Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Vortokunfando

**Vortokunfando** (aŭ, se kunteksto subtenas tion, simple **kunfando**), **kofrovorto** aŭ **valizvorto** estas neologismo el almenaŭ du vortoj, kiuj kunfandiĝas kaj kreas enhave novan vorton. Dum la kunfandiĝo unuopaj vorteroj povas disfali.

Ekzemplo por kofrovorto en Esperanto estas “alies”, kunfandita el “alia” kaj “ies”.

En Esperanto maloftas origine esperantaj kofrovortoj. Tamen iuj kofrovortoj el aliaj lingvoj migras ankaŭ al Esperanto. Ekzemploj estas

* margrafo el *Mark + Graf* = “markio-grafo”
* bito el *binary digit* = “duuma cifero”
* smogo el *smoke + fog* = “fumo + nebulo”
* motelo el “motoro + hotelo”
* modemo el “modulatoro + demodulatoro”
* Algolo el "algoritma lingvo"
* bioniko el biologio kaj tekniko
* aŭ la psikologia teorio socioniko el socio kaj tekniko.

En iuj naciaj lingvoj kofrovortoj pli oftas. Ekzemploj estas

* la animaciaj figuroj *Pokemono* el la anglaj vortoj *pocket* (poŝo) kaj *monster* (monstro), do “poŝaj monstroj” aŭ “monstretoj”, respektive
* la germana vorto *Teuro* por *teuer* (multekosta) kaj la eŭropunia valuto Eŭro, kiu vortigas la impreson, ke multaj varoj post la enkonduko de la nova valuto draste multekostiĝis.
* *Merkozy* kiel komuna nomo por la politikista duopo Angela Merkel kaj Nicolas Sarkozy

En la angla lingvo, la fenomeno nomiĝas “portmanteau”, francdevena vorto por du-faka valizo moda dum la 19-a jarcento (sed la franca vorto estas “mot-valise”, laŭvorte: “valizovorto”). La lingvistika uzo de la vorto ŝuldiĝas al la romano *Trans la spegulo* de la anglalingva aŭtoro Lewis Carroll, kie romana figuro diras, ke tiel fantazie kunmetita vorto similas al dufaka kofro, kien oni enmetas du aferojn, fermas la ujon kaj la rezulto estas iu nova aĵo. Proksimume 70 jarojn post Lewis Carroll la same anglalingva aŭtoro James Joyce en sia romano *Finnegans Wake* kreis milojn da kofrovortoj.

En Esperanto, tiuj ĉi kunmetaĵoj estas aparte problemaj, ĉar plejparte ili kontraŭas esencan regulon de la Esperanta vortfarado: kunmetaĵoj estas kreitaj per alpreno de **neŝanĝeblaj vorteroj (radikoj, plejparte).** Pro tio, kiam la kunmetaĵo estas vere taŭga kaj bezonata, ekzemple bito, ĝi envenas la lingvon kiel nova radiko, neanalizebla, ne kiel ajna kunmetaĵo, kaj en plej multaj okazoj, ekzemple retinario, la ĝusta Esperanta sistema kunmetaĵo nepre estu retseminario.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* pri vortokunfandoj en PMEG
# Lonely Planet

| Lonely Planet |
| --- |
|  |
| **entrepreno libroeldonejo travel website (en)**  |
| **Dum** | 1972 - nekonata/nuntempe |
| **Fondintoj** | Tony Wheeler • Maureen Wheeler vd |
| **Sidejo** | Melburno |
| Lando | Aŭstralio • Usono |
| **Dungitoj** | 400 |
| **Posedata de** | Brad M. Kelley vd |
| **TTT** | Oficiala retejo |
|  |

Kunfondintoj de Lonly Planet.
**Lonely Planet** estas la plej granda gvidlibro kaj bita amaskomunikilo en la mondo. La firmao estas posedaĵo de BBC Worldwide, kiu aĉetis 75% parton de la fondintoj Maureen kaj Tony Wheeler en 2007 kaj la ceteran 25% en februaro 2011. Originale nomita *Lonely Planet Publications*, la firmao ŝanĝis sian nomon al Lonely Planet en julio 2009 por reflekti la larĝan vojaĝindustrion kaj la emfazon sur bit-produktoj.

Post Let's Go Travel Guides, ĝi estis unu el la unuaj serioj de vojaĝpriskriboj direktitaj al dorsosakuloj kaj aliaj malalt-kostaj vojaĝantoj. En 2010, ĝi publikigis proksimume 500 numerojn en 8 lingvoj, same kiel televidoprogramoj, revuo, poŝtelefonaj aplikaĵoj kaj retejoj.

Lonely Planet ankaŭ havas sian propran kompanion kiu produktas multajn televidseriojn: *Lonely Planet Six Degrees*, *The Sport Traveller*, *Going Bush*, *Vintage New Zealand*, *Bluelist Australia kaj Lonely Planet: Roads Less Travelled*. Lonely Planet ĉefsidejas en Footscray, antaŭurbo de Melburno, Aŭstralio, kun branĉaj oficejoj en Londono kaj Oakland, Kalifornio. En 2009, ĝi pliigis la retan ĉeeston kaj komencis publikigi ĉiumonatan vojaĝrevuon nomita Lonely Planet Magazine en Britio, kaj en 2010 ĝi lanĉis la baratan kaj argentinan eldonojn.
# Antaŭurba fervojo de Ĉenajo

Antaŭurba fervojo de Ĉenajo[Montri]

| Antaŭurba fervojo de Ĉenajo |
| --- |
| **commuter rail network (en)**  |
| Komenco | 1931 vd |
| Geografia situo | 13° 4′ 59″ N, 80° 16′ 27″ O (mapo)13.0831980.27413
 |
| Lando*j* | Barato vd |
| **Situo** | Ĉenajo |
|

|  |
| --- |
| Antaŭurba fervojo de Ĉenajo (Tamilnado)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMapAntaŭurba fervojo de Ĉenajo |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | North Line, Chennai Suburban (en)  South Line, Chennai Suburban (en)  West Line, Chennai Suburban (en)  MRTS Ĉenajo South West Line, Chennai Suburban (en)   vd |

 |
| Retejo | Oficiala retejo |
|  |

| **Antaŭurba fervojo de Ĉenajo** |
| --- |
|  |
| Lokomotivo |
| **commuter rail network** |
| Ĝeneralaj informoj |
| Loko | Ĉenajo, Tamilnado  Barato |
| Transportsistema speco | ĉeurba fervojo |
| Komenco de trafiko | 1931 |
| Teknikaj informoj |
| Longeco de sistemo | 1 211,81 km |
| Nombro de linioj | 8 itineroj |
| Nombro de stacioj | 300+ |
| Aliaj informoj |
| Traklarĝo | 1 676 mm |
| Posedanto | Indian Railways |
| Transportisto | Southern Railway |
|  |

La **Antaŭurba fervojo de Ĉenajo** (angle *Chennai Suburban Railway*, tamile சென்னை புறநகர் ரயில்வே) estas ĉeurba fervojo en la urbo Ĉenajo, Tamilnado, Barato, funkciigata fare de la filio "Southern Railways" de "Indian Railways". Ĝi estas la dua plej granda ĉeurba fervojoreto laŭ itinerlongo kaj la tria plej granda laŭ navedantoj en Barato. Ĉirkaŭ 1 000 servoj estas funkciigataj ĉiutage inter la 4:00 a.m. kaj noktomezo. Ĝi estas la plej longa ĉeurba cirkla itinero en Barato kovrante longon de 235,5 km.

Mapo
## Vidu ankaŭ

* Ĉenajo
* Metroo de Ĉenajo
* MRTS Ĉenajo

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (angle/hindie)
* UrbanRail.Net
# Holiday Inn

| Holiday Inn |
| --- |
|  |
| **entrepreno hotelĉeno**  |
| **Dum** | 1952 - nekonata/nuntempe |
| **Fondintoj** | Kemmons Wilson vd |
| **Sidejo** | Denham |
| Lando | Usono |
| **Estr(ar)o** | Michael D. Rose |
| **Agokampo** | hotelo |
| **TTT** | Oficiala retejo |
|  |

La "granda signo" estis konata vidaĵo sur la ĉefŝoseoj de Usono dum la 50-aj, 60-aj kaj 70-aj jaroj.
**Feria Gastejo** (angle *Holiday Inn*) estas transnacia varmarko de hoteloj, kiu estas parto de la Interkontinenta Grupo . Ĝi estis origine motelĉeno en Usono, kaj hodiaŭ ĝi estas unu el la plej grandaj hotelĉenoj en la mondo, kun 435 299 ĉambroj en 3 463 hoteloj gastigantaj pli ol 100 milionojn da gastoj ĉiujare . La ĉefaj oficejoj de la ĉeno situas en Atlanta, Londono kaj Rio-de-Ĵanejro .

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
# Avadi

| Avadi |
| --- |
|  |
| urbo   vd |
| Administrado |
| **Poŝtkodo** | 600054 |
| Demografio |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 13° 7′ N, 80° 6′ O (mapo)13.1280.1
  [+] |
| **Alto** | 17 m [+] |
| **Areo** | 25,62 km² (2 562 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC + 05:30 |
|

|  |
| --- |
| Avadi (Tamilnado)DEC |
| Situo de Avadi |

 |
|

|  |
| --- |
| Avadi (Barato)DEC |
| Situo de Avadi |

 |
|  |
|  |
|  |

**Avadi** (tamile ஆவடி) estas urbego en urbaro de Ĉenajo, en subŝtato Tamilnado en sudaorienta Barato. La loknomo tamile signifas: loko plena kun bovinoj, sed nuntempe aldoniĝis pli nova akronimo: "Kirasaj Veturiloj kaj Milita deponejo de Hindio".

Lernejo en Avadi
## Geografio

Avadi situas ĉe Ĉenajo en averaĝa alteco de 17 metrojn. Subŝtata ĉefurbo Ĉenajo nur 12, Tirupatio 93, Nellore 144, Bengaluro 274, Mumbajo 1014, Kolkato 1366, tutlanda ĉefurbo Delhio 1751 kilometrojn (aere) .

## Demografio

En 2011 Avadi havis 345 996 da loĝantoj. En la 1970-aj jaroj la komunumo atingis la internacian statuson urbego (pli granda, ol cent mil).

## Historio

En Avadi okazis signifa sesio de la Barata Nacia Kongreso en 1955, kie oni emfazis la socialismon.

## Ekonomio

Tanko ĉe Avadi
La armea flughaveno funkciis jam dum la 2-a mondmilito. La barata aerarmeo havas tie signifajn bazojn, eĉ oni produktas tankojn. La armeo tiris ankaŭ civilajn industriojn.

## Religio

La ĉefa religio en Avadi estas hinduismo (84%), poste kristanoj (10,5%) kaj islamo (4,5%).

## Eduko

En Avadi la plej alta edukado okazas en kelkaj kolegioj.

## Trafiko

Avadi estas bone ligita voje kaj fervoje kun Ĉenajo. La stacidomo por aŭtobusoj situas tre proksime al la fervoja stacidomo. La plej proksima flughaveno kaj marhaveno troviĝas en Ĉenajo.

## Klimato

Avadi havas savanoklimaton laŭ klimata klasifiko de Köppen kun musono. Averaĝe pluvas jare pli ol 1000 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen pli ofte en dua duono de la jaro. La averaĝa temperaturo estas 29 °C kaj varias inter 24-33 °C.

## Vidindaĵoj

* pluraj preĝejoj

## Fontoj

* WikiTrans
# Pallavaram

| Pallavaram |
| --- |
|  |
| kvartalo   vd |
| Administrado |
| **Poŝtkodo** | 600043 |
| Demografio |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 12° 58′ N, 80° 9′ O (mapo)12.96769680.158073
  [+] |
| **Alto** | 16 m [+] |
| **Areo** | 18 km² (1 800 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+05:30 [+] |
|

|  |
| --- |
| Pallavaram (Tamilnado)DEC |
| Situo de Pallavaram |

 |
|

|  |
| --- |
| Pallavaram (Barato)DEC |
| Situo de Pallavaram |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Pallavaram [+] |
|  |

**Pallavaram** (tamile பல்லாவரம்) estas universitata urbego en subŝtato Tamilnado en sudorienta Barato.

Ĉefvojo en Pallavaram
## Geografio

Pallavaram situas en averaĝa alteco de 16 metrojn laŭ dekstra bordo de rivero (kontraŭe troviĝas Kanĉipuram. Tiu urbego troviĝas 8, Velor kaj subŝtata ĉefurbo Ĉenajo po 64, Tirupati 100, Salem (Barato) 209, Bengaluro 232, Majsuro 335, Mumbajo 1008, Kolkato 1424, tutlanda ĉefurbo Delhio 1783 kilometrojn (aere) .

## Demografio

En 2021 Pallavaram havis 215 417 da loĝantoj. En la 1980-aj jaroj Pallavaram atingis la internacian klasifikon urbego (pli granda, ol cent mil).

## Historio

La nuna loko de Pallavaram estis loĝita ekde la paleolitiko. Brita arkeologo trovis ŝtonilon en 1863. La aktuala urbo originas el la 7-a jarcento. Post dominado de Mogola Imperio sekvis la britoj.

## Religio kaj lingvoj

La ĉefa religio en Pallavaram estas hinduismo (84.25%), poste kristanoj (8.4%) kaj islamo (6.37%). La tamila estas la vaste parolata lingvo.

## Eduko

Pallavaram estas hejmo de universitato.

## Trafiko

Stacidomo en Pallavaram
Pallavaram estas ligita voje kaj fervoje al la subŝtataj areoj.

## Klimato

Pallavaram situas en tropika klimato (Aw) laŭ klimata klasifiko de Köppen kun musonoj. Jare pluvas averaĝe 1104 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen en la dua jarparto pli ofte. La averaĝa temperaturo varias inter 23-33 °C.

## Vidindaĵoj

* pluraj preĝejoj

## Fontoj

* WikiTrans

* Vendreda merkato
* Milita akademio
* Kampuso
# Templo Kamakŝi Amman

Templo Kamakŝi Amman.
La templo **Kamakŝi Amman** estas en la urbo Kanĉipuram, Tamilnado, Barato. Ĝi estas sankta loko dediĉita al la hindua dio Kamakŝi. La templo estas tre grava por la hinduaj kredantoj kaj ĝi estas vizitata de multaj homoj el diversaj partoj de la mondo.

## Priskribo

La templo estas fama pro sia bela arĥitekturo kaj dekoracioj. Ĝi havas grandan kaj mirindan pordojn, kiuj estas el bronzo kaj estas tre ornamitaj. La pordoj estas ilustritaj per multaj figuroj kaj bildoj de diversaj hinduaj dioj kaj diinoj. La templo ankaŭ havas multajn altarojn kaj sanktajn fontojn, kie kredantoj faras preĝojn kaj oferojn.

## Historio

Kamakŝi Amman estas nomita la "sankta patrino" de la urbo Kanĉipuram. La templo havas grandan historion, kaj oni diras ke ĝi estis konstruita antaŭ pli ol 2000 jaroj. La templo estis detruita kaj rekonstruita plurfoje dum la jarcentoj. La nuntempan templon konstruis en la 14-a jarcento la reĝo Nrusimha Varman la 2-a.

## Religia signifo

La Kamakŝi Amman Templo ludas gravan rolon en la religia vivo de la hinduaj kredantoj. Ĝi estas konsiderata sankta loko, kie oni povas renkonti la diaĵojn kaj diinojn kaj esprimi siajn preĝojn kaj petojn. Multaj homoj vizitas la templo dum religiaj festivaloj kaj okazoj, kiel ekzemple Pongal kaj Navaratri.

Wikimedia | © OpenStreetMap Kamakŝi Amman Templo estas tre grava por la hindua komunumo en Barato kaj estas unu el la plej gravaj religiaj lokoj de Tamilnado. La templo estas ne nur sankta loko, sed ankaŭ unu el la plej belaj kaj impresaj konstruaĵoj en la regiono.

Bildaro*
*
*
*
# Ĝarkando

| **Ĝarkando** |
| --- |
| Origina nomo
  | **hindie झारखंड** |
| **subŝtato de Barato** |
| Administrado |
| Estas parto de
  | Barato |
| Administra centro
  | Ranĉio |
| Politiko |
| Estro
  | Hemant Soren
(ekde 4-a de julio 2024) |
| Demografio |
| Oficiala lingvo
  | Hindia |
| Loĝantaro (laŭ la stato de 2011)
  | 32 988 134  |
| Loĝdenso
  | 414 loĝ./km² |
| Geografio |
| Areo
  | 79 714 km² (7 971 400 ha) |
|  Ĝarkando sur la mapo de Barato |
| Geografia situo | 23° 21′ 0″ N, 85° 19′ 48″ O (mapo)23.3585.33
  [+] |
|

|  |
| --- |
| Ĝarkando (Ĝarkhando)DEC |
| Situa mapo de Ĝarkando |

 |
|  |
| Hor-zono
  | UTC+05:30 [+] |
| Kodoj |
| ISO 3166-2
 | IN-JH |
| Eksteraj paĝoj |
| jharkhand.gov.in [+] |
| La kategorio en la Komunejo
  | Ĝarkando [+] |
|  |

**Ĝarkando** (hindie झारखंड) estas ŝtato respektive subŝtato en orienta Barato. Ĝarkando iĝis aparta gubernio la 15-an de novembro 2000. Antaŭe, ĝi estis la suda parto de la subŝtato Biharo. Ĉirkaŭ Ĝarkando estas la subŝtatoj Biharo (norde), Utar-Pradeŝo kaj Ĉatisgaro (okcidente), Oriso (sude), kaj Okcident-Bengalo (oriente).

Laŭ la stato de 2011 en la subŝtato vivis 32 988 134 loĝantoj sur areo de 79 714 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 414 loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo de Ĝarkando estas Ranĉio, kiu estas industria urbo. Kelkaj aliaj urboj kaj industriaj centroj de la subŝtato Ĝarkando estas Ĝamŝedpur, Bokaro, Sindri, Gumla, Deoghar, Giridih, Hazaribag, Mango, Medininagar, Phusro, Ramgarh kaj Dhanbad.

La nomo Ĝarkando devenas de la hindia vorto "ĝari" kiu signifas "arbeton" kaj "arbuston", do, "arbustejo". La subŝtato estas konata pro sia minerala riĉeco kaj biologia diverseco.

## Lingvo, literaturo kaj kulturo

Ĝarkando havas multajn lingvojn. Ili apartenas al tri lingvofamilioj. Hindarjaj lingvoj inkluzivas la lingvojn *angika, bhoĝpuri, khortha, nagpuri, sadri*, hindia, urdua, orija kaj bengala. Ĝi ankaŭ estas hejmo por la lingvoj *Munda -- kurmali, korku, santhali, mundari, bhumij, kharia kaj ho*; kaj la dravidaj lingvoj *korwa, oraon* kaj *paharia*. Granda parto de la subŝtato parolas la hindian, bengalan kaj la orijan.

## Biologia diverseco

La parkoj kaj bestoĝardenoj en Ĝarkando montras panoramon de biologia diverseco.

La nacia parko **Betla**, 25 km de la Daltonganĝ, havas aeron ĉirkaŭ 250 km². En ĝi troviĝas tigroj, elefantoj, gaŭroj, akvocervoj, aproj, pitonoj kaj simioj.

## Administraj distriktoj

La subŝtato konsistas el 18 distriktoj kiuj estis parto de la suda Biharo. Kelkaj el ili estis reorganizitaj por krei 6 novajn distriktojn: *Latehar, Saraikela Kharsawan, Jamtara, Sahebgunj, Khunti* kaj *Ramgarh*. Nun la subŝtato havas 24 distriktojn.

## Distriktoj de Ĝarkando

1. Ranĉio
2. *Lohardaga*
3. *Gumla*
4. *Simdega*
5. *Palamu*
6. *Latehar*
7. *Garhwa*
8. *West Singhbhum*
9. *Serikela Kharsawan*
10. *East Singhbhum*
11. *Dumka*
12. *Jamtara*
13. *Sahebganj*
14. *Pakur*
15. *Godda*
16. *Hazaribag*
17. *Chatra*
18. *Koderma*
19. *Giridih*
20. *Dhanbad*
21. *Bokaro*
22. *Deoghar*
23. *Khunti*
24. *Ramgarh*
# Tiel!

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri markilo de eraro en citaĵo, en multaj lingvoj "Sic". Por nederlanda urbo rigardu la paĝon Tiel (urbo). Por esperanta tabelvorto "tiel" legu la artikolon Tabelvorto.* |

En presita teksto aŭ manuskripto de gazeta artikolo, scienca verko, letero ktp, la ekkria adverbo **tiel!** aŭ **tiele!** metita interkrampe post iu vorto aŭ vortgrupo indikas, ke erara aŭ alirilate stranga formo aperas tie ne pro preteratento, sed ĉar ĝi estas ĝusta citaĵo. Ekz‑e:

* «Li havis nenio (tiele!) por manĝi.» La vorto „tiele“ ĉi tie atentigas, ke la eraro pri *n*-finaĵo estis jam en la originala teksto (PMEG).
* tradukoj de poemoj de «serbokroata» (tiele!) juna poeto Vasko Popa.
* … argumentante, ke tia malnova aŭto valoras nur (tiel!) 400 britajn pundojn.

En la du lastaj ekzemploj la redakcia noto «tiel(e)!» havas la saman funkcion, kiel la ironiaj citiloj (kajaŭ klarigas kaj plifortigas ilin).

En tekstoj sciencaj la *tiel!*-noto estas ofte uzata sen taksa nuanco, precipe dum reproduktado de dubsencaj esprimoj aŭ pecoj en malnova literumo, por forigi ajnajn dubojn de la leganto, ĉu temas pri eraro de la kopiisto aŭ trajto de la originalo, aŭ por vidigi al la leganto ambiguecon de citata teksto kaj eblon de kromaj interpretoj.

Similcele oni povas fari piednoton aŭ parentezon pri misa vorto, kaj tie krome doni la ĝustan formon aŭ interpreton post la enkonduka vorto «Legu:» — ekz‑e jen ĝustiga piednoto (laŭ «Fundamento de Esperanto», Edistudio 1991, p. 106):

>
> Ne riproĉu vian amikon, ĉar vi mem plimulte\* meritas riproĉon…
>
>
> (… … … …)
>
>
> ───────────────
>
> \* Legu: pli multe meritas (kiel en E1/4).
>
>
>

kaj jen ekzemplo pri «legu:» parenteza:

se oni jam ne povas «tute katolikigi» (legu: «latinigi») la orientanojn, oni ruze-lerte toleras, ke ili restu orientaj, koncize do: ili estas duarangaj katolikoj.
La Esperanta *tiel!* estas ekvivalenta al la latina esprimo *sic* /sik/ (subkomprene «*sic erat scriptum*» = «tiel estis skribite»), plu uzata en la okcident-kristanaj lingvoj. Ekz‑e en anglalingva citaĵo el la Usona konstitucio:

The House of Representatives shall chuse [*sic*] their Speaker …
kie *shall chuse* estas historia formo por la nun kutima *shall choose.*

Por la lingvoj kiuj formiĝis ekster la latina (t.e. la okcident-kristana) tradicio *sic* ne estas kutima, ankaŭ por esperantisto rusa, araba, ĉina tiaj latinaĵoj ne estas kutimaj kaj klaraj (samkiel la aliaj anglaj latinaĵoj: *e.g. = exempli gratie, viz. = videlicet, etc. = et cetera*, kiuj en esperanto iĝas la hejmlingvaj «ekz‑e» = ekzemple, «vd» = vidu, «ktp» = kaj tiel plu). Ruse oni uzas tiusence enkrampan krisignon (!); hebree, la vortojn כך /keĥ/ aŭ he:כך במקור /keĥ bemakor/ (t.e. «tiel» aŭ «tiel en la originalo»). Ekz‑e

Гимназист III класса начинает в 1905 году свой дневник … : «Когда-то давно (!) я основал дневник…» — t.e.
En la jaro 1905ª gimnaziano de la 3ª klaso jene komencas sian taglibron: «Iam longe antaŭe (!) mi fondis mian taglibron…»
## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Ironiaj citiloj

## Literaturo

1. PAG, 5ª eld., Roterdamo 1985. §88, p. 120.
2. PMEG, «Vortfarado: Tiele».
# Aĉetpova egaleco

Mondmapo de pokapa MEP laŭ APE (franclingve)
La **aĉetpova egaleco** (APE) (oni parolas pri valoroj *mezuritaj laŭ aĉetpova egaleco*) estas metodo uzita en ekonomio por establi komparojn inter landoj de la aĉetpovo de naciaj valutoj, kiun simpla uzo de kurzoj ne ebligas fari.

La aĉetpovo de difinita mona kvanto ja dependas de la vivokosto, do de la ĝenerala nivelo de prezoj. La APE mezuras kiom multe valuto povas aĉeti varojn kaj servojn en ĉiu el la kampoj, kiujn oni komparas.

La valuto kutime uzata kiel referenco estas la usona dolaro, el difinita jaro.
# Freedom House

| Freedom House |
| --- |
| Freedom House, Inc. |
|  |
| **interesogrupo pensfabriko ne-registara organizaĵo neprofitcela organizaĵo**  |
| Komenco | 31-a de oktobro 1941 vd |
| Lando*j* | Usono vd |
| Sidejo | Vaŝingtono |
| **Situo** | Nov-Jorkio |
| Adreso | 1225 I Street NW #1200, Washington, DC 20005 |
| **Fondinto*j | Wendell Willkie • Eleanor Roosevelt • Dorothy Thompson • Rex Stout vd |
| Estro | Michael Abramowitz |
| Retejo | Oficiala retejo |
| **Jura formo** | organizaĵo laŭ 501(c)(3) |
|  |

Mapo pri la libereco en 2009: Ĝi montras la vidpunkton de Freedom House pri la demokratio en ĉiuj landoj de la mondo
- ﻿ Libera (89)
 - ﻿ Parte libera (62)
 - ﻿ Ne libera (42)

**Freedom House** estas usona fondaĵo, pensfabriko kaj neregistara organizo kun sidejo en Vaŝingtono kaj kun oficejoj en ĉ. dekduo da landoj. Ĝi okupiĝas pri esploroj kaj disvastigas la demokration, la politikan liberecon kaj la homajn rajtojn. La organizo estis fondita de Wendell Willkie, Eleanor Roosevelt, George Field, Dorothy Thompson, Herbert Bayard Swope, kaj aliaj en 1941. Origine ĝi estis kreita kontraŭ la ideologia minaco de naziismo, kvankam nuntempe ĝi difinas sin kiel «*voĉo favore al la demokratio tutmonde*». Ĝi estas financata precipe per mono de la registaro de Usono. Ĝi estas intime ligata al grandaj korporacioj kiel la Monda Ligo por la Libereco kaj Demokratio kaj kun usonaj registaraj organismoj kiel Radio Libera Eŭropo aŭ la CIA.

Ĝia ĉefa publikigaĵo estas la raporto pri libereco en la mondo, kiu komparas la politikajn rajtojn kaj la civilajn rajtojn en la mondo. Ĝi estas eldonata ekde 1972 kun komentoj kaj aktualigoj pri la demokratio en 193 nacioj kaj 15 teritorioj. La metodo kalkuli la demokration estas inter 1 (plej libera) al 7 (malplej libera) en diversaj kategorioj.

Ĝia retpaĝo inkluzivas mapo-resumon kie videblas la statuso de ĉiu nacio ekde 2002.
# Labuano

| Federacia Teritorio Labuano *Wilayah Persekutuan Labuan* |
| --- |
| Federacia Teritorio |
|  |
| Flago |
| federacia teritorio de Malajzio [+] |
|

---

 |
| Lando | Malajzio |
|

---

 |
| Koordinatoj | 5° N, 115° O (mapo)5.3115.22
  |
| Ĉefurbo | Bandar Labuan (koloniepoka nomo Victoria) |
|  - koordinatoj | 5° N, 115° O (mapo)5.3115.22
  [+] |
| Akvokolektejo | 91,64 km² (9 164 ha) [+] |
| Areo | 91,64 km² (9 164 ha) [+] |
|

---

 |
| Loĝantaro | 95 100 [+] (2020) |
| Denseco | 1 037,76 loĝ./km² [+] [+] |
|

---

 |
| Horzono | UTC+08:00 [+] |
| ISO 3166-2 | MY-15 |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Labuano (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |
| Federacia Teritorio Labuano en Malajzio |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Federacia Teritorio Labuano *Wilayah Persekutuan Labuan* (Malajzio)DEC |

 |
|

---

 |
|  |
| Federacia Teritorio Labuano *Wilayah Persekutuan Labuan* |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Labuan** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

**Labuano** (malaje *Labuan*, plenforme *Wilayah Persekutuan Labuan*) estas unu el la 3 federaciaj teritorioj de Malajzio, kiuj kune kun la 13 subŝtatoj konsistigas la federacian ŝtaton. La teritorio kovras areon de 91 kvadrataj kilometroj borde de la malajzia parto de la insulo Borneo, norde de la bornea subŝtato Sabaho kaj en la Orienta Malajzio: la areo konsistas el samnoma insulo Labuano kaj el ses pliaj, pli malgrandaj insuloj proksime de la bornea marbordo. Laŭ stato de la jaro 2010 Labuano havis 85 272 loĝantojn, kio rezultigas loĝdenson de po 930 homoj laŭ kvadrata kilometro. Administra centro estas la urbo Bandar Labuan (koloniepoka nomo Victoria).

la insulo Labuano *(Pulau Labuan)* kaj la ses pliaj insuletoj
## Vidu ankaŭ

* Batalo de Norda Borneo

## Eksteraj ligiloj

* oficiala retejo
# Arĝentarto

Kruĉo el arĝento.
**Arĝentarto** estas la arto prilabori artisme produktojn kaj objektojn el arĝento kaj etende kun aldono de aliaj valormetaloj (oro, bronzo ktp) aŭ gemoj. La artisto kiu faras tiun laboron estas nomita **arĝentisto**, **arĝentaĵisto** aŭ **arĝentartisto** nome majstro kiu prilaboras artajn objektojn el arĝento. La terminoj "arĝentisto" kaj "oraĵisto" ne estas precize sinonimoj ĉar la teknikoj, trejnado, historio, kaj gildoj estas aŭ esti ege la samaj sed la fina produkto povas ege varii same kiel la gamo de kreitaj objektoj. Tamen plej oraĵisto iam laboris per arĝento dum la malo ne estas tiom ofta.

**Arĝentarto** estas la arto konverti metalfoliojn el arĝento en ujoj kaj aliaj iloj surtablaj (pladoj, bovloj, pokaloj, kandelingoj, vazoj, kruĉoj, urnoj, ktp.), manĝiloj (arĝenta manĝilaro), kaj aliaj artikloj de arĝenta hejmilaro, preĝejaj iloj aŭ skulptarto. Ĝi povas inkludi ankaŭ la faradon de juvelarto.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Society of American Silversmiths
* Jeff Herman's extensive silver restoration and silver care site
* Michigan Silversmiths Guild
* Staatliche Zeichenakademie Hanau (Silversmith)
* Stamped silver button, made 1787 bildo el la juvela kolekto de la Muzeo Viktoria kaj Alberto.
* Gee,G. The silversmith's handbook : containing full instructions for the alloying and working of silver, including the different modes of refining and melting the metal; its solders; the preparation of imitation alloys...(1921.)
* Sampson Mordan Arkivigite je 2014-12-22 per la retarkivo Wayback Machine British Silversmith