# Ali ibn Abi Talib

| **Ali ibn Abi Talibarabe علي بن أبي طالب** |
| --- |
| **4-a kalifo de Islamo** |
|  kaligrafia reprezentiĝo de Ali |
| **Regado** | 656–661 |
| **Antaŭulo** | Uthman ibn Affan |
| **Sekvanto** | Omajadoj |
|  |
| Persona informo |
| **أبو الحسن علي بن أَبي طالب الهاشمي القرشي**  |
| **Naskiĝo** | 600 en Mekko |
| **Morto** | 1-an de januaro 661 (0661-01-01) en Kufa,  Raŝiduna Kaliflando |
| **Mortis pro** | hommortigo  vd |
| **Mortis per** | atenco  vd |
| **Mortigita de** | Abd al-Rahman ibn Muljam vd |
| **Tombo** | Moskeo de la imamo Ali   vd |
| **Religio** | islamo vd |
| **Lingvoj** | araba vd |
| **Ŝtataneco** | Raŝiduna Kaliflando   vd |
|  |
| **Subskribo**  |
| Familio |
| **Dinastio** | Banu Haŝim • Aliidoj vd |
| **Patro** | Abu Talib ibn Abd al-Muttalib  vd |
| **Patrino** | Fatimah bint Asad (en)   vd |
| **Gefratoj** | Jumanah bint Abi Talib (en) , Fakhitah bint Abi Talib (en) , Aqil ibn Abi Talib (en) , Ja'far ibn Abī Tālib (mul) , Talib ibn Abi Talib (en) , Rayta bint Abi Talib (en) , Taliq ibn Abī Ṭālib (en)  kaj Asma bint Abu Talib (mul)   vd |
| **Edz(in)o** | Fatima bint Muhamad  Khawla al-Hanafiyya (en)   Layla bint Mas'ud (en)   Al-Sahba bint Rabi'a (en)   Asma bint Umays (en)   Umm ul-Banin (en)   Umama bint Abi al-As (en)   Umm Sa'id bint Urwah (mul)    vd |
| **Infanoj** | Hasan ibn Ali  ( Fatima bint Muhamad) Khadija bint Ali (en)   ( ) Maymouna bint Ali (en)   ( Umm walad (en) ) Ubayd Allah ibn Ali ibn Abdullah (en)   ( Layla bint Mas'ud (en) ) Abdullah Al-Asghar bin Ali (en)   ( Layla bint Mas'ud (en) ) Abu Bakr ibn Ali (en)   ( ) Fatima bint Ali (en)   ( Umm walad (en) ) Ramla bint Ali (en)   ( Umm Sa'id bint Urwah (mul) ) Umama bint Ali (en)   ( ) Aoun bin Ali (en)   ( Asma bint Umays (en) ) Ruqayya bint Ali (en)   ( Al-Sahba bint Rabi'a (en) ) Muhammad al-Asghar ibn Ali (en)   ( ) Abdullah ibn Ali ibn Abi Talib (en)   ( Umm ul-Banin (en) ) Uthman ibn Ali (en)   ( Umm ul-Banin (en) ) Ja'far ibn Ali (en)   ( Umm ul-Banin (en) ) Abbas ibn Ali (en)   ( Umm ul-Banin (en) ) Ĥusejn ibn Ali  ( Fatima bint Muhamad) محسنؑ ابنِ علیؑ Mohsinؑ ibn Aliؑ (en)   ( Fatima bint Muhamad) Muhammad ibn al-Hanafiyyah (en)   ( Khawla al-Hanafiyya (en) ) Umm Kulthum bint Ali (en)   ( Fatima bint Muhamad) Zaynab bint Ali  ( Fatima bint Muhamad) Umar ibn Alí (en)   ( Al-Sahba bint Rabi'a (en) ) Muhammad al-Awsat ibn Ali (en)   ( Umama bint Abi al-As (en) ) Yahya ibn Ali ibn Abi Talib (en)   ( Asma bint Umays (en) )  vd |
| **Parencoj** | Mohamedo (bopatro aŭ bopatrino, patrofrata kuzo)  vd |
| Profesio |
| **Okupo** | ŝtatreprezentanto  Koranekzegezisto  juĝisto  poeto  muhadito  kadio  islamjuristo  kalifo   vd |
| Verkado |
| **Verkoj** | Mushaf Ali vd |
|

|  Postenoj |
| --- |
| Postenoj | Kvar Justaj Kalifoj (656 (Gregoria)–661) dekduimamisma imamo (632–661)  vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Ali ibn Abi Talib** (arabe أبو الحسن علي بن أبي طالب, *Abū l-Ḥasan ʿAlī ibn Abī Ṭālib*; naskiĝis en 600 en Mekao, mortis en 661 en Kufa) estis araba kalifo.
Li estis kuzo kaj bofilo de Mohamedo, kaj konsideriĝas unu el la ĉefpersonoj de la frua historio de Islamo. Ali (esperantigata foje kiel Alijo) edziĝis kun Fatima, filino de la profeto Mohamedo en 622. Inter 656 kaj 661 li estis la 4-a kalifo de Islamo, post Abu Bakr (632–634), Umar ibn al-Ĥattab (634–644) kaj Uthman ibn Affan (644–656).

Laŭ multaj islamanoj, konataj kiel ŝijaistoj, Ali devus esti la posteulo de Mohamedo kaj unua kalifo. Ke Abu Bakr antaŭis lin, iĝis la kaŭzo de la disputo inter ŝijaismo kaj sunaismo. Ŝijaistoj konsideras lin la unua imamo.

## Post la morto de Mohamedo

La patro de Ali, Abu Talib, estis grava ano de la tribo Banu Kurajŝ kaj onklo (frato de la patro) de Mohamedo. Tiu ĉi kiel orfo estis akceptita en la domo de Abu Talib kaj vivis en ties familio. Ali estis por li kvazaŭ frato.

Post la morto de la profeto Mohamedo en 632 estis la devo de Ali okupiĝi pri la sepultaj ritoj. Pro tio li ne ĉeestis en la kunveno de islamanoj, kiuj diskutis pri la sukcedo de la profeto kaj decidis, ke Abu Bakr estu ties posteulo kaj unua kalifo. Ali ne agnoskis tiun ĉi decidon; nur ses monatojn poste li repaciĝis kun Abu Bakr.

Post la murdo de kalifo Utman li estis elektita kiel kvara kalifo. Tamen la vidvino de Mohamedo ne akceptis tion. Tiu kontraŭstaro rezultis en la Kamel-batalo en kiu venkis Ali.

|  |
| --- |
| Parto de serio
**IslamoHistorio de islamo** |
| **Kredo kaj praktikoj** |
|
Unueco de Dio Konfeso de kredo Preĝo • Fasto Pilgrimo • Almozo • Moskeo |
| **Ĉefaj personecoj** |
|
Mohamedo
Ali • Abu Bakr
Samtempuloj de Mohamedo
Membroj de hejmo de Mohamedo
Profetoj de Islamo |
| **Tekstoj kaj leĝoj** |
|
Korano • Sunao • Ŝario Legislativo Biografioj de Mohamedo |
| **Branĉoj de islamo** |
|
Sunaismo (Salafismo, Ŭahabismo) • Ŝijaismo • Sufiismo • Ĥariĝismo (Ibadismo)  |
| **Sociopolitikaj aspektoj** |
|
Arto • Arkitekturo Urboj • Kalendaro Scienco • Filozofio Religiaj gvidantoj Virinoj en islamo Politika islamo • Ĝihado
Liberalisma islamo  |
| **Vidu ankaŭ** |
|
Vortareto de islamaj nocioj Listo de islamaj terminoj Listo de signifaj moskeoj Listo de artikoloj pri islamo |

Martiriĝo de Imamo Ali - Al Yousef Abdinejad
En 661 Ali estis mortigita ĉe Kufa, kiam li eniris la moskeon por gvidi la matenan preĝon. Oni tenis la lokon de lia tombo sekreta por eviti, ke liaj kontraŭuloj profanu ĝin. Nur ĉirkaŭ la jaro 800 oni trovis ĝin en Naĝafo, kiu iĝis la plej sankta urbo de ŝijaismo.

Ŝijaistoj diras, ke Ali antaŭ sia morto destinis sian plej aĝan filon Hasan ibn Ali kiel posteulon; sunaistoj ne akceptas tion.

## Vidu ankaŭ

* Artikolojn pri la kredaj grupoj de Alevoj kaj Alavitoj, kiuj ambaŭ konsideras sin "adeptoj de Alijo", sed el teologia vidpunkto ne miksindas.
* Apero de Islamo.