Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Suda Karolino

| Suda Karolino *South Carolina* |
| --- |
| Subŝtato |
|  |
| Flago |
| subŝtato de Usono [+] |
|

---

 |
| Ŝtato | Usono |
|

---

 |
| Supermara alteco | 105 m [+] |
| Ĉefurbo | Columbia |
|  - koordinatoj | 34° N, 81° U (mapo)34-81 [+] |
| Plej alta punkto | Sassafras Mountain [+] |
| Plej malalta punkto | Atlantiko [+] |
| Akvokolektejo | 82 931 km² (8 293 100 ha) [+] |
| Areo | 82 931 km² (8 293 100 ha) [+] |
|

---

 |
| Loĝantaro | 5 118 425 [+] (1-a de aprilo 2020) |
| Denseco | 61,72 loĝ./km² [+] [+] |
|

---

 |
| Guberniestro | *Henry McMaster* (ekde 24-a de januaro 2017) |
|

---

 |
| Horzono | orienta horzono de Nordameriko, Ameriko/Nov-Jorko [+] |
| ISO 3166-2 | US-SC |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Suda Karolino (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Suda Karolino *South Carolina* (Suda Karolino)DEC |

 |
|

---

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Suda Karolino *South Carolina* |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **South Carolina** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

**Suda Karolino** - angle *South Carolina*, prononco laŭ la sistemo IFA [sˈa͡ʊθ kˌaɹəlˈa͡ɪnə] - estas unu el la subŝtatoj de Usono, laŭ enlanda kutimo ankaŭ foje nomataj simple "ŝtatoj", ĉar tio pli similas al la angla vorto "*states*", kvankam ne vere temas pri suverenaj ŝtatoj laŭ la difino de internacia juro. Ĝi estis unu el la 13 pra-usonaj kolonioj, kiuj ribelis kontraŭ la brita rego en la Usona Revolucio. Ĝia norda limo estas Norda Karolino, ĝia suda kaj okcidenta limo estas Georgio, kaj oriente estas la Atlantika Oceano. La Karolinoj nomiĝas honore de la Brita Monarĥo Karolo la 1-a de Anglio.

Suda Karolino fariĝis la 8-a subŝtato de Usono je la 23-a de majo 1788, post la epoko de Provinco Karolino.

Suda Karolino estis la unua subŝtato kiu provis secesii el la Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko, por starigi la Konfederaciitajn Ŝtatojn de Ameriko, kaŭzante la Usonan Enlandan Militon. La unua batalo de tiu ĉi milito okazis ĉe fortikaĵo *Sumter*, kiu situas sur insulo en la haveno Charleston.

* Loĝantaro: 4 012 012 (en 2000)
* Ĉefurbo: Columbia

## Aliaj urboj

* Anderson
* Greenville
* Spartanburg

## Vidu ankaŭ

* Listo de kantonoj de Suda Karolino

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (angle)
# Ţ

T kun komo, S kun komo kaj T kun subhoko S kun subhoko, Times New Roman.
La **Ţ**, **ţ** (t kun subhoko) estas litero de la latina alfabeto. Ĉi tiu litero formas parton de la alfabeto de pluraj tjurkaj lingvoj. Ofte oni uzas kiel anstataŭo de la rumana litero Ț (t kun komo), kiu reprezentas la sonon de la esperanta c.

## Vidu ankaŭ

* Subhoko
* Diakrita signo
* Ț

## Referencoj
# Piemonta lingvo

|  |
| --- |
| **piemonta lingvo (Piemontèis)** |
|  |
| **lingvo • moderna lingvo** |
| **Gaŭlo-itala lingvaro • Piedmontese–Lombard** |
| **Parolata en** | regiono Piemonto en nordokcidenta Italio
 |
| **Parolantoj** | 2 000 000
 |
| **Denaskaj parolantoj** | ĉ. 2 milionoj
 |
| **Skribo** | latina
 |
| **Lingvistika klasifiko** |
| hindeŭropa
Italika
Latinida
Gaŭlo-latinida
**piemonta lingvo**  |
| **Lingva statuso** | 3 sendube endanĝerigita
 |
| Lingvaj kodoj
 |
| **Lingvaj kodoj** |  |
| **ISO 639-2** | roa
 |
| **ISO 639-3** | pms
 |
| **SIL** | pms
 |
| **Glottolog** | piem1238
 |
| **Angla nomo** | Piedmontese
 |
| **Franca nomo** | piémontais
 |
| **Vikipedio** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vizitu vikipedion **en la nekonata lingvokodo lingvo**!
 |

 |
|  |

La **piemonta lingvo** (piemonte *Piemontèis*, itale *Piemontese*) estas latinida lingvo tradicie konsiderata dialekto de la itala lingvo, kiun parolas proksimume 2 milionoj da homoj en la regiono Piemonto en nordokcidenta Italio. Ekde la jaro 1981 ĝi estas de la Konsilio de Eŭropo oficiale agnoskita kiel malplimulta lingvo kaj troviĝas en la ruĝa listo de endanĝerigitaj lingvoj de Unesko. La lingvo apartenas al la okcidentlatinidaj lingvoj kaj listiĝas inter la gaŭlo-latinidaj lingvoj: fakte ĝi pli similas al la franca aŭ okcitana lingvoj ol al la norma itala lingvo, kiu apartenas al la orientlatinidaj lingvoj. Pralingvo de la piemonta estas la mezepoka vulgara latino, kiu miksiĝis kun lokaj keltaj lingvoinfluoj. Multaj vortoj venis el la arpitana lingvo, el keltaj kaj ĝermanaj lingvoj.

Kiel skriba lingvo la piemonta uziĝas ekde la fino de la 12-a jarcento. Dum la 16-a jarcento evoluis vasta literaturo kun nacilingva karaktero, kiu ampleksis ĉiujn literarajn formojn, poemojn samkiel romanojn, dramojn kaj epopeojn. Ekde la 19-a jarcento ankaŭ ekestis natursciencaj, lingvistikaj kaj literaturkritikaj tekstoj.

Ekzistas aparta vikipedia branĉo en la piemonta lingvo, kaj inter la kleruloj estis la ĵurnalisto Tavo Burat.

## Eksteraj ligiloj

* retejo de "Gioventura Piemontèisa", movado por la lingva identeco piemonta (paĝoj piemontlingvaj)

|  |
| --- |
| **La Patro Nia** |
| Pare nòst, ch'it ses ant ij Cej,
ch'a sia fàit sant tò nòm,
ch'a ven-a tò regn,
ch'a sia fàit tò vorèj,
coma 'n cel parèj an tèra.
Dane ancheuj nòst pan ëd mincadì,
e gavne nòstri débit,
'me noi i-j gavoma a nòsti debitor.
E lassne nen an tentassion,
ma liber-ne dal mal.

Àmen.

 |

Mapo pri la piemonta lingvo
# Pomponio Mela

| **Pomponio Mela** |
| --- |
|  Rekonstruaĵo de la Monda mapo de Pomponio Mela fare de Konrad Miller (1898).
 |
|  |
| Persona informo
 |
| **Pomponius Mela**  |
| **Naskiĝo** | aktiva en 12 en Romia imperio
 |
| **Morto** | aktiva en 45 en Romia imperio
 |
| **Lingvoj** | latina vd |
| **Ŝtataneco** | Roma regno   vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | geografo  verkisto  historiisto   vd |
| **Laborkampo** | geografio  vd |
| Verkado
 |
| **Verkoj** | Chorography vd |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Pomponio Mela** aŭ **Pomponio Melo** (m. 45) naskiĝis en *Tingentera* (Algeciras), en la 1a jarcento, estis hispanromia geografo kiu vivis dum la regadoj de la imperiestroj Kaligulo kaj Klaŭdjo. Li mortis ĉirkaŭ la jaro 45.

Lia plej fama verko, pro kiu li estis citita de Plinio la Maljuna, estis geografia kompilo komponita de tri volumoj kun titolo *De Chorographia* (ĥorografio), nomita ankaŭ *De situ orbis* (Pri la lokoj de la mondo), kaj kiu, nur pro aludo al la konkero de Bretonio (jaroj 43 kaj 44), devis esti verkita en tiu jardeko de la 1a jarcento.

## Notoj
# Olavo la 1-a (Norvegio)

| **Olavo la 1-a de NorvegioOlav Tryggvesson** |
| --- |
| **Reĝo de Norvegio** |
|  |
| **Regado** | 995–1000
 |
|  |
| Persona informo
 |
| **Olav Tryggvason**  |
| **Naskiĝo** | 968 en Norvegio
 |
| **Morto** | 9-an de septembro 1000 (1000-09-09) en Battle of Svolder
 |
| **Mortis pro** | morto dum batalo  vd |
| **Lingvoj** | malnovnordlanda vd |
| **Ŝtataneco** | Norvegio   vd |
| Familio
 |
| **Dinastio** | Dinastio de Harald Belhara vd |
| **Patro** | Tryggve Olafsson (en)   vd |
| **Patrino** | Astrid Eiriksdatter (en)   vd |
| **Gefratoj** | Astrid Tryggvesdatter (en)   vd |
| **Edz(in)o** | Geira (en)   Tyra de Danio  Gudrun Skjeggesdatter (en)    vd |
| **Infanoj** | Tryggvi the Pretender (en)   ( )  vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | batalisto  monarko   vd |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Olavo la 1-a Tryggvesson** (naskiĝinta en 968, mortinta la 9-an de septembro 1000) estis reĝo de Norvegio.

## Vivo

La filo de Tryggve Olavsson kaj pranepo de Harald Hårfagr havis neregulitan vivon post la murdo de la patro kiu estis estinta subreĝo norvegia. Li elmigris kune kun la patrino. En Anglio li konvertiĝis je kristanismo kaj militiris ŝipe en 995 hejmen. Tie li agnoskitis kiel reĝo post la mortigo de Håkon Sigurdsson. Li ege apogis kristanigon konstruigante la unuan kirkon kaj fondante la setlejon Nidaros (Trondheim). Al li oni atribuas la unuan kulturan genocidon, kaj ŝajne li ligis la Seiðr -praktikantoj de la antikva nordia religio- en la "skerry" -malgrandaj rokoj antaŭ la norvega marbordo- dum la supreniro de la tajdo por ke ili sufokiĝu lante.

Reveninte el kampanjo al Wenden (Pomerio) li venkitis fare de la malamikaj reĝoj Sven Forkbarba (Danio) kaj Olaf (Svedio). Kuraĝe defendante sin li finfine ĵetis sin je la maro.

## Vidu ankaŭ

* Listo de norvegaj reĝoj

## Fonto

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 15. Leipzig 1908, p. 20, kio legeblas tie ĉi interrete.
# East Dunbartonshire

| East Dunbartonshire |
| --- |
| skote *Aest Dunbartanshire*, skotgaele *Siorrachd Dhùn Bhreatainn an Ear* |
| administra regiono |
|  |
| Blazono |
| konsilia areo en Skotlando [+] |
|

|   Ĝemelurboj |
| --- |
| Corbeil-Essonnes, Yoichi [+] |

 |
|

---

 |
| Lando | Skotlando |
|

---

 |
| Koordinatoj | 56° N, 4° U (mapo)55.933333333333-4.2166666666667 |
| Ĉefurbo | Kirkintilloch |
|  - koordinatoj | 56° N, 4° U (mapo)55.933333333333-4.2166666666667 [+] |
|

---

 |
| Akvokolektejo | 174,49 km² (17 449 ha) [+] |
| Areo | 174,49 km² (17 449 ha) |
|

---

 |
| Loĝantaro | 108 640 [+] (2019) |
| Denseco | 622,62 loĝ./km² |
|

---

 |
| ISO 3166-2 | GB-EDU |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| East Dunbartonshire (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |
| East Dunbartonshire en Skotlando |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| East Dunbartonshire (Skotlando)DEC |

 |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| East Dunbartonshire (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|  |
| East Dunbartonshire |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **East Dunbartonshire** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

**East Dunbartonshire** (jen angle, skote *Aest Dunbartanshire*, skotgaele *Siorrachd Dhùn Bhreatainn an Ear*, do "orienta Dunbartonshire") estas unu el la 32 lokaj administraj regionoj ("konsiliaj areoj") de Skotlando. Kiel indikas la nomo, ĝi estas (la orienta) parto de la samnoma historia brita graflando (en Skotlando nomata *ŝiro*) *Dunbartonshire*, sed ankaŭ entenas teritoriojn de la historiaj britaj graflandoj *Lanarkshire* kaj *Stirlingshire* - antaŭe ĝi estis parto de la pli larĝa historia kelta reĝlando Strathclyde. Administra centro de la konsilia areo estas la urbo Kirkintilloch.

Laŭ la stato de 2019 en la regiono vivis 108 640 loĝantoj sur areo de 174,49 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 623 loĝantoj/km².

La areo situas nordokcidente de la urbego Glasgovo kaj entenas multajn suburbojn de ĝi. Krom tiun urbegon kaj la najbaran teritorion de West Dunbartonshire (do okcidenta *Dunbartonshire*), la konsilia areo bordas la regionojn North Lanarkshire kaj Stirling.
# Fikcia universo

**Fikcia universo** aŭ **imaga mondo** estas konsekvenca fikcia fono kiu inkludas malsamajn elementojn de la reala mondo. Ankaŭ, ekzistas signifa interkovro inter la fikcia universo kaj terminoj kiel ekzemple komuna universo, paralela universo, alternativa historio kaj interseriaĵo (angle Crossover).

La fikcia universo povas enhavi fikciajn urbojn, landojn kaj eĉ planedojn - krom la ekzisto de inventitaj roluloj same kiel okazaĵoj kiuj okazas en la fikcia verko. Inter la fikcia universo kaj la reala mondo povas ekzisti malmultaj punktoj de simileco se entute, kun malsamaj faktoj de la reala mondo kaj ĝia historio kaj eĉ kun imagaj principoj de tempo kaj spaco kiuj kontraŭdiras la leĝojn de la naturo aŭ kun fikciaj kaj fantastaj elementoj tiaj kiel magio kaj vojaĝado je rapido superanta la lumrapidon.

De nememorebla tempo, homoj emis krei fikcian ekrakonton kaj disvolviĝis ĝin por fine verki kredindajn kaj mirinde detalajn paralelajn universojn. La kialoj de tiu homa bezono estas multaj : provi kompreni la ĉirkaŭan realecon, kritiki tiun realecon, forfuĝi de ĝi, aŭ por la arta kaj simpla deziro krei kaj modifi propravole. Ne ĉiam estas facila afero por la kreinto mem diri ĉu sia verko estas fikcia pro la necerto de realeco de sia ĉirkaŭan medion.

*Tie ĉi estas listigotaj la plej gravaj fikciaj universoj indaj de la tutmonda kultura heredaĵo. Sed ne temas pri mikspoto, tial antaŭ ol aldoni ian ajn universon, **bonvolu NEPRE legi tiun**!*

## Fikciaj universoj komence literaturaj

| Verkonomo
 | Aperjaro
 | Kreintoj
 | Ĝenro
 | Lando
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| James Bond (fikcia universo)
 | 1953
 | Ian Fleming
 | Spionado
 | Britio
 |
| Meztero (fikcia universo)
 | 1937
 | J.R.R. Tolkien
 | Fantasto
 | Britio
 |

## Fikciaj universoj komence bildliteraturaj

| Verkonomo
 | Aperjaro
 | Kreintoj
 | Ĝenro
 | Lando
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Kōkaku Kidōtai (fikcia universo)
 | 1989
 | Masamune Shirow
 | Ciberpunko
 | Japanio
 |
| Smurfo (fikcia universo)
 | 1958
 | Peyo
 | Fantasto
 | Francio
 |
| Spider-Man (fikcia universo)
 | 1962
 | Stan Lee, Steve Ditko
 | Fantasto / Superheroo
 | Usono
 |

## Fikciaj universoj komence filmaj

| Verkonomo
 | Aperjaro
 | Kreintoj
 | Ĝenro
 | Lando
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Alien (fikcia universo)
 | 1979
 | Ridley Scott
 | Sciencfikcio / Hororo
 | Usono
 |
| Back to the Future (fikcia universo)
 | 1985
 | Robert Zemeckis
 | Fantasto / Komedio
 | Usono
 |
| Star Wars (fikcia universo)
 | 1977
 | George Lucas
 | Sciencfikcio / Kosma opero
 | Usono
 |

## Fikciaj universoj komence videoludaj

| Verkonomo
 | Aperjaro
 | Kreintoj
 | Ĝenro
 | Lando
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Tomb Raider (fikcia universo)
 | 1996
 | Toby Gard, Phil Campbell
 | Objektiva pafludo
 | Britio
 |
| Final Fantasy (fikcia universo)
 | 1987
 | Square Enix
 | Rolludo
 | Japanio
 |
| Metal Gear (fikcia universo)
 | 1987
 | Kojima Hideo
 | Ŝtelmova ludo
 | Japanio
 |

## Internaj ligoj

* Fikciulo
* Franĉizo (populara kulturo)
* Kategorio:Fikciaj universoj

## Eksteraj ligiloj
# 1128

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
11-a jarcento |
**12-a jarcento**
| 13-a jarcento
| ►

◄ |
1090-aj jaroj |
1100-aj jaroj |
1110-aj jaroj |
**1120-aj jaroj**
| 1130-aj jaroj
| 1140-aj jaroj
| 1150-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1124 |
1125 |
1126 |
1127 |
**1128**
| 1129
| 1130
| 1131
| 1132
| ►
| ►►

| **1128 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1128 *MCXXVIII* |
| Ab urbe condita
 | 1881
 |
| Armena kalendaro
 | 577 ԹՎ ՇՀԷ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -716 – -715
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1183 – 1184
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1050 – 1051
 |
|  - *Kalijugo* | 4229 – 4230
 |
| Budhisma kalendaro
 | 1672
 |
| Ĉina kalendaro
 | 3764 / 3824 – 3765 / 3825 丁未 – 戊申
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1120 – 1121
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -664 - -663
 |
| Hebrea kalendaro
 | 4888 – 4889
 |
| Holocena kalendaro
 | 11128
 |
| Irana kalendaro
 | 506 – 507
 |
| Islama kalendaro
 | 521 – 523
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 1788 (皇紀1788年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11128
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 3461
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 1671
 |

En la jaro **1128** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* 13-a de januaro: Dum la Koncilio de Troyes estis rekonita la sendependeco de la Ordeno de Templanoj.

## Unuaj dokumentaj mencioj

* Le Grand-Saconnex kiel *Saconai* (hodiaŭ urbo en Kantono Ĝenevo en Svislando).

## Naskiĝoj

## Mortoj