# Nurenbergo

|  |
| --- |
| Nurenbergo |
| germane *Nürnberg*, angle *Nuremberg*, pole *Norymberga*, itale *Norimberga* |
| urbo |
|  Vidoj al la urbo |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Flago |   Blazono |

 |
| **Oficiala nomo:** Nürnberg |
|  |
| Lando |  Germanio |
| Federacia lando |  Bavario |
| Distriktaro |  Meza Frankonio |
|  |
| Rivero | Pegnitz |
|  |
| Situo | Nurenbergo |
|  - alteco | 309 m s. m. |
|  - koordinatoj | ﻿ / ﻿ (mapo) |
|  |
| Areo | 186,38 km² (18 638 ha) |
|  |
| Loĝantaro | 529 508 (*2024*) |
| Denseco | 2 841,01 loĝ./km² |
|  |
| unua dokumenta mencio | 1022 (*Norenberg*) |
| Ĉefurbestro | Marcus König *ekde 2020* |
|  |
| Horzono | MET (UTC+1) |
|  - somera tempo | MEST (UTC+2) |
| Poŝtkodo | 90402–90491 |
| Tel. antaŭkodo | (+49)0911, 09122, 09129 |
| ISO 3166 | 09 1 62 000 |
|  |
|  Situa mapo de Nurenbergo
Situa mapo de Nurenbergo |
|  Situo de la urbo enkadre de Germanio

 Situo de la urbo enkadre de Germanio
 |
|  **Vikimedia Komunejo:**  Nürnberg |
| **Retpaĝo:**  www.nuernberg.de |
|  |
|  |

Nuremberg panorama
La germana urbo **Nurenbergo** (germane *Nürnberg*) estas grava ekonomia kaj kultura centro de Norda Bavario. Ĝi havas 520 mil loĝantojn. Nun ĝi estas la centro de samnoma Metropola regiono Nurenbergo.

Dum la mezepoko la urbo estis grava libera regna urbo (1219-1806) kaj interalie multfoja kunvenloko de imperiaj dietoj (germane *Reichstage*), t.e. la asembleoj de Sankta Romia Imperio, kiuj okazis en la Nurenberga burgo.

En modernaj tempoj Nurenbergo estis iuspeca ĉefurbo de la industrio de ludiloj.

Dum naziismo ĝi estis ĉefa loko de amasaj renkontiĝoj, kaj inter la 20-a novembro 1945 kaj la 1-a oktobro 1946 tie sidis la Nurenberga proceso. Pri la nazia tempo informas speciala muzeo nomata Dokumentadcentro Nurenbergo. La urbo estis el inter la plej pitoreskaj mezepokstilaj urboj de Germanio, sed ĝi estis ege bombita dum Dua Mondmilito, tamen kelkaj vidindaj konstruaĵoj ĉu transvivis, ĉu estis rekonstruitaj poste.

## Vidindaĵoj

* Sankta Sebaldo (Nurenbergo)
* Sankta Marta (Nurenbergo)
* Sankta Laŭrenco (Nurenbergo)
* Preĝejo Dipatrino (Nurenbergo)
* Urbomurego de Nurenbergo
* Hospitalo Sankta Spirito (Nurenbergo)
* Nurenberga burgo
* Albrecht-Dürer-Domo
* Bela fontano

## Servoj

* *Germanisches Nationalmuseum*
* Universitato Frederiko Aleksandro Erlangeno-Nurenbergo

## Famuloj

* Ĉefa famulo de la urbo estas Albrecht Dürer kaj lia patro Albrecht Dürer (pli aĝa).
* Johannes Cuno
* En Nurenbergo aperis iumatene la fama kaj mistera Kaspar Hauser.
* En la urbo naskiĝis
	+ Ferdinand Schmidt, fotisto
	+ Georg Caspar Wecker, orgenisto kaj komponisto
	+ Georg Philipp Harsdörffer, poeto
	+ Johann Matthias Gesner, filologo
	+ Hans Schregle, instruisto kaj politikisto
	+ Johann Sperl, pentristo.
	+ Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio)

## Transporto

La Metroo de Nurenbergo (germane *Nürnberger U-Bahn*) estas la metropolitena fervoja sistemo de Nurenbergo. Kune kun la tramo (*Straßenbahn Nürnberg*) kaj la trajno (S-Bahn) ĝi formas la densan transportan urboreton kiu faciligas la veturadon tra la urbo. Pluraj germanaj aŭtovojoj ligas la urbon al ĉirkaŭaj regionoj de centra Eŭropo, kaj ankaŭ la fervoja trafiko havas densan reton de linioj. En dimensioj de akvovojoj, la urbo konektiĝas al la Majno-Danubo-Kanalo, kiu kompletigas la naturajn akvovojojn Rejno, Majno kaj Danubo al komplete ŝipe pasebla akvovojo inter la Norda kaj la Nigra Maroj.

## Futbala Mondpokalo 2006

**Nurenbergo** estis unu el la gastigantaj urboj de la Monda Ĉampionado de Futbalo 2006
Inter la 9-a de junio kaj la 9-a je julio 2006 en Germanio okazis la Futbala Mondpokalo 2006, interalie en Nurenbergo. En la tute trakonstruita stadiono, kiu dum la turniro havis 41 926 sidlokojn, okazis pluraj maĉoj.

## Esperanto-movado

En decembro 1888 la ĝis tiam Volapukista *Nürnberger Weltsprachenverein* decidis aliĝi al Esperanto kaj tiel tiu ĉi societo estis la unua Esperantista organizaĵo, en kies kadro laboris ankaŭ Leopold Einstein. En oktobro 1889 aperis tie la unua Esperanto-gazeto *La Esperantisto,* eldonita de Christian Schmidt. Ankaŭ la *Biblioteko de la Lingvo Internacia* estis presata en Nürnberg ĉe W. Tümmel. En nordorienta urboparto estas strato nomata *"Esperantostraße"*.

La 15-a Universala Kongreso de Esperanto okazis de la 2-a ĝis 8-a de aŭgusto 1923 en Nurenbergo. Estis 4963 enskribintoj (laŭ Edmond Privat almenaŭ 4000 partoprenantoj) el 43 landoj. Samjare okazis tie la 8-a Internacia Katolika Esperanto-Kongreso]

Inter la 27-a de decembro 1964 kaj la 3-a de januaro 1965 la 8-a Internacia Seminario de Germana Esperanto-Junularo okazis en Nurenbergo kaj pritraktis la temon "Ideologio kaj ŝtato - reciproka influo, realaĵo kaj mitoj".

En 2001 tie okazis la Ido-konferenco. En 2013 okazis la 90-a Germana Esperanto-Kongreso en Nürnberg. Alia lingva societo ekde 1644 aktiva en la urbo estas la t.n. Pegnitz-ordeno.

## Notoj kaj referencoj

## Vidu ankaŭ

* Nurenbergaj procesoj
* Nurenberga Kroniko
* Leni Riefenstahl
* Metroo de Nurenbergo
* S-Bahn de Nurenbergo
* Tramtransporto en Nurenbergo

## Eksteraj ligiloj

* esperantlingvaj informoj pri la preĝejo "nia sinjorino" en Nurenbergo
* Nurenberga Esperanto-Grupo Arkivigite je 2018-05-27 per la retarkivo Wayback Machine

* la Albrecht Dürer-domo
* defenda muro norde de la kastelo
* Nurenbergo dum vintro