Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Centro Lincoln

| Centro Lincoln |
| --- |
| Lincoln Center for the Performing Arts |
|  |
| **centro de teatraj artoj  kultura centro**  |
| Estiĝo | 1962 |
| Malfermo | 1962 |
| Lando | Usono   vd |
| Situo | Manhatano |
| Poŝtkodo | NY 10023 |
| Situo |
| **Geografia situo** | 40° 46′ 21″ N, 73° 59′ 2″ U (mapo)40.7725-73.983888888889
  [+] |
|

|  |
| --- |
| Centro Lincoln (Novjorko)DEC |
| Situo de Centro Lincoln |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMapCentro Lincoln |
| Retejo |  |
|  |

La **Centro Lincoln** (angle Lincoln Center, plennome Lincoln Center for the Performing Arts) estas komplekso de konstruaĵoj el 61 000 m² en la urbo Novjorko. Ĝi estas unu el la plej grandaj centroj de la scenaj artoj en la tuta mondo.

La placo de la centro je krepusko
New York State Theater, Lincoln Center.
Ĝi gastigas la jenajn artajn organizojn:

* Metropola Opero
* Baleto de Novjorko
* Operdomo de Novjorko
* Novjorka Filharmonio
* Muzikĉambra Societo de Lincoln Center,
* Kina Societo de Lincoln Center
* Ĵazo ĉe Lincoln Center
* Lernejo Juilliard
* Teatro de Lincoln Center
* Novjorka Publika Biblioteko de Artoj
* Teatro de Usona Baleto
* Lincoln Center for the Performing Arts, Inc.

Ĝi estis konstruita sub la programo de Robert Moses por urba renovigado en la 1960-aj jaroj pere de konsorcio gvidata de John D. Rockefeller III.

Estis la unua fojo kiam oni centralizis grandajn kulturajn instituciojn en urbo de Usono. Ĝi troviĝas inter la avenuoj Columbus kaj Amsterdam ĉirkaŭata de West 62nd kaj 66th, en Manhatano, en parto konata kiel Upper West Side.

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retpaĝo Arkivigite je 2010-07-14 per la retarkivo Wayback Machine
# Panaĝio

| Panaĝio |
| --- |
|  |
| urbo  administra teritoria unuo   vd |
| Administrado |
|

|  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Akapulko  Lisbono   vd |

 |
| **Poŝtkodo** | 403001 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 40 017  (2011) [+] |
| **Loĝdenso** | 1 112 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 15° 29′ N, 73° 50′ O (mapo)15.4873.83
  [+] |
| **Alto** | 7 m [+] |
| **Areo** | 36 km² (3 600 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC + 05:30 |
|

|  |
| --- |
| Panaĝio (Goao)DEC |
| Situo de Panaĝio |

 |
|

|  |
| --- |
| Panaĝio (Barato)DEC |
| Situo de Panaĝio |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Panaji [+] |
|  |

**Panaĝio**  aŭskulti estas marhavena urbo, ĉefurbo en la barata subŝtato Goao, samtempe distrikta sidejo. Panaĝio estis elektita kiel unu el cent barataj urboj por esti inteligenta urbo.

Urbocentro
## Etimologio

La portugala loknomo estas Pangim. Ĝi estis renomita "Nova Goao", kiam ĝi oficiale anstataŭigis la urbon de Goao (nun Malnova Goao), kiel la ĉefurbo de Portugala Hindio. La moderna vorto Panaji estas derivita de la vortoj panjani kaj khali, kiuj signifas boaton kaj rivereton sanskrite. Laŭ legendo ĝi estis menciita en 1054 kiel "Panjanakhani".

## Demografio

En 2011 Panaĝio havis populacion de 40 017 kun legopovo 91%.

## Geografio

Panaĝio kuŝas sur riverbordo, ankaŭ laŭ la marbordo en meza alteco de 7 m. Belagavi troviĝas 84, Mumbajo 402, tutlanda ĉefurbo Delhio 1503, Kolkato 1719 kilometrojn (aere) .

## Historio

La loko jam antaŭ la kolonia erao estis signifa havenurbo. Portugaloj alvenis en 1510 kaj ili establis kolonion kun la menciita Olda Goao. En 1759 granda epidemio okazis, tial la kolonia sidejo estis metita al la marbordo, kie nuntempe Panaĝio kuŝas. La baroka kirko konstruiĝis en 1619. La kolonia sidejo estis deklarita ĉefurbo de Portugala Hindio en 1843, sed en 1961 Barato okupis tiun kolonion kaj unuigis ĝin kun Barato.

Universitato
## Edukado

Sola universitato de Goao situas en la periferio de Panaĝio, kie funkcias ankoraŭ kelkaj altlernejoj kaj instituto.

## Religioj

Panaĝio konsistas el tri gravaj religioj, kie hinduismo estas la plimulto (64%), poste kristanismo (26,5%), kaj islamanoj (preskaŭ 9%).

Vilaoj por turistoj
## Trafiko

La plej proksima fervojo trafikas preter Olda Goao, sed la necesaj vojoj ligas la urbon kun la najbareco. Signifa ponto helpas la trafikon tra la rivero. La plej proksima flughaveno troviĝas 30 kilometrojn for.

## Klimato

Panaĝio havas tropikan musonklimaton laŭ la klimata klasifiko de Köppen (Am). La ĉiujara meza pluvokvanto estas 2984 mm, tre ofte pluvas inter junio-oktobro, sed inter decembro-marto apenaŭ aŭ neniam pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 27,5 °C kaj varias inter 23-32 °C.

Bildoj pri PanaĝioKirko
Templo
Biblioteko
Muzeo

## Vidindaĵoj

* la centra parko estas konata kiel “pulmo” de la urbo, kreita en 1870
* pluraj preĝejoj
* muzeo
* sep kilometrojn longa promenejo
* birdorezervejo
* strandoj laŭ Araba Maro

## Ĝemelurboj

* Lisbono, Portugalio

## Fontoj

* WikiTrans

## Referencoj
# Tiruvanantapuramo

| Tiruvanantapuramo |
| --- |
| Metropolo

Fotomuntaĵo |
|  |
| urbo  provinca ĉefurbo  plej granda urbo  urbego  industria grapolo   vd |
| Administrado |
| **Poŝtkodo** | 695001 |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 743 691  (2011) [+] |
| **Loĝdenso** | 3 461 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 8° 29′ N, 76° 57′ O (mapo)8.487576.9525
  [+] |
| **Alto** | 10 m [+] |
| **Areo** | 214,86 km² (21 486 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+05:30 [+] |
|

|  |
| --- |
| Tiruvanantapuramo (Keralo)DEC |
| Situo de Tiruvanantapuramo |

 |
|

|  |
| --- |
| Tiruvanantapuramo (Barato)DEC |
| Situo de Tiruvanantapuramo |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Thiruvananthapuram [+] |
|  |

**Tiruvanantapuram** (malajale തിരുവനന്തപുരം) estas metropolo, kies pli frua nomo ĝis 1991 estis **Trivandrum**. Ĝi estas grava urbo (ankaŭ universitata urbo) en la barata subŝtato Keralo, kies ĉefurbo ĝi estas.

Laŭ la stato de 2011 en la urbo vivis 743 691 loĝantoj sur areo de 214,86 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 3 461 loĝantoj/km².

Panoramo en Tiruvanantapuram
## Bazaj informoj

* Koordinatoj: ﻿ / ﻿ (mapo)
* Loĝantaro: 784 223 (2005)
* Areo: 214
* Supermara alteco: 0–10 m
* Horzono: UTC + 5:30
* Poŝtkodo: 695xxx
* Telefonkodo: 471
* Aŭtokodo: KL-01

## Geografio

Tiruvanantapuram situas en la suda parto de la lando sur ebenaĵo laŭ la bordo de Araba Maro.

Palaco en Thiruvananthapuram
Vojo en Thiruvananthapuram
## Klimato

Tiruvanantapuram troviĝas en tropika klimato kun influo de musono. Jare pluvas 1828 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter aprilo-novembro. La averaĝa temperaturo estas 27 °C, kiu varias inter 23-32 °C.

## Historio

La loko estis tre longe loĝata, kiel grava komercejo pri spicoj, santaloj kaj eburoj. En 1745 la urbo estis administrejo de la regiono. En 1962 Thiruvananthapuram iĝis la lulilo de la spacprogramo de Barato. Ekde 1995 oni evoluigis elektronikon en apartaj institutoj.

## Trafiko

Tiruvanantapuram havas ĉefvojan kaj fervojan kontaktojn kun la regiono kaj havas internacian flughavenon kaj havenon. En la urbo aŭtobusoj kaj rikiŝoj liveras la pasaĝerojn.

## Vidindaĵoj

* palaco Kovdiar de 1915
* moskeo Palajam
* templo Padmanabhasvami

## Ĝemelurboj

* Galveston, Usono 1994
* Barcelono, Katalunio, Hispanio 2009
# Palataligo

**Palataligo** - fenomeno de prononco de koncerna parolsono kun plia centrpalata artikulacio. En Internacia Fonetika Alfabeto estas signifanta [ʲ]. Ĝi elpaŝas en lingvoj slavaj, uralaj, altalaj, litova kaj irlanda.

## Vidu ankaŭ

* Palatalo
# Elizio

**Elizio** estas forigo de parola sono - ĉu vokalo, ĉu konsonanto, ĉu tuta silabo - por igi vorton aŭ frazon pli facile aŭ rapide prononcebla. Por Esperanto-uzanto ĝi kutime signifas nur forigon de la fina vokalo de vorto, kion la 16 reguloj permesas je singularaj ne-akuzativaj substantivoj (-*o*) kaj je la artikolo *la*. Tamen tiu limigita uzado de la vorto lingvoscience eraras: kiam iu diras **stas *anstataŭ* estas *aŭ* pun'to *anstataŭ* punkto*, tio same estas elizio kiel ekzemple* fundament**.

Elizioj povas okazi kaj en ortografio kaj en fonetiko.
Ili oftas en buŝa lingvo, kie ili kutime aperas sen konscio de la parolanto. En skriba lingvo, en Esperanto aparte en poezio, ĝi estas konscia rimedo de la aŭtoro.

En diversaj ortografioj oni kutime uzas signon *apostrofo* ( ' ) por montri elizion.

## Eliziado en Esperanto

En natura, buŝa Esperanto kaj Esperanta slango aperas elizioj en multaj okazoj, same kiel en aliaj lingvoj. Tamen en la skriba lingvo la uzado de elizioj estas tre limigita.
La du fundamentaj elizispecoj - aparte o-eliziado - tradicie estas uzataj precipe en poezio. Tamen nuntempe multaj homoj uzas ilin en ajnaj kuntekstoj, laŭ ritmaj kaj stilaj bezonoj.
Elizio de *-a* en la artikolo *la* aparte okazas post la prepozicioj, kiuj finiĝas per vokalo: *pri l' artikolo = pri la artikolo*. Kelkaj eliziaj parolturnoj, kiel ekzemple "de temp' al tempo" nun tute ne aspektas strangaj en proza teksto. La esprimo *dank’ al* estas kutima kaj eĉ uzita de Zamenhof, kvankam pli ĝuste tio estu "danke al" aŭ "dankon al": "Dank’ al la kontribuantoj, la Vikipedio daŭre kreskos."

Eblas elizii la vorton *un'* por "unu" en marŝa taktokalkulado, elkria nombrado kaj ordonaj esprimoj, ekzemple: "*un' du, un' du, un' du…*". Ne eblas uzi tiun elizion alikaze - ekzemple, ne eblas diri "*Johano estas un' el miaj amikoj.*"

En Pra-Esperanto forigeblis ankaŭ la adjektiva finaĵo. En moderna Esperanto tio ne eblas.

Kelkaj aliaj nenormalaj elizioj iatempe estis proponataj en la literaturo, sed efektive ili tute ne enuziĝis, kaj ili estas neuzendaj:

* elizio de la finaĵo *-aŭ*, ekzemple *kvaz' = kvazaŭ*, kaj *adi' =* adiaŭ;
* elizio de la komenca *e-* en diversaj formoj de la verbo "esti": **stas'*,'**stis* *= estas, estis*;
* elizio de *-e* en la prepozicio *de*: *d' oro* = *de oro.*

Ceteraj elizioj ĉefe aperas en tekstoj por remontri nedelikatan buŝan prononcon: *je'* "jes"/"jen", *temp'raturo* "temperaturo" ktp.

Eliziado ŝanĝas la normalan akcentoregulon de Esperanto. Vorto kiel *amik'* ja en tiu formo havas nur du silabojn, sed akcentas la lasta, en oficiala ortografio markita per apostrofo.

En la Esperanta ĵargono Esperant', elizio estas deviga kiam eblas.

## Vidu ankaŭ

* Lingva kuntiriĝo

## Eksteraj ligiloj

* Francaj ekzemploj Arkivigite je 2016-10-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Anglaj ekzemploj

## Referencoj
# Distrikto Wayanad

| Distrikto Wayanad |
| --- |
|  |
| distrikto de Barato [+] |
|

---

 |
| Lando | Barato |
| Regiono | Keralo |
|

---

 |
| Supermara alteco | 700 m [+] |
| Ĉefurbo | Kalpetta |
|  - koordinatoj | 12° N, 76° O (mapo)11.62638888888976.088888888889
  [+] |
| Akvokolektejo | 2 132 km² (213 200 ha) [+] |
| Areo | 2 132 km² (213 200 ha) [+] |
|

---

 |
| Loĝantaro | 817 420 [+] (2011) |
| Denseco | 383,41 loĝ./km² [+] [+] |
|

---

 |
| Fondo | 1-a de novembro 1980 |
| Horzono | UTC+05:30 [+] |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Distrikto Wayanad (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Distrikto Wayanad (Barato)DEC |

 |
|

---

 |
|  |
| Distrikto Wayanad |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Wayanad district** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

**Distrikto Wayanad** - malajale വയനാട് ജില്ല, malajala prononco de la distriktonomo ʋɐjɐnaːɖɨ̆ - estas unu el 14 distriktoj de Keralo, Barato, kiu ekestis kiel administra unuo la 1-an de novembro 1980. Laŭ la stato de 2011 en la municipo vivis 817 420 loĝantoj sur areo de 2 132 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 383,4 loĝantoj/km². La distrikta sidejo estas la urebo *Kalpetta*. Ĝi estas la nura altebenaĵo en Keralo.

## Vidu ankaŭ

* Terglitoj de distrikto Wayanad en 2024

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (malajale kaj angle)
# Veda sanskrito

*Rigveda* manuskripto en Nagario, komenco de la 19a jarcento.
**Veda sanskrito** estas hindarja pralingvo. Ĝi estas la parolata praulo de liturgia sanskrito, kaj frua descendanto de pra-hindarja. Ĝi estas proksime rilata al la avesta, nome la plej aĝa konservita irana lingvo. Veda sanskrito estas la plej aĝa atestita lingvo de la hindirana branĉo de la hindeŭropa familio.

**Veda sanskrito** estas la lingvo de Vedoj, nome tekstoj kompilitaj ĉirkaŭ la periodo de komenca la meza 2a al meza 1a jarmilo a.K. Ili estis parole konservitaj kiel parto de la tradicio *ŝrauta* de Veda recitado, antaŭa al la alveno de alfabeta skribado en Hindio dum kelkaj jarcentoj. Pro manko de kaj epigrafia pruvaro kaj de nerompita manuskripta tradicio, la Veda sanskrito estas unu el lingvoj kiuj ne povas esti tradukitaj akurate en tiu epoko. Speciale la plej aĝa epoko de la lingvo, nome la **Rigveda sanskrito**, nome la lingvo de la himnoj de Rigvedo, estas konservita nur en formo redaktita kelkajn jarcentojn post la kompono de la tekstoj. Rekuperado de ties origina formo estas celo de lingva rekonstruado.

El ĉirkaŭ 4a jarcento a.K., en la klasika periodo de Ferepoka Antikva Hindio, Veda sanskrito lasis la vojon al la klasika sanskrito kiel difinita de la gramatiko de Panini.

## Referencoj

## Literaturo

* Ernst Wilhelm Oskar Windisch, Berthold Delbrück, *Syntaktische Forschungen: III. Die Altindische Wortfolge aus dem Çatapathabrâhmaṇa*
* A. A. Macdonell, *Vedic Grammar* (1910)
* A. A: Macdonell, *Vedic Grammar for Students*
* Bruno Lindner, *Altindische Nominalbildung: Nach den S̆amhitas dargestellt* (1878)
* Michael Witzel, *Tracing the Vedic dialects* in *Dialectes dans les litteratures Indo-Aryennes* eld. Caillat, Paris, 1989, 97–265.

## Eksteraj ligiloj

* index of Vedic texts (TITUS)
* Ancient Sanskrit Online Arkivigite je 2009-03-31 per la retarkivo Wayback Machine el University of Texas at Austin
# Internacia Fonetika Asocio

| Internacia Fonetika Asocio |
| --- |
| International Phonetic Association |
|  |
| **erudicia societo internacia asocio profesia asocio**  |
| Komenco | 1886 vd |
| Lando*j* | Unuiĝinta Reĝlando vd |
| Sidejo | Londono |
| **Agareo** |
fonetiko |
| **Fondinto*j | Paul Passy vd |
| Retejo | Oficiala retejo |
| **Jura formo** | private company limited by guarantee |
|  |

La **Internacia Fonetika Asocio** (**IFA**; angle *International Phonetic Association*; **IPA**) estas organizaĵo kiu akcelas la sciencan studon de fonetiko kaj la diversajn praktikajn uzojn de tiu scienco. La plej granda kontribuo de la IFA estas la Internacia Fonetika Alfabeto--norma ortografio por la fonetika alskribo de ĉiuj lingvoj. La mallongigon IFA (angle IPA) oni uzas kaj por la Asocio kaj por la Alfabeto. La Asocio ankaŭ publikigas la *Journal of the International Phonetic Association* (*Ĵurnalo de la Internacia Fonetika Asocio*).

## Historio

En 1886, en Parizo, grupeto de lingvinstruistoj kreis asocion por akceli la uzadon de fonetika skribo en lernejoj por helpi infanojn akiri pli bone la elparolojn de fremdaj lingvoj kaj ankaŭ por plifaciligi legan instruadon por infanoj. La grupo, kies estro estis Paul Passy, unue nomiĝis *Dhi Fonètik Tîtcerz' Asóciécon* (la *FTA*). Dum januaro 1889, la nomo de la Asocio ŝanĝiĝis al *L'Association Phonétique des Professeurs de Langues Vivantes (AP)*, kaj fine, en 1897, al *L'Association Phonétique Internationale (API)* -- esperante, la *Internacia Fonetika Asocio (IFA)*.

Ĉirkaŭ 1914 la organizaĵo havis sian plej grandan anaron kaj influon inter instruistoj, kiam estis 1751 IFA-anoj loĝantaj en 40 landoj. La Unua mondmilito kaj la sekvantaj okazoj severe disrompis la Asocion, kaj la Ĵurnalo ne republikiĝis ĝis la jaro 1922.

## Evoluo de la Alfabeto

La unua celo de la grupo estis krei fonetikan simbolaron al kiu diferencaj artikulacioj povis apliki, tiel ĉiu lingvo havus alfabeton speciale taŭgan por priskribi la sonojn de la lingvo. Fine ili decidis ke universala alfabeto, kun la samaj simboloj uzataj kiel la samaj sonoj en malsamaj lingvoj estus la idealo, kaj la evoluo de la Internacia Fonetika Alfabeto rapide progresis ĝis la komenciĝo de la 20-a jarcento. Ekde tiam, la Alfabeto ŝanĝiĝis multfoje, kun aldonoj kaj elprenoj kiujn necesigis la scienco de fonetiko.

## Ekzamenoj

La IFA disponigas ekzamenojn pri fonetiko ekde 1908, donante Atestojn de Kapableco pri la fonetiko de la angla, franca, aŭ germana lingvo.

## Eksteraj ligiloj

* oficiala retpaĝo de la IFA (angle) Arkivigite je 2004-06-02 per la retarkivo Wayback Machine
* IFA simbolaro (angle)
# Dotalia lingvo

|  |
| --- |
| **Dotalia lingvo** |
| **natura lingvo • moderna lingvo** |
| **nepala lingvo** |
| **Parolantoj** | 790 000 |
| **Skribo** | nagario |
| Lingvaj kodoj |
| **Lingvaj kodoj** |  |
|   **ISO 639-3** | dty |
|   **Glottolog** | doty1234 |
| **Angla nomo** | Doteli |
| **Franca nomo** | dotyali |
|  |

Virino el Nepalo kiu parolas pri kuirrecepto sur baze de viando de ŝafo kaj de fiŝo en la dialekto de Achhami, distrikto en Nepalo.
La **dotalia**, alilingve foje *dotyali*, *doteli* aŭ *dotali* (डोटेली) devenas de la Hindarja lingvaro de Nepalo. Laŭ la censoj (2011-2012) en Nepalo, proksimume 250 000 ĝis 788 000 personoj parolas ĝin kiel gepatra lingvo. La plimulto de la parolantoj de la dotalia estas dulingvuloj. La dotalia estis tradicie konsiderata kiel okcidenta dialekto de la nepala antaŭ ol *Ethnologue, Languages of the World* (Etnologiisto: Lingvoj de la Mondo) konsideras ĝin kiel plenrajta lingvo en 2012, sekve de peto submetita de parolanto kaj leksikografo de la dotalia, R. D. Prabhas Chataut.

La dotalia estas skribata en la nagaria (devanagari) skribo. Ĝi havas la statuson de oficiala lingvo de Nepalo laŭ parto 1, sekcio 6 de la nepala konstitucio de 2015.

## Notoj kaj referencoj

Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la samtema artikolo en la franclingva vikipedio je la 16a de aŭgusto 2019.
# Tarua lingvaro

|  |
| --- |
| **Tarua lingvaro** |
| **Regiono** | Nepalo, India |
| **Parolantoj** | 1,53 milionoj en Nepalo, 367 000 aŭ pli en Barato (1997–2007) |
| **Klasifiko** |
| **Lingvistika klasifiko** |  Hindeŭropa lingvaro |
|  |  Hindirana lingvaro |
|  |   Hindarja lingvaro |
|  |    diversaj centraj kaj orientaj |
| **Pliaj trajtoj** |
| **Skribo** | Devanagari |
| **Prononco** |  aŭskulti |
| **Lingvaj kodoj** |
|   **ISO 639-3** | thl - Dangaura Tharu
tkt - Kathoriya Tharu
thr - Rana Tharu
thq - Kochila Tharu
the - Chitwania Tharu
tkb - Buksa Tharu
soi - Sonha |
|   **Glottolog** | thar1284 |
|  |

Tradicie kuracisto Tharu priskribanta lokajn kuracajn plantojn en Saptariya (en la lingvo Tharu)
La **Tarua** (angle *tharu*, en la tarua: थारु,  aŭskulti, hindie थरुवा) aŭ taruhata (angle: *Tharuhat**, nepale थरुहट) estas nomo por la hindarja lingvaro parolata en Nepalo. La taruaj lingvoj apartenas al la biharlingva grupo kaj inkluzivas entute naŭ lingvojn kies parolantoj komprenas unu la alian en diversaj gradoj. Tharu-lingvoj estas skribitaj en la nagaria (devanagari) alfabeto. Laŭ la censo de 2011, ili estas parolataj de entute 1 530 000 parolantojn.

La Tarua lingvogrupo inkluzivas naŭ lingvojn: la buksa, la ĉitvania tarua, la dangaura tarua, la katarija tarua, la koĉila tarua, la majhia, la musasa, la rana tarua kaj la sonhaa.

## Bibliografio

George van Driem, 2007, "*Endangered languages of South Asia*", en: Matthias Brenzinger, Mouton de Gruyter

## Referencoj
# Rohinĝa lingvo

|  |
| --- |
| **Rohinĝa lingvo** |
| **natura lingvo • moderna lingvo** |
| **chittagonien** |
| **Parolantoj** | 1 800 000 |
| **Skribo** | araba alfabeto, Hanifi Rohingya, latina alfabeto |
| Lingvaj kodoj |
| **Lingvaj kodoj** |  |
|   **ISO 639-3** | rhg |
|   **Glottolog** | rohi1238 |
| **Angla nomo** | Rohingya |
| **Franca nomo** | langue rohingya |
|  |

La **rohinĝa** estas lingvo kiu apartenas al la hindarja lingvaro, parenca al la bengala (tamen ambaŭ lingvoj ne estas tute reciproke kompreneblaj) kaj precipe parolata en Ĉitagongo, unu el la ok administraj regionoj de Bangladeŝo kaj en Raĥine ĉefe fare de Rohinĝoj en Birmo. La rohinĝa parolata en Ĉitagongo (la satgaja) kaj la rohinĝa estas konsiderataj esti reciproke interkompreneblaj

La rohinĝa lingvo estis transskribita per pluraj alfabetoj:

* La araba alfabeto en sia urdua varianto;
* La birma alfabeto;
* La alfabeto hanifi, nova alfabeto derivata de la araba kun la aldono de kvar latinaj kaj birmaj karaktroj;
* Freŝdata adapto de la latina alfabeto kiu uzas la 26 literojn de A ĝis Z kaj 2 kromajn literojn: Ç (por la ɽ retroflekso) kaj Ñ (karakterizante nazalan vokalon). Por reprezenti plej eble proksime la rohiĝan fonologion, la alfabeto ankaŭ uzas kvin akcentajn vokalojn (á, é, í, ó, ú).

## Vidu ankaŭ

Listo de lingvoj de la mondo

## Referencoj

## Bibliografio

(angla) Faktoj pri la rohinĝa lingvo, eld. Tradukistoj Sen Landlimoj

## Eksteraj ligiloj

Irene Scott, *One year into the Rohingya refugee response, a language evolves with its people Arkivigite je 2019-12-06 per la retarkivo Wayback Machine* (Post unu jaro kun la rohiĝaj rifuĝintoj, lingvo evoluas kun ĝia popolo), Tradukistoj sen landlimoj (TWB), la 24-an de aŭgusto 2018.
# Utarakando

| **Utarakando** |
| --- |
| Origina nomo
  | **hindie उत्तराखण्ड** |
|  |
| **subŝtato de Barato** |
| Administrado |
| Statuso
  | Federacia ŝtato de Barato |
| Estas parto de
  | Barato |
| Administra centro
  | Dehradun |
| Politiko |
| Estro
  | Pushkar Singh Dhami
(ekde 4-a de julio 2021) |
| Demografio |
| Loĝantaro (laŭ la stato de 2011)
  | 10 086 292  |
| Loĝdenso
  | 188 loĝ./km² |
| Geografio |
| Areo
  | 53 566 km² (5 356 600 ha) |
|  Utarakando sur la mapo de Barato |
| Geografia situo | 30° 30′ 40″ N, 78° 57′ 14″ O (mapo)30.51111111111178.953888888889
  [+] |
|

|  |
| --- |
| Utarakando (Utarakando)DEC |
| Situa mapo de Utarakando |

 |
|  |
| Kodoj |
| ISO 3166-2
 | IN-UK |
| Eksteraj paĝoj |
| uk.gov.in [+] |
| La kategorio en la Komunejo
  | Utarakando [+] |
|  |

**Utarakando** (hindie उत्तराखण्ड *Uttarākhanḍ*) estas subŝtato en la nordo de Barato.

Laŭ la stato de 2011 en la subŝtato vivis 10 086 292 loĝantoj sur areo de 53 566 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 188 loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Dehradun. Alia fama urbo estas Riŝikeŝ (102 138 loĝantoj).

## Priskribo

Ĝi oficiale estiĝis la 9-an de novembro 2000 kiel la 27-a subŝtato de Barato; ĝi antaŭe konsistigis la montaran kaj ĉemontaran parton de Utar-Pradeŝo. Ĝi limas Ĉinion (Tibeton) norde kaj Nepalon oriente; ĝi krome havas enlandajn limojn kun la barataj subŝtatoj Utar-Pradeŝo sude, Harjano okcidente kaj Himaĉal-Pradeŝo nord-okcidente.

Malgraŭ la antaŭnelonga estiĝo de la subŝtato, la regiono jam delonge ricevis la nomon Utarakando, kiu devenas el kunigo de la sanskritaj vortoj *उत्तर* (*uttara*), "nordo", kaj *खण्ड* (*khaṇḍa*), "lando" aŭ "subŝtato".

## Geografio

La areo de Utarakando estas 53 483 km².

## Vizitindaĵoj

* Badrinath
* Devprajag
* Kedarnath

## Geografiaj elementoj

* rivero Ŝarda

## Vidu ankaŭ

* Unuiĝintaj Provincoj de Agra kaj Oudh
# Woodbridge (Suffolk)

| Woodbridge (Suffolk) |
| --- |
| urbo |
| historia halo, origine grenoborsohistoria halo, origine grenoborso |
| urbeto  civila paroĥo   vd |
| Administrado |
| **Ŝtato** |  Britio |
| **Lando** |  Anglio |
| **Regiono** | oriento de Anglio |
| **Graflando** |  Suffolk |
| **Distrikto** | East Suffolk |
| **Poŝtkodo** | IP12 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 8 244  (2020) [+] |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 52° 6′ N, 1° 19′ O (mapo)52.0938888888891.32
  [+] |
| **Horzono** | UTC±00:00 [+] |
|

|  |
| --- |
| Woodbridge (Suffolk) (Britio)DEC |
| Situo de Woodbridge (Suffolk) |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Woodbridge, Suffolk [+] |
|  |

**Woodbridge** estas urbo kaj civila paroĥo en Anglio, landoparto de Britio. Ĝi apartenas al la regiono oriento de Anglio, al la tradicia graflando *Suffolk* kaj al la distrikto *East Suffolk*. Laŭ la censo de marto 2011 en la urbo vivis 7 749 loĝantoj, laŭ takso de 2020 estis 8 244.. La loĝloko situas ĉe rivera estuaro kun tajdoj, proksimume 13 kilometrojn for de la norda Maro, kaj historie unuafoje menciiĝis en la jaro 970.

Iam ĝi estis havenurbo kaj estis konata kiel centro por boatkonstruado, ŝnurfarado kaj velfarado ekde la mezepoko. Reĝo Eduardo la 3-a en la 14-a jarcento kaj Sir Francis Drake en la 16-a havis batalŝipojn konstruitaj en Woodbridge.

Proksime al Woodbridge estas Sutton Hoo, la loko de 7-a-jarcenta anglosaksa (kun)ŝipa entombigo.

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (angle)
* prezento kun filmetaj impresoj en la retejo *thesuffolkcoast* (angle)