Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Centra Komitato

| Centra Komitato |
| --- |
| **metaklaso**  |
| **komitato • party council** |
|  |

La **Centra Komitato** estas centrala organo de multaj partioj, speciale uzita en Komunistaj partioj.

## Koncepto

La koncepto de Centra Komitato naskiĝis de Vladimir Lenin. Socialistaj partioj (kiel eŭropaj partioj) intendis parlamentan politikan partion, kiu gajnas politikan potencon tra demokrata baloto. La Socialdemokrata Partio de Germanio sekvis tiun vidon. Sed Lenin kontraŭis pri tradician vidon de marksismo.

Laŭ Lenin, Por renversi registaron kaj defendi solan politikan potencon kontraŭ aliaj politikaj frakcioj, komunista partio necesas centran organon por kontroli ĉiun partion kaj ekzekuti partiajn politikojn. Tiel "centra organo" de Partio havas gravan potencon en Partio. Lenin kreis centran komitaton en sian politikan partion, Rusia Socialdemokrata Laborpartio (Bolŝeviko).

### Ĉinio

Kontraste al Sovetunio, Ĉina Komunista Partio ankaŭ havas centran komitaton en Partio, tamen la kontrola potenco de partio estas dependita de Centra Milita Komisiono. Ĉina Komunista Partio sekvis politikan struktudon de Sovetunio, aldonis sian politikan organon laŭ Ĉinio. Laŭ fondinto de ĈKP, Mao Zedong grave pensis pri rolo de militfortoj, tiel la ŝtatestro de Ĉinio necesis kapti du postojn, ĝeneralan sekretarion de CK kaj prezidanto de CMK.

Historie, Centra Komitato estas rekonata kiel centra organo, sed nur administranta organo. Dum la Kultura revolucio, Centra Komitato ĉesis funkcion pro politika rivaleco kun Mao Zedong. Malgraŭ Centra Komitato estas grava organo de ĈKP. La famaj politikistoj kiel estis membro de komitato.

## Vidu ankaŭ

* Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio
* Centra Komitato de Komunista Partio de Ĉinio
* Internacia Centra Komitato
* Centra Milita Komisiono
# Roger Casement

| **Roger Casement** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **Roger Casement**  |
| **Naskiĝo** | 1-an de septembro 1864 (1864-09-01) en Sandycove |
| **Morto** | 3-an de aŭgusto 1916 (1916-08-03) (51-jaraĝa) en HM Prison Pentonville |
| **Mortis pro** | mortpuno  vd |
| **Mortis per** | pendumo  vd |
| **Mortigita de** | John Ellis vd |
| **Tombo** | Glasnevin Cemetery (en)  (1965–)  vd |
| **Religio** | katolikismo vd |
| **Lingvoj** | angla vd |
| **Ŝtataneco** | Irlando  Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando (1801–1922)   vd |
| **Alma mater** | Ballymena Academy (en)    vd |
| **Partio** | Irish Volunteers (en)    vd |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio |
| **Patro** | Roger Casement (en)   vd |
| **Patrino** | Anne Jephson (en)   vd |
| **Gefratoj** | Tom Casement (en)   vd |
| Profesio |
| **Okupo** | diplomato  diplomatia konsulo  revoluciulo  Nacia heroo  politikisto  verkisto  poeto  beamter (en)    vd |
| **Aktiva en** | Berlino vd |
|

|  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj | * Kamarado de la ordeno de Sankta Miĥaelo kaj Sankta Georgo

vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

Roger Casement
Siro **Roger David CASEMENT** (n. la 1-an de septembro 1864 en Kingstown en Irlando, m. la 3-an de aŭgusto 1916 en Londono) estis elstara brita registara oficisto, kiun oni ekzekutis pro perfido kaj kiu iĝis tiel plej grava martiro de la irlanda ribelo kontraŭ la brita regado.

Casement estis brita konsulo en portugala Orienta Afriko (nun Mozambiko; 1898–1900), poste en Angolo (1898–1900), en la Libera Ŝtato Kongo (1901–04) kaj en Brazilo (1906–11). Li senvualigis la kruelan ekspluatadon de la lokaj laboristoj fare de la blankaj komercistoj en Kongo kaj apud rivero Putumayo en Peruo. Tio alportis por li mondan famon. Laŭ raporto pri Kongo en 1904, oni traorganizis la tiean belgan administradon (1908), pro la raporto pri Putumayo li iĝis Siro (nobelo, 1912).

Li hejmenveturis al Irlando en 1912 pro malsaniĝo. Kvankam li estis el ulstera protestanta familio, li ĉiam simpatiis kun la romkatolikaj irlandaj naciistoj. Li helpis fine de 1913 fondi la Irlandajn Naciajn Voluntulojn. En julio de 1914 li vojaĝis al Novjorko por akiri apogon kontraŭ la britoj. Kiam komenciĝis la unua mondmilito, Casement esperis helpon de Germanio, tial li vizitis Berlinon, novembre de 1914. Tie li spertis, ke la germanoj ne kuraĝas militiri por Irlando kaj eĉ la irlandaj militkaptitoj ne apogas lin.

Casement provis trovi germanajn oficirojn por gvidi la Paskan ribelon (1916), sed sensukcese. Li veturis per germana submarŝipo (12-an de aprilo) al Irlando, sed li malfruis, la ribelo komenciĝis. Oni arestis lin (24-an de aprilo), kondamnis lin al ekzekuto kaj ekzekutis lin. Laŭ liaj trovitaj memorlibroj, li estis samseksema. Li ricevis ŝtatan entombigon en Irlando, en 1965.

## Literaturo

* Brian Inglis: Roger Casement (1973)
* B. L. Reid: The Lives of Roger Casement (1976)
* Roger Sawyer: Casement, the Flawed Hero (1984)
# Ŝtatestro

Karlo la 3-a funkcianta kiel ŝtatestro por la plej multaj nacioj (14) en la nuna politika mondo
**Regnestro** aŭ **ŝtatestro** estas estro de la ŝtato. Li/ŝi povas esti monarko (imperiestro, reĝo, princo, emiro...), prezidento (plej ofte; vidu: respubliko) elektita de la popolo aŭ de deputitoj en demokratioj, aŭ ĉefministro laŭ la konstitucio aŭ tradicio de tiu regno. Li/ŝi estas la hierarkie plej alta estro de iu regno.

Multaj ŝtatestroj nur reprezentas sian landon, neposendante efektivan povon (kiu estas ĉe la ĉefministro, ĝenerala sekretario aŭ kanceliero) kiel en Britio, Hungario aŭ Germanio; tiukaze lia nomo estas preskaŭ nekonata.

En aliaj landoj la ŝtatestro (prezidento) havas efektivan potencon, kiel en Usono, Rusio, Belorusio.

En landoj, kie la subŝtatoj nomiĝas ŝtatoj (ekzemple Usono, Meksiko, Brazilo, Birmo) la termino "ŝtatestro" ofte efektive signifas **provincestron**; ankaŭ la terminon "guberniestro" oni trovas en tiu ĉi situacio, pro la angla "governor". Eble *subŝtatestro* pli bonus tie.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Ĉef-komandanto
* Registarestro

## Eksteraj ligiloj
# Ĝabal an-Nur

| Ĝabal an-Nur |
| --- |
|  |
| **monto** |
| Alteco | 642 m |
| Geografia situo | 21° 27′ N, 39° 52′ O (mapo)21.45805555555639.861388888889
  f4 |
|

|  |
| --- |
| Ĝabal an-Nur (Mekko)DEC |
| Situo de Ĝabal an-Nur |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMapĜabal an-Nur |
|  |

Monto Ĝabal an-Nur, kie estas la kaverno Hira en kiu laŭ la tradicio Mahomedo ricevis la revelaciojn de la anĝelo Gabriel.
**Ĝabal an-Nur** aŭ *Ĝebel an-Nur*, literumita ankaŭ kiel *Jabal an-Nour* (en araba: جَبَل ٱلنُّوْر‎, latinigite: Jabal an-Nūr, laŭvorte 'Monto de Lumo' aŭ 'Monteto de Iluminado ') estas monto apud Mekko en la regiono Heĝazo, Sauda Arabio. En la monto estas la kaverno Hira (en araba: غَار حِرَاء‎, latinigite: Ghar-i-Hira, laŭvorte  'Kaverno Hira'), kiu havas fortan gravon por islamanoj tra la tuta mondo, ĉar oni diras, ke la islama profeto Muhammad pasigis tempon en tiu kaverno meditanta, kaj oni kredas amplekse en Islamo, ke estis tie kie li ricevis sian unuan revelacion, kiu konsistis el la kvin unuaj *aĝaj* de la korana surao *Surah Al-Alaq* el la anĝelo Ĝibra'il (kiel prononcita en kelkaj deklamskoloj de la Korano kaj de kelkaj arabaj triboj; konata ankaŭ kiel Gabrielo). Ĝi estas unu el la plej popularaj turismaj altiraĵoj de Mekko. La monto mem estas ĉirkaŭ 640 m alta; tamen necesas unu aŭ du horoj por fari la krutan piediradon ĝis la kaverno. Estas 1750 ŝtupoj ĝis la pinto kio, eĉ por sana individuo, povas postuli inter duonhoron kaj unu kaj duonan horojn.

## Fotaro

* Vidaĵo de Ĝabal an-Nur
* Enirante en la Kavernon Hira
* Vidaĵo de Ĝabal an-Nur
* Foto de Mekko en 2019, en kiu aperas la grandan moskeon *Masĝid al-Haram* antaŭe, kaj Ĝabal an-NurNour fone. Notu, ke la monto Abu Kubajs estas oriente de la moskeo, je la dekstra flanko de la foto.

## Notoj

﻿ / ﻿ (mapo)

## Eksteraj ligiloj

* In pictures: Hajj preparations Bildoj #4 kaj #5 estas de Jabal an-Nūr kaj de la Hira kaverno.
# Cirozo

| Cirozo |
| --- |
| malsano |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Portalo pri Medicino |

 |
|  |

**Cirozo** estas kronika inflamo de la interlobeta histo de organo. (Ĝi povas esti hepata, atrofia, vejna aŭ disvastiĝinta.)

Hepata cirozo estas kronika, difuza inflamo de la hepato, kion karakterizas la plimultiĝo de la konektiva histo, degeneriĝo kaj regeneriĝio de la parenĥimo; pro tiuj la konsisto de la hepato trastrukturiĝas. Ĝin kaŭzas hepatitiso, alkoholismo, proteinmanko, karbon-tetraklorida veneniĝo, ŝtopiĝo de la galoduktoj.