Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Omajadoj

Mapo de la kalifujo dum la Dua Fitno ĉirkaŭ 686. La areo ombrita per ruĝo reprezentas la proksimuman teritorion de la Umajadoj, dum la areoj ombritaj per blua, verda kaj flava respektive reprezentas la teritoriojn de la Meka-bazita kalifo Abd Allah ibn al-Zubayr, la por-Alida reganto de Kufao Mukhtar al-Thaqafi, kaj la Ĥariĝitoj.

| **Omajadoj** |
| --- |
| Dinastio
 |
|  |
| **klano • nobela familio** |
| **Apero** | 661 vd |
| **Lando** | Omajada kaliflando • Emirlando de Kordovo • Kaliflando de Kordovo vd |
| **Religio** | islamo vd |
| Dinastiaj rilatoj
 |
| **Fondinto** | Mu'aŭija ibn Abi Sufjan vd |
| **Branĉo de** | Mezepoka Egiptio vd |
| Regadoj
 |
| Kalifoj de Omajada Kaliflando
 |
| **Dum** | 661-750
 |
| Emiroj de Kordova Emirlando
 |
| **Dum** | 756-929
 |
| Kalifoj de Kordova Kaliflando  |
| **Dum** | 929-1031
 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

La **Umajadoj** aŭ **Omajadoj** (arabe **بنو أمية**, *Banū Umajja* aŭ **الأمويونal-Umaŭijjūn*; perse **امویان**, *Omaviyân*; turke *Emevi*) estis reĝa familio de la araba popolo kiu regis unue en la Omajada kaliflando, en Oriento, kun ĉefurbo en Damasko, kaj poste en la kaliflando de Kordovo, en Al-Andalus, kun ĉefurbo en Kordovo.

La Umajadoj estis klano de la tribo Kurajŝo, de Mekko, al kiu apartenis Mahometo. La prapatro kiu nomigas la familion, Umajja ibn Abd Ŝams, estis nevo de Haŝimo, praavo de Mahometo.

## Umajadoj

### Umajada Kaliflando

* Kategorio:Omajadaj kalifoj

### Kordovo

Anglalingva genealogia arbo de la dinastio. Blue aperas la kalifo Utman, unu el la 4 kalifoj ortodoksaj. Verde aperas la omajadaj kalifoj de Damasko. Flave la omajadaj emiroj de Kordovo. Oranĝe la omajadaj kalifoj de Kordovo (noto: Abderramán III estis emiro ĝis 929, kiam li proklamiĝis kalifo). Oni inkludas la parencecon de la dinastianoj kun la profeto Mahometo, markate majuskle.
* Alhakamo la 1-a
* Abd ar-Rahman la 2-a

## Referencoj

La moskeo de Kordovo, la plej konata monumento de la Omajadoj en okcidento
# Anemometro

Ventometro
**Anemometro** (el la greka *ἀνεμος*, «*anemos*», esperante «vento») aŭ **ventometro, ventomezurilo** estas aparato por mezuri rapidon kaj direkton de la vento. Ĝi havas du gravajn tipojn: la kulera kaj la helica anemometro. Ĉe la kulera ventomezurilo lokiĝas tri kuleroj sub la direktomontrilo, sur eta akso. Ĉe la helica ventomezurilo, la helico estas lokita sur pinton de la direktomontrilo aŭ sub tiu.

Oficiale, oni devas lokigi la anemometron en alto de 10 m super la grundo.
# Rapido

La **rapido** estas la ŝanĝo de loko en difinita tempo. Matematike ĝi estas la unua derivaĵo de la koordinato laŭ la tempo. Vektora rapido estas simila, sed ĝi ankaŭ priskribas la direkton de la movo. Fiziko mezuras rapidon laŭ la SI-sistemo en metroj en sekundo (m/s).
Alia mezuro ofte uzata estas "kilometroj en horo" (km/h = 0,2778 m/s), en Usono ankaŭ "mejloj en horo" (mi/h = 0,447 m/s).
Laŭ la teorio de la relativeco la plej granda ebla rapido de mashava objekto estas la rapido de lumo (en vakuo).

Bazaj formuloj de rapido:

momenta rapido laŭ x-akso WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

meza rapido WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 kie *s* estas distanco de movo, kaj *t* estas la tempointervalo dum kiu la movo ekzistis.

La radiusa rapido estas la rapido de objekto mezurita laŭ la direkto de la vidlinio kiu ligas tiun objekton al la observanto. Ĝi havas negativan valoron kiam la objekto alproksimiĝas. Ĝi havas pozitivan valoron kiam la objekto foriras.

---

**Rapido** estas ankaŭ nomo de stenografia sistemo adaptita el la germana al esperanta uzo en frua 20-a jarcento de Karl Wallon.

## Proverbo

Ekzistas pluraj (21, kaj 3 pri malrapido) proverboj pri rapido en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Tro rapida riĉiĝo diablon ĝojigas* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Malsano venas rapide, foriras rigide. Malfeliĉo venas rajde, foriras piede.* **”** |

 |

* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Pripensu malrapide kaj agu decide.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Oni prenas avide, oni redonas malrapide.* **”** |

 |

## Referencoj
# Veterprognozo

Veterprognozo povas savi vivojn; jen la prognozita vojo de la uragano Rita.
**Veterprognozo** estas publika anonco pri meteologie prognozita vetero en la sekvaj tagoj.
Veterprognozo baziĝas je konoj pri meteologio, modernaj teknikaj informkaptiloj kaj komputika simulado.

Historio de veterprognozo estas tre maljuna, sed la moderna scienco ekzistas ekde la fino de la 19-a jarcento kaj la komenco de la 20-a jarcento.

## Institucioj

* Germana Veterservo

## Eksteraj ligiloj

* Veterprognozo tutmonda Arkivigite je 2009-06-01 per la retarkivo Wayback Machine esperante
# Ciklono

Uragano Ivan en Kariba Maro, 7-an de septembro 2004
Laŭ meteorologio, **ciklono** estas rotacio de iom da alta aerpremo ĉirkaŭ areo de malalta aerpremo, kiu plejofte ekigas nubojn kaj precipitaĵojn. Pro la Koriolis-forto la rotacio estas kontraŭhorloĝdirekte en la norda duonglobo kaj horloĝdirekte en la suda duonglobo.

Tre fortaj ciklonoj povas kaŭzi trombojn: tornadojn, uraganojn kaj tajfunojn. La centro de ciklono nomiĝas "okulo de la ciklono".

Komparo de la aeromovoj inter ciklono kaj anticiklono en la norda duonglobo.
Diagramo de tropika ciklono
Animita uragano en norda duonglobo

## Klasado de ciklonoj

* Oni uzas la skalon de Beaufort (gradoj de **1** ĝis **12**) por indiki la **fortecon de la ventoj**.
* La **forteco de la tropikaj ciklonoj** estas aparte klasita per la skalo de Saffir-Simpson de **1** ĝis **5**.

Krom la tropikaj ciklonoj ekzistas ankaŭ: ekstertropikaj ciklonoj, subtropikaj ciklonoj kaj polusaj ciklonoj.

## Listo de ciklonoj

* Ciklono Gonu
* Ciklono Jasi
* Ciklono Nargis

## Vidu ankaŭ

* Kontraŭciklono
* Tajfuno
* Uragano

## Bibliografio

* Rilex, Denis kaj Lewis Spolton 1987: *Vetero kaj Klimato de la Mondo*, UEA, Roterdamo, 131 paĝoj, ISBN 92 9017 035 2
# Metro en sekundo

**Metro en sekundo** aŭ **metro por sekundo** (simbolo : **m/s** aŭ **m·s−1**) estas derivata mezurunuo pri rapideco en la Sistemo Internacia de Unuoj (SI).

Ĝi estas difinata per la distanco, en metroj, trapasata dum unu sekundo.

Marŝanta homo iras je ĉirkaŭ 1 ĝis 2 metrojn sekunde. La lumrapideco (aŭ rapideco de la lumo) estas fiksata laŭ difino al 299 792 458 m/s.

**1 metro en sekundo** = 3,6 kilometroj en horo.

**1 kilometro en sekundo** = 1000 metroj en sekundo = 3 600 kilometroj en horo.

En imperia sistemo (aŭ angla sistemo):

1 metro en sekundo = 3,2808 futoj en sekundo = 2,2369 mejloj en horo.

## Fontoj

## Eksteraj ligiloj

* Internacia Buroo pri Pezoj kaj Mezuroj - SI
# Unuo

**Unuo** povas esti

1. Abstrakta kvanto, rigardata kiel la elementa nombro, kiu servas por formi la ceterajn.
2. **Mezurunuo** - difina kvanto, elektita por taksi (mezuri) per komparo la valoron de fizikaj grandoj, kalkulante, kiom da fojoj ili enhavas tiun kvanton aŭ frakcion de ĝi.
3. Relative memstara parto de pli granda tutaĵo (ekzemple de ŝtato, armeo, fabriko, maŝino ktp.) kiu plenumas specifan funkcion.
4. Substantivo derivita de la numeralo **unu**.
5. **Unuo (ringa teorio)**
6. **Imaginara unuo** (skribata kiel *i* aŭ *j*) estas kompleksa nombro difinita per la propraĵo ke ĝia kvadrato egalas al -1.
# Nodo (kunigo)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri interplektaĵo de fadeno. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Nodo.* |

Kelkaj nodoj 1. ? angle *Yarn knot* #2688
2. ? angle *Manrope knot* #847
3. Avina nodo #1206
4. ? angle *Wall and crown knot* #670, #671
5. ? angle *Matthew Walker knot* #681
6. ? angle *Shroud knot* #1580
7. ? angle *Turk's head knot* #1278, #1397
8. Simpla nodo, Oknodo #514, #520
9. Rekta nodo #1402
10. ? angle *Two half-hitches* #54
 # = ABoK numero (The Ashley Book of Knots)
Diversaj nodoj
**Nodo** estas maniero kunigi kelkajn kablojn (ŝnurojn, bendojn, fibrojn, fadenojn) per interplektado.

Nodoj estadas por:

* 1 - Plidikigi finon de kablo;
* 2 - Kunigi du kablojn;
* 3 - Kunigi tri aŭ plimulte kablojn;
* 4 - Fari memstaran buklon;
* 5 - Kunigi kablon al solidaĵo.

Laŭ Francisko Azorín **nodo** estas *Punkto kie konverĝas, kunkruciĝas aŭ kunligiĝas fadenoj, ŝnuroj, stangoj, arbobranĉoj, k. c.de hospitalo, kie la majstro instruas siajn disĉiplojn farante antaŭ ili la diagnozojn ĉe la malsanuloj.* Li indikas etimologion el la latina *nodus* (nodo). Kaj li aldonas tipoterminojn simpla, duobla, masonista, marista, teksista.

Nodigi plastajn fadenojn estas malfacile ĉar tia fadeno estas tre glita kaj nodo emas meme disnodiĝi. Estas specialaj nodoj, kiuj ne disnodiĝas en plastaj fadenoj.

Nodigi ŝtalajn kablojn kutime ne eblas.

Firmo de kablo kun nodo aŭ de du kunnodigitaj kabloj estas ĉirkaŭ 50% ... 90% de firmo de la fonta kablo.

La vorto **nodo** havas ankaŭ aliajn sencojn, vidu apartigilon.

## Vidu ankaŭ

* Simpla nodo
* Rekta nodo
* Avina nodo
* Bopatrina nodo
* Refnodo
* Plata nodo
* Gordia nodo
* Splisado
* Nodo de Salomono
* Midŝipmana nodo

## Notoj

## Eksteraj ligiloj

* Skoltaj nodoj (arkivo)
# Kilometro en horo

Taĥometro
**Kilometro en horo**, **kilometro dum horo** (marko **km/h**, resp. **km·h−1**) estas fizika unuo de rapideco. Ĝi indikas, kiom da kilometroj en/dum horo pasos objekto moviĝanta per konstanta rapideco.

## Transigo en aliajn unuojn

* Metro en sekundo: 1 m/s = 3,6 km/h, 1 km/h = 0,2777… m/s
* Mejlo en horo: 1 mph = 1,6094 km/h, 1 km/h ≈ 0,621 mph
* Knoto: 1 kt = 1,852 km/h, 1 km/h ≈ 0,54 kt

## Vidu ankaŭ

* Taĥometro
* Taĥografo
# Helico

Ĉi tiu artikolo temas pri movilo. Por aliaj signifoj vidu la artikolon helico (apartigilo).

| Helico
 |
| --- |
|  |
| Helico de ŝipo
 |
| **veturila parto • fluid accelerator • maŝinelemento • rotoro • propulsor • propulso** |
|  |

**Mov-helico** estas alohava ŝraŭbforma (helico-forma) aparato (movilo), uzanta la rotaciomomanton de motoro aŭ gasturbino por estigi tir-puŝforton en aero aŭ en akvo. Ĝi movas helpe de aloj, kiuj estas ekipitaj normalokaze steloforme.

## Efika principo kaj uzo

La alo estas tiel formita kaj direktita, ke ĝi estas oblikve aŭ asimetrie ĉirkaŭfluata dum la rotacio en la medio, ekz. aero aŭ akvo. Tiel estiĝas premo, kiu antaŭenpuŝas la pelitan objekton. Ĉiu unuopa alo kaŭzas dinamikan levoforton, oblikve direktitan (puŝon).

Helico de aviadilo "Corsair"
Tiuj efikoj movas la veturilojn, ĉefe ŝipojn, aerkusenajn boatojn, helican marĉoboaton, motorajn aviadilojn kaj helikopterojn, produktante aerfluegon per helico aŭ ventoliloj. La helico signifas en malvasta senco nur tiun aparaton, kiu transdonas povumon al la ĉirkaŭa medio. Per inverso de la rotciasencumo de helico, la movo de veturilo inversas.

La mala procezo, kiam io akceptas povumon el la ĉirkaŭa medio okazas ekz. ĉe energioprodukto per turbinoj aŭ ventradoj tra generatoro. Tiujn oni nomas kelkfoje repeleroj.

Teorie, la helico rigardeblas kiel rotacianta ´padelo (kun plata efika surfaco), kaj la estiĝanta levforto signifas la tirforton (movforton). Ĉar la ĉerande lokataj helicaj partoj moviĝas per la plej granda rapideco, oni povas atingi la plej grandan levforton. Ju pli la longeco de la padelo estas granda, des pli la tanĝanta rapideco estas alta; komparante helicon kun longaj aloj kaj helicon kun mallongaj aloj, por la sama randa rapideco la helico kun longaj aloj malpliiĝas. .

## Diversaĵoj

* ĝustigebla helico: ties aloj estas ĝustigeblaj al dezirata paŝo en ripozstato;
* variigebla helico: ties aloj estas eĉ ĝustigeblaj dum rotacio;
* aliaj: dekstruma, livuma helico; puŝa helico (produktanta kunpremon en sia ŝafto); tira helico (produktanta streĉon en sia ŝafto).

Rotacikontrolo de EP-3E Orion en la Usona mararmeo
Helicoj de Hecules C4 (RAF)
## Vidu ankaŭ

* Duobla helico
* Padelo
* Kavitacio (estiĝo de danĝeraj aerveziketoj)
# Aparato

**Aparato** estas komplekso el iloj, maŝinoj, aŭ instrumentoj, kiu servas por specifa funkcio.

La vorto devenas de la latina *aparator*, "pretiganto".

Kontraste al maŝino transformo de energio ne estas esenca funkcio de aparato.
En komputado **aparato** estas fizika unuo apartenanta al aparataro, kiu kune kun programaro funkciigas komputilon.

## Ekzemploj

* Semomaŝino
# Glisilo

Unuseĝa glisilo DG800, malpeza ĉar fabrikita el vitrofibroj
Duration: 1 hour, 54 minutes and 25 seconds.1:54:25Epizodo de podkasto Kern.punkto pri glisaviadiloj. De kie venas glisaviado kaj kiel ĝi funkcias? Laŭ kiaj principoj aviadiloj senmotoraj povas grimpi? Ĝis kia alteco?
**Glisilo** estas senmotora aerodino, kiun alia kunpoveja aviadilo per vinĉo tiras supren, kaj poste per kiu oni glisflugas en la aero.

La glisilo estas la unua formo de aviadilo. Dum la flugo, glisilo uzas relativan venton por ricevi levforton sen uzo de motoro. Glisilo ne bezonas fuelon, sed danĝeras kiam ĝi tro perdas rapidecon, ĉar ĝi ne scias ricevi aldonan levforton el povumejo. Pluraj aviadpioniroj kiel Otto Lilienthal mortis dum flugo pro tiu problemo.

Nuntempe la flugo de glisilo determiniĝas laŭ la vetero de fluga tago kaj reguliĝas de civila aviada aŭtoritato.

Modernaj glisiloj havas glisrilaton inter 1:30 kaj 1:70 aŭ pli, t.e. ke ili povas flugi 70 m kun altecperdo de nur 1 m. La laŭ stato de la jaro 2005 plej efika glisilo, nomata ETA, kun enverguro de pli ol 30,90 m, havis estimitan glisrilaton superan al 1:70.

## Eksteraj ligiloj

* germania retejo pri glisiloj kun multaj informoj pri glisado
* svislanda retejo kun ligiloj al kluboj en Svisio
* francia retejo Arkivigite je 2010-07-20 per la retarkivo Wayback Machine
# Vektoro

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri matematika objekto. Por termino en epidemiologio rigardu la paĝon Vektoro (epidemiologio).* |

Du vektoroj WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 kaj WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 kaj ilia vektora sumo.
**Vektoro** estas matematika objekto kiu estas difinita per nombro (sia longo, aŭ normo) kaj sia direkto. Oni povas desegni ĝin per sago.

Pli ĝenerale, en la lineara algebro vektoro estas difinita kiel elemento de vektorspaco. Tiu estas multe pli ampleksa difino, kiu entenas krom la "ordinarajn" geometriajn vektorojn, kaj krom *n-dimensiajn* vektorojn (n pozitiva entjero), ankaŭ diversajn aliajn matematikajn objektojn (nombrojn, vicojn, funkciojn kaj bildigojn). Laŭ tiu difino ankaŭ ĉiuj tensoroj estas vektoroj.

En la diferenciala geometrio, la fiziko kaj la tekniko la esprimo *vektoro* plej ofte alcelas la geometrian vektoron de la eŭklida spaco, kiu estas difinta de sia longeco kaj direkto. Ekzemploj estas situa vektoro, vektora rapido, impulso, forto, momanto kaj akcelo. Laŭ ĉi tiu difino vektoro estas unuagrada tensoro.

En matrica algebro, vektoro estas *n×1* matrico - kolumna vektoro aŭ *1×n* matrico - linia vektoro. Ĉi tiuj vektoroj estas prezentoj de geometria vektoro en iu bazo.

## Operacioj per vektoroj

### Adiciaj

Adicio de vektoro plus vektoro rezultigas vektoron. Subtraho estas sama kiel adicio kun inversa vektoro.

### Multiplikaj

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Multipliko de vektoroj.
* Skalara multipliko -- unu vektoro kaj unu skalaro eniras, rezulto estas vektoro
* Skalara produto -- du vektoroj eniras, rezulto estas skalaro
* Vektora produto -- du vektoroj eniras, rezulto estas vektoro

## Vidu ankaŭ

* Atraktoro
* Vektora kalkulo
* Vektora spaco

## Aliaj projektoj
# Vikimedia Komunejo

| **Vikimedia Komunejo** |
| --- |
| Vikimedia Komunejo |
| **Vikimedia enhavoprojekto • Wikimedia multilingual project • arkivo • vikio kun skriptkonverto • fota arkivo • uzant-generita enhavplatformo • interreta serĉilo** |
| **Retadreso** | commons.wikimedia.org |
| **Kategorio** | Reta enciklopedio
 |
| **Lingvo(j)** | Multaj
 |
| **Posedanto** | Fondaĵo Vikimedio
 |
| **Registriĝo** | libervola
 |
| **Fondiĝo** | 7-a de septembro 2004
 |
| **Stato** | aktiva
 |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | Wikimedia Commons search (en)   vd |

 |
|  |

| Vikimedia Komunejo
 |
| --- |
|  |
|  |
| **Vikimedia enhavoprojekto fota arkivo uzant-generita enhavplatformo vikio kun skriptkonverto Wikimedia multilingual project (en)  arkivo interreta serĉilo**  |
| Komenco
 | 7-a de septembro 2004 vd |
| Lando*j* | internacieco vd |
| **Situo** | sen valoro
 |
| **Fondinto*j | Erik Möller • Jimmy Wales • Fondaĵo Vikimedio vd |
| **Posedata de** | Fondaĵo Vikimedio vd |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | Wikimedia Commons search (en)   vd |

 |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
|  |

La **Vikimedia Komunejo** aŭ simple **Komunejo** (angle Wikimedia Commons aŭ simple **Commons**) estas projekto de la Fondaĵo Vikimedio, kiu ekis la 7-an de septembro 2004. La projekto celas konstrui centran datumbazon de bildoj, filmoj kaj muziko. La dosieroj en la centra datumbazo estas rekte atingeblaj en ĉiuj lingvoj, inkluzive de Vikipedio, Vikivojaĝo, Vikifontaro, Vikicitaro, Vikivortaro, Vikinovaĵoj, Vikilibroj kaj Vikispecioj, aŭ elŝutitaj por ekstere uzo.

La dosieroj en la Komunejo (krom kelkaj emblemoj de projektoj de Vikimedio) estas liberaj verkoj, kaj oni rajtas uzi ilin libere por ĉiuj celoj, kondiĉe ke oni observas la permesilojn menciitajn en la priskriba paĝo de ĉiu el la dosieroj.

En marto 2021, la deponejo enhavas pli ol 70 milionojn da senpagaj dosieroj, administrataj kaj redakteblaj de registritaj volontuloj. En julio 2013, la nombro de redaktoj ĉe Komunejo atingis 100 000 000.

## Ekstera ligilo

* Oficiala retejo (multlingve)
# Glisparaŝuto

Ekde la tero: Kapti la venton.**Glisparaŝuto** estas speco de paraŝuto uzata por glisparaŝutado. Glisparaŝuto estas senmotora kaj konsistas el flugilo (aŭ *velo* aŭ *ĉapo*) farita el ŝtofo, kiu estas ligita per ŝnuroj al zonaĵo.

Plene levita glisparaŝuto por eki de la tero.
## Teknikaj detaloj

### Flugilo

Glisparaŝuto estas speco de flugilo farita el tre malpeza kaj nepenetrebla ŝtofo, t.e., nek akvo nek aero povas trairi la ŝtofon (materialo *Porcher Sport* kaj *Gelvenor*). La flugilo estas kudrita en formo de ĉeloj. Llugiloj povas havi de 24 ĝis 58 ĉelojn. En la antaŭa flanko de la flugilo estas aer-enirejoj. Kiam la piloto kuras kontraŭ la vento, la aero batas kontraŭ la antaŭa flanko de la ekipaĵo kaj eniras en la flugilon. La aero povas eniri en la ŝtofajn ĉelojn, sed ne povas eliri. La aer-premo igas la ŝtofon akiri la formon de flugilo. Malsimile al paraŝuto, pilotoj de glisparaŝutoj ne devas salti el aviadilo. Ili povas salti el monto.

La piloto pendas de la ŝtofa flugilo per ŝnuroj faritaj el speciala necedema materialo. Tiuj ĉi ŝnuroj povas rezisti multajn kilogramojn (nomoj de komercaj materialoj estas *Dyneema*, *Kevlar/Aramid*). La ŝnuroj kunligas la flugilon al la rimenoj.
Ankaŭ la rimenoj estas faritaj el tre necedema materialo kaj estas uzataj por kunligi la ŝnurojn al la ŝtofa seĝo.

La piloto estas konektita al speciala seĝo en kiun la paraŝuto estas enmetita. Faritaj el speciala spongo, modernaj seĝoj havas specialajn sistemojn por protektado de la spino (vertebraro).

Glisparaŝuto estas tre malpeza. Ĝi pezas entute 12–18 kg-ojn kaj povas flugi 20 ĝis 65 kilometrojn hore.
# Sanktajakoba Palaco

| Sanktajakoba Palaco
 |
| --- |
| St. James’s Palace |
|   |
| **palaco**  |
| Bazaj datoj
 |
| Konstrustilo
 | Brikogotiko vd |
| Estiĝo
 | 1536
 |
| Malfermo
 | 1536
 |
| Adreso
 |
| Lando
 | Britio
 |
| Situo
 | Londono
 |
| Situanta sur
 | Pall Mall |
| Situo
 |
| **Geografia situo** | 51° 30′ 17″ N, 0° 8′ 16″ U (mapo)51.504722222222-0.13777777777779 |
|

|  |
| --- |
| Sanktajakoba Palaco (Vestminstro)DEC |
| Situo de Sanktajakoba Palaco |

 |
|
Sanktajakoba Palaco
 |
| **Posedata de** | Henriko la 8-a vd |
|

|   Partoj |
| --- |
| Partoj
 | Apartment 5, St James' Palace (en)   vd |

 |
| Retejo
 |
 |
|  |

La **Sanktajakoba Palaco**, en angla *St James's Palace*.
La **Sanktajakoba Palaco**, en angla *St James's Palace*, estas la plej antikva reĝa palaco en Unuiĝinta Reĝlando. Ĝi havigas la nomon al la "Court of St James's" (Sanktajakoba Kortego), kiu estas la kortego de la monarko kaj estas en la City of Westminster en Londono, Britio (norde de la Sanktajakoba Parko). Kvankam ĝi ne plu estas la ĉefa loĝejo de la brita monarko, ĝi estas la ceremonia kunvenejo por la "Accession Council" (sukceda Konsilantaro), la oficejo de la *Marshal of the Diplomatic Corps* (brita diplomatestro), kaj la Londona sidejo de kelkaj minoraj membroj de la brita reĝa familio.

Konstruita je ordono de Henriko la 8-a en la 1530-aj jaroj sur la loko de kontraŭlepra hospitalo dediĉita al Jakobo la pli juna, la palaco estis duaranga post la Palaco Whitehall dum la regado de plej el la monarkoj de la dinastioj de Tudoroj kaj Stuartoj. La palaco pliiĝis grave dum la regado de la komenco de la Georga monarkio, sed ĝi estis superita de la Palaco Buckingham fine de la 18-a kaj komence de la 19-a jarcentoj. Post jardekoj de uzado pli kaj pli por nur formalaj okazoj, la translokigo estis formaligita de la reĝino Viktorio en 1837. Nuntempe la palaco estas hejmo de nombraj oficialaj oficejoj, societoj kaj kolektoj, kaj ĉiuj ambasadoroj kaj altaj komisionanoj (ambasadoroj de la Komunumo de Nacioj) en Unuiĝinta Reĝlando estas ankoraŭ ricevitaj en la kortego *Court of St James's*. La Reĝa Kapelo de la palaco estas ankoraŭ uzata por funkcioj de la brita reĝa familio.

Konstruita ĉefe el 1531 ĝis 1536 el ruĝa briko, la palaca arkitekturo estas principe de Tudora stilo. Incendio en 1809 detruis partojn de la strukturo, inklude la privatajn apartamentojn de la monarko, kiuj neniam estis anstataŭitaj. Kelkaj internoj de la 17-a jarcento survivas, sed plej el ili estis remodelitaj en la 19-a jarcento.
# Cejana

|  |
| --- |
| Cejana
 |
|  |
| RGB: | (0, 255, 255)
 |
| Deksesuma (hex): | `#00FFFF` |
| CMYK: | (100, 0, 0, 0)
 |
| HSV: | (180°, 100%, 100%)
 |
|  |

Uranuso
La koloro **cejana** estas inter blua kaj verda koloroj, simila al la koloro de sennuba ĉielo. Ĝia ondolongo estas inter 490 kaj 520 nm.

En kolormodeloj ĝi signifas la komplementan koloron de ruĝo.
Ĉar ruĝo estas grava en adiciaj kolormodeloj, cejano estas grava en subtrahaj kolormodeloj, ekzemple por inkaj presiloj. Cejanan farbon oni ekhavas miksante egale verdon kaj bluon.

La nomo devenas de la floro cejano, kies koloro tamen estas iom pli blua ol cejana. La latina nomo de cejano, *Centaurea cyanus*, enhavas la grekdevenan adjektivon κυανεος, kiu signifas "malhele blua". La vorto do trairis konsiderindan signifoŝanĝon.

En diversaj kolormodeloj oni reprezentas la cejanan koloron jene:

* RVB: R = 0,0; V = 1,0; B = 1,0.
* CMFN: C = 1,0; M = 0,0; F = 0,0; N = 0,0.

|  |
| --- |
|  |
# Tanegaŝima-Kosmocentro

| Tanegaŝima-Kosmocentro
 |
| --- |
| : 種子島宇宙センタ |
|  |
| **kosmocentro**  |
| Malfermo
 | 1-a de oktobro 1969
 |
| Lando
 | Japanio   vd |
| Situo
 | Minamitane
 |
| Situo
 |
| **Geografia situo** | 30° 24′ 0″ N, 130° 58′ 12″ O (mapo)30.4130.97 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tanegaŝima-Kosmocentro (Gubernio Kagoŝimo)DEC

|  |
| --- |
|  |

 |
| Situo de Tanegaŝima-Kosmocentro |

 |
|
Tanegaŝima-Kosmocentro
 |
| **Filioj** | Uchinoura Space Center vd |
|

|   Partoj |
| --- |
| Partoj
 | Lanĉejo Joŝinobu kaj Space Museum (en)   vd |

 |
| Retejo
 |
 |
|  |

La **Tanegaŝima-Kosmocentro** (japane 種子島宇宙センター [tanegaŝima uĉu sentā]; angle *Tanegashima Space Center, TNSC*) estas lanĉejo de raketo en la insulo Tanegaŝima en Kagoŝima-prefektujo en Japanio.

## Resumo

Tanegaŝima-Kosmocentro estis fondita de NASDA (nun JAXA) en novembro 1969.

La lanĉejoj kaj konstruaĵoj situas en la urbeto Minamitane, Kumage-distrikto. Alie, kelkaj observejoj situas punktite en la insulo.

## Lanĉejoj kaj konstruaĵoj

* Joŝinobu-Lanĉejo

konsistas el 2 lanĉo-instalaĵoj por grandaj raketoj, nun uzataj por H-IIA
* Osaki-Lanĉejo

konsistas el lanĉo-instalaĵo por muz-grandaj raketoj, uzataj por H-I, J-I(nun haltigita) GX (nun plana).
* Testejo por solida helpraketo
* Takezaki-Lanĉejo

lanĉo-instalaĵo por malgrandaj raketoj
* Ĝenerala Komandenjo (RCC)
* Muzeo pri kosmaj scienco kaj teknologio
* Masuda-Kosmokomunikocentro

## Ankaŭ vidu

* Uĉinoura-Kosmocentro