# Telugua lingvo

|  |
| --- |
| **telugua lingvo** |
| tĕlugu / తెలుగు |
|  |
| **natura lingvo • moderna lingvo** |
| **dravida lingvaro** |
| **Parolata en** | Barato |
| **Parolantoj** | 82 000 000 |
| **Denaskaj parolantoj** | proksimume 75 milionoj |
| **Skribo** | telugua skribo |
| **Lingvistika klasifiko** |
| Dravida lingvaroTelugua |
| Oficiala statuso |
| **Oficiala lingvo en** | Andra-Pradeŝo (Barato) |
| **Lingva statuso** | 1 sekura |
| Lingvaj kodoj |
| **Lingvaj kodoj** |  |
|   **ISO 639-1** | te |
|   **ISO 639-2** | tel |
|   **ISO 639-3** | tel |
|   **SIL** | TCW |
|   **Glottolog** | telu1262 |
| **Angla nomo** | Telugu |
| **Franca nomo** | télougou |
| **Vikipedio** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vizitu vikipedion **en la telegua lingvo**! |

 |
|  |

La **telugua lingvo** (originala nomo : **tĕlugu / తెలుగు**) estas lingvo el Barato. Ĝi estas parolata en la ŝtato Andra-Pradeŝo kie ĝi estas oficiala lingvo. Oni ankaŭ parolas ĝin en *Yanaon* (Pondiĉero), en tamula lando[??], en Karnataka, en Maharaŝtro, kaj en Orissa. Oni trovas parolantojn en Birmo, en Malajzio, en Maŭricio, en Sauda Arabio, en Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, en Sudafriko, en Fiĝioj, en Nordameriko, kaj en Britio kaj en Francio. Ĝi estas la unua lingvo de 69 000 000 parolantoj.

Ĝi estis nomita la Itala el oriento (Niccolo da Conti, 15-a jarcento) (eble ĉar ĝi sone dolĉas, kaj (preskaŭ) ĉiu silabo finiĝas per vokalo.)

|  |  |
| --- | --- |
| Naku telusu mi scias | Naku telusa? Ĉu mi scias? |
| Naku teliadu Mi ne scias | Naku teliada? Ĉu mi ne scias? |

## Sono

అ a

ఆ aa

ఇ i

ఈ ii

ఉ u

ఊ uu

ఋ aru

ౠ aruu

ఎ e

ఏ ee

ఐ ai

ఒ o

ఓ oo

ఔ au

అం am

అః aha

(Ĉi tie la vokaloj skribitaj dufoje indikas longan vokalon. Tio estas: aa = longa a; ii = longa i; ktp.)

## La telugua lingvo per Unikodo

La kodoj Unikodaj por la telugua estas U+0C00 ... U+0C7F.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| C00 |   |   | ఁ | ం | ః |  | అ | ఆ | ఇ | ఈ | ఉ | ఊ | ఋ | ఌ |   | ఎ | ఏ |
| C10 |   | ఐ |   | ఒ | ఓ | ఔ | క | ఖ | గ | ఘ | ఙ | చ | ఛ | జ | ఝ | ఞ | ట |
| C20 |   | ఠ | డ | ఢ | ణ | త | థ | ద | ధ | న |   | ప | ఫ | బ | భ | మ | య |
| C30 |   | ర | ఱ | ల | ళ |   | వ | శ | ష | స | హ |   |   |   |   | ా | ి |
| C40 |   | ీ | ు | ూ | ృ | ౄ |   | ె | ే | ై |   | ొ | ో | ౌ | ్ |   |  |
| C50 |   |   |   |   |   |   | ౕ | ౖ |   |  |   |   |   |   |   |   |   |
| C60 |   | ౠ | ౡ |   |   |   |   | ౦ | ౧ | ౨ | ౩ | ౪ | ౫ | ౬ | ౭ | ౮ | ౯ |
| C70 |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |

### Gramatiko

La vortoj estas formataj ĉefe per aldono de sufiksoj. Ekzemple:

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ablativo (de kie) | Ramudinunchi | రాముడినుంచి | రాముడు(Ramudu) + నుంచి() |  |
| Genitivo (ies, kies? de kiu?) | Ramuni | రాముని | రాము(Ramu) + ని(ni) |  |
| Dativo (al kiu/ al kio?) | Ramuniki | రామునికి | రాము(Ramu) + ని(ni) + కి(ki) |  |
| Instrumentalo (per kio?) | Ramunitho | రామునితో | రాము(Ramu) + ని(ni) + తో(tho) |  |

## Nombroj per la telugua skribo

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ౦ | ౧ | ౨ | ౩ | ౪ | ౫ | ౬ | ౭ | ౮ | ౯ |

## Vidu ankaŭ

* Nacia Filmpremio por la plej bona longa filmo en la telugua
* Potti Sreeramulu

## Eksteraj ligiloj

* *le semi-syllabaire télougou avec Unicode* (france; "la telugua kvazaŭsilabaro per Unikodo")
* *Telugu...a language sweeter than honey* (angle; "La telugua - lingvo pli dolĉa ol mielo")