝoforoj.

## Tago de celebrado

Liturgia rememoro en katolikismo estas celebrata la 25-an de julio. Dum la tago de Sankta Kristoforo en multaj paroĥejoj oni konsekras veturilojn. En la pola eklezio samtage estas la Tago de Bona Ŝoforo ligita kun la Semajno de Sankta Kristoforo.

Ortodoksa eklezio rememoras lin 9/22 de majo, t.e. la 22-an de majo laŭ gregoria kalendaro.

## Heraldiko

La urbo, kiu posedas historian blazonon de Sankta Kristoforo estas Vilno.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Listo de sanktuloj
# Vanitas

*Vanitas* de Harmen Steenwijck.
Vanitas estas simbola artaĵo kiu montras la transecon de vivo, la vanecon de plezuro (vanteco), kaj la certecon de la morto, ofte kontrastante simbolojn de riĉo kaj simbolojn de efemereco kaj morto. Plej bone konataj estas la *vanitas*-aĵpentraĵoj, ofta ĝenro en Nederlanda arto de la 16a kaj 17a jarcentoj; Ili estis kreitaj ankaŭ en aliaj tempoj kaj ankaŭ laŭ aliaj rimedoj kaj ĝenroj.

*Vanitas* signifas 'vanecon' aŭ 'senmeritecon', tio estas, la senintereson de surteraj havaĵoj kaj celoj, alude al Kohelet 1:2; 12:8 *Vanitas vanitatum et omnia vanitas*, tradukebla kiel "Vanteco de vantecoj, ĉio estas vanteco" en diversaj versioj de la Biblio.

## Notoj

## Vidu ankaŭ

* Andreas Gryphius
* Ekzistada krizo
* *Memento mori*
# Mudeĥara arto

Turo de la Preĝejo de *Nuestra Señora de la Asunción* de Utebo.Klostro de Guadalupe
Pordo de la Paroĥejo de la O, Sanlúcar de Barrameda
La **mudeĥara arto** estas stilo por kristanoj, sed kiu enhavas influojn, elementojn aŭ materialojn de hispanislama stilo, ĉar temas pri arto ekzistanta nur en Hispanio. Ĉefa kialo de tiu stilo (kiu ekzistis pleje en arkitekturo) estas ke multaj arkitektoj aŭ masonistoj ĉu moriskoj ĉu mudeĥaroj laboris por kristanaj dungistoj — ĉu ekleziaj ĉu nobeluloj. Tiel unu el la plej ĉefaj ecoj kaj distingiloj estas la uzado de briko kiel ne nur konstrua materialo, sed ĉefe kiel ornamaĵo, kiel estis kutima inter malriĉaj masonistoj aŭ konstruistoj, kiuj krome rajtis bildigi nur per geometriaj formoj kaj ne per homaj imagoj pro religiaj malpermesoj.

Laŭ Francisko Azorín **mudeĥara arto** estas *Tipa arto de la maŭroj submetitaj de la kristanoj en la hispana duoninsulo dum 11ª-14ª j.c. La arkitekturo montras gotikan k. araban influon.* Li indikas etimologion el la araba *mudehan* (tributulo); vorto elpensita en 1859ª j. de Amador de los Ríos. Krome li montras bildojn inter kiuj de tipaj elementoj, kiaj ahimezo, modilono kaj frizo, kaj de tipaj ekzemploj de mudeĥaraj monumentoj kiaj la Turo de Santiago, la Pordo de la Suno kaj Sankta Maria la Blanka en Toledo,

La Palaco de la markizoj de La Algaba en Sevilo estas hejmo de la Centro de Mudeĥara Arto de Sevilo.

## Elementoj

* Laĉo

## Vidu ankaŭ

* Mozaraba arto
* Mudeĥaro

## Notoj
# Afrika diasporo

Etnoj en Ameriko
**Afrika diasporo** oni nomas la tutan komunumon de ekster-Afrikaj Afrik-devenuloj, kiuj disvastiĝis divers-kontinenten, ĉefe Ameriken pro sklav-komerco depost 1492. Amerikaj landoj kun multaj afrikidoj inkluzivas Brazilon, Haition, Jamajkon, Kubon, Usonon. La termino estas iomete romantisma koncepto, kiu indikas historian mondrigardon kaj eventualan deziron iam unuigi ĉiujn afrik-diasporanojn por reveni Afriken.

## Vidu ankaŭ

* Afrik-Usona flago
* Haitia voduo
* Juda diasporo
* Liberio
* Muzeo de la Afrika Diasporo
* Rastafaria movado
* Sklaveco
# Nihonga

**Nihonga** (japane: 日本画, *japana pentrado*) estis enkondukita en 1890 de la usona orientisto *Ernest Francesco Fenollosa* kaj de la japana arthistoriisto *Tenŝin Okakura*. Ili celis revivigi la preskaŭ perditajn teknikojn de la malnova japana pentrarto kaj unuigi ilin samtempe kun la lastaj sciaĵoj de la okcidenta arto.

## Bildgalerio

* *Rakuyō* (落葉, falintaj folioj) de Hishida Shunsō (1909)
* *Fruktoj* de Kokei Kobayashi (1910)
* *Enbu* (炎舞, flamdanco) de Gyoshū Hayami (1925)
* *Madaraneko* (斑猫, striita kato) de Takeuchi Seihō (1924)
* *Jo no Mai* (序の舞, dancado) de Uemura Shōen (1936)

## Bibliografio

* Margit Brehm: *The Japanese Experience - Inevitable*. Hatje Cantz Verlag 2002, ISBN 3-7757-1254-2
* Emi Akamatsu: *Japanische Blumenmalerei*, München: Knaur 2005, ISBN 978-3-426-64191-0
# Nov-impresionismo

Georges Seurat, *Somera dimanĉo sur insulo Grande Jatte*, 1884-1886
**Nov-impresionismo** estas vorto kreita de la franca recenzisto pri arto Félix Fénéon en 1887 por karakterizi la artan movadon de la malfrua 19-a jarcento gviditan de Georges Seurat kaj Paul Signac, kiuj unue ekspoziciis siajn verkojn en 1884 en la Salono de Sendependuloj en Parizo. La termino de Fénéon signifis ke la radikoj de tiuj disvolviĝoj situis en la vidaj artoj de Impresionismo, sed ofertis, siavice, novan legadon de koloro kaj linio en la praktiko de Seurat kaj Signac, kaj la teoria fono de la skribaĵoj de Chevreul kaj Charles Blanc.

Aliaj gravaj artistoj estis Anna Boch, Theo van Rysselberghe, Henri Edmond Cross, Charles Angrand kaj aliaj.

## Bibliografio

* Rewald, John: *Post-Impressionism*
* Herbert, R. L.: *Neo-Impressionism*
* Lee, Ellen Wardwell: *The Aura of Neo-Impressionisme: The T. W. Holliday Collection*, Indianapolis Museum of Art, 1983; expanded Dutch edition: *Neo-impressionisten: Seurat tot Struycken*, Waanders, Zwolle 1988 ISBN 90-6630-132-5
* Budde, Rainer (ed.): *Pointillisme. Sur les traces de Seurat*, Prestel-Verlag, Munich & New York 1998 ISBN 2-940191-01-8

## Kelkaj nov-impresionismaj verkoj

* Charles Angrand
*Viro kaj virino sur strato*
1887
* Henri Edmond Cross
*Cipresoj en Cagnes*
1900
* Theo van Rysselberghe
*Portreto de Alice Sethe*
1888
* Georges Seurat
*Le Chahut*
1889-1890

## Vidu ankaŭ

* Punktismo
* Dividismo
* Impresionismo
* Post-impresionismo

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* france Nov-impresionismo Arkivigite je 2023-01-23 per la retarkivo Wayback Machine
# Viena skolo de fantazia realismo

Mozaiko *Pflanzen und Gestirne* (1958) de Wolfgang Hutter
Leherb, mozaiko
*Elginat Egos*, Arik Brauer
La **Viena skolo de fantazia realismo** (germane: *Wiener Schule des Phantastischen Realismus*) estas termino inventita en la 1950-aj jaroj fare de Johann Muschik por tendencaro en la aŭstra arto kiu proksimas al surrealismo.

## Priskribo

La pentradmaniero estas nek abstraktiganta nek abstrakta kaj orientiĝas pri la teknika perfekto de la malnovaj majstroj. La motivoj estas fantaziaj-malrealaj kreitaĵoj, kelkfoje kun ŝokigaj kaj apokalipsaj enhavoj kaj orientiĝo pri manierismo. Ekde la unua komuna ekspozicio en la viena galerio *Belvedere* en 1959, kiun sekvis baldaŭ aliaj elmontradoj eĉ eksterlande, la Viena skolo de fantazia realismo atingis internacian akcepton. Specialan efikon ĝia arto gajnis per presitaj grafikoj en sufiĉe granda eldonkvanto kaj per la agado de multe da disĉiploj kaj imitantoj.

## Historio

Fondinto taksiĝas la pentristo, verkisto kaj akademiano (ĉe la Akademio de Belartoj de Vieno) Albert Paris Gütersloh. Publika propagandisto estis ankaŭ la surrealisma pentristo Edgar Jené, kiu peris surrealismaĵojn en la Vieno de la tempo post la Dua mondmilito (1945–1950). Esenca motivo por la de Johann Muschik elpensita nomo de *fantazia realismo* estis unue la de stalinismaj kulturuloj ŝatitan terminon pri realismo ja preni dum samtempa evito de politike patruje malpli bone valorigita termino de surrealismo. Aliaj kritikistoj taksis la popularan vienan pentristan skolon en komparo kun la disde la okcidentaj ŝtatoj dum la Malvarma milito preferita abstrakta ekspresionismo tro malmoda kaj jam devancita.

## Gravuloj

Inter la plej gravaj reprezentantoj de tiu ĉi skolo nombriĝas Arik Brauer, Ernst Fuchs, Rudolf Hausner, Anton Lehmden, Helmut Leherb kaj la filo de Gütersloh, Wolfgang Hutter, en la dua generacio Kurt Regschek, Herbert Benedikt, Franz Luby, Richard Matouschek kaj Peter Proksch.

## Literaturo

* Muschik, Johann (1974) *Die Wiener Schule des Phantastischen Realismus.*, Gütersloh: Bertelsmann ISBN 3-570-06123-X.
* Boeckl, Smola, Borchhardt-Birbaumer, Bugs, Gratzer, Schoeller (2008) *Phantastischer Realismus*, Wien: Belvedere ISBN 978-3-901508-44-8.

## Eksteraj ligiloj

* Prie ĉe austria-forum.org
* Historiaj bildoj prie
* Prie en leksikono
* Video jutuba prie

## Notoj
# Retrofuturismo

| Retrofuturismo |
| --- |
|  |
| **arta ĝenro**  |
| **futurismo • kreema verko** |
|  |

Retrofuturisma reprezentaĵo pri fluganta Lokomotivo
**Retrofuturismo** estas ia arta tendenco al reprezentado de la estonto produktita antaŭ la jaro 1990. Karakterizata de la miksado de "retroaj" stiloj kun eksmoda Teknologio, retrofuturismo esploras temojn pri la tensio inter pasinteco kaj estonto, kaj inter la rezultoj de alieneco kaj plifortigo okazataj de la teknologio. Unue esprimita per artaj kaj teknologiaj modifoj, kiuj celis espeguli en la reala modo la fantaziajn mondojn, la retrofuturismo manifestaciis ankaŭ per Arkitekturo, Modo, Literaturo kaj Kino.

Tiu tendenco ne baziĝas sur moderneco, sed ja en eblaj aŭ modifitaj "estontoj". Guffey atentigis ke retrofuturismo estas "freŝdata neologismo", sed "baziĝas sur febraj imagoj futuremaj de spacaj kolonioj kun flugantaj aŭtoj, robotaj servuloj, kaj interstelaj vojaĝoj... La retro-futurismo emerĝis kiel pli skeptika reago al tiuj sonĝoj".  Atingis sian nuntempan formon en 1970, epoko de rapide evoluanta teknologio. Ekde la apero de personaj komputiloj ĝis la naskiĝo de la unua ektogeneza bebo. Samtempe multaj homoj komencis demandi ĉu la teknologio atingus ĝian antaŭan promeson pri plibonigo de homaj vivoj.

Laŭ la arta revuo *Retrofuturism*, publikigita inter 1988 kaj 1993, la termo Retrofuturismo estis kreita de Lloyd Dunn je 1983.

## Karakterizoj

La retrofuturismo kunigas du tendencojn "la estonto rigardata de la oasinteco" kaj "la pasinteco rigardata de la estonto".

La unua tendenco - korespondas al retrofuturismo mem - estas rekte inspirita de la futuro imagita en la menso de la verkistoj, artistoj kaj kinistoj dum la periodo antaŭ la jaro 1960, kiuj provis antaŭvidi la estonton, ĉu per evoluo de la tiutempa teknologio (ekzemple ĉe sciencaj revuoj), ĉu per sciencfikciaj romanoj kaj rakontoj. Tiu futurismaj reprezentaĵoj estas adaptitaj al nuntempo, ebligante nostalgian rigardon al pasinteco, pasinteco kiu povus esti, tamen ne estas.

La dua tendenco estas la kontraŭo de la unua: la futurisma retroo. Temas pri la emo al malnovaj artaj stiloj, vestoj kaj kutimoj, aldonante al ĝi modernaj aŭ futuremaj teknologioj por fari miksaĵon de elementoj de la pasinteco, nuntempo kaj estonto. La Vaporpunko - termo pri projekciado de futurisma teknologioj al viktoriana epoko, aŭ neoviktorianaj stiloj al moderna teknologio - estas ekzemplo de tiu dua tendenco.

Ambaŭ retrofuturismaj tendencoj ne temas pri specifaj tempoj aŭ periodoj. Temas pri periodo kun nekutima teknologio fariĝas fantasta versio de la estonto; aŭ pansinteco alternativa en kiu la imagitaj inventoj (fikciaj aŭ projekciitaj) estas realaj. Ekzemple la filmo Captain Sky and the World of Tomorrow, lokita je la nereala jaro 1939, kaj Rocketeer, lokita je 1938, ambaŭ ankaŭ estas ekzemploj de Dizelpunko.

## Vidu ankaŭ

* Futurismo
* Internacia Ekspozicio de Nenio
# Rugbea Monda Pokalo

|  |
| --- |
| Rugbea Monda Pokalo |
| Men’s Rugby World Cup |
|  |
|  |
| **monda ĉampionkonkurso • internacia konkurso de 15-opa rugbeo** |
| **Fondita de** | Monda Rugbea Organizaĵo vd |
| Fondita en | 21-a de marto 1985 |
|  |
| **En TTT** | Oficiala retejo vd |
|  |

Pilkoluktado inter la naciaj temaoj de Samoo (blue) kaj Kimrio (ruĝe) dum la Monda Pokalo de 2011.
La **Rugbea Monda Pokalo**, en angla *Rugby World Cup* estas rugbea ĉampioneco kiu okazas ĉiun kvaran jaron inter la pintaj internaciaj teamoj. La turniro okazis por unua fojo en 1987, kiam la ĉampioneco estis kun-gastigita de Nov-Zelando kaj Aŭstralio.

La venkintoj ricevis la premion de la Pokalo Webb Ellis, nomita laŭ William Webb Ellis, iama lernanto de la Rugby School, kiu laŭ populara legendo, inventis rugbeon kiam li mane kaptis la pilkon dum matĉo de futbalo kaj portis ĝin malantaŭ la gol-linion, dum la tiama regulo postulis ke oni nur piede puŝu la pilkon. Kvar landoj atingis la trofeon; Sudafriko kvarfoje, Nov-Zelando trifoje, Aŭstralio dufoje, kaj Anglio unufoje. Sudafriko estas la nuntempa ĉampiono, venkinta teamon de Nov-Zelando en la finalo de la ĉampioneco de 2023 okazinta en Francio.

## Referencoj
# Motora sporto

| Motora sporto |
| --- |
|  |
| **speco de sporto** |
| **sporto** |
| Fakoj |
|  |
| Kulminaj konkursoj |
| Internacia federacio |
| Rilataj paĝoj |
| Kategorio:Sporto |
|  |

Formulo 1 vetkuro en Brazilo en 2007
Veturi per motorciklo farante la riskagaĵon "Manuel".
Formulo 1-vetkuro kiu okazis en Usono
**Motorsporto** estas ĝenerala nomo por la gamo da sportoj en kiuj motorizita veturilo estas uzata. Motorsportoj inkluzivas vetkuron, konkuradojn kaj veturilkontrolkapablojn. La plej oftaj vetkuroj en la kampo estas aŭtosporto, motorcikla sporto, karting kaj regatto. La traklaboristoj kiuj prizorgas la sekurecon kaj efikecon de la vetkuroj estas nomitaj marŝaloj. La konkuro de Formulo 1 estas la pinto de konkursoj. Motorsportoj aperas en multaj filmoj. Motorsportoj inkluzivas multajn riskojn .

Dum la plej multaj motorsportoj estas prizorgitaj sur fermitaj, speciale konstruitaj konkurstrakoj, amaskunveno precipe ankaŭ okazas sur publikaj vojoj kiuj estas fermitaj tiucele. Tielnomitaj amaskunvenoj kiel ekzemple la Afrika Eco-Vetkuro (en) aŭ la Ralio Dakaro estas kutime aranĝitaj kun ekstervojaj veturiloj ekster vojoj kaj trakoj, ekzemple en dezertaj lokoj kiel Saharo.

Kontraŭleĝa stratvetkuro ne estas kalkulita kiel motorsporto. Ili ne plenumas la normojn de moderna sporto, precipe la regulojn de justeco kaj ne endanĝerigi triajn partiojn. Ĉar ili ne okazas sur fermitaj vojoj aŭ apartaj kurejoj, sed en alia vojtrafiko, aliaj vojuzantoj kaj tiuj partoprenantaj en la vetkuro estas endanĝerigitaj.

La konkurso nomita "En aŭtomobilo de Pekino ĝis Parizo " estis unu el la unuaj "vetkureventoj" reklamitaj en 1907. La spirito de aventuro, la impulso al teknika progreso kaj sporta instigo estis la movaj fortoj de la unuaj motorsportatletoj.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Aŭtosporto
* Elektra motorsporto
# József Alvinczi

| **József Alvinczi** |
| --- |
|  |
| Persona informo |
| **Naskiĝo** | 1-an de februaro 1735 (1735-02-01) en Vințu de Jos |
| **Morto** | 25-an de novembro 1810 (1810-11-25) (75-jaraĝa) en Buda |
| **Tombo** | Malnova tombejo de Budapeŝto, 17/1-1-40   |
| **Ŝtataneco** | Hungario   |
| Okupo |
| **Okupo** | oficiro   |
|  |

**ALVINCZI József** barono (alvinci) estis hungara imperiestra generalo naskita en Alvinc la 1-an de februaro 1735 kaj mortinta en Buda la 25-an de novembro 1810.

## Biografio

József Alvinczi partoprenis en la sepjara milito (1756–63) kiel kapitano. Li ricevis en 1763 rangon de barono kaj de generalo, ĉar li kaptis la princon de Hessen. Pli poste li estis la hungara milita reĝa instruanto de Francisko la 1-a. En 1790 li gvidis la imperiestrajn milittrupojn venkintaj la revolucion de Belgujo. En 1792–93 li partoprenis en la militiro kontraŭ Francujo. En 1795 li estis ano de la kortega militkonsilantaro. Dum la militoj kontraŭ Napoleono en la batalo la 15-17-an de novembro 1796 ĉe Arcole kaj en batalo de Rivoli la 14-16-an de januaro 1797 li suferis gravajn malvenkojn. Sekve oni nomumis lin ĉefguberniestro de Hungarujo. En 1808 li iĝis ĉefgeneralo kaj prezidanto de la milita reformkomisiono.

## Fonto

* Magyar Életrajzi Lexikon
# Manon Roland

| **Manon Roland** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **Manon Roland**  |
| **Naskonomo** | Jeanne-Marie Phlipon |
| **Naskiĝo** | 17-an de marto 1754 (1754-03-17) en Parizo |
| **Morto** | 8-an de novembro 1793 (1793-11-08) (39-jaraĝa) en Parizo |
| **Mortis pro** | mortpuno  vd |
| **Mortis per** | senkapigo  vd |
| **Tombo** | Tombejo Madeleine   Katakomboj de Parizo   vd |
| **Lingvoj** | franca vd |
| **Ŝtataneco** | Francio   vd |
| **Partio** | Ĝirondano   vd |
|  |
| **Subskribo**  |
| Familio |
| **Edz(in)o** | Jean-Marie Roland de La Platière (mul)  (1780–)  vd |
| Profesio |
| **Okupo** | verkisto  politikisto  memuaristo   vd |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Marie-Jeanne ROLAND** (naskiĝinta la 17-an de marto 1754 en Parizo, ekzekutita la 9-an de novembro 1793 samloke) estis franca gastigantino de literatura salono, verkistino kaj politika konsilistino. Ŝi estis la edzino de la polistikisto Jean-Marie Roland de la Platière.

## Vivo

Estante filino de orforĝisto ŝi studis pri la antikveco kio entuziasmigis ŝin por respublikaj ideoj. En la 4.2.1780 ŝi edziniĝis, estante talentita, aŭdacema, virtoŝatanta kaj vivema. Ŝi gvidis sian edzon en politikaĵoj kaj kune kun li klubon de la Partio respublika. Pro leterinterŝanĝo kun fuĝintaj ĝirondanoj ŝi arestitis en la 2.6.1793 kaj ekzekutits gilotine dum kio ŝi montris malkutiman firmecon kaj kuraĝon.

Ŝiaj interesaj rememoroj »Mémoires« (Parizo 1820; reeldono de Armand-Prosper Faugère en 1864) entenis ankaŭ la aliajn skribaĵojn. La leterojn eldonis Dauban (Parizo 1867) kaj Perroud (Parizo 1900-03).

## Fonto

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 17. Leipzig 1909, p. 65 (tie ĉi interrete)
# Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais

| **Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais**  |
| **Naskiĝo** | 24-an de januaro 1732 (1732-01-24) en rue Saint-Denis, Parizo |
| **Morto** | 18-an de majo 1799 (1799-05-18) (67-jaraĝa) en former 8th arrondissement of Paris |
| **Tombo** | Tombejo Père-Lachaise, 28   Grave of Delarue de Beaumarchais (en)    vd |
| **Etno** | francoj vd |
| **Lingvoj** | franca vd |
| **Loĝloko** | Hôtel de Beaumarchais vd |
| **Ŝtataneco** | Francio   vd |
|  |
| **Subskribo**  |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio |
| **Patro** | André-Charles Caron (en)   vd |
| **Edz(in)o** | Madeleine-Catherine Franquet (en)   Geneviève-Madeleine Lévêque (en)   Marie-Thérèse-Amélie Caron de Beaumarchais (en)    vd |
| **Infanoj** | Amélie-Eugénie Caron de Beaumarchais (en)   ( Marie-Thérèse-Amélie Caron de Beaumarchais (en) )  vd |
| Profesio |
| **Okupo** | muzikisto  armilkomercisto  opinia ĵurnalisto  spiono  brakhorloĝisto  verkisto  financisto  dramaturgo  poeto  diplomato  negocisto  eldonisto  politikisto   vd |
| **Laborkampo** | teatra arto  vd |
| Verkado |
| **Verkoj** | The Barber of Seville ❦ The Marriage of Figaro ❦ The Guilty Mother vd |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Pierre-Augustin CARON DE BEAUMARCHAIS** (naskiĝis la 24-an de januaro 1732 en Parizo, mortis la 18-an de majo 1799 en Parizo) estis franca entreprenisto, verkisto kaj dramisto. En Francujo li estas nomata simple *Beaumarchais* [bomarŝe'].

Beaumarchais estis filo de la horloĝisto André-Charles Caron (1697–1775) kaj ties edzino Louise Pichon (ĉ. 1700–1758); li havis kvin fratinojn. Unue kiel horloĝisto, poste per diversaj okupoj (reĝa oficisto kaj agento, reĝa muzika instruisto, juĝisto, dramverkisto, ŝipkomercisto) li havis ege varian vivon kaj sukcesis aĉeti nobelecon. Li aldonis la nomon de bieno Beaumarchais, kiun lia unua edzino Madeleine-Cathérine Franquet kontribuis, al sia nomo.

Li subtenis la francan revolucion de 1789, sed en 1792 estis arestita pro "perfido pri la respubliko" kaj devis pasigi plurajn jarojn en ekzilo, ĝis rehabilitiĝo en 1796. En 1799 li mortis pro apopleksio.

## Konataj verkoj

*La Edziĝo de Figaro*, 1990.
*La Précaution inutile ou le Barbier de Séville* (la senutila singardo aŭ la barbiro de Sevilo), el kiu ekestis la libreto de la opero *Il barbiere di Siviglia* (Gioachino Rossini)
*La folle journée ou Le mariage de Figaro* (La freneza tago aŭ la edziĝo de Figaro), el kiu ekestis la libretoj de la opero *Le nozze di Figaro* (Wolfgang Amadeus Mozart); Beaumarchais devis atendi de 1778 ĝis 1784 por ricevi permeson de la cenzuro
*L'autre Tartuffe ou la Mère coupable* (la alia Tartufo aŭ la kulpa patrino); la dramo unue dronis en la malordo de la revolucio (1792) kaj nur en 1797 sukcesis aperis
## En Esperanto aperis

* **Edziĝo de Figaro aŭ freneza tago : kvinakta komedio**, trad. A. Kofman, Biblioteko de la Lingvo Internacia (110), 1898.
# 12-a jarcento

◄ |
1-a jarmilo |
**2-a jarmilo**
| 3-a jarmilo

◄ |
10-a jarcento |
11-a jarcento |
**12-a jarcento**
| 13-a jarcento
| 14-a jarcento
| ►
1100-aj jaroj |
1110-aj jaroj |
1120-aj jaroj |
1130-aj jaroj |
1140-aj jaroj |
1150-aj jaroj |
1160-aj jaroj |
1170-aj jaroj |
1180-aj jaroj |
1190-aj jaroj

La **12-a jarcento** komenciĝis la 1-an de januaro 1101 kaj finiĝis la 31-an de decembro 1200.

| Unuopaj jaroj |
| --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1101 | 1102 | 1103 | 1104 | 1105 | 1106 | 1107 | 1108 | 1109 | 1110 |
| 1111 | 1112 | 1113 | 1114 | 1115 | 1116 | 1117 | 1118 | 1119 | 1120 |
| 1121 | 1122 | 1123 | 1124 | 1125 | 1126 | 1127 | 1128 | 1129 | 1130 |
| 1131 | 1132 | 1133 | 1134 | 1135 | 1136 | 1137 | 1138 | 1139 | 1140 |
| 1141 | 1142 | 1143 | 1144 | 1145 | 1146 | 1147 | 1148 | 1149 | 1150 |
| 1151 | 1152 | 1153 | 1154 | 1155 | 1156 | 1157 | 1158 | 1159 | 1160 |
| 1161 | 1162 | 1163 | 1164 | 1165 | 1166 | 1167 | 1168 | 1169 | 1170 |
| 1171 | 1172 | 1173 | 1174 | 1175 | 1176 | 1177 | 1178 | 1179 | 1180 |
| 1181 | 1182 | 1183 | 1184 | 1185 | 1186 | 1187 | 1188 | 1189 | 1190 |
| 1191 | 1192 | 1193 | 1194 | 1195 | 1196 | 1197 | 1198 | 1199 | 1200 |

 |

## Vidu ankaŭ

* Kategorio:Naskiĝintoj en la 12-a jarcento
* Kategorio:Mortintoj en la 12-a jarcento