Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# William L. Shirer

| **William L. Shirer** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **William Lawrence Shirer**  |
| **Naskiĝo** | 23-an de februaro 1904 (1904-02-23) en Ĉikago |
| **Morto** | 28-an de decembro 1993 (1993-12-28) (89-jaraĝa) en Bostono |
| **Lingvoj** | angla vd |
| **Ŝtataneco** | Usono   vd |
| **Alma mater** | Coe College (mul)    Washington High School (en)    vd |
| Profesio |
| **Okupo** | ĵurnalisto  verkisto  historiisto  aktoro   vd |
| **Laborkampo** | historio  vd |
| **Aktiva dum** | 1941– vd |
| Verkado |
| **Verkoj** | Leviĝo kaj malleviĝo de la Tria Regno vd |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj | * (1983)  Premio George Polk
* (1961)  Nacia Libra Premio, kialo de la premio *Leviĝo kaj malleviĝo de la Tria Regno*
* (1961)  The Hillman Prize for Book Journalism (en)
* Peabody Awards (en)

vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**William L. SHIRER** (naskiĝis en Ĉikago la 23-an de februaro 1904; mortis en Bostono la 28-an de decembro 1993) estis usona ĵurnalisto kaj aŭtoro.
Li funkciis kiel ĵurnalisto en nazia Germanio kaj partoprenis en radielsendoj ĝis fino de 1940. Li laboris por Edward R. Murrow kaj por CBS.
En 1961, Shirer publikigis *The Rise and Fall of the Third Reich* (angle "Leviĝo kaj malleviĝo de la Tria Regno"), kiu gajnis *National Book Award*-premion.

## Libroj

### Nefikcio

* 1941: *Berlin Diary: The Journal of a Foreign Correspondent, 1934–1941*
* 1947: *End of a Berlin Diary*
* 1952: *Mid-century Journey*
* 1955: *The Challenge of Scandinavia*
* 1960: *The Rise and Fall of the Third Reich*
* 1961: *The Rise and Fall of Adolf Hitler*
* 1962: *The Sinking of the Bismarck*
* 1969: *The Collapse of the Third Republic*
* 1976: *20th Century Journey* \* (aŭtobiografio, volumo 1)
* 1980: *Gandhi: A Memoir*
* 1984: *The Nightmare Years* \* (volumo 2)
* 1990: *A Native's Return* \* (volumo 3)
* 1994: *Love and Hatred: The Troubled Marriage of Leo and Sonya Tolstoy*
* 1999: *This is Berlin: Reporting from Nazi Germany, 1938–40*

La lasta estas kompilo de la radielsendoj de Shirer por CBS (ISBN 1-585-67279-3).

### Fikcio

* *The Traitor* (1950)
* *Stranger Come Home* (1954)
* *The Consul's Wife* (1956)

## Eksteraj ligiloj

* William Shirer, nekrologo Arkivigite je 2014-09-22 per la retarkivo Wayback Machine
* Pli pri William Shirer Arkivigite je 2007-07-02 per la retarkivo Wayback Machine
* 1984 Intervjuo al William Shirer, RealAudio ĉe Wired for Books.org Arkivigite je 2010-01-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Artikolo de American Heritage el 1984
* William L. Shirer, Artikoloj Arkivigite je 2012-02-26 per la retarkivo Wayback Machine
* William L. Shirer ĉe Library of Congress Authorities — with 45 catalog records
# Operaco Tempesto

**Operaco Tempesto** (pole: akcja „Burza”) – militara operaco organizita kaj komencita de taĉmentoj de Pola Enlanda Armeo kontraŭ germana armeo fine de la germana okupado, senpere antaŭ eniro de Ruĝa Armeo, gvidata lime de la Dua Pola Respubliko. Ĝi daŭris de la 4-a de januaro 1944, kiam soveta soldataro transpaŝis en Volinio la polan-sovetan landlimon el 1939, ĝis januaro 1945.

La ordonon por ĝia komenco donis novembre 1943 ĉefkomandanto de la Landa Armeo generalo Tadeusz Komorowski.

Post transpaŝo fare de Ruĝa Armeo de la orienta landlimo de Pollando kaj forigo de la proponita de polaj regopovoj en ekzilo oferto de militara kunlaboro kun Sovetunio, la 12-an de januaro 1944 la ĉefkomandanto de Landa Armeo donis ordonon n-ro 126, antaŭvidanta apogon de la Ruĝa Armeo en batalo kun germanoj laŭpove de siaj fortoj kaj ŝtataj interesoj. La 26-an de oktobro 1944 lia sekvanta generalo Leopold Okulicki donis ordonon de la operacfino.

Al la operaco Tempesto oni mobilizis sume ĉ. 100 mil soldatojn kaj oficirojn de la Pola Enlanda Armeo.

## Rilato de polaj regantoj al Sovetunio

Generalo W. Sikorski opiniis, ke sovetojn oni devas saluti kiel aliancanojn, sed se la rilato de rusoj al poloj fariĝos malkaŝe malamika, oni devas montri nur la civilan administracion, kaj la taĉmentojn de Landa Armeo retirigi en profundo de la lando, por ilin savi de tuta likvido. Ĉefkomandanto de Landa Armeo generalo Stefan Rowecki estis konvinkita pri la malamika sinteno de sovetoj kaj volis konsenton por ekpreparo al rezisto de iliaj armeoj.

## Vidu ankaŭ

* Lvova Ribelo
* Operaco "Ostra Brama"
* Ne realigita Ribelo de Krakovo

## Memorigo

Bataloj de la soldatoj de Pola Enlanda Armeo en operaco Tempesto estis memorigitaj sur la Tombo de Nekonata Soldato en Varsovio per surskribo sur unu el tabuloj post 1990 „OPERACJA „BURZA” CZERWIEC – WRZESIEŃ 1944” (Operaco Tempesto junio-septembro 1944).

## Bibliografio

* Marek Ney-Krwawicz, *Armia Krajowa. Szkic Historyczny* (Landa Armeo. Historia Skizo), Wydawnictwo Ars Print Production, Warszawa 1999, (ISBN 83-8722-417-0).
* Wojciech Roszkowski, *Najnowsza historia Polski 1914-1945* (La plej nova historio de pollando 1914-1945), Świat Książki, Warszawa 2003, (ISBN 83-7311-991-4).
* Tadeusz Przyłucki, *Czas Burzy w 50. rocznicę operacji „Burza”* (La tempo de Tempesto en la 50-an datrevenon de la operaco Tempesto), Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej (Monda Asocio de Soldatoj de Landa Armeo). Zakład poligraficzny Akcydens, Varsovio 1994, ISBN 83-90-1777-0-6.

## Eksteraj ligiloj

* J. Ciechanowski, Operacja „Burza” – rys historyczny Arkivigite je 2023-08-07 per la retarkivo Wayback Machine Operaco Tempesto - historia skizo
* Cele akcji „Burza” i sytuacja międzynarodowa Polski Celoj de la operaco Tempesto kaj internacia situacio de Pollando
* Akcja „Burza” na Wileńszczyźnie. Operacja „Ostra Brama” Operaco Tempesto en Vilno-regiono. Operaco "Ostra Brama"
* W 60 rocznicę akcji „Burza” we Lwowie i na Kresach Południowo-Wschodnich II Rzeczypospolitej En la 60-an datrevenon de la operaco Temposto en Lvovo kaj Orientaj Limregionoj de la Dua Pola Respubliko
# Nazia okupacio de Norvegio

Germanaj oficiroj staras antaŭ la Nacia Teatrejo en Oslo. (1940)
La **okupado de Norvegio fare de nazia Germanio** ekis per la germana invado de Norvegio la 9-an de aprilo 1940 kaj ĉesis la 8-an de majo 1945, post la alianca venko en Eŭropo kaj la kapitulacio de Germanio. Tra tiu periodo, Norvegio estis seninterrompe okupita de la *Wehrmacht*. Civila rego estis efektive plenumita de la germana *Reichskommissariat Norwegen*, kiu faris decidojn kunlabore kun la norvega, germanfavora marioneta nacia registaro estrita de Vidkun Quisling, dum la reĝo Haakon la 7-a kaj la legitima registaro de ĉefministro Johan Nygaardsvold estis ekzilita en Londono.

## Vidu ankaŭ

* Kampanjo de Norvegio
# Militoj en Pacifiko

**Militoj en Pacifiko** prezentas armitajn konfliktojn en regiono de Pacifiko.

* Milito en Pacifiko – ampleksa armita konflikto de la dua mondmilito (1937–1945) inter aliancanoj kaj membroj de Akso – Japanio, Nazia Germanio kaj iliaj kunuloj
* Pacifikaj militoj – du konfliktoj (1864–1866 kaj 1879–1884) ensumigantaj Hispanion, Peruon, Ĉilion, Ekvadoron kaj Bolivion
	+ Unua pacifika milito
	+ Dua pacifika milito
# Nova Britio

| Nova Britio |
| --- |
|  Nova Britio el la kosmo (Junio 2005). Klare estas videblaj la cindronuboj de la vulkanoj Langila kaj Ulawun |
| **insulo** |
| **Akvejo** | Pacifika oceano |
| **Insularo** | Bismarkoj |
| **Geografia situo** | 6° S, 151° O (mapo)-5.7388888888889150.738055555562334
  f1 |
|

|  |
| --- |
| Nova Britio (Papuo-Nov-Gvineo)DEC |

 |
|  |
| **Longo** | 600 kmf2 |
| **Larĝo** | 146 kmf3 |
| **Areo** | 36 520 km² f4 |
| **Plej alta loko** | Ulawun 2 334 mf5 |
| Loĝantaro | 501 000 14 loĝ./km² |
| **Ĉefa loko** | Kokopo |
|  Topografio de Nova Britio |
|  |

Nova Britio, kun markataj urboj kaj vulkanoj
**Nova Britio**, aŭ *Niu Briten* en tokpisino, estas la plej granda insulo de la Bismarkoj (nome tiele laŭ Otto von Bismarck) de Papuo-Novgvineo kaj la 39a plej granda insulo en la mondo. Ĝi estas apartigita disde la ĉefa insulo de Novgvineo de la Dampiera kaj de la Vitiaza Markoloj kaj disde Nova Irlando de la Kanalo Sankta Georgo. La ĉefaj urboj de Nova Britio estas Rabaul/Kokopo kaj Kimbe. Alia setlejo estas Gasmata.

Du fotoj de indiĝenoj de Nova Britio, 1944
Dum la insulo estis parto de la germana kolonio de Germana Novgvineo, ĝi estis nomata **Neupommern** ("Nova Pomeranio").

Ĝi estas vulkana insulo kiu ankoraŭ havas aktivajn vulkanojn. Ĝi estas la 38a aŭ 39a plej granda insulo en la mondo.

Administre ĝi estas dividata en du provincoj, nome okcidenta kaj orienta (nome Okcidenta Nov-Britujo kaj Orienta Nov-Britujo).

Dum la Dua Mondmilito okazis gravaj bataloj en la insulo.

﻿ / ﻿ (mapo)
# Harry Hopkins

| **Harry Hopkins** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **Harry Hopkins**  |
| **Naskonomo** | Harry Lloyd Hopkins |
| **Naskiĝo** | 17-an de aŭgusto 1890 (1890-08-17) en Siu-Urbo |
| **Morto** | 29-an de januaro 1946 (1946-01-29) (55-jaraĝa) en Nov-Jorko |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | stomaka kancero  vd |
| **Tombo** | Hazelwood Cemetery (en)    vd |
| **Lingvoj** | angla vd |
| **Loĝloko** | Kennedy-Warren Apartment Building vd |
| **Ŝtataneco** | Usono   vd |
| **Alma mater** | Grinnell College (en)    vd |
| **Partio** | Demokrata Partio   vd |
| Familio |
| **Patro** | David Aldona "Al" Hopkins (en)   vd |
| **Patrino** | Anna Mary Hopkins (en)   vd |
| **Edz(in)o** | Louise Gill Macy (mul)    vd |
| Profesio |
| **Okupo** | politikisto  verkisto de nefikcio  diplomato  konsultiĝisto   vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj | Usona ministro pri komerco (1938–1940)  vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Harry Lloyd HOPKINS** (17-a de aŭgusto 1890 - 29-a de januaro 1946) estis usona juristo, demokrata politikisto, unu direktisto de New Deal, elpensinto de la tutlandaj publiklaboraj programoj en la 1930-aj jaroj. Dum la dua mondmilito, li estis plej proksima kaj konfida konsilanto de Franklin D. Roosevelt (1941-1945), loĝanta en la Blanka Domo.

## Vivo

Li komence laboris kiel sociala laboristo, post kolapso de la borso en 1929, oni nomumis lin en 1931 afergvidanto (poste prezidanto) de krizotrakta ofico de Novjorko. Tiun instituton fondis Roosevelt kiel guberniestro kaj kiam li iĝis prezidento en 1933, li kunportis Hopkins al Vaŝingtono.

Hopkins atingis ĝis 1938, ke oni disdonu pli ol 8,5 miliardojn da usonaj dolaroj por helpi al la 15 milionoj da senlaboruloj (1/4 de la aktiva laboristaro). Tiutempe li estis gvidanto de diversaj ŝtataj helpoficoj.

Hopkis estis ministro pri eksteraj aferoj (1938-1940), respondeculo de la Lend-Lease en 1941. Konata pro simpatio al Sovetunio kaj Stalin, kio sendube esence influis politikon de la prezidento de Usono.

En 1990 estinta oficiro de KGB, Oleg Gordievskij, en sia libro asertis, ke Hopkins estis soveta agento. Laŭ dokumentoj de la arkivo de Mitroĥin, publikigitaj en 1996, rezultas, ke Hopkins transdonis al soveta ambasadoro informon, ke unu el la agentoj de la KGB en Usono estis subaŭskultata de la CIA.

## Bibliografio

* Robert Sherwood: Roosevelt and Hopkins (1948)
# Batalo de Golfeto Milne

Aŭstraliaj trupoj en la areo de Golfeto Milne, 1a de oktobro 1942.
Japana elŝipiĝa barĝo post la batalo, kaptita de Aliancanoj.
Golfeto Milne markita ruĝe.
La **Batalo de Golfeto Milne** (25a de aŭgusto – 7a de septembro 1942), konata ankaŭ kiel **Operaco RE** aŭ la **Batalo de Rabi** (ラビの戦い) inter japanoj, estis batalo de la Pacifika Fronto de la Dua Mondmilito. Elitaj japanaj ŝiparmeaj trupoj, konataj kiel *Kaigun Tokubecu Rikusentai* (Specialaj Ŝiparmeaj Terfortoj), kun du malgrandaj tankoj atakantaj la aerodromojn de la Aliancanoj ĉe la Golfeto Milne kiuj estis establitaj en la orienta pinto de Nov-Gvineo. Pro malbona spiona servo, la japanoj miskalkulis la grandon de la ĉefa aŭstralia soldataro kaj, kredante ke la aerodromoj estas defenditaj nur de du aŭ tri rotoj, dekomence surterigis forton pli malpli similan laŭ grando al unu bataliono la 25an de aŭgusto 1942. La Aliancanoj, avertitaj de spionado pere de la senĉifrilo *Ultra*, jam estis plifortigintaj la soldataron.

Spite suferi gravan frapon en la komenco, kiam parto de la malgranda invadoforto estis detruita de aliancana aviadilaro dum ili klopodis surteriĝi sur la marbordo antaŭ la aŭstraliaj defendantoj, la japanoj rapide entrudiĝis internen kaj ekantaŭeniris al la aerodromoj. Sekvis akra luktado kiam ili trafis la aŭstraliajn milicajn trupojn kiuj formis la unuan linion de defendo. Tiuj trupoj estis konstante repelitaj, sed la aŭstralianoj metis veteranajn unuojn de la Dua Aŭstralia Imperia Forto kiujn la japanoj tute ne atendis. Aliancana aersupereco helpis suriri la ekvilibron, havigante fortan apogon al luktantaj trupoj kaj cele al la japana loĝistiko. Vidante sin forte nombrosuperitaj, sentante mankojn de liveraĵoj kaj suferante fortajn perdojn, la japanoj retiris siajn fortojn, kaj lukto finis la 7an de septembro 1942.

La batalo estas ofte priskribita kiel la unua ĉefa batalo de la Pacifika Fronto en kiu trupoj de Aliancanoj klare venkis super japanaj terfortoj. Kvankam japanaj terfortoj jam estis suferintaj surlokajn frapojn aliloke en la Pacifiko antaŭe en la milito, malkiel ĉe Golfeto Milne, tiuj dekomencaj militagoj ne estis devigintaj ilin retiriĝi komplete kaj abandoni sian strategian celon. Golfeto Milne montris la limojn de la japana kapablo etendiĝi uzante relative malgrandajn fortojn antaŭ pliiĝante pli grandaj aliancanaj trupkoncentraĵoj kaj aerkomandoj. Kiel rezulto de la batalo, la moralo de Aliancanoj plialtiĝis kaj Golfeto Milne disvolviĝis kiel grava bazo de Aliancanoj, kiu estis uzata por munti postajn operacojn en la regiono.

## Bibliografio

* Bleakley, Jack (1991). The Eavesdroppers. Canberra: Australian Government Publishing Service. ISBN 978-0-644-22303-4. OCLC 29260229.
* Brooks, Brenton (Decembro 2013). "The Carnival of Blood in Australian Mandated Territory". Sabretache. Military Historical Society of Australia. LIV (4): 20–31. ISSN 0048-8933.
* Brune, Peter (2004). A Bastard of a Place: The Australians in Papua – Kokoda, Milne Bay, Gona, Buna, Sanananda. Crows Nest, New South Wales: Allen & Unwin. ISBN 978-1-74114-403-1.

## Eksteraj ligiloj

* Milne Bay Memorial Library and Research Centre
# Tifoido

| Tifoido |
| --- |
| infekta malsano • malsano |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Portalo pri Medicino |

 |
|  |

**Tifoida febro** (aŭ tifoforma febro) estas epidemia malsano, kiu trafas pleje 15- ĝis 30-jarulojn; malpli ofte 1-ĝis 1 5-jarulojn. Post la 30-a jaro ĝi grade maloftiĝas. Post inkubacio aperas invadaj simptomoj: senapetiteco, intensa soifo, muskolaj kaj kapdoloroj, lakso, kelkfoje mallakso, vertiĝoj (kapturnoj), sendormeco, laciĝo ktp. Sekvas kontinua febro (39-40 °C), daŭranta 2 aŭ 3 semajnojn. Stuporo, malvigleco, surdeco, kiuj karakterizas la staton de la paciento, dependas pli de la intenseco de la toksiĝo ol de la febro mem. La lakso estas la plej konstanta intesta simptomo, kiu daŭras ofte ĝis la senfebriĝo. Meteorismo (abdomena ŝvelo, kaŭzata de intestaj gasoj), pligrandiĝo de la hepato kaj lieno, bronkito kaj relative malrapida pulso estas aliaj simptomoj de tiu malsano, kiu ordinare evoluas dum 20-30 tagoj. La senfebriĝo ĝenerale okazas grade, kaj la paciento resaniĝas post 3- ĝis 8-semajna konvalesko. La komplikaĵoj ne maloftas, kaj povas trafi iun ajn organon.

Akcidentoj kiel interna sangelfluo kaj intesta perforado kun peritoneito, kiuj povas okazi en la kuro de la tifoida febro, estas tre gravaj kaj ofte kondukas al morto. La prognozo dependas de la antaŭa sanstato de la paciento, de ties reagokapablo kaj speciale de la aplikata kuracado.

## Vidu ankaŭ

* Tifo
# China Daily

| China Daily |
| --- |
|  |
|  |
| **taggazeto fremda agento party newspaper (en)  communist newspaper (en)  gazeto**  |
| Komenco | junio 1981 vd |
| Geografia situo | 39° 58′ 48″ N, 116° 25′ 26″ O (mapo)39.980092116.423802
 |
| Sidejo | Pekino |
|

|  |
| --- |
| China Daily (Pekino)DEC |

 |
|
China Daily |
| **Posedata de** | Komunista Partio de Ĉinio vd |
| Retejo | Oficiala retejo |
|  |

China Daily (ĉine 中国日报, pinjine: *Zhōngguó Rìbào*) estas anglalingva ĉiutaga gazeto posedata de la Centra Propaganda Departemento de la Ĉina Komunista Partio. Ĝi estas membro de la *Asia News Network* (ANN).

China Daily publikigas novaĵojn, analizojn kaj komentariojn temigante Ĉinion. Ĝi moto estas 'Fakta, Honesta, Senpartia, Kompleta.'

China Daily fondiĝis la 1-an de junio 1981. Ĝi tial ne estas oficiala organo de la Komunista Partio de Ĉinio, sed estas konsiderata "kvazaŭpartia gazeto", aŭ proksima al la registaro.

China Daily estas la sola nacia anglalingva gazeto en Ĉinio kaj estas ofte citata de internaciaj amaskomunikiloj kiel *Reuters*, *The Washington Post*, CNN kaj BBC.

En 2011, la gazeto estis la plej vaste legata anglalingva ĉiutaga gazeto en la Ĉina Popola Respubliko, kun eldonkvanto de pli ol 500 000 ekzempleroj. Triono de la eldonkvanto estas distribuita ekster Ĉinio. La redakcio estas en Pekino, kun redakcioj en multaj gravaj urboj tra la lando, same kiel en pluraj eksterlandaj ĉefurboj kiel Londono, Novjorko kaj Najrobo. La gazeto estas presata en Pekino, Ŝanhajo, Kantono (Gŭangĝoŭo), Honkongo, kaj per satelito en Eŭropo kaj Novjorko en Usono. La gazeto havas interretan ĉeeston ekde 1995. Ekzistas ankaŭ ĉina versio de ĉi tiu retejo.

Ekster Ĉinio, la gazeto estas eldonata kiel *Tutmonda Eldono* en la jenaj landoj kaj regionoj: Usono, Kanado, Britio, Eŭropa Unio, Kenjo, Tajlando, Filipinoj, Mjanmao, Japanio, Dubajo kaj Pakistano.

La Honkonga eldono (tradicia ĉine: 中國日報香港版, loka ĉine: 《中国日报香港版》, pinjino : Zhōngguó Rìbào Xiānggǎng Bǎn) estas eldonita pri klarigado de politikoj de la registaro de PRC.

La gazeto China Daily estis konsiderata relative liberala; ekde 2015, ĝi estas submetita al pliigita ŝtata kontrolo.

La gazetoj kaj revuoj eldonitaj de la *China Daily Group* ankaŭ inkluzivas *21st Century*, *Beijing Weekend*, *China Business Weekly*, *China Daily Hong Kong Edition*, kaj *Shanghai Star*.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

*  Oficiala retejo
# Seksatenco

| Seksatenco |
| --- |
|  |
| **seksa molestado violento**  |
| **seksagreso** |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | seksatenco kontraŭ viroj aŭ knaboj seksatenco kontraŭ virinoj  vd |

 |
|  |

Arta bildigo de seksperforto (ĉ. 1830)
La ofteco kaj tendencoj de la seksperfortoj je 100 mil da personoj en kelkaj landoj laŭ statistiko de UN, dum la jaroj 2003–2011
**Seksatenco** aŭ **Stupro** estas *provo* havi seksajn rilatojn kun iu persono kontraŭ ties volo, per fizika aŭ psikologia rimedo.

**Seksperforto** estas *trudo* sekskunigi per forto.

Malgraŭ la malsamaj difinoj de la du terminoj, ili estas foje uzataj kiel sinonimoj.

La difino de seksatenco povas multe ŝanĝi laŭ la regiono aŭ la tempo; sed nuntempe oni ĝenerale konsentas, ke ĉia seksa penetrado, ĉu buŝa, vagina aŭ anusa, de peniso, fingroj, dildo aŭ ia ajn objekto farita per forto, surprizo aŭ minaco estas sekperforto, kaj do leĝe punenda krimago. Altruditaj fipalpadoj aŭ sekstemaj perfortaĵoj sen penetrado, kvankam eble tiom traŭmatigaj kiom perforta seksumado, estas konsideritaj en multaj socioj malpli grava afero, pro la malfacileco certiĝi la objektiveco de atestantoj de tia-tia kazo.

Amoro povas esti spontanea ago kun nevortigita konsento, kaj tiukaze neniel estas atenco. Aliparte, amora ago kun iu ne rigardita responseca de leĝo, kiel malsanuloj, personoj kun mensaj handikapaĵoj, personoj sub povo de psikoaktiva substanco (drogo, ĉu lica ĉu nelica) aŭ persono kiu ne jam trafis plenaĝon, estas ofte konsiderita samrange kaj samgrave kiel seksperforto. Sekskuniĝo kun familia membro oni nomas inceston.

La plej komuna seksatenco estas farita de viroj kontraŭ virinoj. Viroj kontraŭ viroj estas ankaŭ ofta (en Usono, oni taksas ke 20-25% de la malliberigitaj viroj estas viktimoj de seksatenco). Oni kalkulas pli kaj pli da virinoj punitaj pro seksperforto kontraŭ viroj. La Seksaj krimoj inter virinoj estas ofte silentigitaj, kaj juraj persekutadoj kontraŭ virinoj estas maloftaj, sed tio ne signifas ke ĝi ne ekzistas.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Devigita geedzeco
* Hejma perforto
* Seksa misuzo de infanoj
* Incesto
* Pedofilio
* Sadismo
* Seksa mistrakto
* Seria seksperfortanto
# Tula (Rusio)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri ĉefurbo de Tula provinco en Rusio. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Tula (apartigilo).* |

| Tula |
| --- |
|  |
| urbo  urbego   vd |
|  |  |
| Flago | Blazono |
| Administrado |
| **Ŝtato** |  Rusia Federacio |
| **Regiono** | Centra federacia regiono |
| **Provinco** |  Tula provinco |
|

|  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Mahiljoŭ (1998–) Albany (1992–) Banská Bystrica (1967–) Kutaiso  Kaluga   vd |

 |
| **Poŝtkodo** | 300000–300999 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| **Urbestro** | Olga Slyusareva |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 456 813  (2025) [+] |
| **Loĝdenso** | 3 129 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 54° 12′ N, 37° 37′ O (mapo)54.237.616666666667
  [+] |
| **Alto** | 170 m [+] |
| **Areo** | 146 km² (14 600 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+03:00 [+] |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tula (Tula provinco)DEC

|  |
| --- |
|  |

 |
| Situo de Tula |

 |
|

|  |
| --- |
| Tula (Tula)DEC |
| Situa mapo de Tula |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Tula [+] |
|

|  Premioj |
| --- |
|  | • Urbo-Heroo vd |

 |
|  |

**Tula** (ruse *Тула*) estas urbo en Rusio, ĉefurbo de Tula provinco. La urbo estas ĉe rivero Upa (ruse *Упа*), enfluanto de Okao. En Tula ĝin alfluas rivero Tulica.

Kodo de OKATO de la urbo (en 2005) estas 70401. La interurba telefona kodo ekde 2006 estas 4872 (ĝis 2005 estis 0872), la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en 2005). La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

La urbo estis fondita en jaro 1146. En 1959 la urbo havis 351 mil loĝantojn. En 2002 la urbo havis 481,2 mil loĝantojn.

Tula estas kunligita kun Moskvo per aŭtovojo **M2** kaj fervojo. En la urbo estas fervojaj stacioj "Tula-1-Kurskaja" (Moskovskij stacidomo) kaj "Tula-Vjazemskaja" (Rjaĵskij stacidomo).

## Famuloj

* Fabian Zamenhof, kuzo de L. L. Zamenhof, estis honora civitano de Tula.
* Gleb Uspenskij
* Marianne von Werefkin (ruse *Марианна Владимировна Верёвкина*, *Marianna Vladimirovna Verjovkina*; naskiĝinta la 10-an de septembro 1860 en Tula, mortinta la 6-a de februaro 1938 en Ascona) estis rus-svisa ekspresionisma pentristino.
* Zbigniew Lengren, karikaturisto

## Vidu ankaŭ

* Tramtransporto en Tula
* Trolebusa transporto en Tula
* Tula-1-Kurskaja (stacidomo)
* Tula-Vjazemskaja (stacidomo)