Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ramaswamy Venkataraman

| **Ramaswamy Venkataraman** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **ராமசுவாமி வெங்கட்ராமன்**  |
| **Naskiĝo** | 4-an de decembro 1910 (1910-12-04) en Thanjavur district |
| **Morto** | 21-an de junio 2009 (2009-06-21) (98-jaraĝa) en Nov-Delhio |
| **Mortis per** | sindromo de plurorgana misfunkcio  vd |
| **Religio** | hinduismo vd |
| **Ŝtataneco** | Barato (1950–) dominio de Barato (1947–1950) Brita Hindio (–1947)  vd |
| **Alma mater** | Loyola College (en)    Universitato de Madraso   vd |
| **Partio** | Barata Nacia Kongreso   vd |
|  |
| **Subskribo**  |
| Familio |
| **Edz(in)o** | Janaki Venkataraman (en)    vd |
| Profesio |
| **Okupo** | advokato  aŭtobiografo  politikisto  juĝisto   vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj | Prezidento de Barato (1987–1992) Vicprezidento de Barato (1984–1987) ministro pri internaj aferoj (1982–1982) ministro pri defendo de Barato (1982–1984) Ministro de Financoj (1980–1982) ano de la Domo de Popolo de Barato  Member of the 7th Lok Sabha (en)    vd |

 |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj | * (2001)  Premio Lumo de la Vero

vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Ramaswamy Venkataraman** (hindie इरामशुवामी; tamile இராமசுவாமி வெங்கட்ராமன்; la 4an de decembro ‏1910 - la 27-an de januaro 2009) estis barata advokato, aktivulo por barata sendependeco, kaj politikisto kiu deĵoris kiel Prezidento de Barato .

## Vivo

Venkataraman naskiĝis en la vilaĝo de Rajamdam en la Tanjore distrikto. Li studis juron kaj specialiĝis pri la Madrasa Kasacia Kortumo (Ĉenajo) kaj la Supera Tribunalo de Barato. En sia junaĝo li aktivis en la Hinda sendependiga movado kaj en movadoj por la liberigo de Barato. Post la sendependecdeklaro, li estis nomumita membro de la Konstituciiga Asembleo kaj la Provizora Registaro. Li estis elektita kvar fojojn al la Lok Sabha (la malsupra leĝdona ĉambro), kaj estis la Financministro kaj Defendministro. En 1984 li estis elektita Vicprezidanto de Barato .

En 1987 li estis nomumita la oka Prezidanto de Barato kaj servis en sia pozicio ĝis 1992.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* "Ramaswamy Venkataraman: La oka Prezidanto de Barato (angle)",  *The Times*, 30 January 2009.

* Eksprezidento R Venkataraman forpasis, The Indian Express
* Eksprezidento Venkataraman forpasis Arkivigite je 2012-10-23 per la retarkivo Wayback Machine, *Times of India*
# Anantapur

| Anantapur |
| --- |
|  |
| urbo  administra teritoria unuo   vd |
| Administrado |
| **Ŝtato** |  Barato |
| **Subŝtato** | Andra-Pradeŝo |
| **Poŝtkodo** | 515001 |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 267 161  (2011) [+] |
| **Loĝdenso** | 4 689 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 14° 41′ N, 77° 36′ O (mapo)14.68333333333377.6
  [+] |
| **Alto** | 335 m [+] |
| **Areo** | 56,98 km² (5 698 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC + 05:30 |
|

|  |
| --- |
| Anantapur (Andra-Pradeŝo)DEC |
| Situo de Anantapur |

 |
|

|  |
| --- |
| Anantapur (Barato)DEC |
| Situo de Anantapur |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Anantapur [+] |
|  |

**Anantapuramu** (telugue **అనంతపురం**), historie ankaŭ *Anantapuramu*, estas urbego en Barato, en subŝtato Andra-Pradeŝo, en la samnoma distrikto Anantapur, kie ĝi estas distrikta sidejo.

Placo en Anantapuramu
## Demografio

Laŭ la stato de 2011 en la urbo vivis 267 161 loĝantoj sur areo de 56,98 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 4 689 loĝantoj/km². La legopovo estas 82%.

## Geografio

Anantapuramu etendiĝas sur montetaro en alteco de 335 metrojn de la marnivelo. Tadipatri troviĝas 24, Dharmavaram (Sri Sathya Sai) 32, Guntakal 60, Ballari 88, Proddatur 103, subŝtata ĉefurbo Amaravatio 110, Kadapa (urbo) 135, Ĉitradurga 139, Hajderabado 313, subŝtata ĉefurbo Amaravatio 365, Mumbajo 697, Kolkato 1433, tutlanda ĉefurbo Delhio 1552 kilometrojn (aere) .

## Historio

Anantapuramu havis strategian gravecon por la Brita Hinda Armeo dum la 2-a mondmilito.

## Edukado

Anantapuramu estas grava edukcentro de la distrikto kiu havas multajn lernejojn, altlernejojn, institutojn kaj universitatojn.

## Lingvoj

La telugua estas la oficiala kaj vaste parolata lingvo, aldone al ĝi la urdua, la hinda, la kannada kaj tamila lingvoj ankaŭ estas parolitaj fare de signifaj malplimultoj.

## Klimato

Anantapuramu situas en semi-arida klimato kun musono kaj la loko apartenas al la plej sekaj areoj en suda Barato. La meza jara pluvo estas 577 mm. Inter aŭgusto-oktobro pli ofte pluvas, inter decembro-februaro apenaŭ pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 34 °C.

## Trafiko

Anantapuramu havas trairan fervojan linion kaj vojojn el ĉiuj direktoj. La plej proksima internacia flughaveno estas ĉe Bengaluro.

## Vidindaĵoj

* temploj
* horloĝturo
* statuo

## Fontoj

* WikiTrans

## Galerio

* Horloĝturo
* Templo
* Statuo

Larĝa panoramo pri instituto de Anantapuramu
# Vardha

| Vardha |
| --- |
|  |
| urbo   vd |
| Administrado |
| **Poŝtkodo** | 442001 |
| Demografio |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 20° 45′ N, 78° 37′ O (mapo)20.7578.616666666667
  [+] |
| **Alto** | 234 m [+] |
| **Areo** | 11,84 km² (1 184 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+05:30 [+] |
|

|  |
| --- |
| Vardha (Maharaŝtro)DEC |
| Situo de Vardha |

 |
|

|  |
| --- |
| Vardha (Barato)DEC |
| Situo de Vardha |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Wardha [+] |
|  |

**Vardha,** laŭ marate **वर्धा**  estas urbego, ankaŭ municipo en meza parto de Barato, en subŝtato Maharaŝtro, en la samnoma distrikto, kie Vardha estas ties sidejo. Vardha ricevas sian nomon de la samnoma rivero, kiu fluas ĉe limoj de la distrikto.

Statuo pri Gandhi
## Geografio

Vardha havas averaĝan altecon de 234 metrojn. Javatmal troviĝas 63, Nagpuro 67, Amravati 91, Ĉandrapur 113, Akola 167, subŝtata ĉefurbo Mumbajo 636, tutlanda ĉefurbo Delhio 889, Kolkato 1029 kilometrojn (aere) .

## Demografio

Laŭ la censo en 2011 Vardha havis populacion de 106 444. La legopovo estis en la sama jaro 80%.

Fervoja stacio de Vardha
## Historio

La areo de la nuna Vardha apartenis al pluraj imperioj, baldaŭ sultanlandoj, ekde 1853 al la Brita Imperio.

## Ekonomio

Komence Vardha estis agrikultura urbo pri kotonoj kaj sojfaboj. Baldaŭ pro la geografia loko kaj bonaj trafikaj eblecoj la urbo iĝis industria centro. En la lastaj jardekoj multaj firmaoj pri ŝtaloj elektraĵoj estis establitaj ĉi tie.

## Religioj

La ĉefaj religioj en Vardha estas hinduismo kaj budhismo, sed ekzistas kun malgranda procento islamo, ĝajnismo, kristanismo kaj sikismo.

## Lingvoj

La ĉefa (oficiala) lingvo en Vardha estas la marata, aliaj lingvoj inkludas: la hinda, la guĝarata, la sinda kaj la panĝaba.

## Edukado

Vardha havas plurajn altlernejojn, kolegiojn, institutojn. Inter ili elstaras la medicina havanta la nomon pri Gandhi.

## Trafiko

Al Vardha kuras 6 vojoj. La urbego estas fervoja nodo kun ligiloj al Mumbajo, Ĉenajo kaj Kolkato. La plej proksima internacia flughaveno funkcias ĉe Nagpur.

## Klimato

Vardha havas tropikan klimaton (Aw) kun influo de musono. La averaĝa pluvo jare estas 966 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ofte inter junio-septembro. La temperaturo varias inter 20-34 °C.

## Vidindaĵoj

* pluraj preĝejoj, la plej grava estas stupao
* konstruaĵoj de la brita periodo (ekzemple centra malliberejo)
* parkoj
* apudan komunumo Sevagram, kie longe laboris Gandhi (viziteblaj liaj pluraj relikvoj)

## Fontoj

* WikiTrans
# Politika maldekstro

| Politika maldekstro |
| --- |
| **politika pozicio**  |
| **politika pozicio** |
|  |

**Politika maldekstro** estas esprimo ĝenerale uzata por priskribi la diversajn movadojn, kiuj difinas sin kiel socie progresemaj, kaj celantaj pli egalecan mondon. Tiu nocio estas relativa, kaj ofte varias laŭ la landoj, epokoj kaj kuntekstoj.

## Historio

La vorto devenas el la Franca Revolucio de 1789, kiam la konservativuloj kaj apogantoj de la reĝo sidis dekstre de la prezidanto en la asembleo, dum la pli liberalaj burĝoj sidis maldekstre.

## Maldekstraj politikaj partioj

Kutime oni konsideras anarĥiistajn, komunistajn, socialistajn kaj socialdemokratajn partiojn maldekstraj, kaj ili mem konsideras sin tiaj.

Sed pro la tendenco de la socialistaj kaj socialdemokrataj partioj, fine de la 20-a kaj komence de la 21-a jarcento, adopti novliberalismajn politikojn, kiuj estas tradicie konsiderataj dekstraj, la divida linio inter dekstro kaj maldekstro intertempe konsiderinde ŝoviĝis kaj malklariĝis.

### Ĉinio

* Komunisma Partio de Ĉinio

### Finnlando

* Maldekstra Ligo (Finnlando)
* Finnlanda socialdemokrata partio
* Finnlanda komunista partio
* Finnlanda popoldemokrata ligo

## Vidu ankaŭ

* Komunismo
* Nova maldekstro
* Politika dekstro
* Roza tajdo
* Socialismo
* Socialdemokratio
* Bajzuo (ĉine 白左 báizuǒ, laŭvorte "blanka maldekstro"), pejorativa ĉina neologismo kaj politika epiteto por paroli pri okcidentaj politike maldekstraj ideologioj

## Eksteraj ligiloj

* Dekstro kaj maldekstro: kia estas la diferenco?
# Ina sekso

| Ina sekso |
| --- |
|  |
|  |
| **aro de vivuloj sekso**  |
| **eŭkariotoj • organismo** |
|  |

Bildigo de inseksa simbolo.
La **ina sekso** (malofte **femala sekso** derivata de **femalo** aŭ ankaŭ **femina sekso**) estas en la duseksa generado la sekso, kiu disponas la pli grandajn gametojn, ĉe animaloj (kaj homoj) nomataj ovoĉeloj. Tiuj koncipiĝas pere de la pli malgrandaj gametoj (spermatozooj) de la vira sekso, por ke ekestu ido.

Ĉe homoj inecon markas multaj biologaj kaj sociaj faktoroj. La biologiaj inaj signoj de homoj estas:

* La duobla seksa kromosomo X.
* La anatomiaj karakterizaĵoj kiel utero, ovario, vagino kaj laktoglandoj.
* La responda kvanto de la inaj seksaj hormonoj oestrogeno kaj progesterono.

Ĉe bestoj ekzistas diversaj meĥanismoj, kiuj determinas la sekson de individuo: La malinaj abeloj generiĝas el nekoncipitaj ovoj, la inaj el la koncipitaj. Ĉe kelkaj krokodilspecioj kaj aliaj reptilioj la sekso decidiĝas laŭ la temperaturo, per kiu la ovoj elkoviĝas. Ĉe birdoj la virseksuloj havas du egalajn seksajn kromosomojn, kaj la inaj birdoj diferencajn. La duseksa generado evoluis kelkajn fojojn sendepende.

La ina sekso ofte signiĝas per ♀, la stiligita spegulo de la diino Venuso.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Inseksulo
* Femino
* Virino
* Vira sekso
# Sepjara milito

Bildkunmetaĵo de la milito
Pentraĵoj el la dua duono de la 18-a jarcento (dekstrume, komencante supre maldekstre): Batalo de Hochkirch, Batalo de Lago Georgo, Batalo de Prago, Batalo de Plassey .
La partoprenantoj de la Sepjara milito: - ﻿ Britio, Prusio, Portugalio kun la aliancanoj
- ﻿ Francio, Hispanio, Aŭstrio, Rusio, Svedio kun la aliancanoj

En la **Sepjara milito** (1756-1763) batalis je unu flanko Britio kaj Prusio kaj je la alia Aŭstrio, Francio, Rusio - do ĉiuj eŭropaj grandaj potencoj de la epoko. Partoprenis ankaŭ multaj pli malgrandaj ŝtatoj. La milito disvolviĝis en la Centra Eŭropo, Nordameriko (kiel Franc-Brita Indiana Milito), Hindio, Karibio kaj sur diversaj oceanoj. Oni do povas rigardi ĝin la unua mondmilito. Unio de Pollando-Litovio (nomata: Respubliko de Ambaŭ Nacioj) estis tiam neŭtrala, tamen tra tiu teritorio tramarŝis la rusa armeo (vidu la apudan mapon).

## Bataloj

La milit-operacoj de la rusia armeo tra neŭtrala teritorio de la Unio de Pollando-Litovio (nomata: Respubliko de Ambaŭ Nacioj), dum la Sepjara milito (1756–1763).
* Batalo ĉe Domašov

## Rezultoj

En la 10-a de februaro 1763, la Traktato de Parizo estis subskribita de la duko Choiseul, la markizo de Grimaldi kaj la duko de Bedford. La pactraktatoj kiuj finigis la sepjaran militon estis venko por la Reĝlando de Granda Britio kaj por la Reĝlando Prusio. Por la Reĝlando Francio la fino de la milito rezultis en la perdo de la plej granda parto de ties posedoj en Ameriko kaj Azio.

## Bildaro

* Frederiko la 2-a de Prusio (1712-1786), reĝo de Prusio 1740-1786
* la aŭstra imperiestrino Maria Teresia
* memorejo pri la Sepjara Milito en Krefeld (Nordrejn-Vestfalio)
* la franca armeo atakas Novlandon, 1762

## Vidu ankaŭ

* Mondmilito
* Traktato de Parizo (1763)

## Eksteraj ligiloj

* Arkivigite je 2006-02-13 per la retarkivo Wayback Machine (mult)ampleksa retejo pri la eventoj kaj la partoprenantoj en la Sepjara Milito
* Arkivigite je 2005-04-12 per la retarkivo Wayback Machine
*
*
# Nilgiria Biosfera Rezervejo

| Nilgiria Biosfera Rezervejo |
| --- |
|  |
| biosfera rezervejo [+] |
| Koordinatoj | 11° 40′ 12″ N, 76° 32′ 24″ O (mapo)11.6776.54
  |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Nilgiria Biosfera Rezervejo (Barato)DEC |

 |
|  |
| Nilgiria Biosfera Rezervejo |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Nilgiri Biosphere Reserve** [+] |
|  |

La **Nilgiria Biosfera Rezervejo** estas biosfera rezervejo en Okcidentaj Ghatoj, Nilgiri-Montetoj de suda Barato. La Okcidentaj Ghatoj, kiuj ampleksas Nilgiri-Montetojn, estas konsiderataj kiel estontan Mondan heredaĵon de Unesko .

Protektejoj.
## Priskribo

La rezervejo kovras 5 520 km² en la subŝtatoj de Tamilnado (2 537,6 km²), Karnatako (1 527.4 km²) kaj Keralo (1 455.4 km²). Ĝi preskaŭ komplete encirkligas Nilgiri-Altebenaĵon.

## Protektitaj areoj

Nilgiri-Montetoj ekde Dodabeta-Monto.
La Mudumalaja Nacia Parko (321.1 km²), Wajanado Rezervejo (344km²), Bandipura Nacia Parko (874km²), Nagarholea Nacia Parko (643 km²), Mukurtia Nacia Parko (78 km²) kaj Silent-Vala Nacia Parko (89.52km²) estas protektataj areoj ene de la biosfera rezervejo. Tiu ĉi ankaŭ enhavas zonojn de Nilgiri-Montetoj kie forstumado kaj turismo estas permesataj, inkluzive de Nilgiris-Distrikto (Norda (448,3 km²) kaj Suda Nilgiris-Distrikto (198,8 km²)), Erode-Distrikto (Satjamangalam-Arbaro (745,9km²) kaj Erode- (49.3 km²)) kaj Kojmbatore-Distrikto (696.2 km²) en Tamilnado.

La rezervejo etendiĝas ekde la tropikaj humidaj arbaroj de la lofaj okcidentaj deklivoj de Ghatoj ĝis la tropikaj sekaj arbaroj je la leaj orientaj deklivoj. Precipitaĵo varias ekde 500 mm ĝis 7000 mm jare. La rezervejo ampleksas tri ekoregionojn, la sudokcident-ghatajn humidajn deciduajn arbarojn, sudokcident-ghatajn montarajn pluvarbarojn, kaj sud-dekkan-altebenaĵajn sekajn deciduajn arbarojn. La biotopaj tipoj inkluzivas montaran arbaron, kvazaŭĉiamverdajn humidajn arbarojn, dornan arbaron kaj arbustaron, montarajn herbejojn, kaj alt-altitudajn *Ŝola*-arbarojn.

## Faŭno

Rivero meze de verdaĵo en Nilgiri-Montetoj.
La faŭno inkludas pli ol 100 speciojn de mamuloj, 350 speciojn de birdoj, 80 speciojn de reptilioj; ĉirkaŭ 39 speciojn de fiŝoj, 31 speciojn de amfibioj, 316 speciojn de papilioj kaj nenombreblajn senvertebrulojn.

Maloftaj bestoj inkludas tigrojn, aziajn elefantojn, kaj nilgiritragojn (*Nilgiritragus hylocrius*).

## Flaŭro

La rezervejo havas tre riĉan plantan diversecon. El 3 300 specioj, 1 232 estas endemiaj. La genro *Baeolepis* estas ekskluzive endemia al Nilgiria Biosfera Rezervejo. Aliaj plantaj komplete limigitaj al ĝi inkluzivas speciojn de *Adenoon*, *Calacanthus*, *Baeolepis*, *Frerea*, *Jarodina*, *Wagotea* kaj *Poeciloneuron*. El la 175 specioj de orkidacoj kiuj oni tie ĉi trovas, 8 estas endemiaj. Ili inkludas la minacatajn speciojn *Vanda*, *Liparis* ( orkidacoj ), *Bulbophyllum*, *Spiranthes* kaj *Thrixspermum*.

## Vidu ankaŭ

* Dekkana Altebenaĵo
* Malabaro
* Nilgiria pipio
* Nordokcident-ghataj humidaj deciduaj arbaroj
* Nacia Parko Nagarhole

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* angle Nova tigro-protektejo en Tamilnado (WWF) Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
# Baleno

*Ĉi tiu artikolo temas pri marbesto. Pri aliaj signifo de "baleno" vidu baleno (apartigilo).*

| Kiel legi la taksonomion**Balenoj** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Frua Eoceno - Nun |
|  megaptero (*Megaptera novaeangliae*) |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regno: | Bestoj *Animalia*  |
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata*  |
| Subfilumo: | Vertebruloj *Vertebrata*  |
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia*  |
| Ordo: | Cetacoj *Cetaceae* Brisson, 1762 |

 |
| Subordoj |
|
Lamencetacoj *Mysticeti*
Dentocetacoj *Odontoceti*
Pracetacoj *Archaeoceti* (formortintaj)
*(vidu tekston por familioj)* |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Balenoj  |

 |
|  |

**Baleno** estas komuna nomo por ĉiuj grandaj cetacoj, do ĉiuj cetacoj krom delfenoj kaj similgrandaj bestoj (porkocetoj, fundocetoj). Foje ĝia signifo estas plue limigata al tiu de lamencetacoj. La granda orcino kaj nigra globicefalo, anoj de la familio de delfenoj (*Delphinidae*), estas ofte (ne ĉiam) taksataj balenoj pro sia grando (science, en tiaj okazoj pli taŭgas uzi la nomojn de la familioj).

Inter la balenoj troviĝas la plej granda bestospeco de la tero, la blua baleno.

Cetacologio (el la antikva greka κῆτος kētos, 'baleno', 'marmonstro', + λογία -logio) estas la scienco, kiu traktas la proksimume 90 speciojn de balenoj en la ordo Cetacoj.

## Anatomio

1. - balenlamenoj, bartoj
2. - rostro
3. - orificprotekto
4. - du spirorificoj
5. - dorsa naĝilo
6. - dorsa kresto
7. - vosto
8. - vosta naĝilo
9. - mezvosta fendeto
10. - anuso
11. - urina-seksa fendo
12. - cicoj
13. - umbiliko
14. - naĝiloj
15. - antaŭbrako
16. - sulkoj

## Bildaro

*
*
*
*
* Skeleto de baleno en Luc-sur-Mer

## Vidu ankaŭ

* Cetacoj
* Balenlameno
* Balenbuĉado
* *Moby-Dick*

## Eksteraj ligiloj
# Velado

| Velado |
| --- |
|  |
|  |
|  |
| **sporta fako • ŝatokupo** |
| **surakva motoro • amuziga sporto • vehicle operation** |
| Fakoj |
|  |
| **halsa angulo** |
| Kulminaj konkursoj |
| Internacia federacio |
| Rilataj paĝoj |
| Kategorio:Sporto |
|  |

Velado per jaĥto
Moderna jaĥto
la velboata kunveno *Hanse Sail* en Rostock
**Velado** laŭ PIV estas la ago **veli** aŭ **veladi**, do veturi per helpo de velo(j). Plej ofte la veturilo, al kiu fiksitas la velo, estas boato aŭ simpla breto en akvo, sed ankaŭ eblas fiksi sketilojn sub speciala boatoforma veturilo kun velo kaj "veli" sur glacio, aŭ fiksi radojn sub simila veturilo kun velo kaj "veli" sur asfaltita ebena grundo.

Velboatoj dum multaj jarcentoj havis esencan signifon por komerco kaj transporto, militado kaj fiŝkaptado. Fine de la 19-a jarcento ili ekanstataŭiĝis per motoraj ŝipoj, kiuj malpli dependas de la veteraj kondiĉoj, estas pli rapidaj kaj ebligis redukti la nombron de maristoj, de la ŝipaj laboristoj - kaj tiu plirapidiĝo plus la ŝparo de salajroj reduktis la transportokostojn.

Nuntempe en la industriaj landoj velado preskaŭ ekskluzive estas libertempa aktiveco: maniero de sporto aŭ de trankvila vojaĝado, kvankam ontaj maristoj sur komercaj ŝipoj kaj marsoldatoj daŭre ricevas edukon sur grandaj plurmastaj velŝipoj.

En malindustriaj regionoj tamen velboatoj ankoraŭ hodiaŭ havas ekonomian signifon: Ekzemple el la Persa Golfo velboatoj kun la nomo *daŭo* hodiaŭ samkiel antaŭ jarcentoj transportas varojn al Barato kaj Afriko.

Dum la evoluo de la homa historio konstruiĝis velboatoj de multaj malsamaj konstrumodeloj kaj grandecoj. Principe diferenciĝas pezaj ŝipoj, kies ŝipa korpo troviĝas grandparte sub la akvosurfaco, kiuj veturante dispartigas la akvon kaj kreas relative grandajn ondojn, kaj malpezaj ŝipoj, kies ŝipa korpo troviĝas laŭeble grandparte super la akvosurfaco kaj kiuj penas gliti super ĝi. El inter la multaj specoj de velboatoj estas unupersonaj boatetoj, sportaj jaĥtoj, katamaranoj kun du ŝipaj korpoj kaj grandaj velŝipoj kun pluraj mastoj kaj plurdekoj da maristoj.

Por la unuopaj velboataj tipoj evoluis aro da ŝipaj manovroj, kaj dum veladaj konkursoj, kiuj nomiĝas regatto, ŝipistoj povas kompari siajn kapablojn.

## vidu ankaŭ

* landa velado

|  |  |
| --- | --- |
| trimastulo Alexander von Humboldt | daŭo en Zanzibaro |
# Sikimo

| **Sikimo** |
| --- |
| Origina nomo
  | **nepale सिक्किम** |
|  |
| **subŝtato de Barato** |
| Administrado |
| Statuso
  | Federacia ŝtato de Barato |
| Estas parto de
  | Barato |
| Administra centro
  | Gangtoko |
| Politiko |
| Estro
  | Prem Singh Tamang
(ekde 27-a de majo 2019) |
| Demografio |
| Oficialaj lingvoj
  | nepala, sikima, lepĉa, limbua, nevara, rai, gurung, mangar, ŝerpa, tamang, sunvara |
| Loĝantaro (laŭ la stato de 2011)
  | 657 876  |
| Loĝdenso
  | 93 loĝ./km² |
| Geografio |
| Areo
  | 7 096 km² (709 600 ha) |
|  Sikimo sur la mapo de Barato |
| Geografia situo | 27° 33′ 0″ N, 88° 30′ 0″ O (mapo)27.5588.5
  [+] |
|

|  |
| --- |
| Sikimo (Sikimo)DEC |
| Situa mapo de Sikimo |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Hor-zono
  | UTC+05:30 [+] |
| Kodoj |
| ISO 3166-2
 | IN-SK |
| Eksteraj paĝoj |
| www.sikkim.gov.in [+] |
| La kategorio en la Komunejo
  | Sikimo [+] |
|  |

Flago de la antaŭa monarkio Sikimo
**Sikimo** (nepale सिक्किम) estas federacia ŝtato de Barato, kiu situas en la norda parto de la lando, en la Himalajomontaro.

Laŭ la stato de 2011 en la subŝtato vivis 657 876 loĝantoj sur areo de 7 096 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 93 loĝantoj/km². Ĝi estas la plej maldense loĝata ŝtato de Barato, kaj la dua plej malgranda. Ĝia ĉefurbo estas Gangtoko, kiu ankaŭ estas la plej granda urbo de la ŝtato.

## Historio

La lasta Chogyal, Pälden Thöndup Namgyal, kaj lia usona edzino, Hope Cooke, kun ilia filino en 1971
Sikimo estis sendependa ŝtato kiu estis regata de la Chogyal-monarkio ĝis 1975, kiam referendumo, por fari el ĝi la dudekduan ŝtaton de Barato, estis akceptita.

## Geografio

La poleksforma ŝtato havas limon kun Nepalo en la okcidento, kun Tibeto en la nordo kaj kun Butano en la sudoriento. La distrikto Darĝiling de la Barata ŝtato Okcidenta Bengalio situas je la sudo de Sikimo.

Malgraŭ ĝia malgranda areo, Sikimo geografie estas diversa, pro ĝia situo ĉe flankmontaro de la Himalajo. La tereno etendiĝas de tropika en la sudo ĝis tundra en la nordo. Kangchenjunga, la tria plej alta monto de la mondo, situas en Sikimo.

### Geografiaj elementoj

* Zemu Glaĉero

## Loĝantaro

La oficiala lingvo estas la nepala lingvo kaj la dominaj religioj estas hinduismo kaj (Vajrayana) budhismo.

## Naturo kaj turismo

Sikimo fariĝis unu el la plej vizitataj ŝtatoj de Barato pro sia reputacio de netuŝita naturbeleco kaj politika stabileco.

La orkideo *Dendrobium nobile* estas la oficiala floro de Sikimo.

## Administracia divido

Sikimo estas administracie dividita en kvar distriktoj. Ĉi sube estas listo de la distriktoj, kun la ĉeflokoj inter krampoj:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 1. Orienta-Sikimo (Gangtok)
2. Norda-Sikimo (Mangan)
3. Suda-Sikimo (Namchi)
4. Okcidenta-Sikimo (Geyzing)
 |  | Distriktoj de Sikimo. *La numeroj koincidas kun la tabelo.* |

## Ŝtatoj de Barato

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Eliraĵo (geografio)