Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Artikolo (periodaĵo)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri publikigita teksto. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Artikolo.* |

| Artikolo |
| --- |
|  |
| **literatura formo tipo de publikaĵo**  |
| **teksto • skribita verko • publikaĵo • dokumento • parto de verko** |
|

|  Partoj |
| --- |
|  | headline (en)  aŭtorlinio enkonduka alineo body of an article (en)   vd |

 |
|  |

Periodaĵa **artikolo** estas literatura ĝenro enhavanta klaran, faktan, logikan kaj kompreneblan esprimon de ideo aŭ priskribon de evento. La artikolo serĉas rilatojn, kaŭzojn, sekvojn kaj ĝi analizas, klasigas kaj ĝeneraligas.

Enhavo de la artikoloj estas:

* baza ideo
* argumentado
* konkludoj

La artikolo povas esti skribita en alineoj kaj kolumnoj.

La artikolo estas rezulto de subjekta alveno de aŭtoro al donita problemaro kaj ankaŭ al karakterizaj kaj lingvaj rimedoj, tial ĝi estas vicigata inter ĝenrojn de publicistiko.

En laika nocio la vorto artikolo signifas preskaŭ kian ajn formacion en ĵurnalo krom informo.
# La Chapelle-sur-Loire

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon La Chapelle-sur-Loire (stacidomo). |

| La Chapelle-sur-Loire |
| --- |
| komunumo |
|  |
| komunumo en Francio   vd |
| Administrado |
| **Regiono** | Centro-Valo de Luaro |
| **Departemento** |  Indre-et-Loire |
| **Arondismento** | *Chinon* |
| **Kantono** | *Langeais* |
| **INSEE kodo** | 37058 [+] |
| **Poŝtkodo** | 37140 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 1 468  (2023) [+] |
| **Loĝdenso** | 77 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 47° 15′ N, 0° 13′ O (mapo)47.2486111111110.22388888888889
  [+] |
| **Alto** | 27 m [+] |
| **Areo** | 19,17 km² (1 917 ha) [+] |
|  |
|

|  |
| --- |
| La Chapelle-sur-Loire (Indre-et-Loire)DEC |
| Situo de La Chapelle-sur-Loire |

 |
|

|  |
| --- |
| La Chapelle-sur-Loire (Francio)DEC |
| Situo de La Chapelle-sur-Loire |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** La Chapelle-sur-Loire [+] |
|  |

**La Chapelle-sur-Loire** [ aŭskulti] estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Indre-et-Loire*, prononco [ɛ̃dʁelwaʁ], en la regiono Centro-Valo de Luaro, france *Centre-Val de Loire*, prononco [sɑ̃tʁə val də lwaʁ]. Fine de 2023 en la komunumo vivis 1 468 loĝantoj. Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Chinon* kaj al la kantono *Langeais*. Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *chapelons*.

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ

* Komunumoj de Indre-et-Loire
* La Chapelle-sur-Loire (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
# Rezolucio de Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj ES-11/1

Mapo de la voĉdono de la rezolucio ES-11/1. Verde: poraj voĉdonoj, flave: sindetenaj, ruĝe: kontraŭaj, blue: neesprimitaj.
La **Rezolucio de Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj ES-11/1** estas rezolucio de la Dekunua Urĝa Speciala Sesio de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj, adoptita la 2-an de marto 2022. Ĝi bedaŭras la invadon de Ukrainio fare de Rusio kaj postulas kompletan retiriĝon de rusiaj trupoj kaj same kiel nuligon de ĝia decido agnoski la memproklamitajn popolajn respublikojn Donecka kaj Luganska. La rezolucio estas patronita de 96 landoj kaj estas adoptita per 141 voĉoj poraj, kvin kontraŭaj kaj 35 sindetenoj. La kvin kontraŭintaj landoj estas Rusio, Belorusio, Nord-Koreio, Sirio kaj Eritreo.

## Referencoj
# United24

| United24 |
| --- |
|  |
| **karitata organizaĵo**  |
| Komenco | 5-a de majo 2022 vd |
| Lando*j* | Ukrainio vd |
| Retejo | Oficiala retejo |
|  |

**United24** (ukraine *Об'єднані24*) estas donacplatformo funkciigata de la ukraina registaro lanĉita la 5-an de majo 2022 por kolekti financajn rimedojn por Ukrainio en la kunteksto de la invado de Ukrainio fare de Rusio.

## Historio

La 3-an de majo 2022, la ukraina ĉefministro Denis Ŝmihal anoncis, ke baldaŭ lanĉiĝos monkolekta platformo por Ukrainio.

*"Ĉiu povas donaci kaj helpi Ukrainion batali por sia libereco. Ni volas unuigi la mondon pri subteno al nia ŝtato. Ordinaraj homoj, bonfaraj fondaĵoj, internaciaj kompanioj, opiniestroj el la tuta mondo. La kreado de la platformo ankaŭ estas necesa por montri maksimuman travideblecon kaj malfermitecon en la uzo de la kolektitaj financoj: kie kaj al kiu ili estas asignitaj."*
— Denys Shmyhal, ukraina ĉefministro

La 5-an de majo 2022, la ukraina prezidanto Volodimir Zelenskij anoncis la lanĉon de la iniciato United24, kies unua komponanto estas reta monkolekta platformo por subteni la ŝtaton. La kolektitaj financaĵoj estos asignitaj al tri areoj: defendo kaj senminado, humanitara kaj medicina helpo, kaj la rekonstruo de Ukrainio.

Ŝaĥtar Donecko partneriĝis kun United24 por la iniciato "Pitch in for Ukraine" en aŭgusto 2022. Prezidanto Zelenskij renkontiĝis kun la ambasadoroj de la projekto en aŭgusto por diskuti la kreadon de nova junulara programo por United24.

## Ambasadoroj

Inter la ambosadoroj de United24 troviĝas:

* Andrij Ŝevĉenko
* Liev Schreiber
* Imagine Dragons
* Mark Hamill
* Hilary Swank
* Scott Kelly
* Michel Hazanavicius
* Katheryn Winnick
* Bear Grylls
* Richard Branson
* Paul Nurse
* Ivanna Sakhno
* Alyssa Milano

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Ministerio pri Defendo de Ukrainio
* Armitaj Fortoj de Ukrainio

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
# Loka administra unuo (Eŭropa Unio)

La hierarkia nivelo de la **Lokaj administraj unuoj** (mallonge **LAU**; el la angla: *local administrative unit*) estas ilo de *Eŭrostat*, la statistika oficejo de la Eŭropa Unio.

Ili kovras la tutan ekonomian teritorion de la membroŝtatoj de la Eŭropa Unio. La celo estas klare identigi kaj klasifiki la spacajn referenc-unuojn en oficialaj statistikoj de la membroŝtatoj. Tio celas certigi kompareblecon de naciaj datumoj sur la eŭropa nivelo. La datumoj tiel organizitaj tiam servas, ekzemple, kiel bazo por la efektivigo de eŭropaj financaj programoj.

LAU 1 kaj LAU 2 eliris en 2003 el la pli malaltaj du NUTS-niveloj NUTS-4 kaj NUTS-5. En 2017, ambaŭ estis kombinitaj en unu LAU-nivelon. La LAU-nivelo do estas sub la NUTS 3-nivelo kaj do sur la komunuma aŭ municipa nivelo. Ĉar la LAU-oj estas ofte ŝanĝataj, *Eŭrostat* publikigas ĝisdatigitan liston fine de ĉiu jaro.
# Taragono

| **Taragono** |
| --- |
|  |  |
| flago | blazono |
|  Vidaĵo de Taragono |
| **municipo de Katalunio** |
|

| [Montri]  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Klagenfurt • Voiron • Avignon • Orléans • Pozzuoli • Alghero • Stafford • Pompei • Stafford • Panĉevo • Tirano vd |

 |
| Oficiala nomo | **Tarragona** |
| Ŝtato |  Hispanio |
| Aŭtonoma Komunumo |  Katalunio |
| Provinco | Taragono |
| Komarko | Tarragonès |
| Poŝtkodo | 43001–43008 |
| Areo | 65,91 km² |
| Alteco | 68 m. |
| Distanco | 100 km de Barcelono |
| Loĝantaro | 143 649 loĝ. (2025) |
| Riveroj | Francolí |
| Retejo |  |
| Koordinatoj | ﻿ / ﻿ (mapo) |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |

**Taragono** (hispane kaj katalune *Tarragona*) estas urbo en Katalunio, Hispanio. Ĝi estas ĉefurbo de samnoma provinco (la plej suda en Katalunio) kaj de distrikto (*comarca*) *Tarragonès*.

Taragono estis tre grava en la Romiaj tempoj, kiam ĝi estis nomata *Tarraco* kaj estis la ĉefurbo de la provinco Hispania Tarraconensis.

Ankoraŭ bone konserviĝas la restaĵoj de tiu epoko, kiuj fariĝis turisma altiraĵo, kune kun la Arkeologia Muzeo. Tiu parto estis agnoskita kiel Monda Kulturheredaĵo de UNESKO.

Tarragona havas tre gravan havenon, unu el la plej gravaj en Hispanio, gravan industrian areon, kaj novan universitaton, *Universitat Rovira i Virgili*.

Katedralo de Taragono
Romia akvedukto, konata kiel *Pont del Diable*, kiu provizis akvo al *Tarraco* ekde la epoko de Aŭgusto.
Strateto en la historia centro de Taragono
## Partneraj urboj

Inter la partneraj urboj de Taragono estas:

* Orleano, Francio
* Avinjono, Francio

## Provinco

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Provinco de Taragono.
Taragono estas ĉefurbo de samnoma provinco, havanta 930.000 loĝantojn. Ĝi estas turisma altiraĵo, ĉefe pro la marbordo, la t.n. *Costa Daurada* (*Ora Marbordo*).
Ĉefaj urboj: Reus, Tortosa, Salou kaj Amposta.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Tarragona (stacidomo)
* Camp de Tarragona (stacidomo)
* Listo de urboj de Katalunio
# Visigota Regno

|  |
| --- |
| **Visigota Regno** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **476 – 718** |  |

 |
| **historia lando • reĝlando • Gothic kingdom** |
| **Geografio**

|  |
| --- |
|  |

 |
| Ĉefurbo: | Tuluzo • Toledo • Barcelono |
| **Loĝantaro** |
| Religioj: | ĝermana religio • Visigothic arianism • Kalcedonia kristanismo |
| **Ŝtat-strukturo** |
| Ŝtat-strukturo: | monarĥio |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Antaŭaj ŝtatoj:**

 | **Postsekvaj ŝtatoj:**

 |
| **Elstaraj historiaj eventoj** |
| **Diplomatiaj rilatoj** |
|

|  Partoj |
| --- |
|  | Visigothic Kingdom of Tolosa • Empire of Theodoric the Great • Reĝlando Toledo vd |

 |

 |
|  |

Regno Visigota
**Visigota Regno** aŭ **Regno de la Visigotoj** estis politika ento starigita de la visigotoj post sia setliĝo en *Aquitania*, en la epoko de la ĝermanaj invadoj, kiu daŭris grandan parton de la Alta Mezepoko, kaj okupis teritoriojn en Gaŭlo, Gallaecia kaj Hispania, en ties diversaj epokoj.

La regno gaŭl-visigota –*regno visigota de Tuluzo*–, kun ĉefurbo en Tuluzo (Gaŭlo), komencis en la jaro 418 kaj daŭris ĝis 507, dum la regno hispan-visigota –*regno visigota de Toledo*–, kun ĉefurbo en Toledo (Hispania), etendis el 507 ĝis la islama invado de Iberio en la jaroj 711-725.

## Prahistorio

Gotoj dividiĝis en visigotoj kaj ostrogotoj en fino de la 4-a jarcento.

## Regno de Tuluzo

## Regno de Toledo

Konverto de Rekaredo. De Muñoz Degrain. Palaco de la Senato, Madrido.
La venko de la frankoj super la visigotoj en la batalo de Vouillé en 507, kun Klodvigo la 1-a, okazigis la falon de la Visigota Regno de Tuluzo, kaj la visigotoj translokigis sian loĝantaron al Hispanio; tio rezultis en la definitiva konfirmo de la Pireneoj kiel landlimo inter Gaŭlio, escepte pro Septimanio, kaj la visigota Hispanio, same kiel la translokigo de la visigota ĉefurbo el Tuluzo al Toledo.

## Religio en la regno visigota

## Falo de la regno

## Vidu ankaŭ

* Islama invado de Iberio

## Referencoj
# Villefranche-de-Conflent

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Villefranche |

| Villefranche-de-Conflent |
| --- |
|  |
| komunumo en Francio   vd |
|  |
| Blazono |
| Administrado |
| **INSEE kodo** | 66223 [+] |
| **Poŝtkodo** | 66500 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| **Urbestro** | Huguette Teuliere |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 215  (2023) [+] |
| **Loĝdenso** | 48 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 42° 35′ N, 2° 22′ O (mapo)42.5872222222222.3677777777778
  [+] |
| **Alto** | 390 m [+] |
| **Areo** | 4,46 km² ( 446 ha) [+] |
|  |
|

|  |
| --- |
| Villefranche-de-Conflent (Pyrénées-Orientales)DEC |
| Situo de Villefranche-de-Conflent |

 |
|

|  |
| --- |
| Villefranche-de-Conflent (Francio)DEC |
| Situo de Villefranche-de-Conflent |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Villefranche-de-Conflent [+] |
|  |

**Villefranche-de-Conflent** (katalune *Vilafranca de Conflent*) estas franca komunumo situanta en departemento Pyrénées-Orientales, regiono Okcitanio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Villefranchois*.

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ

* Komunumoj de Pyrénées-Orientales
* Villefranche - Vernet-les-Bains (stacidomo)
* Flava trajno

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
# Eŭska Aŭtonoma Komunumo

|  |
| --- |
| Eŭskio |
| eŭske *Euskal Herria*
hispane *País Vasco* |
| aŭtonoma komunumo |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|   Flago |   Blazono |

 |
| **Oficiala nomo:** Eŭskio |
|  |
| Ŝtato |  Hispanio |
| Regiono | Eŭskio |
| Provincoj |
3
 - Alavo  - Gipusko
 |
|  |
| Najbaras kun |
5
 - Kantabrio  *Hispanio*  - Provinco Burgoso  *Hispanio*  - Rioĥo  *Hispanio*  - Navaro  *Hispanio*  - Lapurdo  *Francio* |
| Kelkaj urboj |
3
 - Bilbao  - Donostio
 |
|  |
| Situo | Vitorio |
|  - alteco | 525 m s. m. |
| Ĉefurbo |  Vitorio  |
|  - koordinatoj | ﻿ / ﻿ (mapo) |
|  |
| Areo | 7,234 km² (723,4 ha) |
|  |
| Loĝantaro | 2 230 452 loĝantoj (*2024*) |
| Denseco | 308 loĝ./km² |
|  |
| Aŭtonomeco | 22-a de decembro 1979 |
| Ĉefulo | Imanol Pradales
(ekde 22-a de junio 2024) |
|  |
| Horzono | MET (UTC+1) |
|  - somera tempo | MET (UTC+2) |
| ISO 3166-2:ES | ES-PV |
|  |
|  Situo de Vitorio enkadre de Hispanio

Situo de Vitorio enkadre de Hispanio |
|  Situo de Aragono enkadre de Hispanio

 Situo de Aragono enkadre de Hispanio

 |
|  **Vikimedia Komunejo:**  Basque Country |
| **Retpaĝo:**  Registaro de la Eŭska Aŭtonoma Komunumo |
|  |

**Eŭska Aŭtonoma Komunumo** (eŭske *Euskal Autonomia Erkidegoa*, hispane *Comunidad Autónoma del País Vasco*) estas aŭtonoma regiono de norda Hispanio, najbara al Biskaja Golfo kaj Francio, de kiu ĝin apartigas la Pireneoj.

Laŭ la stato de 2024 en la regiono vivis 2 230 452 loĝantoj sur areo de 7 234 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 308 loĝantoj/km². Ĝia ĉefa etno estas eŭskoj, kiuj rigardas ĝin la plej okcidenta triono de la tradicia Eŭskio (kune kun Navara Aŭtonoma Komunumo kaj Nord-Eŭskio).

* **Adm. divido:** 3 provincoj ("historiaj teritorioj") Álava-Araba, Guipúzcoa-Gipuzkoa kaj Vizcaya-Bizkaia.
* **Gravaj urboj:** Bilbao / (Bilbo), Donostio (Donostia / San Sebastián), Vitoria / Gasteiz.

Mapo de Eŭsklando.
## Vidu ankaŭ

* Universitato de Eŭskio
# Epifanio

**Epifanio** (el la greka *epiphainein* "montriĝi") en la Helenisma mondo estis la "apero" de la "nova Dio", nome la surtroniĝo, la manifestiĝo, de nova reĝo. Antioĥo la 4-a eĉ oficiale alprenis la titolon "Epifanes" (Dio manifestiĝinta).

Por substreki, ke ĉiuj ĉi-mondaj reĝoj kaj Dioj ne estas la veraj, kristanismo ekuzis la vorton *epifanio* por la manieroj, laŭ kiuj Jesuo sin montris.
En kristana senco temas jen pri la naskiĝo de Jesuo aŭ, ĉe ortodoksaj kristanoj pri la manifestiĝo de Dio en la bapto de Jesuo (en tiu senco ankaŭ nomata Teofanio *Θεοφάνια*).

Sekve, Epifanio estas la eklezia festo ankaŭ por kunmemori la alvenon de l' magoj aŭ la Saĝuloj por viziti la bebon Jesuo (en tiu senco ankaŭ nomata "Festotago de Reĝoj") aŭ por celebri la manifestiĝon de Jesuo ĉe la nupto de Kana (la unua miraklo).

## Folkloraj kaj kulturaj aspektoj de Epifanio

En la diversaj kulturoj la celebrado de Epifanio okazas kune kun diversaj simboloj kaj tradicioj derivitaj el antikvaj kulturoj kun aliaj pli lastatempaj kiel:

* la Stelo de Bet-Leĥem kiu kondukas la Tri Reĝojn;
* la ekbruligo de bondeziraj fajroj;
* la interŝanĝo de donacoj;
* la popolaj festoj;
* la tradicio de la donacoj al infanoj. En Italio portitaj de la Befana. En Hispanio kaj aliaj landoj, de la Magoj;

* Bildo de la Kometa Stelo
* Bildo de la Befana
* Popola Festo dum Epifanio (Spinello di Santa Sofia, "Festo de la Befana")
# Liberala Jartrio

Dokumento kun la ĵuro al la Hispana konstitucio de 1812 fare de Fernando la 7-a.
Oni konas kiel **Liberala Jartrio** aŭ **konstitucia jartrio** al la periodo de la nuntempa historio de Hispanio kiu okazis inter 1820 kaj 1823. Ĝi konstituas la periodon intermezan el la tri en kiu plej kutime oni dividas la regadon de Fernando la 7-a, poste al la Absolutisma Jarseso kaj antaŭe al la Malaminda Jardeko. La 1-a de januaro de 1820 okazis en la sevila vilaĝo de Las Cabezas de San Juan la militista puĉo de la leŭtenanto Rafael del Riego, kiu estis ricevinta la mendon estri ekspedicion kontraŭ la insurekciuloj de la kolonioj de Ameriko. Post komenca malgranda sukceso, Riego tuj proklamis la restaŭradon de la Hispana konstitucio de 1812 kaj la restaŭradon de la konstituciaj aŭtoritatoj. La dekomence malgranda apogo al la militista puĉo pliampleksiĝis kaj pluigis la puĉon ĝis la 10-a de marto. Tiam oni publikigis manifeston de Fernando la 7-a per kiu li sin devigis akcepti la menciitan konstitucion.

## Politiko de la liberala jartrio

## Fino de la liberala jartrio
# CNN

| CNN |
| --- |
|  |
| **Usona kablotelevida novaĵkanalo novaĵretejo faka televida kanalo filmkompanio**  |
| **Dum** | 1-a de junio 1980 - nekonata/nuntempe |
| **Fondintoj** | Ted Turner • Reese Schonfeld vd |
| **Sidejo** | CNN Center |
| Lando | Usono |
| **Agokampo** | novaĵo |
| **Posedata de** | Warner Bros. Discovery • Warner Media Group vd |
| **filiaj kompanioj** | CNN Films vd |
| **Posedataj kompanioj** | CNN.com vd |
|

| [Montri]  Premioj |
| --- |
|  | • Peabody Awards  • Golden Nymph for Best 24-Hour News Program  • Premio por la Kvar Liberecoj: Libereco pri Parolado  • Premio George Polk  • Premio por la Kvar Liberecoj  • News and Documentary Emmy Awards  • Walter Cronkite Award for Excellence in Journalism  • Premioj Princino de Asturio pri Komunikado kaj Homsciencoj vd |

 |
| **TTT** | Oficiala retejo |
|  |

**Cable News Network** (*Kabla novaĵo-reto*, **CNN** mallonge) estas perkabla televido-reto, fondita la 1-an de junio en 1980 fare de Ted Turner kaj Reese Schonfeld en Atlanta, Usono. Oni kutime agnoskas ke CNN konceptis la ideon de tut-diurna raportado de novaĵoj.

CNN apartenas al la Time Warner-konzerno, kaj ĝi dissendas en la angla lingvo. Ekde post ĝia fondo oni fondis imitaĵojn, ekz. la kanalo Fox News (nuntempe la plej populara novaĵ-kanalo), kaj la trialokaj MSNBC en Usono kaj Al-Ĝazira internacie.

Krom la naciaj usonaj eventoj-sendilo CNN, estis kreita fare de la sama firmao la same anglalingva internacia sendilo CNN International, kiun povas kapti pli ol unu miliardoj da homoj en 212 landoj.

CNN kaj CNN International estis mondkonataj tra la intenziva eventodisdono dum la 2-a Golfa Milito. Ĝi estis la sola televida kanalo kiu raportis pri bombardo de Bagdad en viva sendado. Post du jaroj ĝi komunikis pri atako kontraŭ la moskva parlamento.

En 2000, Time Warner elaĉetis la fondinton Ted Turner, kiu nuntempe ne plu havas influon je la televido.

Post la enpotenciĝo de la konservativa ideologio en la Usono, CNN perdas iom post iom sia avangardismo. La plej populara kabla televido iĝas Fox News, apoganto de la konservativismo.

## Vidu ankaŭ

* France 24

## Eksteraj ligiloj

* CNN.com angle
* CNN FAQ Arkivigite je 2009-05-27 per la retarkivo Wayback Machine angle

*
*
# Dionizio (papo)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Dionizio (nomo) |

Papo

| **Dionizio** |
| --- |
| 25-a papo de la katolika eklezio |
|  |
| **Naskonomo** | Dionisius |
| **Pontifiko** | de 259 |
|  | ĝis 268 |
| **Antaŭulo** | Siksto la 2-a |
| **Sekvanto** | Felikso la 1-a |
|  |
| Persona informo |
| **Naskiĝo** | je nekonata dato en Romia Imperio |
| **Morto** | ĉ. 26-a de decembro 268 en Romo, Italio |
| **Lingvoj** | antikva greka lingvo [#] |
| **Sanktulo** |
| [#] | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Papo Sankta Dionizio** estis papo de la 22-a de julio 259 ĝis la 26-a de decembro 268.

Li eble naskiĝis en Granda Grekio, sed tio ne estis konfirmita. Dionizio estis elektita papo en 259, post la martiriĝo de Siksto la 2-a en 258. La Sankta Seĝo estis vaka dum preskaŭ unu jaro pro malfacileco en la elektado de nova papo dum la perforta persekutado kiun kristanoj travivis. Kiam la persekutado komencis trankviliĝi, Dionizio estis elektita episkopo de Romo. La imperiestro Valeriano la 1-a, kiu gvidis la persekutadon, estis kaptita kaj mortigita de la reĝo de Irano en 260. La nova imperiestro, Galieno, emisiis edikton de toleremo, alportante la persekutadon de kristanoj al fino kaj donante al la eklezio juran pozicion. La nova papo ricevis la taskon reorganizi la romian eklezion, kiu falis en granda malordo. Post la protestoj en Aleksandrio, li postulis de la episkopo de Aleksandrio, ankaŭ nomita Dionizio, klarigojn koncernante sian doktrinon koncerne la rilaton de Dio al la Logoso, kiu estis kontentigita.

Papo Dionizio sendis grandajn monsumojn al la preĝejoj de Kapadokio, kiuj estis detruitaj de la gotoj, rekonstruitaj kaj elaĉetitaj la kaptitojn. Li alportis ordon al la eklezio kaj havigis pacon post imperiestro Galieno emisiis edikton de toleremo kiu daŭris ĝis 303. Dionizio estas la unua papo kiu ne estas enlistigita kiel martiro. Li mortis la 26-an de decembro 268.

## Vidu ankaŭ

* listo de papoj
# Valenteno la 1-a

| **Valenteno la 1-a** |
| --- |
| 100-a papo de la katolika eklezio |
|  |
| **Pontifiko** | de 4-a de septembro 0827 [#] |
|  | ĝis 10-a de oktobro 0827 [#] |
| **Antaŭulo** | [#] |
| **Sekvanto** | [#] |
|  |
| Persona informo |
| **Naskiĝo** | 30-an de novembro 779 (0779-11-30) en Romo |
| **Morto** | 10-an de oktobro 827 (0827-10-10) (47-jaraĝa) en Romo |
| **Tombo** | Baziliko de Sankta Petro en Romo [#] |
| [#] | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Valenteno la 1-a**, latine  **Valentinus** , naskiĝis nekonatan daton en Romo kaj mortis 827. Li estis papo inter aŭgusto kaj oktobro 827, kiam li mortis. Malmulte oni konis pri Valenteno, krom ke li estis religiema homo kaj estis ĉefdiakono antaŭ esti papo. Li regis la eklezion dum nur 34 tagoj.
# Inocento la 4-a

| **Inocento la 4-a** |
| --- |
| 180-a papo de la katolika eklezio |
|  |
| **Naskonomo** | Sinibaldo de Fieschi |
| **Pontifiko** | de 25-a de junio 1243 [#] |
|  | ĝis 7-a de decembro 1254 [#] |
| **Antaŭulo** | Celesteno la 4-a |
| **Sekvanto** | Aleksandro la 4-a |
|  |
| Persona informo |
| **Naskiĝo** | ĉirkaŭ 1195 en Ĝenovo,  Sankta Romia Imperio |
| **Morto** | 7-an de decembro 1254 (1254-12-07) en Napolo |
| **Tombo** | Katedralo de Napolo [#] |
| **Alma mater** | Universitato de Parmo • Universitato de Bolonjo [#] |
| Familio |
| **Patro** | Ugo Fiesco, Count of Lavagna [#] |
| [#] | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

Inocento la 4-a dum la koncilio de Liono (13-a jarcento)
**Inocento la 4-a** (naskiĝis ĉirkaŭ 1195 en Ĝenovo kiel **Sinibaldo de Fieschi**; mortis la 7-an de decembro 1254 en Napolo) estis papo de 1243 ĝis 1254. En 1245 li kunvokis la Unuan koncilion de Liono.

## Bibliografio

* *Ex Innocentii IV registro*. En: MGH Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae. Parto 2. Eldonita de Karl Rodenberg. Berlino 1887 (Digitalisat). MGH Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae. Parto 3. Eldonita de Karl Rodenberg. Berlin 1894, S. 1–313

## Eksteraj ligiloj

* Monumenta Germaniae Historica