Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Flamĵetilo

Japana soldato pafante per Flamĵetilo Tipo 93.
**Flamĵetilo** estas militista ataka armilo, kiu elĵetas flamantan oleon aŭ densigitan dizeloleon al la malamikaj celobjektoj. Ĝi estis ekuzita dum la Unua Mondmilito kaj forte uzata dum la Dua Mondmilito kaj en postaj mondoregionaj konfliktoj. Tiu flamĵetilo havis unu aŭ plu ĵetaĵujojn kaj ujon por grandprema gaso. La flamaĵon premis la gaso en la movebla ĵet-tubo, kies faŭko (fino) situis ekbruliga konstruo. La atingopovo de la homportebla versio estas ĉirkaŭ 40 m, unu ĵeto daŭras ĉirkaŭ 10 sekundojn. La sur kirasaŭton muntitaj versioj havis atingopovon de 90 m kaj povis ĵeti la flamon dum 1 minuto. La plej grandan efikon ĝi atingis, kiam oni ĵetis per ĝi multfoje dum mallongaj tempoj.

## Historio

Oni povas rigardi antaŭulo la grekan fajron en la Antikvo. La modernaj flamĵetiloj aperis en Germanio dum la 1900-aj jaroj, kiam la germana armeo elpvovis du versiojn. Tiujn planis Richard Fiedler; la pli malgranda ĵetis flamantan oleon je ĉirkaŭ 18 m, la alia pli peza havis atingopovon de 36 m dum 40 sekundoj. La germana armeo uzis ilin surprize en 1915 kontraŭ ententaj trupoj en Francio. La atingitan forpelon de la malamikaj soldatoj, la germanoj ne povis eluzi, kaj post la flamĵetila atako baldaŭ restis la fronto tie, kie ĝi antaŭ la atako estis.

La angla kaj franca armeoj baldaŭ evoluigis siajn proprajn flamĵetilojn. La flamĵetiloj de la unua mondmilito servis fakte nur kiel timigo de la malamikaj soldatoj. Dum la Dua Mondmilito, ĉiu batalanto uzis la homporteblajn kaj la almuntitajn flamĵetilojn. Ili estis teknike pli maturaj ol tiuj de Fiedler, sed funkciis sammaniere, la efikeco estis pli granda.

La flamaĵo de la britaj kaj usonaj flamĵetiloj estis la napalmo (benzino kun acida miksaĵo), kiu brulas en alta temperaturo kaj adheras sur ĉiu, kun kiu ĝi kontaktas. La timiga materialo neniigis ĉiun kamuflaĵon kaj kaŝigaĵon. Oni uzis ĝin tre efike dum la Dua Mondmilito kontraŭ la japanaj soldatoj en la ĝangalo, poste en la vjetnama milito.
# Mortero (armilo)

*Estas ankaŭ Mortero.*
La plej granda brita Mortero de Mallett de kalibro 32 coloj (914mm) el la jaro 1857, eksplodgloboj en antaŭaĵo estis plenigitaj per 217 kg nigra pulvo
Usona mortero el la jaro 1864
Mortero Škoda modelo 1911 de kalibro 305mm en Beogrado
**Mortero** (latine *mortarium*, ruse *Мортира*) estas peza artileria armilo kun mallonga kaj masiva kanelita aŭ glata paftubo, kiu pafas (preskaŭ) ekskluzive sub alta angulo. Oni uzis ĝin kiel sieĝigan aŭ fortikaĵan kanonon dum sieĝado kaj defendo de fortikaĵoj. La longeco de paftubo estas kutime malpli ol 15 kalibroj.

La malnovaj sieĝigaj morteroj havis mallongan kaj tre masivan paftubon kun mallarĝigita kamerao. Ili estis ŝarĝataj tra buŝo de paftubo kaj ili ekpafis eksplodigajn pafaĵojn plenigitaj per pulvo. Multe da historiistoj datigas la unuan uzon de mortero al la jaro 1453 dum sieĝado de Konstantinopolo. Iom post iom estiĝadis eĉ ekzemple transporteblaj morteroj sur ŝipoj en la 18-a jarcento (en periodo de sepjara milito). Ŝatateco de la morteroj komencis fali en napoleona periodo.

Pli modernaj morteroj estis uzataj dum la unua mondmilito, precipe sur okcidenta fronto dum sieĝado de belgaj kaj francaj fortikaĵoj kaj fuortoj, sed ankaŭ sur la itala batalfronto.

Morteroj havas mallongan paftubon, kies longeco kutime ne superas 15 kalibrojn kaj ofte ĝi estas malpli ol 10 kalibroj. Dum batalo kontraŭ fortikaĵoj ili fidas je tio, ke la pafaĵo ascendos en altecon kaj de tie ĝi falos preskaŭ perpendikulare per libera falo, dum kio ĝi akiros sufiĉan rapidecon kaj energion por trabati betonajn kaj ferbetonajn plafonojn de fortikaĵaj objektoj. El tiu kaŭzo la pafaĵoj (grenadoj) por morteroj estas ankaŭ tre pezaj, pli pezaj ol nuntempaj aviadilaj bomboj.

Ekzemple mortero Škoda modelo 1911 de kalibro 305 mm pafis pafaĵojn (grenadojn) kun maso 287 kg en distancon 11,3 km kaj la pafaĵojn kun maso 384 kg en distancon 9,8 km. La rapideco de pafado estis ĉirkaŭ dek ekpafoj dum horo.

Unu el la lastaj armeoj, kiuj uzis morterojn, estis germana armeo dum la dua mondmilito. Ĝi enkondukis tiritan 211mm (21 cm/L29) morteron 18 kun pafdistanco 16 725 metrojn kaj longeco de paftubo 29 kalibroj (por mortero tre longa paftubo).

Post la dua mondmilito oni tute ĉesis uzi la morterojn. En la moderna armeo transprenis ĝian funkcion minĵetilo kaj haŭbizo.

## Rilataj artikoloj

* Minĵetilo
* Haŭbizo
* BM 13-16 Kaťuša
* Raketĵetilo

## Eksteraj ligiloj

* Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Mortars en Vikimedia Komunejo
# Karabiner 98k

Du Karabiner 98k faritaj en la 1940
**Karabiner 98 Kurz** estas bolt action fusilo projektita de Mauser. En 1935 Wermacht komencis uzi ĝin en la konfliktoj anstataŭ al la malnova Mauser 98.

Fine *kurz* (aŭ nur *K*) signifas "mallonga", ĉar Karabiner 98K estis pli mallonga (do pli malpeza) ol la aliaj fusiloj de la ĝia epoko.

Germanaj militistoj en Rusio dum la dua mondmilito
## Eksteraj ligiloj

* angle K98k paĝo Arkivigite je 2014-11-17 per la retarkivo Wayback Machine;
* angle Cruffler.com;
* angle Fusilo Mauser 98k Arkivigite je 2014-09-15 per la retarkivo Wayback Machine;
* germane Germana K98k paĝo;
* itale Informoj kaj bildoj de la fusilo Mauser Kar98k Arkivigite je 2013-05-23 per la retarkivo Wayback Machine

Interno de la fusilo
# Kirasita transportilo

Usona kirasita transportilo M2 Bradley.
Pindad Panser Indonesia - ANOA 6X6 APS UN
APC Indonesia Pindad Panser - ANOA 6X6 APS
**Kirasita transportilo** ("**KT**") estas kirasita veturilo, kies unua celo estas transporto de infanterio (kaj nome rekte en batalzono), eventuale poste ankaŭ batalo kontraŭ infanterio kaj leĝere kirasitaj celoj de malamiko. Okaze de modernaj KT eĉ batalo kontraŭ kirasita tekniko de la malamiko helpe de AT (kontraŭtankaj) raketoj aŭ AA raketoj (tero-aero).

La evoluo de KT koneksas kun la dua mondmilito, Wehrmacht kaj ties strategio de Blitzkrieg - *fulma milito*. Dume kirasitaj kojnoj de tankaj taĉmentoj devas trabati la fronton per decidaj batoj, la infanterio devas esti moviĝema, por ke ĝi konkeru la konkerindajn lokojn. Same tiel ankaŭ por ilia pli bona ŝirmo estas ideala transporto per KT. Plie, ferdekaj armiloj - unue mitraloj kaj kanonoj inkluzive de pli altaj kalibroj, pli poste ankaŭ raketĵetiloj - estas alte efikaj iloj de la batalo kontraŭ taĉmentoj de kontraŭulo.

La kirasita transportilo de hodiaŭa tempo estas meze blendita, plurrada aŭ raŭpa veturilo kun diversa ekipaĵaro - aŭ jam batala, komandanta, radiokomunika aŭ kontraŭkemia ks. Ĝi devas rezisti al pafado de mitraloj kaj maksimume ŝirmi la homskipon antaŭ efikoj de AT raketoj kaj AP (kontraŭblendaj) pafaĵoj de la kontraŭulo, kvankam rilate al ties difino kaj ankaŭ trafikaj pretendoj ne eblas uzi pli fortan blendon aŭ specialajn teknologiojn. Pafigiloj de la armiloj de KT estas kutime telepriregataj por pli bona ŝirmo de la homekipo, sole la raketoj estas necese ŝargi permane.

KT estas malmultekosta, efika kaj povuma armilo, kiu en la modernaj militaferoj antaŭ longe superis la pezajn kaj multekostajn tankojn.
# Maŝinpafilo DP

|  |
| --- |
| **DP** |
|  |
| Leĝera maŝinpafilo Degtjarev DP |
| **firearm model** |
| **malpeza maŝinpafilo** |
| **Bazaj informoj** |
| Lando |  Sovetunio |
| Konstruisto | Vasilij Degtjarev |
| Speco | permana pafarmilo |
| **Historio** |
| Prototipo | 1926 |
| Seria produkto | 1927 - 1945 |
| Produktita | 660 000 |
| **Teknikaj datenoj** |
| Kalibro | 7,62 mm |
| Kartoĉo | 7,62 x 54 mm R |
| Magazeno | telera, 47 aŭ 49 kartoĉoj |
| **Dimensioj** |
| Longeco | 1266 mm |
| Longeco de paftubo | 605 mm |
| Longeco de cellinio | 610 mm |
| **Pezo** |
| armilo | malplena 8,4 kg, ŝargita 11,3 kg |
| **Aliaj** |
| Rapideco de komenca ekpafo | 840 m/s |
| Teoria kadenco | 600 pafoj/minuto |
| Praktika kadenco | 80 - 90 pafoj/minuto |
|  |

**Degtjarev DP** estis soveta leĝera maŝinpafilo uzata precipe en la dua mondmilito. Ĝi estadas markata kiel modelo maŝinpafilo DP-27 (1927) aŭ DP-28.
# Orienta Fronto (Unua Mondmilito)

Orienta Fronto (Unua mondmilito)
Germanaj trupoj eniras en Rigon en 1916
La **Orienta Fronto** estis eŭropa militfronto dum la Unua Mondmilito en Centra kaj, ĉefe, Orienta Eŭropo kaj estis pli granda ol la Okcidenta Fronto. Malgraŭ la geografia malproksimeco de ambaŭ frontoj, la okazaĵoj en la du militscenejoj forte influis unu la alian. En rusaj frontoj, la milito foje estis nomita la Dua Patria Milito.

## Vidu ankaŭ

* Polaj Legioj (1914-1918)
* Batalo ĉe Zborov

## Bibliografio

* Jan Dąbrowski, *Wielka Wojna 1914-1918* (Granda Milito 1914-1918), Varsovio 1937.