Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ajejarvadio (rivero)

| Ajejarvadio (rivero) |
| --- |
|  |
| **rivero • translandlima rivero** |
| Bazaj informoj |
| **Longeco** | 2 170 km |
| Fluo |
| **Kunfluo el** | **Mali Hka** kaj **N'Mai Hka** |
| **- Alteco super marnivelo** | 147 m |
| **- Koordinatoj**  | 25° 42′ 0″ N, 97° 30′ 0″ O (mapo)25.797.5
 |
| **Enfluejo** | en la riveron Andamana Maro |
| **- Alteco** | 0 m |
| **- Koordinatoj**  | 15° 46′ 39″ N, 95° 3′ 49″ O (mapo)15.77760895.063546
 |
| Geografio |
| **Landoj** | Birmo |
| **Regionoj** | [[]] |
| Wikimedia | © OpenStreetMapAjejarvadio (rivero) |
|  |

Baseno de la rivero **Ajejarvadio.**
La **riveroAjejarvadio** aŭ **rivero Iravadio** estas rivero kiu trapasas Birmon. Ĝi estas la plej longa de tiu lando (preskaŭ 2.170 km longa) kaj la plej grava komerca rivervojo, kun baseno de ĉirkaŭ 411.000 km2.

La **riveroAjejarvadio** naskiĝas en la kunfluo de la riveroj **Mali Hka** kaj **N'Mai Hka**, en la subŝtato Kaĉino. Poste la rivero trapasas la tutan landon el nordo suden, enfluonta per naŭ deltoj en la Hinda Oceano. Dum kolonia epoko, antaŭ la etapo de fervojoj kaj aŭtoj, la Iravadio estis konata kiel "Vojo al Mandalajo". Kvankam ĝi estas navigebla en distanco de pli ol 1.600 km de la maro, de la rivero elmerĝas kelkaj insuloj kaj sablobenkoj, kiuj malfaciligas la navigadon. Dum multaj jaroj, la ununura ponto konstruita por trapasi la riveron estis la ponto Inŭa.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Nordbirmaj mezvarmaj arbaroj
* Mizoramaj, manipuraj kaj kaĉinaj pluvarbaroj
* Nomoj de Birmo/Mjanmao kaj Vjetnamoj#Noto pri la nomo de Vjetnamio
* The Irrawaddy (gazeto)
# Okcidenta Kameruno

| Okcidenta Kameruno |
| --- |
| Administra regiono |
| regiono de Kameruno, elektodistrikto [+] |
|

---

 |
| Lando | Kameruno |
|

---

 |
| Supermara alteco | 1 082 m [+] |
| Ĉefurbo | Bafoussam |
|  - koordinatoj | 5° N, 10° O (mapo)5.479444444444410.419444444444
  |
| Akvokolektejo | 13 892 km² (1 389 200 ha) [+] |
| Areo | 13 892 km² (1 389 200 ha) [+] |
|

---

 |
| Loĝantaro | 2 269 136 [+] (2007) |
| Denseco | 163,34 loĝ./km² [+] [+] |
|

---

 |
| ISO 3166-2 | CM-OU |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Okcidenta Kameruno (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Okcidenta Kameruno (Kameruno)DEC |

 |
|

---

 |
|  |
| Okcidenta Kameruno |
|  |

La **regiono okcidenta Kameruno** (france *Région du Ouest*) estas unu el dek administraj regionoj de la ŝtato Kameruno. Ĝi ampleksas areon de 13 892 kvadrataj kilometroj kaj laŭ stato de takso el 2006 havis 1 865 394 loĝantojn, kio rezultigas loĝdenson de po 97 homoj laŭ kvadrata kilometro. Administra centro estas la urbo Bafoussam.

situo de okcidenta Kameruno
# Brita Kameruno

|  |
| --- |
| **Brita Kameruno** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **28-a de junio 1919 – 1-a de oktobro 1961** |  |

 |
|  |  |
| **historia lando • Mandato de la Ligo de Nacioj • Kuratora teritorio de la Unuiĝintaj Nacioj** |
| **Geografio**

|  |
| --- |
|  |

 |
| Ĉefurbo: | Buea |
| **Loĝantaro** |
| Lingvoj: | angla lingvo |
| **Ŝtat-strukturo** |
| Ŝtat-strukturo: | Mandato de la Ligo de Nacioj |
| Monunuo: | Brit-Okcident-Afrika pundo |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Antaŭaj ŝtatoj:**

 | **Postsekvaj ŝtatoj:**

 |
| **Elstaraj historiaj eventoj** |
| **Diplomatiaj rilatoj** |

 |
|  |

Kameruno 1901-1972: oranĝe la Germana Kameruno; ruĝe la Brita Kameruno; blue la Franca Kameruno; verde la Respubliko Kameruno.
La **Brita Kameruno** aŭ **Okcidenta Kameruno** estis teritoria brita mandato en Okcidenta Afriko, aktuale parto kaj de Niĝerio kaj de Kameruno.

La regiono de la aktuala Kameruno estis postulita de Germanio kiel protektorato dum la tiel nomita "Disdivido de Afriko" (nomita ankaŭ "Disputo", "Dispartigo" aŭ "Kurkonkurenco por Afriko") fine de la 19-a jarcento. Dum la Unua Mondmilito, ĝi estis okupaciita de francaj kaj belgaj trupoj, kaj poste, en 1922, administraciita kiel Mandato de la Ligo de Nacioj fare de Granda Britio kaj de Francio. La franca mandato estis konata kiel Kameruno kaj la brita teritorio estis administraciita kiel du regionoj nome *Norda Kameruno* kaj *Suda Kameruno*. Norda Kameruno konsistis el du partoj ne samlimaj, dise kie estas la landlimoj inter Niĝerio kaj Kameruno.

La Franca Kameruno iĝis sendependa lando en januaro 1960, kaj oni programis la sendependecon de Niĝerio por posta momento samjare, kio starigis la demandon pri la brita teritorio. Post ia disputo oni interkonsentis la okazigon de referendumo kiu finfine okazis la 11an de februaro 1961. La norda regiono ĉefe islama preferis la unuigon al Niĝerio, kaj la suda regiono voĉdonis unuigon al Kameruno. Norda Kameruno iĝis regiono de Niĝerio la 31an de majo 1961, dum Suda Kameruno iĝis parto de la Respubliko Kameruno la 1an de oktobro. Dume, la regiono estis administraciita kiel franca kolonio.

## Notoj
# Bamenda

| Bamenda |
| --- |
|  |
| urbo  urbego   vd |
| Administrado |
|

| [Montri]  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Dordrecht (1993–)  vd |

 |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 348 766  (2012) [+] |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 5° 58′ N, 10° 9′ O (mapo)5.961388888888910.151666666667
  [+] |
| **Alto** | 1 614 m [+] |
| **Horzono** | UTC+01:00 [+] |
|

|  |
| --- |
| Bamenda (Kameruno)DEC |
| Situo de Bamenda |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Bamenda [+] |
|  |

situo de Bamenda en Kameruno
**Bamenda** estas metropolo kaj diocezo en la okcidento de la ŝtato Kameruno en okcidenta Afriko. La urbo estas administra centro de la regiono nordokcidenta (france *Nord-Ouest*, angle *Northwest*). La historia loknomo estas "Tikar".

Panoramo de Bamenda
## Bazaj informoj

* Koordinatoj: ﻿ / ﻿ (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 700.000 en 2011
* Supermara alteco: 1230–1510 m
* Horzono: UTC + 1

## Geografio

Bamenda situas en baseno. Jaundo etendiĝas 366 km.

## Historio

Bamenda formiĝis el 3 vilaĝoj: **Mankon**, **Mendakwe** kaj **Nkwen**. En la malfrua 19-a jarcento ĝi apartenis al kolonio de germanoj, post la 1-a mondmilito la urbo apartenis al Niĝerio. Laŭ plebiscito ekde 1961 ĝi apartenas al Kameruno, sed la plej ofte parolata lingvo ankaŭ nun estas la angla.

## Ekonomio

Bamenda estas grava komerca centro. La kamparanoj okupiĝas pri produktado de kafoj, aliaj produktas sapojn kaj diversajn metalajn varojn.

## Trafiko

Bamenda havas flughavenon kaj vojojn al Jaundo kaj Douala.

## Vidindaĵoj

* muzeo
* katedralo

## Fontoj

* Angla, franca kaj germana Vikipedioj
# Afrika Pokalo de Nacioj 2021

| Afrika Pokalo de Nacioj 2021 *Coupe d'Afrique des Nations 2021* |
| --- |
|  |
| **Turniraj detaloj** |
| **Loko** |  Kameruno |
| **Datoj** | de la 9-a de januaro ĝis la 6-a de februaro 2022 |
| **Teamoj** | 24  |
| **Ejoj** | 6 (en 5 urboj) |
| **Finaj pozicioj** |
| **Ĉampiono**  | **Senegalo (unua titolo)** |
| **Dua pozicio**  |  Egiptio |
| **Tria pozicio**  |  Kameruno |
| **Kvara pozicio** |  Burkino |
|  |

La **Afrika Pokalo de Nacioj 2021**, france *Coupe d'Afrique des Nations 2021*, ankaŭ mallongigata **AFCON 2021** aŭ **CAN 2021**, estis la 33-a eldono de la dujara afrika futbala turniro organizita de la Konfederacio de Afrika Futbalo (france *Confédération Africaine de Football*, CAF). Ĝi estis gastigata de Kameruno inter la 9-a de januaro kaj la 6-a de februaro 2022 - do plene okazis en 2022, malgraŭ la nomo 2021. Estis la dua fojo post 1972, ke la evento okazis en Kameruno. La senegala nacia teamo de futbalo sukcesis pri unua afrika ĉampioneco. Duan rangon akiris la egiptia teamo kaj trian la kameruna.

La turniro estis origine planita esti ludata en junio kaj julio 2021. Tamen, la CAF sciigis la 15-an de januaro 2020 ke pro malfavoraj klimataj kondiĉoj dum tiu periodo, la turnira dato estis aktualigita por esti ludita inter la 9-a de januaro kaj la 6-a de februaro 2021. La 30-an de junio 2020, la CAF movis la datojn de la turniro duafoje al januaro 2022 sekvante la efikojn de la COVID-19-pandemio trans la kontinento, konservante la titolan nomon "Afrika Pokalo de Nacioj 2021".
# Nyos

| Nyos |
| --- |
|  Lago Nyos en 1986 |
| **lago • plurtavola lago • kratera lago** |
| **Speco de la lago** | Plurtavola lago |
| **Landoj de la baseno** | Kameruno |
| Datenoj |
| Koordinatoj | 6° 26′ 16″ N, 10° 17′ 56″ O (mapo)6.437777777777810.298888888889
 |
|

|  |
| --- |
| Nyos (Kameruno)DEC |

 |
|
Nyos |
| **Surfaca areo** | 1,58 km²dep1f5 |
| **Maksimuma longo** | 2,0 kmdep1f6 |
| **Maksimuma larĝo** | 1,2 kmdep1f7 |
| **Averaĝa profundo** | 208 mf11 |
|  |

**Nyos** estas kratera lago en la Nordokcidenta Provinco de Kameruno, situanta je ﻿ / ﻿ (mapo). Nyos estas profunda lago sur alto de neaktiva vulkano proksime de Monto Oku, en la Kameruna linio de vulkana agado.

La lago konatiĝis mondvaste per la tragedio de Nyos, kiam en aŭgusto 1986 subite liberiĝis grandega kvanto da karbondioksido (CO2) el la akvo kaj mortigis pli ol 1700 homojn en la apudaj vilaĝoj.

Poŝo de magmo kuŝas sub la lago kaj likas karbona dioksido (CO2) en la akvon. Nyos estas unu el nur tri lagoj en la mondo saturitaj kun karbondioksido (la du aliaj estas Monoun, je distanco de 100 km sudsudoriente, kaj lago Kivu en Ruando). Je la 21-a de aŭgusto 1986, eble post terglito, la lago ellasis grandegan nubon de CO2, kiu sufokis ĉ. 1800 homojn kaj 3500 brutojn en la apuda tereno. Reage sciencistoj proponis, ke oni instalu kvin tubojn por permesi al la gaso daŭre pasi libere al la surfaco, ĝis hodiaŭ nur unu el ili estis konstruita.

Simila akcidento okazis en najbara lago Monoun aŭguste 1984 (37 mortintoj) kaj - prahistorie en eoceno - ĉe la maaro de Messel, riĉa trovejo de fosilioj apud Frankfurto, Germanio.

Bovo sufokita per gasoj de Nyos
# Krosrivera gorilo

Krosrivera gorilo
Arealo
La **Krosrivera gorilo** (*Gorilla gorilla diehli*) estas subspecio de la Okcidenta gorilo (*Gorilla gorilla*). Ĝi estis nomita kiel nova specio en 1904 fare de Paul Matschie, primamula taksonomiisto laboranta ĉe la Humboldta Universitata Zoologia Muzeo en Berlino, sed sisteme oni studis ties populaciojn nur ekde 1987. (*Gorilla gorlla diehli*) estas la plej okcidenta kaj norda formo de gorilo, kaj estas limigita al la arbaraj montetoj kaj montoj de la landlima regiono de Kameruno-Niĝerio ĉe la fontoj de la rivero Kroso, kio nomigas la subspecion. Ĝi estas separata de ĉirkaŭ 300 km el plej proksima populacio de Okcidenta gorilo de malaltaj teroj (*Gorilla gorilla gorilla*), nome la alia nura subspecio de la sama specio, kaj de ĉirkaŭ 250 km el la gorila populacio de la Arbaro Ebo de Kameruno. La plej ĵusaj enketoj sugestas, ke restas inter 200 kaj 300 Krosriveraj goriloj. Grupoj de tiuj goriloj koncentras sian agadon en 11 lokoj el teritorio de 12,000 km², kvankam ĵusaj kampenketoj konfirmis la estadon de goriloj ekster tiuj konataj lokoj sugestante pli ampleksan distribuadon ene de tiu teritorio. Tiu distribuado estas subtenita de genetika enketado, kiu troviĝis pruvojn ke multaj lokoj de Krosriveraj goriloj pluhavas kontakton tra eventuala disiĝo de individuoj. En 2009, la Krosrivera gorilo estis finfine kaptita per profesia filmado ĉe arbara monto en Kameruno.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Cross River Gorilla Species Profile from the African Conservation Foundation
* Images and movies of the western gorilla *(Gorilla gorilla)* Arkivigite je 2006-05-07 per la retarkivo Wayback Machine at ARKive
* Information on the Cross River Gorilla ĉe WWF
# Assimi Goita

| **Assimi Goita** |
| --- |
| **gvidanto de la Nacia Komitato por Savo de la Popolo** |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **Assimi Goita ߊߛߌߡߌ߫ ߜ߭ߏ߬ߦߌߕߊ߫**  |
| **Naskiĝo** | 9-an de novembro 1983 (1983-11-09) (42-jaraĝa) en  Malio |
| **Religio** | islamo vd |
| **Lingvoj** | franca vd |
| **Ŝtataneco** | Malio   vd |
| **Alma mater** | Prytanée militaire de Kati (en)    Combined Arms Military School in Koulikoro (en)    vd |
| Familio |
| **Edz(in)o** | Lala Diallo (en)    vd |
| Profesio |
| **Okupo** | oficiro  politikisto  diktatoro   vd |
|

|  Postenoj |
| --- |
| Postenoj | President of the Alliance of Sahel States (en)  (2024–2025) Prezidento de Malio (2021–) Vice President of Mali (en)  (2020–2021) Chairman of the National Committee for the Salvation of the People (en)  (2020–2020)  vd |

 |
| vicprezidanto de Malio  |
| **Dum** | 25-a de septembro 2020 – |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

Kolonelo **Assimi Goita** (naskiĝis la 9-an de novembro 1983) estas armea oficiro el Malio kaj gvidanto de la Nacia Komitato por Savo de la Popolo, armea estraro kiu prenis potencon de eksa prezidanto Ibrahim Boubacar Keïta en la puĉo de 2020 en Malio.

## En Vikinovaĵoj

En vikinovaĵoj: Militistoj eksigis prezidanton de Malio.

## Referencoj
# T-54

La **T-54** estis tanko de Sovetunio, kiun oni evoluigis post la dua mondmilito.

T-54
Ĝi estis la pluevoluigo de T-44. Ĉefa karakterizo de la tanko estis la uzo de 100-mm-a kanono.

La T-54 aperis unuafoje antaŭ la publiko en la hungara revolucio de 1956.

Oni uzis la tipon ĝis mezo de la 1960-aj jaroj.

Laŭ la militaj spertoj kun T-34, oni enkonstruis pli grandan turon kaj pli fortan kanonon.

## Teknikaj datenoj

* maso: 36 t
* longo (sen kanono): 6,04 m
* larĝo: 3,27 m
* alto: 2,4 m
* motora povumo: V-12-a dizela, 382 kW/520 ĈP
* maksimuma rapido: 50 km⁄h
* atingopovo: 400 km
* armilaro
	+ 100-mm-a kanono (34 granedoj)
	+ 2× 7,62 mm-a MG (3000 pafoj)
	+ 1× 12,7 mm-a Fla MG (500 pafoj)
* skipo: 4 personoj

## Literaturo

* Steven J Zaloga: *T-54 and T-55 Main Battle Tanks 1944–2004* (New Vanguard 102). Osprey Publishing Ltd. Botley, Oxford, UK

## Eksteraj ligiloj

* fotoj
# Arlit

| Arlit |
| --- |
|  |
| municipality of Niger (en)   loĝloko kun urborajtoj kaj privilegioj  minejurbo   vd |
| Administrado |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 78 651  (2012) [+] |
| **Loĝdenso** | 126 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 18° 44′ N, 7° 23′ O (mapo)18.7333333333337.3833333333333
  [+] |
| **Alto** | 425 m [+] |
| **Areo** | 625 km² (62 500 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+01:00 [+] |
|

|  |
| --- |
| Arlit (Niĝero)DEC |
| Situo de Arlit |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Arlit [+] |
|  |

 Mapo de la sudo de la Montanoj de Air.
**Arlit** estas industria urbo de Niĝero, ĉefurbo de la Distrikto (*Arondismento*) de **Arlit**, en la Departemento (aŭ Regiono) de Agadez en la centro-norda de Niĝero, lokita inter la dezerto de Saharo kaj la orienta rando de la Montanoj de Air. Situas 200 km sude, laŭ ŝoseo, de la limo kun Alĝerio kaj de la lima urbo Assamakka. Laŭ la censo de 2001 la urbo enhavis loĝantaron de 69.435, kaj ĉirkaŭkalkulita loĝantaro de 80.000 en 2006.
# Ŝtelo

Paul-Charles Chocarne-Moreau, *The Cunning Thief*, 1931
Depende de la partoj katenitaj al fiksa loko, diversaj partoj de biciklo povas facile ŝteliĝi.
**Ŝtelo** estas la ago kaŝe kaj senfortume kapti porteblan posedaĵon de homo sen ties konsento kaj proprigi ĝin al iu alia. La jura kategorio de tiu ago povas varii laŭ la valoro de la objekto.

Per ruzŝtelo la forpreno estas kaŝita per iluzio, tiel ke la viktimo nenion rimarkas.

Poŝoŝtelo apartenas al la stratkrimo per kiu la poŝŝtelisto alportis al si fremdan posedaĵon. Ekde longe preferitaj kaptaĵoj estas monujoj, kaj depost kelkaj jaroj ankaŭ la poŝtelefono.

Grava nuntempa problemo estas datum-ŝtelado, per kio la ŝtelisto provas gajni certan avantaĝon per fremdaj datumoj. Ekzemple la interreta ŝteltruko (angle *phishing* por "pasvortojn fiŝi" - do "piŝado") estas la klopodo akiri konfidencajn informojn , kiel pasvortojn, aspektigante sin artifike kiel fidindan personon aŭ entreprenon.

## Vidu ankaŭ

* Rabo
* Fraŭdo
* Iluziisto

## Proverbo

Ekzistas pluraj (57, kaj 26 pri ŝtelisto) proverboj pri ŝtelo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„** 18. — Groŝon ŝtelis — ho, ŝtelisto! milojn ŝtelis — financisto. Ŝteletiston oni batas, ŝtelegiston oni ŝatas. **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Ne kredas ŝtelisto, ke honestaj ekzistas.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Faras rabon kaj ŝtelon, por oferi al Dio kandelon.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Ŝtelu malproksime, edziĝu proksime.* **”** |

 |

## Referencoj
# Bandiagara

| Bandiagara |
| --- |
|  |
| komunumo de Malio   vd |
| Administrado |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 25 564  (2009) [+] |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 14° 21′ N, 3° 37′ U (mapo)14.35-3.6111111111111
  [+] |
| **Alto** | 407 m [+] |
| **Horzono** | GMT [+] |
|  |
|

|  |
| --- |
| Bandiagara (Malio)DEC |
| Situo de Bandiagara |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Bandiagara [+] |
|  |

Situo de Bandiagara en Malio
**Bandiagara** estas urbo en la Malia "Dogon-lando". La nomo signifas ĉirkaŭ "granda manĝa bovlo" – referante al la komunumaj bovloj, en kiuj oni servas manĝaĵojn.

Bandiagara estas ESE de Mopti, ĉirkaŭ 63 km oriente de vojkruciĝoj de Sévaré. Ĝi estas hejmo de kelkaj kunvivantaj etnoj kiel fulaoj, dogonoj, bambaraoj, malinkeoj. Administre ĝi estas parto de la Regiono Mopti.

## Historio

Bandiagara estas fondita onidire en 1770 fare de Nangabanu Tembély, Dogon-a ĉasisto.

En 1864 Tidiani Tall, nevo kaj posteulo de El Hadj Umar Tall, elektis Bandiagara-n ĉefurbo de Imperio Toucouleur.

Ĝi estas naskiĝloko de la Malia aŭtoro Amadou Hampâté Bâ.

## Vidu ankaŭ

* Bandiagara krutaĵo

## Eksteraj ligiloj

* pri krutaĵo de Bandiagara
* Dogon-Lando
# Dhamar

|  |
| --- |
| Dhamar |
| arabe: ذمار |
| urbo |
|  la universitato de Dhamar |
| Ŝtato |  Jemeno |
|  |
| Situo | Dhamar |
|  - koordinatoj | ﻿ / ﻿ (mapo) |
|  |
| Loĝantaro | 140 000 (*takso de 2005*) |
|  |
| Horzono | UTC+3 |
|  |
|  Situo de la urbo en Jemeno

Situo de la urbo en Jemeno |
|  **Vikimedia Komunejo:**  Dhamar |
|  |

**Dhamar** (arabe ذمار, latinliterigo laŭ DMG Ḏamār) estas urbo en la okcidenta parto de Jemeno. Ĝi situas en alteco de 2400 metroj super la marnivelo, kaj estas la administra centro de samnoma provinco. Laŭ takso en 2005 en la urbo vivis 140 000 loĝantoj.

La urba nomo fontas de *Dhamar'ali Juhabir*, kiu ĉirkaŭ la jaro 200 regis la Reĝlandon Ŝeba kaj laŭlegende fondis la urbon. Multaj ruinoj el la epokoj de la regnoj Ŝeba kaj Himjaro restas en la urbo. Dhamar post la islama ekspansio iĝis unu el la famaj centroj de araba kaj islama kulturo kaj scienco. La granda moskeo de la urbo konstruiĝis dum la regotempo de kalifo *Abi-Bakr Al-Sadeek*. Por alilandanoj nekutima estas la intensa komerco pri armiloj en la urbocentra bazaro.

## Notoj
# Provinco Ŝabua

| Provinco Ŝabua |
| --- |
| Provinco |
| gubernio de Jemeno [+] |
|

---

 |
| Lando | Jemeno |
|

---

 |
| Supermara alteco | 1 273 m [+] |
| Ĉefurbo | Ataq |
|  - koordinatoj | 15° N, 47° O (mapo)14.5546.833333333333
  |
| Akvokolektejo | 47 728 km² (4 772 800 ha) [+] |
| Areo | 47 728 km² (4 772 800 ha) [+] |
|

---

 |
| Loĝantaro | 546 467 [+] (2012) |
| Denseco | 11,45 loĝ./km² [+] [+] |
|

---

 |
| ISO 3166-2 | YE-SH |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Provinco Ŝabua (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Provinco Ŝabua (Jemeno)DEC |

 |
|

---

 |
|  |
| Provinco Ŝabua |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Shabwah Governorate** [+] |
|  |

La **provinco Ŝabua** (arabe ‏شبوة محافظة, latinliterigo **Muḥāfaẓat Šabwa** - laŭ sistemo DMG - respektive *Muhafazat Ŝabŭa*, ankaŭ angle latinliterigata *Shabwah*, prononco de la araba nomo proksimume [ŝabŭA'], sed ĉar en Esperanto la sono "ŭ" ankaŭ en transskriboj de alilingvaj nomoj ne antaŭvidatas sen antaŭa "a" aŭ "e", la latinliterigo "Ŝabua" prefere al "Ŝabva" restas laŭeble proksima al la origina prononco) estas unu el la 20 provincoj (respektive gubernioj) de Jemeno. Ĝi situas en la sudo de la lando, kaj havas bordon al la Hinda Oceano respective ties Golfo de Adeno.

Laŭ la stato de la censo de 2004 la provinco havis 466 889 loĝantojn. La areo estas 39 000 kvadrataj kilometroj, kaj la loĝdenso rezulte po 12 loĝantoj laŭ kvadrata kilometro. La provinco nomatas laŭ la historia urbo Ŝabua, sed la administra centro de la teritorio estas la nuntempe pli granda urbo 'Atak.

Provincoj de Jemeno

Abjan   •
Adeno ('Adan)  •
Amran  •
Al Bajda   •
Ad Dali   •
Dhamar   •
Al Ĝaŭf  •
Hadramaut   •
Hadĝa   •
Al Hudaida   •
Ibb   •
Lahiĝ   •
Marib   •
Al Mahra   •
Al Mahŭit   •
 Rajma   •
Sanao (Sana'a)  •
ĉefurba distrikto Sanao  •
Sada   •
Ŝabua   •
Taiz
# Mercy Corps

| Mercy Corps |
| --- |
|  |
|  |
| **neprofitcela organizaĵo ne-registara organizaĵo organizaĵo por helpado**  |
| Komenco | 1979 vd |
| Antaŭe | NetAid vd |
| Lando*j* | Usono vd |
| Sidejo | Portlando |
| **Fondinto*j | Ellsworth Culver vd |
| Retejo | Oficiala retejo |
| **Jura formo** | organizaĵo laŭ 501(c)(3) |
|  |

Mercy Corps [prononcata *Mersi Korps*] estas internacia neprofitcela organizaĵo dediĉita al provizado de helpo al homoj trafitaj de katastrofoj, inkluzive de naturaj katastrofoj, ekonomiaj krizoj kaj armitaj konfliktoj. Por meti la fundamenton por longdaŭra resaniĝo, Mercy Corps celas konektadon kun kaj registaroj kaj entreprenoj por antaŭenigi ŝanĝojn je granda skalo, kun ĉefa fokuso sur aliro al financaj servoj kiel kritika elemento en liverado de helpo.

*Mercy Corps* antaŭenigas lokan entreprenemon kaj kreskon, stimulante lokajn merkatojn per diversaj programoj kaj pruntmodeloj. Ekde 1979, Mercy Corps provizis pli ol 1,95 miliardojn da dolaroj en helpo al homoj en 107 landoj. Kun ĉefsidejo en Nordameriko kaj Eŭropo, la tutmondaj programoj de Mercy Corps laborigas 3 700 dungitojn tutmonde kaj atingas preskaŭ 16,7 milionojn da homoj en pli ol 40 landoj.

La kresko kaj disvolviĝo de *Mercy Corps* parte ebligis la subtenon de instituciaj donacantoj: la Usona Departemento de Agrikulturo, la Usona Departemento de Ŝtato kaj la Usona Agentejo por Internacia Disvolviĝo, la Brita Departemento por Internacia Disvolviĝo, la Eŭropa Komisiono kaj Eŭropaj Humanitaraj Fondusoj; la Unuiĝintaj Nacioj ; kaj la registaroj de Aŭstralio, Kanado, Francio, Germanio, Japanio, Indonezio, Irlando, Nederlando, Nov-Zelando, Skotlando, Hispanio, Svedio kaj Svislando.

## Historio

La Fondaĵo *Save the Refugees* (Savu la Rifuĝintojn) estis fondita de Dan O'Neill kaj Ellsworth Culver en 1979 por helpi kamboĝajn rifuĝintojn fuĝantajn de la Mortigkampoj .

En 1982, la fondaĵo ŝanĝis sian nomon al sia nuna nomo laŭ iniciato de Culver por reflekti sian novan mision: vastigi siajn helpajn klopodojn tutmonde. Tiel, Mercy Corps komencis operaciojn en Honduro en la sama jaro. La programo kondukis al la establado de la Projekto Tutmonda Vilaĝo en 1985, kun kelkaj iniciatoj fokusitaj al temoj kiel "Sano kaj HIV/aidoso, ĝia preventado, hejma perforto, edukado, agroindustria disvolviĝo, mikrokredito, media disvolviĝo kaj infrastrukturo." Ĝi poste vastiĝis tutmonde.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
# Hemisfero (geografio)

**Hemisfero** estas ĉiu el la du partoj de Tero dividita per la ekvatoro. La ĉiujara sinsekvo de la sezonoj estas inversaj: kiam en la Suda Hemisfero estas somero, en la Norda Hemisfero estas vintro.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Hemisfero
* Ĉefcirklo
* Cerba duonsfero
* Magdeburgaj duongloboj
* Okcidenta duonglobo
* Orienta duonglobo