# Fediverso

| Fediverso |
| --- |
|  |
| **distribuita socia reto**  |
|

|  Partoj |
| --- |
|  | GNU social Friendica (mul)  Mastodon (mul)  Hubzilla (en)  pump.io Pleroma (mul)  Misskey (mul)  PeerTube diaspora\* Pixelfed Funkwhale Plume (en)  WriteFreely (en)  Soapbox (mul)  Lemmy lotide (en)  socialhome (en)  Honk (en)  Castopod (mul)  Bonfire (mul)  streams (en)  GoToSocial (mul)  Hometown (en)  Wildebeest (en)  Kbin (mul)  Owncast (en)  Firefish (mul)  Akkoma (mul)  WordPress.com WordPress (mul)  micro.blog (en)  Flipboard Mobilizon BookWyrm Epicyon (en)  glitch-soc (mul)  inventaire.io inventaire.io servila programaro Juick (en)  StatusNet XWiki Quanta (en)  reel2bits (en)  Communecter (en)  Fedibird (en)  Vocata (en)  Mitra (en)  flohmarkt (en)  Podcast Index (en)  Ghost (mul)  Sharkey (mul)   vd |

 |
|  |

Proponita emblemo de la Fediverso
La **Fediverso** (vortokunfando inter "federacio" kaj "universo") aŭ **Federujo** estas reto de federaciitaj (interligitaj) serviloj, kiuj estas uzataj por TTT-eldonado (t.e. sociaj retoj, mikroblogoj, blogoj aŭ retejoj) kaj dosiera gastigado. Kvankam sendepende gastigataj, ili povas reciproke interkomuniki. Sur malsamaj serviloj (nodoj), uzantoj povas krei tiel nomatajn identecojn. Ĉi tiuj identecoj estas kapablaj komuniki trans la limoj de la nodoj, ĉar la programaro, kiu funkcias sur la serviloj, subtenas unu aŭ pliajn komunikajn protokolojn, kiuj sekvas la malferman normon. Kiel identeco sur la fediverso, uzantoj povas afiŝi tekston kaj dosierojn aŭ sekvi afiŝojn de aliaj identecoj. En kelkaj kazoj, uzantoj povas eĉ permesi al aliaj identecoj redakti siajn datumojn (kiel kalendarojn aŭ adresajn librojn).

## Historio

En 2008, la interkona retejo *identi.ca* fondiĝis de Evan Prodromou. Li eldonis la programaron *GNU social* sub libera permesilo (la GNU-Affera Ĝenerala Publika Permesilo, AGPL). Krom tiu servilo, *identi.ca*, estis nur malmultaj aliaj okazoj ekzistantaj, funkciigataj de homoj por sia propra uzo. Tio ĉi ŝanĝiĝis en 2011/2012 kiam *identi.ca* ŝanĝis al alia programaro, nome *pump.io*. Pluraj novaj nodoj de *GNU social* estis kreitaj. Samtempe kiel *GNU social*, aliaj projektoj kiel Friendica, Hubzilla, Mastodon kaj Pleroma integrigis la protokolon OStatus, tiel etendante la fediverson.

Dume, aliaj komunikaj protokoloj evoluis, kiuj integriĝis diversmaniere en la platformoj. En januaro 2018, la Konsorcio de TTT prezentis la protokolon ActivityPub, celante plibonigi la kunfunkcieblecon inter la platformoj. En aŭgusto 2018, ĉi tiu protokolo estas subtenata de dek tri platformoj.

### Gab

La 4-an de julio 2019, la ekstremdekstra interkona retejo Gab, kiu ligiĝas al diversaj okazoj de blankulsuperisma perforto, aliĝis al la Fediverso, ŝanĝante sian retejon al forko de Mastodon (nome *Gab Social*). La Mastodon-projekto eldonis komunikaĵon kondamnante Gab kaj la plimulto el nodoj elektis bari Gab-on de federaciiĝo kun ili.

## Komunikaj protokoloj uzataj en la Fediverso

Kelkaj federaciitaj interkonaj platformoj kaj iliaj manieroj interligiĝi
Ĉi tiuj komunikaj protokoloj, kiuj realigas malfermajn normojn, estas uzataj en la Fediverso:

* ActivityPub
* DFRN
* Diaspora Network
* OStatus
* XMPP
* Zot kaj Zot/6

## Fediversaj programaraj platformoj

La programaroj, kiuj konsistigas la Fediverson, ĉiuj estas liberaj. Kelkaj el ili stile similas al Twitter (ekzemple, Mastodon, Misskey, GNU social kaj Pleroma, kiuj estas similaj laŭ sia mikrobloga funkcio), dum aliaj inkludas pli da komunikado kaj transakciaj elektoj, kiuj estas anstataŭe kompareblaj al Google+ aŭ Facebook (kiel en la kazoj de Friendica kaj Hubzilla).

Programaro de la Fediverso| Programo | Tipo | ActivityPub | Diaspora | OStatus | Zot/6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Aardwolf-Social | Socia retejo | Jes | Ne | Jes | Ne |
| Akkoma | Etblogo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Anfora | Bildgastigo | Progresante | Ne | Ne | Ne |
| BookWyrm | Libra Katalogado | Jes | Ne | Jes | Ne |
| Calckey | Socia retejo, etblogo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Castopod | Podkastoj | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Diaspora\* (software) | Socia retejo, etblogo | Ne | Jes | Ne | Ne |
| distbin | Pastebin | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Drupal | Blogo, bilda kaj dosiera gastigo, socia retejo, retpaĝo | Jes | Jes | Progresante | Ne |
| Epicyon | Socia retejo, etblogo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Friendica (f. Friendika; orig. Mistpark) | Socia retejo | Jes | Jes | Jes | Ne |
| Funkwhale | Aŭdio, muzikgastigo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Gancio | Eventa kunigilo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| GNU MediaGoblin | Dosiera gastigo | Proponita | Ne | Ne | Ne |
| GNU social | Socia retejo, Blogo | Jes | Ne | Jes | Ne |
| GoToSocial | Socia retejo, etblogo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Guppe | Grupoj | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Honk | Socia retejo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Hubzilla | CMS, Socia retejo, blogo, vikio, dosiera gastigo | Jes | Jes | Jes | Jes |
| Inventaire | Libraj recenzoj | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Kibou | Socia retejo, etblogo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Kbin | Ligila kunigilo, socia retejo, retforumoj, etblogo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Lemmy | Ligila kunigilo, socia retejo, retforumoj | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Libervia | Tujmesaĝilo, etblogo, blogo, datena kunhavigo, eventa administrado | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Littr.me | Ligila kunigilo, socia retejo | Progresanta | Ne | Ne | Ne |
| lotide | Ligila kunigilo, socia retejo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| takahē | Socia retejo, etblogo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Mastodon | etblogo | Jes | Ne | Forlasita | Ne |
| Micro.blog | etblogo blogo, podkastoj | Jes | Ne | Ne | Ne |
| microblog.pub | etblogo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Misskey | Socia retejo, etblogo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Mobilizon | Eventa kaj grupa administrado | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Nextcloud Social | Datena kunhavigo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| OStatus | Socia retejo, etblogo | Jes | Ne | Jes | Ne |
| OLKi | Dosiera gastigo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Owncast | Tujelsendoj | Jes | Ne | Ne | Ne |
| PeerPx | Bildgastigo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| PeerTube | Filma Gastigo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Pixelfed | Bildgastigo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Pleroma | etblogo | Jes | Ne | Forlasita | Ne |
| Plume | Blogo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Prismo | Ligila kunhavigo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Pubcast | Podkastoj | Jes | Ne | Ne | Ne |
| pump.io | etblogo | Proponita | Ne | Forlasita | Ne |
| Read.as | RSS | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Rebased (Soapbox-BE) | etblogo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Socialhome | Retpaĝo, Socia retejo, etblogo, blogo | Jes | Jes | Ne | Proponita |
| Streams | Socia retejo, blogo, vikio | Jes | Ne | Ne | Jes |
| Tumblr | Socia retejo, etblogo, blogo | Progresante | Ne | Ne | Ne |
| WordPress | Blogo | Jes | Jes | Jes | Ne |
| Write.as / WriteFreely | Blogo | Jes | Ne | Ne | Ne |
| Zap | Socia retejo, blogo, bilda kaj dosiera gastigo | Jes | Ne | Ne | Jes |

## Referencoj