Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Eŭropolo

| Eŭropolo
 |
| --- |
|  |
|  |
| **decentralised agency of the European Union (en)**  |
| Komenco
 | 1-a de oktobro 1998 vd |
| Antaŭe
 | TREVI vd |
| Geografia situo
 | 52° 5′ 33″ N, 4° 16′ 52″ O (mapo)52.0925124.281111 |
| Lando*j* | Nederlando vd |
| Sidejo
 | Hago
 |
|

|  |
| --- |
| Eŭropolo (Hago)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMapEŭropolo
 |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | European Network of Fugitive Active Search Teams (en)   vd |

 |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
|  |

la membroŝtatoj de Eŭropolo estas blue markitaj
la centra sidejo en Hago (Nederlando)
**Eŭropolo** aŭ **Eŭropa Polica Oficejo** (en aliaj lingvoj latinlitere *Europol*, cirile *Европол* aŭ
greke *Ευρωπόλ*) estas eŭropa polica institucio kun centra sidejo en Hago (Nederlando). Ĝi kunordigu la laboron de la naciaj policaj institucioj en Eŭropo, ĉefe en la Eŭropa Unio, aparte rilate al la translima organizita krimeco kaj plifaciligi la interŝanĝon de informoj inter la naciaj policaj institucioj de la Eŭropolo-membroŝtatoj. La fundamenta ideo de Eŭropolo estas la kunigo de la multaj du- kaj plur-ŝtataj interkonsentoj (kiel ekzemple *TREVI*, france *Terrorisme, Radicalisme, Extremisme et Violence Internationale*, la interkonsento de Schengen aŭ *EDU*, angle *European Drug Unit*. Laboraj temaroj estas interalie la lukto kontraŭ terorismo, kontraŭ la komerco pri drogoj, de priinfana pornografio kaj de la tiel nomata "monlavado", do la forviŝo de devenospuroj pri krime akirita mono.

La kreo de eŭrop-unia polica oficejo jam dum la jaro 1992 estis interkonsentita en la traktato pri la Eŭropa Unio de Mastriĥto. Sed nur dum 1999 Eŭropolo estis plene funkciopova. Unua direktoro estis la germania juristo *Jürgen Storbeck*. Ekde aprilo 2005 la direktoro estas la eksa germania krimpolica funkciulo *Max-Peter Ratzel*.

Eŭropolo estas sendependa instanco de la Eŭropa Unio, kiu apartenas al la EU-branĉo "punleĝara polica kaj jura kunlaboro" (PJK). La laborlingvoj de Eŭropolo estas la oficialaj laborlingvoj de la Eŭropa Unio.

## Vidu ankaŭ

* Interpol
* Eŭropa Prokurorejo
* Eŭrojust

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo angle
# Kontraŭrasismo

**Kontraŭrasismo** estas la kredo, la movadoj, kaj la politikoj adoptitaj aŭ disvolvigitaj por kontraŭi la rasismon Ĝi baziĝas sur la kredo ke ĉiuj homoj estas egalaj kaj havas la samajn rajtojn. Ĝenerale, la kontraŭrasismo intencas helpi la starigon kaj pliformigon de socio egaleca kie la personoj ne kontraŭstaru la diskriminaciadon pro atento al raso. Pro sia naturo, la kontraŭrasismo tendencas apogi la rigardon ke la rasismo en preciza socio estas domaĝa, kaj ke la ŝanĝoj partikularaj en politikaj, ekonomiaj aŭ sociaj etosoj necesas por forigi ĝin. Evidente kontraŭrasismo aperas ĉefe en socioj kie ekzistas rasismo, kaj ĉefe kie pli supera raso aŭ parto el ĝi, ekzemple de blankuloj, ĝuas pli privilegian statuson ol alia, ekzemple de nigruloj, ekzemple en Usono, kie fakte funkciis (kaj funkcias) dum jardekoj tiaj tensioj (vidu Afrikusona Civilrajta Movado aŭ Martin Luther King).

Kritika ras-teorio (KRT) estas teoria kadro en la sociaj sciencoj, kiu koncentras sin al la aplikado de kritika teorio, t.e. kritika ekzamenado de la socio kaj kulturo, al la intersekciĝo de raso, juro, kaj povo.

## Vidu ankaŭ

* Marŝo al Vaŝingtono por Laboro kaj Libero
* Marŝado el Selma al Montgomery
* Kampanjo de la Malriĉa Popolo
* Murdo de Martin Luther King
* Martinluterkinga Tagofesto
* Alfred Daniel Williams King
* Internacia Tago por la Elimino de Rasa Diskriminacio
* Letero el la Birmingama prizono
* Propono por rasegaleco
* Martín de Porres

## Bibliografio

* Bonnett, Alistair (1999) Anti-Racism, Londono: eldonejo *Routledge*, ISBN 978-0-415-17120-5.
* Hughey, Matthew W. (2012) White Bound: Nationalists, Antiracists, and the Shared Meanings of Race, Stanford, CA: Stanford University Press, ISBN 978-0-804-77695-0.
* Wright, W. D. (1998) Racism Matters, Westport, CT: Praeger, ISBN 978-0-275-96197-8.
# Ksenofobio

| Ksenofobio
 |
| --- |
|  |
| **nemedicina fobio type of bias (en)  aktiveco**  |
| **antaŭjuĝo** |
|

|   Partoj |
| --- |
|  | xenophobia and racism related to the COVID-19 pandemic (en)  xenophobia in the United States (en)  rasismo en Japanio xenophobia in Malaysia (en)  rasismo en la Mezoriento  vd |

 |
|  |

**Ksenofobio** (de la greka vorto *ξενοφοβία*, kiu laŭvorte signifas „*timo de la stranga*“) estas fobio, malamo aŭ timo al fremduloj aŭ nekonataj aferoj.

Almenaŭ en la angla, la vorto *xenophobia* fojfoje ankaŭ sugestas rasismon ĝenerale, kaj similajn malamojn, ekzemple kontraŭ samseksemo aŭ aliaj religioj, kaj oni uzas ĝin kiel politikan insulton kontraŭ rasistoj, izolistoj, kaj naciistoj.

## Bibliografio

Martin Solly. Ksenofobia gvidlibro al la italoj, Tradukis A. Löwenstein. Geografio, vojaĝoj. Eld. IEF, Milano, 2006, amuzstila libreto kun faktoj kaj fantazioj pri italoj.

Rodney Bolt, Ksenofobia gvidlibro al la nederlandanoj, Tradukis S. Davies. Geografio, vojaĝoj. Eld. Bero, Rotterdam, 2008.

## Vidu ankaŭ

* Identisma movado
* Monda Konferenco kontraŭ Rasismo, rasa diskriminacio, Ksenofobio kaj rilata maltoleremo
* Ksenofilio
* Ho, tiuj fremduloj!
# Ĝihadismo

| Ĝihadismo
 |
| --- |
|  |
|  |
| **teologio termino**  |
| **Ĝihado • islama fundamentismo** |
|  |

**Ĝihadismo**, ĝihadisma movado, ĝihada movado kaj aliaj variantoj estas terminoj uzataj por aludi al nuntempa armita ĝihado en Islama fundamentismo. La termino "ĝihadismo" estis kreita en la 2000-aj jaroj kaj ĉefe uzata por referenci al la islamismaj insurekciemo kaj terorismo ekde tiam, sed ĝi estis etendita ankaŭ por kovri kaj la Muĝahedinan gerilon kaj la islamisman terorismon el internacia rigardo ekde ties apero en la 1980-aj jaroj, ĉefe reprezentita en la 1990-aj jaroj fare de la reto de Al-Kaida.

Nuntempa ĝihadismo siavice havas siajn radikojn en la ideologia disvolvado de la islama revivigo de la fino de la 19a kaj komenco de la 20a jarcentoj, iranta al Kutbismo kaj rilataj ideologioj dum la mezo de la 20a jarcento.

Ties apero estis plifortigita pro la soveta-afgana milito ekde 1979, kaj estis etendita en variajn militkonfliktojn laŭlonge de la 1990-aj jaroj kaj la 21a jarcento. Specifa salafisma ĝihadismo estis diagnozita ene de salafismo de la 1990-aj jaroj fare de Gilles Kepel. Aliaj branĉoj agadas en Sahelo kaj en norda Niĝerio.

## Organizoj

* Al-Kaida
* Al Ŝabab
* Ĝihadisma ribelo en Niĝero

## Vidu ankaŭ

* Atencoj de novembro 2015 en Parizo
* Islama Ŝtato de Irako kaj Sirio
* Krucmilito
* Ĝihado
# Naturprotektismo

| Naturprotektismo
 |
| --- |
|  |
| **politika ideologio philosophy of life (en)  socia movado ideologio**  |
| **ekologio • aktivismo • politika filozofio • ideologio** |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | free-market environmentalism (en)  Evangelical environmentalism (en)  mediprotekto bright green environmentalism (en)  radikala naturprotektismo medikonservado profunda ekologio Ekosocialismo klimata movado  vd |

 |
|  |

La fama fotaĵo de la *Blua globeto*, kiu helpis vigligi la publikon pri naturprotektismo.
**Naturprotektismo** estas ampleksa filozofio kaj socia movado, kiu centras je zorgo pri konservado kaj plibonigo de la naturmedio, ambaŭ pro ĝi mem kaj ankaŭ pro ĝia graveco al civilizo. Naturprotektistoj ofte parolas pri planedo aŭ loko, kiu frontas al multego da gravaj kaj urĝaj minacoj, ofte kunligitaj kun troega konsumado, ekonomia kreskado, materiismo, disnatura konstruado, kaj eksplodkreskanta homa loĝantaro. Eble la plej problemiga afero laŭ naturprotektismo estas la moderna vidpunkto, ke la homara destino ne estas ligita al tiu de la natura mondo, kaj ke nia respondeco al naturo estas - je plej *bona* takso - limigita al la satigo de malprofundaj deziroj.

Plurmaniere, naturprotektistoj kaj naturprotektismaj grupoj klopodas doni al la naturmedio pli fortan voĉon en homaj aferoj, kaj luktas por vidigi al registaroj, industrioj, kaj aliaj institucioj, ke ekologio gravas, kaj ke ili plie respektu naturon. Multaj naturprotektistoj vidas komunan kaŭzon kun indiĝenaj komunumoj kaj aliaj subpremitaj grupoj, kiuj luktas por protekti sian tradician vivmanieron aŭ liberecon de la blinda komerco kaj aliaj tutglobaj atakoj.

Rilate naturprotektadon, oni povas diri, ke naturprotektismo estus la politika aŭ socia sinteno favora al la naturprotektado, dum tiu lasta temas pri preciza agado favore la protektadon de la naturo.

## Vidu ankaŭ

* Ekologio
* Ekosocialismo
* Kontraŭkapitalismo
* Medifavora
* Medikonservado
* Medipremio Goldman
* Naturprotekto
# Teroro (franca revolucio)

Ekzekutado de Maximilien Robespierre.
La **Teroro** (junio 1793 - 27-a de julio 1794), france Terreur, estis precipe violenta periodo de la franca revolucio, kiu daŭris unu jaron kaj du monatojn. Ĝi originis de konflikto inter rivalaj politikaj klanoj, nome la Ĝirondistoj kaj la Jakobenoj.

La periodo famiĝis pro amasa ekzekutado per gilotino de supozitaj "malamikoj de la revolucio". Ekzistas variaj taksoj de la preciza nombro da ekzekutitoj, inter 16 000 kaj 40 000. La plej famaj estis la franca reĝo Ludoviko la 16-a kaj la reĝino Marie-Antoinette.

La termino *La Teroro* referencante la periodon robespieran fiksiĝis dum la reakcio termidora kaj desegnas ĉiujn violentojn ĝis la 10a de Termidoro de jaro II. Robespiero mem fame eksplikis kial teroro estis necesa en revolucia medio: «*Se risorteco de registaro popola dum paco estas virto, tiu de registaro popola dum revolucio simultane estas virto kaj teroro: virto, sen kiu teroro estas fatala; teroro, sen kiu virto estas impotenta. Teroro ne estas alia afero ol justico prompta, severa, senceda; ĝi estas do emano de virto, malpli principo partikulara ol principo ĝenerala de demokratio, aplikata al plej urĝaj bezonoj de la patrio.*»

## Vidu ankaŭ

* Maximilien de Robespierre
* Komitato por publika savado
* Gilotino
* Montaruloj
* Ekzekuto
* Stalinismo - Granda purigo
* Maoismo - Kultura Revolucio

## Notoj
# Kontraŭrevolucio

La Milito de Vendée estis monarkia insurekcio kiu estis subpremita de la respublikaj fortoj en 1796.
**Kontraŭrevolucio** estas politika reago kontraŭ revolucio. Plej ofte tiu termino estas uzata ĉefe por aludi al politika aŭ milita insurekcio starigata kontraŭ politika procezo konsiderita ĝenerale aŭ almenaŭ de kelkaj sektoroj kiel pozitiva, tiel ke la kontraŭrevolucio estus konsiderata negativa.

Kontraŭrevolucia estas tiu kiu kontraŭas revolucion, partikulare tiu kiu agadas post revolucio por klopodi nuligi ĝin, tute aŭ parte. La adjekto "kontraŭrevolucia" aludas al sociaj movadoj kiuj celas restaŭri la staton de aferoj, aŭ la principojn, kiuj estis validaj dum la antaŭrevolucia epoko. Tiele kontraŭe al progreso, kontraŭrevolucio estas konsiderata kiel retroiro reen.

Striktasence kontraŭrevolucio povas esti pozitiva aŭ negativa en ties konsekvencoj; depende, parte, el la profita aŭ malprofita karaktero de la revolucio kiun oni celas nuligi, kaj el la naturo de tiuj kiuj estis de ĝi tuŝitaj. Por ekzemplo, la transira sukceso de Agis kaj Kleomeno de antikva Sparto restaŭrante la konstitucion de Likurgo estis konsiderata de Plutarko kiel kontraŭ-revolucia en pozitiva senco. Dum la Franca Revolucio la Jakobenoj vidis la Kontraŭrevolucion de Vendée kiel distinge negativa, dum ĝi estis forte subtenita de la ekzilitaj monarkiistoj, nome Katolika Eklezio, kaj la popolo de provincoj.

En Okcidento praktike post ĉiu grava revolucio okazis malaj reagoj. Post la Franca revolucio de 1789 okazis la Termidora kontraŭrevolucio, post la Rusa revolucio de 1917 okazis insurekcio de kontraŭkomunistoj kio rezultis en la Rusia enlanda milito ktp.

## Bibliografio

* Blum, Christopher Olaf, eldonisto kaj tradukisto, 2004. *Critics of the Enlightenment: Readings in the French Counter-Revolutionary Tradition*. Wilmington DE: ISI Books. Arkivigite je 2006-12-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Edmund Burke, 2006 (1790). *Reflections on the Revolution in France*. Pearson Longmans.
* Ghervas, Stella Arkivigite je 2013-01-24 per Archive.today, *Réinventer la tradition. Alexandre Stourdza et l'Europe de la Sainte-Alliance*. Paris, Honoré Champion, 2008. (ISBN 978-2-7453-1669-1)
* Thomas Molnar, 1969. *The Counter-Revolution*. Arkivigite je 2008-02-03 per la retarkivo Wayback Machine Funk & Wagnalls Co. ISBN 0-308-70424-X
* Schapiro, J Salwyn, 1949. *Liberalism and the Challenge of Fascism: Social Forces in England and France, 1815-1870*. McGraw-Hill: p. 364.
* Norbert Wójtowicz, Counterrevolution de Adrian Nikiel (Helsinki 8-12 IV 1998) Arkivigite je 2011-08-11 per la retarkivo Wayback Machine

## Eksteraj ligiloj

* alt.revolution.counter Arkivigite je 2016-11-12 per la retarkivo Wayback Machine rimedaro