# Granda Frato (1984)

| Granda Frato |
| --- |
|  |
| **literatura rolulo fikcia homo filma rolulo**  |
| Kreita de | George Orwell |
| Verko | Mil Naŭcent Okdek Kvar |
| Rolita de | John Vernon |
| Informoj |
| Okupo | reganto |
| Malamikoj | Winston Smith • Emanuelo Goldstein |
|  |

**Granda Frato** estas rolulo en la romano *1984* de George Orwell, kiun neniu iam vidas kaj kiu ŝajnas esti la personigo de la kolektiva regado de la tiel nomata Interna Partio de la totalisma ŝtato "Oceanio", konsistanta el iom malpli ol du procentoj de la loĝantaro*,* kies *membroj* ĉiuj portas okulvitrojn. Granda Frato, ŝajne ĉe la pinto de la hierarkia strukturo, *rigardas* malsupren de ĉieaj afiŝoj al la oceania loĝantaro, kiu estas devigita ami lin. Orwell ĉefe bazigis sian literaturan rolulon sur la sovetia diktatoro Josif Stalin.

## Rolo

En la socio, kiun Orwell priskribas, ĉiu estas sub kompleta gvatado fare de la aŭtoritatoj. Granda Frato estas ĉieesta kaj persekutas civitanojn en la plej intimaj aspektoj de iliaj vivoj. Eĉ sekseco ne estas esceptita de la konstanta kontrolo de Granda Frato. La loĝantaro estas konstante memorigita pri ĉi tiu fakto per la propaganda slogano " *Granda Frato rigardas vin* ". La figuro de *Granda Frato*, ĉu reala aŭ imaga, ĉefe servas por fokusigi libidajn dezirojn kaj esprimi la absolutan grupan unuecon de la reganta klaso.

La konstantaj militoj kondukitaj de la superpotencoj en *1984* kiuj ĉiam implikas nur malgrandan parton de la loĝantaro, kutime temas pri marĝenaj avantaĝoj kaj gajnoj, kie la ekzisto mem de la ŝtatoj neniam estas en danĝero. La loĝantaro estas tenata en konstanta stato de timo per la minaco aŭ fakta malvenko kaj incitata kontraŭ la respektiva malamiko per malamkampanjoj (Du Minutoj da Malamo, d:Q1284181), dum fojaj venkoj donas senton de plenumo, igante la loĝantaron identiĝi kun la partio kaj transdoni ĉian potencon al la malgranda reganta klaso, kiu siavice enstampas en la popolon kredon je la duondiaj kapabloj de gvidanto, *Granda Frato*. La militoj funkciis kiel...

> “Preteksto por ĉia tiraneco kaj malegaleco… Granda Frato regis en la koroj de la homoj ĉar li savis ilin de imagitaj danĝeroj kaj flatis ilian vantecon per imagaj venkoj. Anstataŭ libereco, ili havis senton de savo, kaj anstataŭ fizika bonfarto, ili havis militistan gloron!  ”
>
>

## Akcepto de la termino

la 27-a Internacia Seminario de GEJ komence de 1984 en Esperanto traktis la utopiojn de la romano *1984* kompare al la realo de elektronika kontrolo de la civitanaro
Bazite sur la romano de Orwell, la termino "Granda Frato" estas uzata por priskribi (ŝtatan aŭ privatan) gvataparaton kontraŭ kiu oni estas senpova.  Ĉar personaj datumoj malofte konverĝas en nur unu loko, kaj retigado estas ĝuste tio, kio estas konsiderata problema, la bildo de nur *unu* Granda Frato ne ĉiam ŝajnas adekvata, kvankam en la romano Granda Frato estas ankaŭ nur simbola ikono de ŝtata kontrolo, kies fakta ekzisto estas neklara. Ekde 1998, tiel nomataj " Grandfrataj Premioj " estas donataj en multaj landoj al aŭtoritatoj, kompanioj, organizaĵoj kaj individuoj, kiuj aparte kaj persiste malobservis la privatecon de homoj aŭ igis personajn datumojn alireblaj al triaj partioj.

La koncepto de Orwell ankaŭ estas referencita en la samnoma realeca televida serio *Granda Frato*, kreita en 1999, en kiu grupo da homoj vivas tute sub videogvatado kaj izolitaj de la ekstera mondo.

## Vida origino de la formo

Orwell ĉefe modelis la figuron de *Granda Frato* laŭ la sovetia diktatoro Stalin. Tamen, li ankaŭ ŝajnas esti inspirita de konata afiŝo (d:Q1647491) el la komenco de la Unua Mondmilito, en kiu la brita ministro pri milito, Lord Kitchener (d:Q216129), instigas siajn samlandanojn aliĝi al la militklopodo per sugestia rigardo. Alia influo estis la reklama figuro de koresponda lernejo el la 1930-aj jaroj, kiu uzis la sloganon "Lasu Min Esti Via Granda Frato."

## Bildaro

* Afiŝo prezentanta la vizaĝon de Benito Mussolini kontraŭ la fono de la vortoj "jes" (itale *si*)

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Premioj Granda Frato
* Frateto (romano de Doctorow)
* Nacia sekureca agentejo
* Nova Monda Ordo (konspira teorio)