Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Alfredo Pieroni

| **Alfredo Pieroni** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 14-an de majo 1923 (1923-05-14) en Triesto
 |
| **Morto** | 28-an de septembro 2011 (2011-09-28) (88-jaraĝa) en Trento
 |
| **Tombo** | Monumenta tombejo de Trento   vd |
| **Ŝtataneco** | Italio (1946–) Reĝlando Italio (–1946)  vd |
| Familio
 |
| **Amkunulo** | Oriana Fallaci (1958–1963)  vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | ĵurnalisto  verkisto   vd |
| Verkado
 |
| **Verkoj** | L’AFFARE PROFUMO. Sesso e spionaggio: uno scandalo che fece tremare l’Inghilterra. ❦ La Gaia apocalisse ❦ Dizionario degli italiani che contano ❦ E se USA e URSS si alleassero? ❦ I russi. L'anima e la storia di un popolo ❦ Perché le sinistre non vinceranno mai più a meno che ❦ Austria infelix. Grandezza e decadenza della dolce Vienna dall'impero asburgico a Haider ❦ Il figlio segreto del Duce. La storia di Benito Albino Mussolini e di sua madre, Ida Dalser vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | publication manager (en)  (1975–1977)  vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Alfredo PIERONI** (naskiĝis la  14-an de majo 1923 (nun 1923-05-14) en Triesto, Friulo-Venecio Julia, mortis la 28-an de septembro 2011 en Trento) estis itala ĵurnalisto kaj verkisto, direktoro de *Il Resto del Carlino* de marto 1975 ĝis marto 1977.

## Biografio

Li naskiĝis en Triesto en 1923; li komencis labori kiel raportisto por Corriere della Sera, Il Resto del Carlino, kaj Gazzetta del Popolo.

Li moviĝis al Bonn kaj poste al Londono kiel korespondisto por La Settimana Incom; tie, en 1958, li renkontis Oriana Fallaci, kun kiu li komencis romantikan rilaton.

Pieroni mortis en 2011 kaj estas entombigita en la monumenta tombejo de Trento.

## Bildoj

* La tombo de Pieroni en la monumenta tombejo de Trento

## Bibliografio

* Alfredo Pieroni, Dizionario degli italiani che contano, Milano, Sperling & Kupfer, 1986.
* Alfredo Pieroni, E se USA e URSS si alleassero?, Milano, Sperling & Kupfer, Collana "SAGGI", 1988.
* Alfredo Pieroni, I russi. L'anima e la storia di un popolo, Milano, Mondadori, 1992.
* Alfredo Pieroni, Perché le sinistre non vinceranno mai più a meno che, Milano, Longanesi & Co, 1996.
* Alfredo Pieroni, Il figlio segreto del Duce. La storia di Benito Albino Mussolini e di sua madre, Ida Dalser, Milano, Garzanti, 2006. ISBN 9788811600503

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Oriana Fallaci

## Eksteraj ligiloj

* Alfredo Pieroni ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
# Cesária Évora

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun César Evora.
 |

| Cesária Évora |
| --- |
|  La kantanta Cesária Évora en San Diego, Kalifornio, 2006
 |
| **homo**  |
| Bazaj informoj
 |
| Naskiĝo
 | 27-an de aŭgusto 1941 (1941-08-27) en Mindelo,  Kaboverdo |
| Morto
 | 17-an de decembro 2011 (2011-12-17) (70-jaraĝa) en Mindelo,  Kaboverdo |
| Edz(in)o
 | sen valoro
 |
| Deveno
 | Kabo-Verdo
 |
| Ĝenroj
 | morno koladero fado
 |
| Profesio
 | kantistino
 |
| Aktivaj jaroj
 | 1957 – nuntempo
 |
| Eldoninto
 | Lusafrica
 |
| Retejo
 | www.cesaria-evora.com
 |
|  |
| Persona informo
 |
| **Mortokialo** | spirhalto  |
| **Tombo** | Mindelo (en)    |
| **Lingvoj** | Kabo-Verda kreolo • portugala
 |
| **Ŝtataneco** | Kaboverdo   |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | –
 |
| **Infanoj** | 4
 |
| Okupo
 |
| **Okupo** | kantisto   |
| TTT
 |
| **Retejo** |
 |
|  |

**Cesária ÉVORA** (naskiĝis je la 27-a de aŭgusto de 1941 en Mindelo en la insulo São Vicente de Kabo-Verdo) mortis la 17-a de decembro 2011, estis kantisto de popola muziko.

Ŝi estas konata kiel la reĝino de la morno (*morna*), ĝenro derivita de la portugala fado, kantita en kreola portugala. Ĝi estas ĝenerale malgaja muziko, rakontanta pri la historio de la lando.

## Diskaro

1. La Diva aux pieds nus - 1988
2. Distino di Belita - 1990
3. Mar Azul - 1991
4. Miss Perfumado - 1992
5. Sodade, Les Plus Belles Mornas De Cesaria - 1994
6. Cesaria - 1995
7. Cabo Verde - 1997
8. Cafe Atlantico - 1999
9. Sao Vicente de Longe - 2001
10. Cesaria Evora Anthology - 2002
11. Live in Paris (DVD) - 2002
12. Voz D'amor - 2003
13. Club Sodade - Cesaria Evora by... - 2003
14. Live D'Amor (DVD) - 2004

## Eksteraj ligiloj

* Kompleta diskaro
# Ponto Aleksandro la 3-a

| Ponto Aleksandro la 3-a
 |
| --- |
|  |
| deck arch bridge • ŝtala ponto
 |
|  |
| Situo
 |
| Loko
 | 7-a kaj 8-a arondismentoj
 |
| Koordinatoj
 | 48° 51′ 49″ N, 2° 18′ 49″ O (mapo)48.863612.31361 |
| Mapo
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ponto Aleksandro la 3-a (Parizo)DEC

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMapPonto Aleksandro la 3-a
 |
|  |

La **ponto Aleksandro la 3-a** (franclingve *Pont Alexandre-III*) estas unu el la plej belaj pontoj de Parizo, kaj estas klasifikita kiel franca "monumento historia" ekde 1975. Ĝi trapasas la Sejnon inter la 7-a kaj la 8-a arondismentoj, kaj estis donacita al Francio de la caro Aleksandro la 3-a por la pariza internacia ekspozicio de 1900.

Ĝi estas metala, 40-metrojn larĝa ponto, kiu konsistas el unu sola, 107-metrojn longa arko.

## Historio

La ponto celis fariĝi la simbolo de la franca-rusa amikeco, traktadita inter Aleksandro la 3-a kaj la prezidento de la Respubliko Sadi Carnot. Ĝi situas fronte de la granda placo antaŭ la hotelo de la Invalidoj, kiun ĝi kunigas al la Malgranda Palaco kaj Granda Palaco sur la dekstra bordo, ankaŭ konstruitaj por la ekspozicio de 1900.

La konstruadon de la ponto oni komisiis al la inĝenieroj Jean Résal kaj Amédée d'Alby, sed ankaŭ al la arkitektoj Cassien-Bernard kaj Gaston Cousin. La unua ŝtono estis fiksita de la caro Nikolao la 2-a en 1896 (filo de Aleksandro la 3-a), kaj la ponto estis inaŭgurita en 1900 okaze de la internacia ekspozicio.

Sur kolono ĉe la dekstra bordo, legeblas :
« *La 14-an de aprilo 1900, Émile Loubet, Prezidento de la franca Respubliko, malfermis la internacian ekspozicion kaj inaŭguris la ponton Aleksandron la 3-a.* »

## Galerio

## Vidu ankaŭ

* Ponto
* Parizo
* Universala Ekspozicio de Parizo (1900)
* 7-a arondismento de Parizo
* 8-a arondismento de Parizo

## Eksteraj ligiloj

* Ponto Aleksandro la 3-a ĉe "Structurae"
* Bildoj ĉe la TTT-ejo photoenligne.free.fr
# Muzikdirektoro

**Muzikdirektoro** (lt.: *director musices*; mall. **MD**) estis origine la titolo de estra oficista muzikisto de urbo en Germanio kaj Aŭstrio; ekz. Johann Sebastian Bach estis muzikdirektoro en Lepsiko, Georg Philipp Telemann kaj Carl Philipp Emanuel Bach en Hamburgo, Robert Schumann en Duseldorfo.

Ekde la 19-a jarcento la titolo estas disdonata al la estroj de muzikaj institucioj kiel urbaj blovorkestroj aŭ kantasocioj. Apartaj titoloj estas ekz. urba muzikdirektoro, universitata muzikdirektoro *(UMD),* eklezia muzikdirektoro *(KMD),* landa eklezia muzikdirektoro *(LKMD),* aŭ abateja muzikdirektoro (ekz. en Evangelisches Stift Tübingen). En kelkaj katolikaj diocezoj la estroj de la referejoj por eklezia muziko tenas ankaŭ la titolon *dioceza eklezia muzikdirektoro*.

La titolon en la historio disdonis princoj, dukoj aŭ reĝoj, nuntempe tamen komunumaj oficejoj, universitatoj aŭ ekleziaj institucioj.

En pli grandaj urboj la muzikdirektoro ricevas ofte la titolon *ĝenerala muzikdirektoro* (Abk. *GMD*). Ĉi tiu titolo estis disdonata unuafoje en 1819 en Berlino por Gaspare Spontini. Daniel Barenboim ekzemple estas ekde 1992 GMD de la berlina Staatsoper Unter den Linden.

Pluaj muzikaj oficoj kaj profesioj estas intendanto, muzikestro, arta direktoro, administrestro, dirigento, kapelmajstro kaj kortega kapelmajstro.

## Renomaj ĝeneralmuzikaj direktoroj

* Claudio Abbado – 1968–1986 Teatro alla Scala di Milano
* Daniel Barenboim – ekde 1992 Staatsoper Unter den Linden
* Karl Böhm – 1931–1933 Hamburgische Staatsoper, 1934–1943 Semperoper Dresdeno
* Fritz Busch – 1922–1933 Semperoper Dresdeno
* Riccardo Chailly – 2005-2008 Oper Leipzig
* Werner Egk – 1935–1938 kaj 1940–1941 Staatsoper Unter den Linden
* Rafael Frühbeck de Burgos – 1992–1997 Deutsche Oper Berlin
* Wilhelm Furtwängler – 1934–1935 Staatsoper Unter den Linden
* Hartmut Haenchen – 1986–1999 Nederlanda Opero je Amsterdamo
* Eugen Jochum – 1949–1960 Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks
* Herbert von Karajan – 1935–1942 Theater Aachen
* Erich Kleiber – 1923–1934 kaj 1954–1955 Staatsoper Unter den Linden
* Siegfried Köhler – 1964–1973 Saarländisches Staatstheater Saarbrücken
* Albert Lortzing – 1844–1849 Opernhaus Leipzig
* Gustav Mahler – 1891–1897 Hamburgische Staatsoper, 1886–1888 Opernhaus Leipzig
* Kurt Masur – 1960–1964 Komische Oper Berlin
* Zubin Mehta – 1998–2006 Bayerische Staatsoper
* Felix Mendelssohn Bartholdy – 1842–1847 por la eklezia muziko en Prusio
* Giacomo Meyerbeer – 1842–1864 Staatsoper Unter den Linden
* Riccardo Muti – 1986–2005 Teatro alla Scala di Milano
* Donald Runnicles – ekde 2009 Deutsche Oper Berlin
* Wolfgang Sawallisch – 1953–1958 Theater Aachen, 1971–1992 Bayerische Staatsoper
* Friedrich Silcher – 1817–1860 Tübingen
* Giuseppe Sinopoli – 1992–2001 Staatsoper Dresden
* Horst Stein – 1972–1977 Hamburgische Staatsoper
* Otmar Suitner – 1960–1964 Staatsoper Dresden
* Richard Strauss – 1898–1912 Staatsoper Unter den Linden
* Christian Thielemann – ekde 2004 Münchner Philharmoniker
* Simone Young – ekde 2005 Hamburgische Staatsoper
# Nepo

*Por la Esperantido de la sama nomo, vidu la paĝon Nepo (esperantido).*
**Nepo** estas filo de ido de iu. La homoj, kies nepo li estas, estas liaj geavoj.

En kelkaj kulturoj estas tradicio, ke almenaŭ unu el la nepoj havu la saman personan nomon kiel la avo.

## Vidu ankaŭ

* Parenceco

## Proverbo

Ekzistas 2 proverboj pri (pra)nepo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Atendu min antaŭ la domo de mia pranepo.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Li estas preskaŭ mia frato: nepo de kuzo de onklo de konato.* **”** |

 |

## Referencoj
# Teatrestro

**Teatrestro** estas la memrespondeca estro de scenejo, kiu ofte estas ankaŭ ĝia luanto aŭ posedanto. Teatrestro distingiĝas de ĉefaj oficistoj kaj dungitoj de teatroj publike tenataj (de ŝtato, urbo ktp) kiel ekzemple intendanto, la artestro, la teatrodirektoro, ludestro ktp. Teatrestro ofte estas memstara entreprenisto aŭ (nuntempe plejofte) respondecas rekte al subvenciodonanto kaj mecenatoj. Li povas esti estro de libera teatro, de privata teatro kun regula ludado, de gastluda teatro sen propra ensemblo, amatorteatro evoluinta al ensemblo, de kinejo aŭ de pupteatro. Ofte lia teatro nomiĝas laŭ sia estro.

Ekzemplo por teatrestroj estis la estroj de migroteatroj, kiuj prezentiĝis samtempe kiel iaspecaj „familiestroj“ de siaj ensembloj, posedis rajtigilojn por teatraj prezentadoj kaj luis la prezentejoj.
# Kantado

Luciano Pavarotti praktikanta sian profesion
**Kantado** estas la ago fari muzikajn sonojn per la voĉo, ofte kontraste kun parolado. Aeron oni elspiras kun la diafragmo kiel ordinara spirado, kaj oni ŝanĝas la tonon per la voĉkordoj. Se la lipoj estas fermitaj, ĝi estas nomata zumado. Verko de muziko, kiu estas kantata, estas nomata kanto; iu kiu kantas estas nomata kantisto aŭ kantanto.

Multe da kantado bezonas formadon de la voĉo por fari vortojn. Tamen specoj de voĉinstrumenta muziko ekzistas, kiu uzas apertajn sonojn aŭ sensencajn silabojn, kiel skatkantado aŭ jodlado. Solfeĝo estas sistemo kiu ĉiu tono en gamo estas ricevita unu-silaban tononomon, kaj estas la bazo de la planlingvo Solresol.

Kantado ofte estas farata en grupo, kiel ĥoro, kaj eblas akompane al muzikaj instrumentoj, plena orkestro, aŭ bando. Kantado sen muzika akompano estas ofte nomata "akapela muziko".

## Vidu ankaŭ

* Gorĝa kantado
* Kantistoj
* Opero
* Repkantado
* Skatkantado

## Proverbo

Ekzistas pluraj (7, kaj 33 pri parolo) proverboj pri kantado en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„De kantado senpaga doloras la gorĝo.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Ofte kantas la buŝo, kiam ploras la koro.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Karakteron al kanto donas la tono.* **”** |

 |

## Referencoj
# Barmen

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vidu ankaŭ Barmen (apartigilo).
 |

| Barmen |
| --- |
| Industria metropolo |
|  |
| urboparto, urbego [+] |
|

---

 |
| Lando | Germanio |
|

---

 |
|  - koordinatoj | 51° 16′ 0″ N, 7° 12′ 0″ O (mapo)51.2666666666677.2 [+] |
|

---

 |
| Horzono | UTC+01:00, UTC+02:00 [+] |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Barmen (Nordrejn-Vestfalio)DEC |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Barmen (Germanio)DEC |

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Barmen (borough)** [+] |
|  |

Barmen en 1870
Barmen estas iama industria metropolo de la regiono de *Bergisches Land* (la historia duklando Berg), Germanio, kiu en 1929 kunfandiĝis kun kvar aliaj urboj por formi la urbon Wuppertal. Barmen estis la loko de naskiĝo de Friedrich Engels kaj kune kun la apuda urbo Elberfeld fondis la unuan elektran pendan unurelan tram-sistemon, la pendotrajnon. Barmen estis pionira centro por la frua industria revolucio sur la eŭropa kontinento, kaj por la socialisma movado kaj ĝia teorio. Ĝi estis la loko de unu el la unuaj koncentrejoj en nazia Germanio, *KZ Wuppertal-Barmen*, poste pli bone konata kiel koncentrejo *Kemna*.

Historia luksa vagono de la ŝvebotrajno
La loĝloko estas la fondoloko de du grandaj prisanaj asekuroj de Germanio, nomataj *Barmer* kaj *Barmenia*.

*Oberbarmen* (Supra Barmen) estas la orienta parto de Barmen, kaj *Unterbarmen* (Malsupra Barmen) la okcidenta parto.

## Famuloj

En Barmen naskiĝis hungara baletisto Zsuzsa Merényi.
# Tenoro

|  |
| --- |
| **voĉaj registroj** |
| virinaj voĉoj
 | viraj voĉoj
 |
|  Soprano (S)
 |  Tenoro (T)
 |
|  Mezosoprano
 |  Baritono
 |
|  Aldo (A)
 |  Baso (B)
 |
|  |

**Tenoro** (de la Latina vorto *tenere* „teni“) oni nomas la altan viran kanto-registron, kaj ankaŭ kantistojn de tiu kantoregistro. La nomo formiĝis pro la komenca plurvoĉeco, kiam oni nomis la voĉon *tenantan* la Cantus firmus (kanto firma) *tenor*, dum kiam la ĉirkaŭludantaj voĉoj nomiĝis *contratenor* (kontratenoro) .

La sonamplekso de la tenorvoĉo etendiĝas ekde c ĝis a’ – la kvazaŭ proverba *alta C* situas eĉ malgrandan tercion supere.

La notacio normale montras la notojn laŭ la violona klefo kun malsupren metita malgranda „8“, kiu indikas la oktavigon malsupren.

La voĉregistron de tenoristo oni povas subdividi en jenajn voĉfakojn laŭ sia kvalito, amplekso, volumeno kaj respekte al la kantaj kaj dramaj postuloj:

* tenore di grazia aŭ leĝera tenoro: La voĉo estas svelta, leĝera kaj movema. Tipaj roloj: pasionoj (Bach) – evangeliisto, Barbiere di Siviglia (Rossini) – grafo, La Cenerentola (Rossini) – Don Ramiro, Rigoletto (Verdi) – Duca di Mantova
* lirika tenoro: mola, leĝera kaj movema voĉo; tipaj roloj: Zauberflöte (Mozart) – Tamino, Entführung aus dem Serail (Mozart) – Belmonte
* (bufontenoro): karakterizema kaj movema voĉo, kantisto lerte rolas. Tipaj roloj: Entführung aus dem Serail (Mozart) – Pedrillo, Zauberflöte (Mozart) – Monostatos)
* karaktertenoro: speciala karakterizkapablo, t.n. *interfako*. Tipaj roloj: Siegfried (Wagner) - Mime, Rheingold (Wagner) - Mime kaj Loge)
* junula herotenoro: metale sona voĉo, foje lirika, foje drameca. Tipaj roloj: Fidelio (Beethoven) – Florestan, Der Freischütz (Weber) – Max
* Tenore spinto (de la ital. "spingere" - puŝi): itala malo al junula herotenoro: mola voĉsono, movemo de la voĉo kaj brila alteco. Tipaj roloj: Aida (Verdi) – Radames; Il Trovatore (Verdi) – Manrico; La Bohème (Puccini) – Rodolfo, Tosca (Puccini) – Cavaradossi, I Pagliacci (Leoncavallo) – Canio
* herotenoro: peza kaj volumena voĉo kun forta meza kaj malalta registroj, ofte kun baritona nuanco. Tipaj roloj: Tristan und Isolde (Wagner) – Tristan, Tannhäuser (Wagner) – Tannhäuser, Siegfried (Wagner) – Siegfried, Otello (Verdi) – Otello

La subdivido de la tenorvoĉo en fakoj ne estas strikta, ĝi nur estas rezulto el la operpraktikaj postuloj por asigni al la kantistoj la konvenajn rolojn.

Tamen apenaŭ ekzistas kantistoj kiuj dum la tuta kariero nur kantis partiojn el ununura fako. Ekz. Fritz Wunderlich laŭdevene estis lirika tenoro, sed fine de sia vivo li regis la fakojn tenore lirico spinto kaj eĉ de la junula herotenoro. Plácido Domingo, principe tenore spinto, dum sia longa kariero ankaŭ kantis partiojn el ĉiuj aliaj kategorioj – ekde Nemorino (Liebestrank, tenore di grazia) trans Don Ottavio (Don Giovanni, lirika tenoro), Max (Freischütz) kaj Lohengrin (junula herotenoro) ĝis Parsifal kaj Tannhäuser (herotenoro).

## Notoj

## Vidu ankaŭ

* Listo de kantistoj de klasika muziko

## Eksteraj ligiloj

* Famaj tenoruloj Arkivigite je 2011-09-06 per la retarkivo Wayback Machine angle
# Detmold

|  |
| --- |
| **Detmold** |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Detmold (Germanio)DEC

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|  |

 |
|  |
|  |
| **granda distrikta urbo • urba komunumo de Germanio • ĉefurbo de distrikto en Germanio • urbo** |
|

|   Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Zeitz • Saint-Omer • Haselto • Savonlinna • Verono vd |

 |
| Administrado
 |
| **Federacia lando** | Nordrejn-Vestfalio
 |
| **Distriktaro** | Distriktaro Detmold
 |
| **Distrikto** | Distrikto Lippe
 |
| **Urborajtoj** | Urbo (*Stadt*)
 |
| **Telefona antaŭkodo** | 05231/05232
 |
| **Poŝtkodo** | 32701–32760
 |
| **Aŭtomobila kodo** | LIP (historie ankaŭ DT)
 |
| **Oficiala Municipokodo** | 05766020
 |
| **Subdivido** | 26 komunumopartoj (*Ortsteile*)
 |
| Politiko
 |
| **Komunumestro** | Rainer Heller
 |
| **Partio de komunumestro** | SPD
 |
| **Adreso de la administrejo** | Marktplatz 5 32756 Detmold
 |
| Demografio
 |
| **Loĝantaro** | 74278 (stato 2024-12-31) [fonto: landa statistika oficejo]
 |
| Geografio
 |
| **Geografia situo** | 51° 56′ N, 8° 53′ O (mapo)51.9377777777788.8833333333333 |
| **Alto super la marnivelo** | 134 m |
| **Areo** | 129,39 km² |
|  |
| **Oficiala retejo** |
 |
|  |

**Detmold** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Lippe de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de decembro 2024 la komunumo havis 74 278 loĝantojn.

Detmold estis ĉefurbo de la historia lando Lipo, *Lippe*, ĝis ĝia aliĝo al Nordrejn-Vestfalio. La urbo estas membro de eŭropa ligo de mezgrandaj urboj, nomata *Eurotowns*.

## Vidindaĵoj

En la urbo estas la bierfarejo Privata-Bierfarejo Strate Detmold, la Subĉiela Muzeo de Detmold ktp.

## Homoj rilataj al Detmold

* Christian Dietrich Grabbe, dramisto
* Ferdinand Freiligrath, poeto
* Johannes Brahms, muzikkomponisto
* Manfred Fuhrmann, klasika filologo
* Theodor Althaus, verkisto kaj revoluciulo

## Esperanto-movado

Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (germane)

kastelo Detmold
kirko *Martin Luther*
merkatoplaco kaj urbodomo
historia urbocentra panoramo de Mateo Merian, 1647
la "lipa landa teatro"
merkatoplaca fontano
monumento de Arminio, memoriga pri la Batalo de Varus
fiŝlago *Donop*
# Loĝio

1. **Loĝio** estas malgranda fako kun flankaj septoj kaj kelkaj seĝoj por spektantoj.
2. **Loĝio** estas galerio, larĝe malfermita sur la ekstero kaj flanke subportata de muroj, kolonoj aŭ konzolaj subportiloj, ordinare ĉe supera etaĝo de domo aŭ palaco.
3. **Loĝio** estas ejo kie kunvenas framasona aŭ rozkruca grupo, kaj tiu ĉi grupo mem.

Laŭ la Universala Terminologio de la Arkitekturo de Francisko Azorín **Loĝio** estas *Galerio aŭ galeriparto larĝe malfermita, kontraŭ placo, scenejo.* Li indikas etimologion el la greka *logeion* (tribunejo, surscena pupitro) kaj de tie la latina *logeum*.

## Notoj

## Vidu ankaŭ

* *Loggia*, itala arkitektura vorto pri la dua signifo de "loĝio"
# Revolucio de 1848 en Germanio

jubilantaj revoluciuloj post strataj bataloj en Berlino la 18an de marto 1848, fone la urba kastelo
La demokratia **Revolucio de 1848 en Germanio**, kiun oni ankaŭ nomis **Marta Revolucio**, estis popolaj bataloj en la germanlingvaj ŝtatoj de centra Eŭropo, interalie Aŭstrio kaj Prusio, inter marto 1848 kaj la fino de somero 1849, kiuj celis fini la feŭdisman regadon en tiuj landoj, starigi demokration kaj rajton je libera esprimo de opinioj.

Tiuj bataloj estis parto de la burĝaj, demokratiaj kaj naciaj protestoj dum vastaj partoj de centra Europo dum tiuj jaroj. Jam dum januaro 1849 italaj revoluciuloj komencis batalojn kontraŭ la regantoj aŭstriaj en la nordo de Italio kaj hispanaj en la sudo de la lando. Post komenco de la *Februara Revolucio* de Francio, evidente dum februaro 1848, ankaŭ homoj en la germanaj ŝtatoj kaptiĝis de la revoluciaj ideoj.

En la germanaj princejoj la revolucio komenciĝis en la grandduklando Badeno kun ties administra centro Rastatt kaj ene de malmultaj semajnoj vastiĝis al ĉiuj ŝtatoj de la Germana Federacio. Ĉie inter Berlino kaj Vieno ĝi devigis instalon de liberalaj registaroj kaj la organizon de elektoj por demokratia Nacia Asembleo (*Nationalversammlung*), kiu ekkunvenis en la Paŭla Preĝejo en Frankfurto ĉe Majno kaj havis la unuan taskon ellabori nacian konstitucion.

Ĝis fino de julio 1849 tiu unua provo organizi demokratie strukturitan, unuecan germanan ŝtaton estis perforte disbatita de precipe la prusa kaj aŭstra (feŭdismaj) armeoj. Sennombraj politike engaĝitaj homoj enkarceriĝis, sed multaj sukcesis fuĝi kaj elmigris al Usono, kie ili vidis pli da ŝanco kunlabori en demokratia kaj libereca ŝtato. La politika evoluo de Usono dum la jaroj post 1849 signife profitis de la engaĝiĝo kaj entuziasmo de tiuj elmigrintoj.

## Vidu ankaŭ

* Revolucio de 1848 en Aŭstria Imperio
* Hungara revolucio de 1848
# Refreno

**Refreno** estas **rekantaĵo**, kiu ofte aperas en poemoj kaj kantoj: La reveno de tekste/muzike (almenaŭ plejparte) identaj linioj je la fino de strofo aŭ inter la strofoj kiel okulfrapa struktura karakterizaĵo.

La formo de la refreno kaj ĝia lokado en la tuta poemo/kanto subas neniun regulon. Do eblas varii iomete ĉiun aperadon de la refreno, por adapti ĝin pli individue al la ĉirkaŭaj strofoj. Aliaflanke en la rondeloformo laŭforme la strofoj diferenciĝas klare, tiel ke la refreno jen alprenas faskigan, rekondukan funkcion. Alia tekniko de forma intensigo estas la prokrastado de refrenkomenco per interpartoj enigitaj en ĉertajn lokojn.

La uzado de refreno generas do ankaŭ revenon en pli ĝenerala senco ol kiel nura poezia rimedo, ekz. la konscian revenon de certa streĉo, situacio ktp, kiuj plifortigas „intencan“ poezian bildon.

Specialformo de refreno estas la *ĉenrekantaĵo*, je kiu la rekantaĵo estas plilongigita post ĉiu strofo per unu elemento (ekz. linio). Se ĉi tiu ĉenigo iras maldirekten, oni parolas pri *retroira ĉenrekantaĵo*, kiu ekzistas ekz. en la kanto *Jan Hinnerk*.

En la popmuziko la refreno estas la fakte ĉefa parto, ĉirkaŭ kiu la kanto ofte estas ĉirkaŭkomponita. Ne malofte okazas, ke muzikaĵo en sia dua duono konsistas nur el daŭraj ripetadoj de la refreno, kiu eble cele al lasta intesigo estas ŝovata duontonon pli alten, antaŭ ol ĝi estas diafragmata.

## Vidu ankaŭ

* Homeoteleŭto