# Woodrow Wilson

| **Woodrow Wilson** |
| --- |
| **Nobel-premiito**  |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Woodrow Wilson**  |
| **Naskonomo** | Woodrow Wilson |
| **Naskiĝo** | 28-an de decembro 1856 (1856-12-28) en Staunton
 |
| **Morto** | 3-an de februaro 1924 (1924-02-03) (67-jaraĝa) en Vaŝingtono,  Usono |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Tombo** | Vaŝingtona Nacia Katedralo   vd |
| **Religio** | Presbiterianismo vd |
| **Lingvoj** | angla • germana vd |
| **Loĝloko** | Woodrow Wilson Boyhood Home vd |
| **Ŝtataneco** | Usono   vd |
| **Alma mater** | Universitato Princeton - Bakalaŭro de Artoj (1875–1879) Kolegio Davidson  (1873–1874) Johns Hopkins Universitato - politika scienco, historioscienco (–1886) universitato de Virginio   vd |
| **Partio** | Demokrata Partio   vd |
|  |
| **Subskribo**  |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio
 |
| **Patro** | Joseph Ruggles Wilson (en)   vd |
| **Patrino** | Janet Woodrow (en)   vd |
| **Gefratoj** | Joseph Ruggles Wilson Jr. (en) , Marion Morton Wilson (en)  kaj Annie Josephine Wilson (en)   vd |
| **Edz(in)o** | Edith Bolling Wilson (1915–1924) Ellen Axson Wilson (en)  (1885–1914)  vd |
| **Infanoj** | Margaret Woodrow Wilson (en)   ( Ellen Axson Wilson (en) ) Jessie Woodrow Wilson Sayre (en)   ( Ellen Axson Wilson (en) ) Eleanor Wilson McAdoo (en)   ( Ellen Axson Wilson (en) )  vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | politikisto  juristo  instruisto  verkisto  guberniestro  politikologo  advokato  ŝtatreprezentanto  universitata instruisto  historiisto   vd |
| **Aktiva en** | Princeton vd |
| **Doktoreca konsilisto** | Herbert Baxter Adams • Richard T. Ely vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | Prezidanto de Usono (1913–1921) prezidento-elektinto de Usono (1912–1913) Guberniestro de Nov-Ĵerzejo (1911–1913) president of Princeton University (en)  (1902–1910) Guberniestro Ĝenerala de Filipinoj  prezidanto   vd |

 |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (2010)  Nov-Ĵerzeja Halo de Famo
* (1919)  Nobel-premio pri paco
* (1918)  doctor honoris causa from the University of Paris (en)
* honora doktoro de la Universitato de Varsovio
* Ordeno de Blanka Aglo
* honora doktoro de la Jagelona Universitato en Krakovo
* Membro de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj

vd |

 |
|

| [Montri]  Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Accademia delle Scienze di Torino (1918–) Nacia Akademio de la Linkoj (socio straniero (it) ) (1918–) Amerika Filozofia Societo (1897–) Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj  Usona Historia Asocio (prezidanto)  Usona Akademio de Artoj kaj Beletro   vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Thomas Woodrow WILSON** [TA-mes ŬUD-roŭ ŬIL-sn], la dudek-oka usona prezidanto, naskiĝis je la 28-a de decembro, 1856, en Staunton, Virginio. En 1919 li obtenis la Nobel-premion pri paco.

Li estis prezidanto de la universitato Princeton ekde 1902 ĝis 1910, poste guberniestro de Nov-Ĵerzejo ekde 1911 ĝis 1913, kiam li estis elektata kiel prezidanto de Usono.

Wilson estis prezidanto dum la unua mondmilito. Li estis ankaŭ la dua demokrata prezidanto post Andrew Jackson.

Li revis formi la Ligon de Nacioj. Lia unua edzino estis *Ellen Louise Axson*, kaj la paro havis tri gefilojn. Post ŝia morto, lia dua edzino estis Edith Bolling Galt. Wilson estis presbiteriano. Post 1918, li suferis je paralizo. Li mortis 67-jaraĝa, je la 3-a de februaro, 1924, en Vaŝingtono pro ikto.

Woodrow Wilson estas kavaliro de la Ordeno de la Blanka Aglo, la plej alta ŝtata honorigo de la Pola Respubliko.
## La 14 punktoj de Wilson

En januaro 1918, la prezidento Woodrow Wilson prezentis pacproponon kun 14 punktoj:

1. eliro de sekreta diplomatio kaj publikigo de traktatoj;
2. liberaj maroj;
3. abolo de ekonomiaj baroj;
4. malpligrandigo de naciaj armeoj;
5. redifino de koloniisma politiko, favore al la koloniigitaj popoloj;
6. foriro de okupaj armeoj el Rusio;
7. restarigo de sendependeco de Belgio;
8. redono de Alzaco kaj Loreno al Francio;
9. refaro de italaj landlimoj;
10. rekono al rajto de aŭtonoma disvolvigo al popoloj de Aŭstrio-Hungario;
11. restarigo de Rumanio, de Serbio kaj Montenegro kaj rajto de vojo al maro por Serbio;
12. rekono de rajto al aŭtonoma disvolviĝo de Turkio kaj daŭra malfermo de marvojo inter la Nigra Maro kaj Mediteraneo;
13. sendependeco de Pollando;
14. kreado de Ligo de Nacioj.

Dum lia administrado (1913-1921) okazis;

* 1913 - Leĝo de la Federala Rezervo (*Federal Reserve*, speco de nacia valut-banko}
* 1914 - Revolucio en Meksiko kaj la usona impliko
* 1915 - La subakvigo de la *Lusitania* far germana submarŝipo
* 1917 - Deklaro de Milito kontraŭ Germanio- la 6-an de aprilo
* 1918 - Armistico kun Germanio - la 11-an de novembro
* 1919 - Prohibicio de Alkoholaĵoj (18-a Amendo)
* 1920 - Usono ne ratifikis la Ligon de Nacioj.

| Antaŭe: | 28-a Prezidento de Usono | Poste: |  |
| --- | --- | --- | --- |
| William H. Taft | 1913-1921 | Warren G. Harding |