# Ĵurnalismo pri milito

**Militĵurnalismo** aŭ **Militraportado** estas ĵurnalista raportado pri milito. La raportado povas inkluzivi la politikajn kaj militajn eventojn mem, sed ankaŭ fonraportadon pri diplomatiaj, ekonomiaj kaj humanitaraj aferoj.

La fotoĵurnalisma dokumentado de krizoj kaj armitaj konfliktoj estas nomata militfotografio. Militraportado ofte estas akuzita pri biaso kaj mensogoj. Frazoj kiel "bazita sur nekonfirmitaj informoj" instigas suspektojn pri opinimanipulado.

Militaj korespondantoj ekzistis ekde la fruaj 1900-aj jaroj, kaj nuntempe ili dokumentas el mi-perspektivo en militdetruitaj landoj.

## Historio

Ekde la klasika antikveco, milito estis rakontata kaj reprezentita multmaniere. La *Anabasis* de Ksenofono estas grandioza militraporto. Kiam Julio Cezaro verkis la Gaŭlajn Militojn, li sendigis ilin partopage al Romo, por ke liaj agentoj povu multobligi la kopiojn kaj tiel pliigi sian prestiĝon en la urbo. Tra la historio de ĵurnalismo, ni povas atesti proksiman rilaton inter milito kaj la amaskomunikiloj. Ĉi tiuj ne nur estas instrumentoj de propagando en la plej larĝa senco de la termino, sed ili ankaŭ profitas de ĝi. Ekzemple, novjorkaj gazetoj multobligis siajn eldonaĵojn kaj firmigis sian pozicion dum la Usona Enlanda Milito. CNN fariĝis tio, kio ĝi estas nuntempe, danke al la Golfa Milito. Dum la Hispana-Usona Milito de 1898, William Randolph Hearst, la usona amaskomunikila magnato, ordonis al unu el siaj korespondantoj en Havano resti tie, kaj li mem sendus al li militan raporton. Ni ankaŭ povas vidi amason da retejoj dediĉitaj ekskluzive al montrado de militaj filmetoj kaj dokumentarioj, kiuj helpas nin kompreni la historion pli rapide.

## La sekvoj de la Vjetnama milito

La granda ŝanĝo en la maniero raporti pri konfliktoj okazis rezulte de la Vjetnama milito (1958-1975). Notindas, ke de la fino de la 1960-aj jaroj ĝis 1972, la averaĝa nombro da viktimoj estis 100 ĉiutage. Dum ĉi tiu konflikto, la usona registaro permesis aliron al granda nombro da sendependaj gazetaro al la batalkampo. Televido, antaŭe forestanta, permesis, ke rakontoj raportitaj en la gazetaro aŭ korespondado estu kredindaj. Bildoj estis viditaj malofte, sed kredindaj (de 1965 ĝis 1975, la ĉefaj usonaj televidretoj dediĉis nur 3% de sia tempo al la milito).

Por la unua fojo, korespondantoj rajtis esti integritaj en la unuojn por plenumi sian laboron. Tamen, ĉi tiuj ĵurnalistoj ne estis submetitaj al iuj regularoj, kiuj povus limigi ilian profesian agadon. Tiel, multfoje, ili ne nur estis transportitaj per militaj rimedoj al la lokoj, kie ili deziris labori, sed ili ankaŭ devis esti rekte protektataj por ke ili povu atingi siajn raportajn celojn.

En 1968, post kiam la Viet Minh okupis Saigonon, usonaj spektantoj rigardis el siaj hejmoj dum ilia ambasadejo estis evakuita. Ili atestis la hororon de la milito, la homan suferon. Sed ankaŭ la nekapablon de sia lando venki en la milito. Aliflanke, kelkaj ĵurnalistoj ankaŭ montris la abandonon de iuj militistoj al drogoj kaj korupto, same kiel la krimojn kontraŭ la homaro de la usona militistaro mem (kiu supozeble gvidus la liberan mondon en la batalo kontraŭ komunismo). Verŝajne la bildoj, kiuj plej bone reflektas tion, estas la foto de la nuda knabino fuĝanta de la napalmaj bombadoj kaj la filmeto de la sudvjetnama (por-usona) oficiro ekzekutanta gerilanon per pafo al la kapo.

Tio igis la landon kaj ĝiajn pensfabrikojn pripensi. La unuaj studoj estis faritaj pri la nombro de mortintoj, kiujn la publika opinio povis toleri. Okcidentaj potencoj pripensis kaj konkludis, ke oficialaj militraportoj ne povis kontraŭdiri la televidan spektaklon. Tiel aperis la tiel nomata "amaskomunikila fronto" de la milito. Tiel, se registaro volas daŭrigi militon, ĝi devas certigi, ke ĝiaj civitanoj perceptu ĝin kiel justan. Jen kie venas la kreskanta graveco de la amaskomunikiloj.

## Militĵurnalismo en la  21-a jarcento

La  21-a jarcento estis tempo markita de la *kresko* de militbildoj en la amaskomunikiloj. Dum la atakoj de la 11-a de septembro, CNN subtenis "senprecedencan specialan programon de 141 horoj da seninterrompa elsendo, preskaŭ ses tagojn, sen reklamado aŭ regula programado."

Sekve de tio, filmetoj de Osama bin Laden komencis disvastiĝi al la amaskomunikiloj. Malgraŭ subprema ordono eldonita de la usona nacia sekureckonsilanto Condoleezza Rice al usonaj amaskomunikiloj por malhelpi la publikigon de bildoj de la teroristo sen antaŭa rajtigo de la registaro, ili daŭre aperis en la novaĵoj.

La kreskanta disvastiĝo de perfortaj bildoj en la amaskomunikiloj ŝajnas esti respondo al la fakto, ke perforto vendas. Kiel psikiatro Luis Rojas Marcos deklaras , "Ekde la komenco de civilizo en preskaŭ ĉiuj kulturoj, la homaro estis fascinita de rakontoj kaj scenoj de perforto."

## Vidu ankaŭ

* Milita ĵurnalisto

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj