# Patro de la Lando

| Patro de la Lando
 |
| --- |
| **formala parolmaniero**  |
| **Nacia heroo** |
|  |

**Patro de la Lando** estas honora titolo donita al homo konsiderata la ĉefa forto por la establado de ties lando, ŝtato aŭ nacio.

En monarkioj, la monarko estis ofte konsiderata la "patr(in)o de la nacio" aŭ kiel patriarko por gvidi sian familion. Tiu koncepto estas esprimita per la politika koncepto de la Didevena Rajto de la reĝoj de kelkaj (se ne ĉiuj) monarkioj, dum ĉe aliaj (en modernaj epokoj) ĝi estas kodigita en konstitucia juro. En aliaj kazoj diktatoroj nomigis sin mem kiel savantoj aŭ kreintoj de la lando, kiaj ĉe la kazoj de Mobutu Sese Seko en Zairo aŭ Francisco Franco en Hispanio (*Caudillo de España por la Gracia de Dios*, Kaŭdilo de Hispanio pro la dia gracio), sed tiaj honoroj malaperas kiam forpasas la koncernaj diktatoraj epokoj. Ankaŭ Josif Stalin ricevis tiun honoron kiel venkinto en la Dua Mondmilito, ne nur en Sovetunio sed ankaŭ en aliaj landoj de Orienta Eŭropo. En postkolonia Afriko, "Patro de la Lando" estis ofta titolo uzita de multaj politikestroj kaj por aludi al sia rolo en la sendependiga movado aŭ kiel fonto de politika legitimadon, kaj por uzi patrecan simbolismon kiel fonto de pluigenda populareco.

## Listo

La jenaj personoj estas ankoraŭ ofte nomitaj "Patro" aŭ "Patrino" de sia respektiva lando. Markitaj nomoj estas de ankoraŭ vivantaj personoj.

| Nomo
 | Lando
 | Titolo (indiĝena)
 | Titolo (traduko)
 | Notoj
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Skanderbeg Ismail Qemali
 | Albanio
 | Babai i Kombit
 | Patro de la Lando
 |  |
| Ahmad Ŝaho Durrani
 | Afganio
 | Ahmad Ŝaho Baba
 | Patro de la Lando
 | Fondinto de Afgana Durana Imperio
 |
| José de San Martín
 | Argentino / Peruo
 | Padre de la Patria / Fundador de la República kaj Protector del Perú
 | Patro de la Patrio/ Fondinto de la Respubliko kaj Protektanto de Peruo
 | Unua estro de la suda parto de Sudamerika sukcesa lukto por sendependeco el Hispanio (a. 1778 – p. 1850)
 |
| Siro Lynden Pindling
 | Bahamoj
 |  | Patro de la Nacio
 | Sendependestro en 1973.
 |
| Ŝejĥo Mujibur Rahman
 | Bangladeŝo
 | Jatir Janak / Bangabandhu (বঙ্গবন্ধু)
 | Patro de la Lando / Amiko de Bengalio
 | Sendependestro en 1971.
 |
| George Cadle Price
 | Belizo
 |  | Patro de la Nacio
 | Iama ĉefministro, unua kaj dutempa ĉefministro antaŭ retiriĝi en 1997.
 |
| Petro la 1-a kaj José Bonifácio de Andrada e Silva
 | Brazilo
 | Pai da Nação kaj Patriarca da Independência
 | Patro de la Nacio kaj Patriarko de Sendependeco
 | Fondinto kaj unua Imperiestro de Brazilo (1822). Bonifácio estis la konsilisto de Pedro la 1-a.
 |
| Norodom Sianuk
 | Kamboĝo
 | Preahmâhaviraksat
 | La Reĝo-Patro de Kamboĝo
 | Sendependestro en 1953
 |
| Siro John A. Macdonald
 | Kanado
 |  | Ĉefministro de Kanado
 | Unua Ĉefministro de Kanado, en 1867-1873 kaj 1878-1891
 |
| Bernardo O'Higgins
 | Ĉilio
 | Padre de la patria
 | Patro de la patrio
 | Unua estro de la sukcesa lukto de Ĉilio por sendependigo el Hispanio
 |
| Simón Bolívar
 | Kolombio
 | Padre de la patria
 | Patro de la patrio
 | Unua estro de la sukcesa lukto de Sudameriko por sendependigo el Hispanio
 |
| Ante Starčević
 | Kroatio
 | Otac domovine
 | Patro de la Hejmlando
 | Lia agado kondukis al fondo de moderna kroata ŝtato.
 |
| Franjo Tuđman
 | Kroatio
 | Otac domovine
 | Patro de la Hejmlando
 | Lia agado kondukis al fondo de moderna Respubliko Kroatio
 |
| Carlos Manuel de Céspedes
 | Kubo
 | Padre de la Patria
 | Patro de la patrio
 | Estro de la unua kuba sendependiga movado kiu luktis en la Dekjara Milito (Kubo).
 |
| Karolo la 4-a (Sankta Romia Imperio) (Karel IV)
 | Ĉeĥaj landoj
 | Otec vlasti
 | Patro de la Hejmlando
 | Reĝo de Bohemio. Titolo stampita de la rektoro de la Universitato de Karolo de Prago ĉe la imperiestra funebro
 |
| František Palacký
 | Ĉeĥaj landoj
 | Otec národa
 | Patro de la Nacio
 | Politikisto kaj historiisto. Dum *vlast* "hejmlando" inkludis ĉiujn loĝantojn (vidu artikolon Sudetgermanoj), *národ* "nacio" enhavas nur Ĉeĥ-parolantojn.
 |
| Tomáš Garrigue Masaryk
 | Ĉeĥaj landoj
 |  | Patro de la patrio
 | Unua prezidento de Ĉeĥoslovakio
 |
| Juan Pablo Duarte
 | Dominga Respubliko
 | Padre de la patria
 | Patro de la patrio
 | Venkis super Haiti dum la milito de sendependigo
 |
| Simón Bolívar
 | Ekvadoro
 | Padre de la patria
 | Patro de la patrio
 | Unua estro de la sukcesa lukto de Sudameriko por sendependigo el Hispanio
 |
| Kwame Nkrumah
 | Ganao
 |  | Patro de la Nacio
 | Unua prezidento kaj ĉefministro de Ghanao, la unua lando en Sub-Sahara Afriko kiu atingis kompletan sendependecon.
 |
| Cheddi Jagan
 | Gujano
 |  | Patro de la Nacio
 | Prezidento de Gujano en 1992-1997.
 |
| Jean-Jacques Dessalines
 | Haitio
 | Père de la patrie
 | Patro de la patrio
 | Unua estro de la sukcesa lukto de Haitio por sendependigo el Francio
 |
| Mohandas Karamchand Gandhi
 | Barato
 | Rastrapita
 | Patro de la Lando(Neoficiala deklaro)  | Li estas nomita ankaŭ *Mahatma*, "Grandanimo"
 |
| Sukarno
 | Indonezio
 | Bapak Bangsa/Pemimpin Besar Revolusi Indonesia/Proklamator
 | Patro de la Lando/Granda Estro de la Indonezia Revolucio/La Proklamanto
 | Unua Prezidento de Indonezio.
 |
| Ciro la Granda
 | Irano
 |  | Patro de la Lando
 | Kondukis la Persojn ribele kontraŭ la Medoj, establante la Aĥemenidan Imperion.
 |
| Theodor Herzl
 | Israelo
 | חוזה המדינה
(ĥozE hamediA)

 | Vizianto de la Ŝtato
 | Unu el unuaj kiuj pensis pri redoni al judoj la Izraelan Landon en moderna epoko. Fondinto de la Cionisma movado.
 |
| Nursultan Nazarbajev
 | Kazaĥio
 | Елбасы (Elbasy)
 | Patro de la Lando
 | Unua Prezidento de Kazaĥio
 |
| Jomo Kenyatta
 | Kenjo
 | Baba wa Taifa
 | Patro de la Lando/Luktanto por Libero
 | Unua Prezidento de Kenjo el 1963 al sia morto en 1978 kiu helpis kreis la Kenjan Konstitucion.
 |
| Kim Gu
 | Respubliko Koreio
 | 민족의 스승 (Minjogui seuseung)/국부 (Gukbu)
 | Granda instruisto de la Korea popolo kaj Patro de la Lando
 | Unua estro de la sukcesa lutko de la Respubliko Koreo por sendependeco el Japanio
 |
| Ibrahim Rugova
 | Kosovo
 | Baba i Kombit
 | Patro de la Lando
 | Unua Prezidento de la memproklamita Respubliko Kosovo. Estro de la Demokrata Ligo de Kosovo (LDK).
 |
| Reĝo Sankta Stefano la 1-a
 | Hungario
 | Nemzetalapító
 | Nacia Fondinto
 | Kiel unua kristana reĝo de Hungario, li estas amplekse agnoskita kiel la fondinto de Hungario kiel lando de Eŭropo. Lia festotago, nome la 20-a de aŭgusto, estas celebrata kiel nacia festotago.
 |
| Jonas Basanavičius
 | Litovio
 | Tautos patriarchas
 | Patriarko de la Nacio
 | Varia kultura agado dum la Litovia Nacia Revivado
 |
| Krste Misirkov
 | Nord-Makedonio
 | Татко на нацијата
 | Patro de la Lando
 | Elstara lingvisto, verkisto kaj aktivulo.
 |  |
| Tunku Abdul Rahman
 | Malajzio
 | Bapa Kemerdekaan
 | Patro de la Sendependeco
 | La unua Ĉefministro de Malajzio.
 |
| Siro Seewoosagur Ramgoolam
 | Maŭricio
 |  | Patro de la Nacio
 | Unua post-sendependeca Ĉefministro, en 1968.
 |
| Miguel Hidalgo y Costilla
 | Meksiko
 | Padre de la patria mexicana
 | Patro de la Meksika Patrio
 | Unua revoluciestro de la Meksika Milito de Sendependeco.
 |
| Sam Nujoma
 | Namibio
 |  | Fonda Patro de la Namibia Nacio
 | Unua Prezidento de Namibio, 1989–2004; titolo havigita per Parlamenta Leĝo de 2005.
 |
| Vilhelmo la Silentema
 | Nederlando
 | Vader des Vaderlands
 | Patro de la Patrio
 | Estro de la sukcesa Nederlanda Ribelo kontraŭ Hispanio, kio kondukis al la Nederlanda Respubliko (nome la unua sendependa nederlanda ŝtato)
 |
| Einar Gerhardsen
 | Norvegio
 | Landsfaderen
 | Patro de la Nacio
 | La post-duamondmilita ĉefministro de Norvegio
 |
| Mohammad Ali Jinnah
 | Pakistano
 | Quaid-e-Azam
 | Granda Estro
 | Fondinto de Pakistano, estro de la Muslima Ligo kaj unua Ĝenerala Guberniestro de Pakistano.
 |
| Michael Somare
 | Papuo-Novgvineo
 |  | Patro de la Lando
 | Sendependestro en 1975; konata ankaŭ kiel "la ĉefo" kaj "la maljunulo".
 |
| Dom Afonso Henriques
 | Portugalio
 | Pai da Nação
 | Patro de la Nacio ankaŭ *La Konkeranto* | Fondinto kaj unua reĝo de Portugalio (1139), agnoskita de la Vatikano en 1179.
 |
| Sun Yat-sen
 | Respubliko Ĉinio
 | 國父 国父 (Guófù)
 | Patro de la Lando
 | Sun ludis gravan rolon en la renverso de la dinastio Qing dum la Ksinhai Revolucio. La Kuomintang (KMT) dekretis la titolon en 1940. Tiu titolo pluis post la KMT moviĝis en Tajvanon.
 |
| Petro la Granda
 | Rusio
 | Отец Отечества (Otéc Otéčestva)
 | Patro de la patrio
 | Li ricevis la titolon en 1721 de la Reganta Senato, kun la titoloj "Imperiestro de Rusio" kaj "La Granda".
 |
| El-Uali Mustafa Sajid
 | Araba Demokratia Sahara Respubliko
 |  | Patro de la Nacio
 | Estro de la Fronto Polisario, Unua Prezidento de la ADSR. Lukits kontraŭ la hispana kolonia armeo kaj kontraŭ la invado fare de la armeoj de Maroko kaj de Maŭritanio.
 |
| Siro John Compton
 | Sankta Lucio
 |  | Patro de la Nacio
 | Unua ĉefministro ĉe la sendependeco en 1979. Konata ankaŭ kiel "Daddy Compton" (Paĉjo Compton).
 |
| Ibn Saud de Saudarabio
 | Saudarabio
 | والد الأمة (Ŭalid Al Ummah)
 | Patro de la Lando
 | Li unuigis la tribojn de la Araba Duoninsulo kaj establis la modernan Saudan ŝtaton. Li establis ankaŭ la regadon de la Sauda dinastio, nome la dinastio kiu regas la landon. Lia filo Salman estas la nuna reĝo kaj ŝtatestro de Saudarabio. Kvin aliaj pli aĝaj filoj – nome Saud, Faisal, Ĥalid, Fahd kaj Abdulah – estis antaŭaj ŝtatestroj.
 |
| Donald Dewar
 | Skotio
 |  | Patro de la Lando
 | Unua persono elektita kiel Ĉefministro de Skotio kiam la transdonita Skota Parlamento estis konstituita en 1999. Dewar zorgis ankaŭ pri la konstitucia reformo.
 |
| Karađorđe
 | Serbio
 | Отац Отаџбине
 | Patro de la Patrio
 | Estro de la Unua Serbia Ribelo
 |
| Dobrica Ćosić
 | Serbio
 | Отац Нације
 | Patro de la Nacio
 | Unua Prezidento de la Federacia Respubliko Jugoslavio, politika kaj serbnaciisma teoriulo.
 |
| Stamford Raffles
 | Singapuro
 |  | Fonda patro de moderna Singapuro
 | Raffles deklaris la fondon de kio iĝis la moderna Singapuro en la 6a de Februaro 1819, certigante la transdonon de la kontrolo de la insulo al Orienthindia Kompanio.
 |
| Primož Trubar
 | Slovenio
 | Oče naroda
 | Patro de la Nacio
 | Konsolidanto de la Slovena lingvo kaj aŭtoro de la unua slovenlingva presita libro.
 |
| Mohammed Abdullah Hassan
 | Somalio
 |  | Patro de la patrio
 | Estro de la unua movado por la sendependigo de Somalio kontraŭ la Itala reĝlando kaj Granda Britio.
 |
| Nelson Mandela
 | Sudafriko
 | Tata wethu
 | Patro de la Nacio
 | Unua Prezidento de post-apartisma Sudafriko.
 |
| Katolikaj Gereĝoj
 | Hispanio
 | Reyes Católicos de los reinos de Castilla y Aragón
 | Katolikaj Gereĝoj de la regnoj Kastilio kaj Aragono
 | La uniigintoj de moderna Hispanio. Ili uniigis la teritoriojn de Kastilio, Aragono kaj Al-Andalus, nome ĉiujn teritoriojn de la Iberia Duoninsulo, escepte Portugalio. Dum ties regado Ameriko estis malkovrita de eŭropanoj kaj startis la Hispana Imperio.
 |
| Don Stephen Senanayake
 | Srilanko
 |  | Patro de la Nacio
 | Unua Ĉefministro, el 1947 al 1952.
 |
| Johan Ferrier
 | Surinamo
 | Vader des Vaderlands
 | Patro de la Nacio
 | Unua prezidento post la sendependiĝo de la lando en 1975 (la termino *Vader des Vaderlands* havas siajn radikojn en Nederlando)
 |
| Gustavo la 1-a de Svedio
 | Svedio
 | Nationalhjälte
 | Nacia heroo
 | Separis Svedion el la dana regado sub Kristiano la 2-a.
 |
| Julius Nyerere
 | Tanzanio
 | Baba wa Taifa
 | Patro de la Nacio
 | Unua Prezidento de Tanzanio
 |
| Mustafa Kemal Atatürk
 | Turkio
 | Atatürk
 | Patro de la Turkoj
 | Fondinto de la Respubliko Turkio kaj unua Prezidento de Turkio. Li kondukis al la Turka Nacia Movado en la Milito por Turka Sendependiĝo, kaj proklamis la reformojn kiuj faris Turkion demokrata naci-ŝtato. Per leĝo de 1934 li establis la devigon de familinomoj en turka lingvo.
 |
| Ŝejĥ Zajid bin Sultan Al Nahjan
 | Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj
 | والد الأمة (Ŭalid Al Ummah)
 | Patro de la Nacio
 | Prezidento de UAE dum ties unuaj 33 jaroj (1971–2004)
 |
| George Washington, John Adams, Thomas Jefferson, James Madison, Benjamin Franklin kaj aliaj subskribintoj kaj konstitucikonvencianoj
 | Usono
 |  | Patroj-fondintoj
 | La subskribintoj de la Usona Deklaro de Sendependeco en 1776 kaj la konvencianoj kiuj estis delegitoj al la Federacia Konvencio kaj partoprenis en la skizo de la proponita Konstitucio de Usono
 |
| George Washington
 | Usono
 |  | Patro de sia lando
 | George Washington estas partikulare elstarigita el la Patroj-fondintoj de Usono kiel "father of his country" (patro de sia lando) pro sia rolo kiel ĉefkomandanto de la Kontinenta Armeo dum la Usona Revolucia Milito, kaj pro sia sinteno kiel la unua Prezidento de Usono.
 |
| José Gervasio Artigas
 | Urugvajo
 | Padre de la independencia uruguaya
 | Patro de la Urugvaja sendependeco
 | Luktis kontraŭ la koloniaj armeoj de Britio, Hispanio, kaj Portugalio en Río de la Plata.
 |
| **Filipinoj** Ne estas leĝo en la lando kiu oficiale agnoskas individuon kiel la "Patro de la Nacio" aŭ eĉ "Nacia Heroo". Tiele tio povas estis asocia kun la jenaj elstaraj historiaj personoj:
 |
| Emilio Aguinaldo
 | Filipinoj
 | Kauna-unahang Pangulo ng Pilipinas
 | Inaŭgura Prezidento de Filipinoj
 | Estro de la lasta parto de la Filipina Revolucio kaj unua Prezidento de Filipinoj dum la Malolos Kongreso de 1899, kiu superregis la proklamon de la Malolos Konstitucio.
 |
| Corazon Aquino
 | Filipinoj
 | Iná ng Demokrasya
 | Patrino de Demokratio Ikono de Demokratio
 | Tri jarojn post la murdo de ŝia edzo Benigno Aquino, ŝi iĝis Prezidento de Filipinoj en la 25a de Februaro 1986 rezulte de la Filipina Revolucio de 1986 kiu finigis la diktatorecon de Ferdinand Marcos kaj restarigis demokration.
 |
| Andrés Bonifacio
 | Filipinoj
 | Pambansang Bayani Amá ng Himagsikan
 | Nacia Hero Patro de la Revolucio
 | *De facto* Prezidento kaj estro de la Filipina Revolucio, kiu rezistadis milite kontraŭ la Hispana Imperio. Lia naskotago, la 30an de Novembro, 1863, estas nacia feritago.
 |
| José Rizal
 | Filipinoj
 | Pambansáng Bayani
 | Nacia Heroo
 | Populare konata kiel "National Hero". La verkoj de Rizal – kiuj helpis la komencon de la Filipina Revolucio – estas parto de la nacia studobjektaro laŭ Republic Act No. 1425. La jariĝo de la 30an de Decembro 1896, kiam li estis ekzekutita de la hispana kolonia registaro estas nacia feritago.
 |
|  |

## Vidu ankaŭ

* *Pater patriae*
* Patroj-fondintoj de Usono
* Patroj de la Konfederacio de Kanado

## Notoj