Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Religioj en Brazilo

Brazilo estas religie diversa lando kun iom libera kredo-(re)elekto kaj tendenco al toleremo. La loĝantaro de Brazilo estas plejparte kristana (89%). La plej disvastigita kristana kredo estas romkatolikismo, heredaĵo el la portugala koloniado (romkatolikismo estis la oficiala religio de la ŝtato ĝis la Brazila Konstitucio de 1891). Gravan rolon en Brazilo havas ankaŭ spiritismo.
# Kōfukuji

| Kōfukuji Historiaj Monumentoj de la antikva Nara
 |
| --- |
| Monda heredaĵo
 |
|

---

 |
| Orienta ora halo ĉe Kōfukuji.

---

 |
| **Lando** |  Japanio
 |
| **Tipo** | kultura heredaĵo
 |
| **Kriterioj** | ii, iii, iv, vi
 |
| **Fonto** | 870
 |
| **Regiono**\*\*
 | Azio |
| Geografia situo
 | 34° 40′ 32″ N, 135° 50′ 22″ O (mapo)34.675555555556135.83944444444 |
| **Registra historio** |
| **Registrado** | 1998  (n.k. sesio) |
| Geografia lokigo sur la mapo : Japanio

|  |  |
| --- | --- |
| Kōfukuji (Japanio)DEC

|  |
| --- |
|   |

 |

* Kōfukuji (Japanio)
 |
| \* Traduko de la nomo en la listo de la monda heredaĵo. \*\* Regiono laŭ Unesko.
 |
|  |

**Kōfukuji** (興福寺) estas bikŝuejo, kiu estis unu el la sep grandaj bikŝuejoj ("Nantoshichidaiji") en Nara, Japanio, kaj estas la ĉefa sidejo de la budhisma skolo *Hossō*.

## Historio

Kōfukuji devenas de templo starigita en la jaro 669 de Kagami no Ōkimi (鏡大君), la edzino de Fujiwara no Kamatari, por preĝi pri la resaniĝo de ŝia edzo. Ĝi origine estis en la kvartalo Yanashina en la provinco Yamashiro (nun Kioto). En 672 oni translokigis ĝin al Fujiwarakyō kaj en 710 oni translokigis ĝin al ĝia nuna loko, en la orienta parto de la ĵus konstruita ĉefurbo, Heijōkyō (nun Nara).

Kōfukuji estis la bikŝuejo de la klano Fujiwara kaj ĝi ĝuis prosperon kune kun la klano. Ĝi ne nur estis grava institucio por budhismo, sed ankaŭ por la imperia registaro. Dank' al la ligo al la klano Fujiwara, la bikŝuejo restis grava kiam la ĉefurbo moviĝis al Heiankyō (nun Kioto), dum aliaj el la sep grandaj bikŝuejoj, kiel Tōdaiji, dekadencis.

La bikŝuejo estis plurfoje difektita kaj detruita de militoj kaj incendioj, kaj ĝi estis ankaŭ plurfoje rekonstruita, sed kelkaj gravaj konstruaĵoj, kiel la tri oraj haloj, Nandaimon kaj la centra pordego, ne ekzistas nun. La rekonstruado de la ĉefa ora halo finiĝis en la jaro 2018.

## Bildaro

* Yakushi Nyorai (grava kultura posedaĵo) ene de Tōkondō.
* Hokuendō, la plej malnova el la du oklateraj haloj.
* Kvinetaĝa pagodo.
* Trietaĝa pagodo malantaŭ Nan'endō.
* La kvinetaĝa pagodo.
* Virūpākṣa.
* Asuro.

## Referencoj
# Ä

**Ä**, minuskle **ä**, litero A kun tremao, estas litero de kelkaj latinidaj alfabetoj, ekzemple la 27-a de la sveda alfabeto. Por prononco (laŭ IFA) [æ] ĝis [ε] ĝi ankaŭ uzatas alilingve, nome en la alfabetoj finna kaj germana, sed en tiu lasta, ĝi ne estas konsiderata propra litero, sed nura variaĵo de A.

Ĝi devenas de ligaturo inter A kaj E, kiu ankaŭ estigis *Æ*.
# Oratorarto

*Cicerono oratoras kontraŭ Katilina*, de Cesare Maccari.
**Oratorarto** aŭ retoriko estas la arto paroli per elokventeco. Duarange, la termino aludas ankaŭ al literatura ĝenro formita per teknikoj kiel la diskurso, la militinstigo, la disertacio, la prediko, la panegiro, inter aliaj.

Tiu dua signifo pli ampleksa estas aplikata al ĉiuj literaturaj procezoj kiuj estas planitaj aŭ esprimitaj per la sama celo de konvinkaj intencoj. Tiu celo konvinki la ricevanton estas tio kio diferencigas la oratorarton disde aliaj parolaj komunikaj procezoj. Same kiel la celo de la didaktiko estas instrui kaj la celo de la poetiko estas distri, la celo de la oratorarto estas konvinki pri io. La persvado konsistas en tio ke per la tialoj esprimataj parole oni deduktas, movas, instigas, pelas, trudas, devigas aliulon kredi aŭ fari ion. Tamen, tiu ne estas ties nura celo. La intencaro de la publika oratorarto povas gami el transdonado de informaro al motivado por ke la homoj iel ajn agadu, sed simple ankaŭ rakonti historion. La bonkvalitaj oratoroj devus esti kapablaj plifortigi aŭ ĉefe ŝanĝi la emociojn de la publiko kaj ne nur informi ilin. La oratorarto povas esti povega ilo uzebla por celoj kiaj motivado, influo, persvado, informado, traduko aŭ simpla distro.

## Karakterizaĵoj

* Oftaj vokativoj (atentalvokoj al tiuj kiuj aŭdas la diskurson: juĝistoj aŭ eĉ normalaj civitanoj, kiujn oni laŭdas).
* Abunda uzado de retorikaj demandoj.
* Abunda uzado de la dua gramatika persono de la singularo.
* Oftaj ŝanĝoj de tono kaj infleksio en la voĉo de la oratoro kun tendenco al ascendo.
* Abunda subordiga sintakso.

## Vidu ankaŭ

English-Speaking Union (ESU)

Retoriko

Retoriko (libro)

## Ekstera rilato

(en) Speaking resources - ESU
# Divan (poezio)

Mogoloj kompilantaj *divanojn*.
**Divan** (perse: دیوان, divân, araba: ديوان, dīwān) estas kolekto de poezio aŭ prozo en la araba, persa, otomana aŭ pakistana literaturoj. Ĝia signifo varias laŭ literatura tradicio, geografia areo kaj tempokadro. Tre ofte tiuj kolektoj estis faritaj en la kortegoj de sultanlandoj.
# Dilemo

**Dilemo** (el la greka vorto δί-λημμα, "di-lemma", laŭvorte "duobla supozo") laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta vortaro estas

1. rezono prezentanta alternativon inter du kondiĉaj kaj kontraŭaj asertoj, kiuj ambaŭ kondukas al sama konkludo,
2. situacio, en kiu oni devas decidi inter du malagrablaj alternativoj, kaj
3. en la logiko refuto de supozo pro la malvero de du sole restantaj ebloj.

En la scenaroj de klasikaj antikvaj grekaj tragedioj ofte centris nesolvebla aŭ nur tre pene solvebla dilemo, kiu por la centra personaĵo kreis situacion tragikan kaj terure tristan.

## Specoj

La *pozitiva dilemo* (aŭ *konstrua dilemo*) per ĉiu elektata decido kondukas al la sama rezulto.

En la skribmaniero de bulea algebro tio povas esti prezentata ĉi tiel:

|  |
| --- |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
 |

(En vortoj: a kondukas al b, c kondukas al b, a aŭ c kondukas al b.)

Ekzemplo: Ekzistas du malsamaj metodoj de medicina traktado, el kiuj ĉiuj kondukas al la resaniĝo de malsana paciento. Kiu ajn metodo estas elektita, fine la paciento estas sana.

La *negativa dilemo* (aŭ *detrua dilemo*) detruas sin mem per la neeblo de decido.

|  |
| --- |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
 |

(En vortoj: a kondukas al b, a kondukas al c, el mal-b aŭ mal-c sekvas mal-a.)

Ekzemple, prezentiĝas du veneniĝintaj pacientoj kaj nur unu dozo da kontraŭvenena kuracilo. Nun la kuracisto havas la dilemon: Kiu el la du ricevu la kontraŭvenenan kuracilon kaj resaniĝu, kaj kiu el la du laŭ tiu decido sekve devas morti?

## Dilemoj

* Dilemo de erinaco
* Minora malbono
* Prizonula Dilemo

## Vidu ankaŭ

* Antinomio
* Lemo
* Paradokso
* Trilemo

## Referencoj
# Teksta fonto

**Teksta fonto** estas teksto (kutime skribita sed kelkfoje voĉa) el kiu eblas eltiri informojn aŭ ideojn.

En la Historiografio, oni kutime distingas tri precipajn tekstajn fontojn:

* *Primaraj fontoj* – skribaĵaj fontoj, propramane estigintaj en la sama historia periodo iniciate de uloj ĉeestaj la eventojn. Kelkaj ekzemploj inkluzivas taglibrojn, korespondaĵojn, kaj Ĵurnaloln, Dum la tekstaj primaraj fontoj estas ĝenerale konsideritaj produktitajn samtempe kun la eventoj priskribitaj; iuj fakuloj enirigas en tiun kategorion rememoraĵojn aŭ tekstojn alvivigitajn post la estiĝo de la eventoj. Tiuj, tamen, laŭvere, ĉiukaze havas malpli da historia valoro pro la sintrompo de la memoro aŭ deziro “reskribi” la historion. La primaraj tekstaj fontoj ne estas necese nur tekstaj: la arkeologiaj referencoj (vazaro, moneroj, ruinaĵoj ktp) samvaloras kaj egaliĝas al la primaraj fontoj. La kristanaj Evangelioj, ekzemple, estas juĝataj kelkeloke primaraj, kelkeloke sekundaraj
* *Sekundaraj fontoj* – historiaj tekstoj bazitaj sur primaraj, aŭ sekundaraj, fontoj, Ekzemple, libro pri historio bazita sur taglibro aŭ sur ĵurnalaj artikoloj.
* *Terciaraj fontoj* – tekstoj bazitaj sur fontoj primajaj kaj sekundaraj. Ili estas utiligitaj por prezenti informojn aŭ por kompletigi la informan kadron sen tamen pretendo pri originaleco. Ekzemploj komunaj estas Enciklopedioj kaj traktadoj, biografioj, hagiografioj, sinoktikoj (kaj ankaŭ la diversaj vikioj).

Rilate enciklopediojn, iuj el ili estas konsiderataj almenaŭ sekundarai fontoj.

La primaraj fontoj estas siavice plue dividitaj laŭ du kategorioj:

* *Fontoj volaj* – fontoj kreitaj laŭcele transdoni al la posteuloj la karakterojn de iu kulturo, de rito, de popolo ktp.

* *Fontoj nevolaj* – fontoj konstituitaj per la tuta materialo konservita kaj kapablaj alestigi atestaĵon, ofte indican kaj nekompletan, pri epoko, popolo, kutimoj, tradicioj ktp.

## Pluaj precizigoj

Kiel la fontoj primarai, sekundaraj kaj terciaraj. ankaŭ la fontoj volaj kaj nevolaj estas kribrataj per juĝo de aŭtentikeco kaj fidindeco. En la juĝado de aŭtentikeco de la teksta fonto oni disponas, krom pri elementoj de scienca naturo kiel la sciencaj analizoj por datigi la dokumenton, ankaŭ pri taksaj sistemoj alitipaj kiuj povas implici la helpon de diversaj disciplinoj (grafologio, lingvistiko, ktp). La taksado pri fidindeco estas, male, efektivigita juĝante la aŭtoron de la fonto (tial kvazaŭ sur ekribaj dokumentoj) kaj lian supozeblan kaj eblan emon polucii la faktojn priskribitajn

## Vidu ankaŭ

* Kristanaj fontoj
* Fontoj de la Biblio
* Studo pri la historiaj fontoj

## Bibliografio

* [1] Subvoĉo: *Bibliografia*
* [2] Subvoĉo: *Approaches to history*

## Eksteraj ligiloj

* **Wikisource**, la libera biblioteko – estas la projekto Wikimedia kiu kolektas, registras kaj listigas tekstajn fontojn.
* [3] Arkivigite je 2009-12-30 per la retarkivo Wayback Machine Anglalingva priskribo pri la historiaj fontoj
# Tadeusz Boy-Żeleński

| **Tadeusz Boy-Żeleński** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Tadeusz Boy-Żeleński**  |
| **Naskonomo** | Tadeusz Kamil Marcjan Żeleński |
| **Naskiĝo** | 21-an de decembro 1874 (1874-12-21) en Varsovio
 |
| **Morto** | 4-an de julio 1941 (1941-07-04) (66-jaraĝa) en Lvivo
 |
| **Mortis per** | pafvundo  vd |
| **Lingvoj** | franca • pola vd |
| **Ŝtataneco** | Pollando   vd |
| **Alma mater** | Jagelona Universitato   Bartłomiej Nowodworski High School (en)    vd |
|  |
| **Subskribo**  |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio
 |
| **Dinastio** | Q63532280 vd |
| **Patro** | Władysław Żeleński (en)   vd |
| **Patrino** | Wanda Żeleńska (en)   vd |
| **Gefratoj** | Stanisław Gabriel Żeleński  vd |
| **Edz(in)o** | Zofia Żeleńska (mul)    vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | lingvisto  universitata instruisto  literaturkritikisto  kuracisto  pediatro  verkisto  tradukisto  ĵurnalisto  poeto  romanistikisto   vd |
| **Laborkampo** | beletro  vd |
| **Aktiva en** | Lvivo • Krakovo vd |
| **Aktiva dum** | 1906– vd |
|

|   Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * Kavaliro de Honora Legio
* Officer of the Order of Polonia Restituta (en)

vd |

 |
|

|   Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Polish Academy of Literature (en)   Pola PEN-Klubo   vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Tadeusz Kamil Marcjan Żeleński**, literatura pseŭdonomo *Boy* (naskiĝis la 21-an de decembro 1874 en Varsovio, murdita la 4-an de julio 1941 en Lvovo) – pola verkisto, poeto-satiristo, kronikisto, eseisto, tradukisto de franclingva literaturo, literatura kritikisto kaj teatra, kuracisto, socia aganto, framasonisto. Propagis konscian patrinecon, kontraŭkoncipilojn kaj seksan edukadon. Li estis murdita fare de germanoj kadre de la Masakro de Lvovaj Profesoroj.

## Tradukaĵoj

* *Kanto de Roland*,
* François Villon,
* *Tristan kaj Iseult* prilabore de Joseph Bédier,
* ĉiujn verkojn de
	+ Molière,
	+ Jean Racine,
	+ Voltaire,
* kaj disertaĵojn de
	+ Rene Descartes,
	+ Blaise Pascal,
* parton de la versaĵoj de Paul Verlaine,
* Denis Diderot,
* Michel de Montaigne,
* *Gargantuo* de François Rabelais,
* Jean-Jacques Rousseau,
* *La Homa Komedio* de Balzaka,
* Marcel Proust,
* *La Ruĝo kaj la Nigro* de Stendhal,
* Jacques-Bénigne Bossuet,
* Henri de Saint-Simon,
* Alfred de Musset,
* Théophile Gautier,
* Anatole France,
* André Gide,
* François-René de Chateaubriand,
* Alain-René Lesage.

## Tadeusz Boy-Żeleński kaj Esperanto

* Tyburcjusz Tyblewski en sia publikaĵo *El la valo* (1981) aperigis i.a. fragmentojn de la verkoj de Tadeusz Boy-Żeleński, Sławomir Mrożek, Tadeusz Różewicz, Czesław Miłosz kaj Stanisław Grochowiak.
# Eklezio

| Eklezio
 |
| --- |
|  |
| **type of Christian institution (en)  speco de organizaĵo religia koncepto ambiguous Wikidata item (en)**  |
| **kristana organizaĵo** |
| Komenco
 | 24-a de majo 2033 vd |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | apudeklezia organizaĵo modality (en)  ordeno de Romiaj pastroj  vd |

 |
|  |

**Eklezio** estas asocio de la anoj de religia kredo kaj ties institucioj. La vorto venas el la greka trans la latina kaj signifis origine *elvoko* - tiel oni nomis en la klasika antikvo la kunvenon de la civitanoj de urborespubliko. Greklingvaj hebreoj aplikis la vorton kun la signifo *komunumo, kunveninta popolo de dio*. Tiel ĝi eniris la Novan Testamenton.

Laŭ kristanismo estas du "Eklezioj" la Videbla eklezio, aŭ militanta eklezio, kaj la Nevidebla eklezio, aŭ triumfanta eklezio.

## Apartigo de eklezio kaj ŝtato

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Apartigo de eklezio kaj ŝtato.
La apartigo de eklezio kaj ŝtato estas filozofa koncepto por difinado de politika distanco en la rilato inter religiaj organizoj kaj la nacio-ŝtato. Precipe, la esprimo rilatas al la kreado de laika ŝtato (kun aŭ sen laŭleĝe eksplicita eklezi-ŝtata apartigo) kaj al malestablo, la ŝanĝiĝado de ekzistanta, formala rilato inter la eklezio kaj la ŝtato.

En socio, la grado de politika apartigo inter la eklezio kaj la civila ŝtato estas determinita per la laŭleĝaj strukturoj kaj ĝeneralaj laŭleĝaj vidoj kiuj difinas la bonordan rilaton inter fakorganizita religio kaj la ŝtato. La principo de la plena konkurenco proponas rilaton en kiu ambaŭ politikaj unuoj interrilatas kiel apartaj organizoj sendepende de la aŭtoritato unu de la alia. La strikta apliko de sekulara principo de Laikeco (sekulareco) estas uzita en Francio, dum laikaj socioj, kiel ekzemple Danio kaj Britio, konservas formon de konstitucia rekono de oficiala ŝtata religio.

## Eklezioj

* Katolika eklezio
* Ortodoksa eklezio
* Anglikanisma Eklezio
* Latina eklezio
* Orientaj katolikaj eklezioj
* Proprajuraj katolikaj eklezioj
* Eklezio de Satano

## Notoj
# Okcidenta Kristanismo

| Okcidenta Kristanismo
 |
| --- |
|  |
| **grupo de kristanaj konfesioj**  |
| **kristanismo • Kalcedonia kristanismo** |
|

|   Partoj |
| --- |
|  | katolikismo protestantismo  vd |

 |
|  |

**Okcidenta kristanismo** estas la formo de kristanismo kiu evoluis en la teritorio de okcidenta parto de Romia Imperio kaj najbaraj landoj.

Skismo okazis inter la Okcidenta aŭ Latina eklezio kaj la Orientaj ortodoksaj eklezioj post la Koncilio de Kalcedono (451). Alia skismo okazis rilate al la Bizanca ortodoksa eklezio post la Orienta skismo (1054). En la 16-a jarcento alia grava dividiĝo okazis interne de la latina eklezio rezulte de la Protestanta Reformacio.

## Vidu ankaŭ

* Orienta Kristanismo
# Ĉefelemento

En gramatiko, **ĉefelemento** de vortgrupo estas la vorto determinanta la vortospecon, atribuatan al la tuta grupo. Ekz‑e la klasika frazo «Senkoloraj verdaj ideoj furioze dormas» entenas du vortgrupojn, substantivan kaj verban, kies ĉefelementoj estas ĉi-sube grasigitaj:

* Senkoloraj verdaj **ideoj furioze **dormas**.

Analogie, **ĉefelemento** de kunmetita vorto estas la radiko determinanta la vortkarakteron kaj la bazan signifon de la tuta kunmetaĵo; ekz‑e
en «dormo**ĉambr**o» la ĉefelemento estas **ĉambr**, kiu determinas la substantivan vortkarakteron kaj la ĝeneralan signifon (ejo). Same en la ekvivalenta vortgrupo: «**ĉambro** por dormi».

## Referencoj
# Statistika maŝintradukado

**Statistika maŝintradukado** (*somoto*) estas tekniko de maŝintradukado kie tradukojn oni generas surbaze de statistikaj modeloj kies parametroj derivas el la analizo de antaŭe tradukita dulingva tekstaro. La statistika metodo kontrastas al la maŝintradukadaj metodoj bazitaj sur reguloj (*robomoto*) aŭ sur ekzemploj (*ebomoto*).

Ekde frua esploro kaj disvolvo en 1949 ĉe la Thomas J. Watson Esplorcentrejo de IBM ĝis lastaj jaroj, statistika maŝintradukado kontribuis al la signifa releviĝo de intereso en maŝintradukado, ekzemple sia uzo en la populara Google-Tradukilo, senpaga reta maŝintradukilo. Nuntempe ĝi estas je multo la metodo de maŝintradukado plej vaste studata.

## Referencoj
# Hokko

**Hokko** (japana 発句 *hokku* "komenca strofo"), estas la unua strofo de la ortodoksa kunverka ĉena poemo rengao, aŭ de ĝia pli malfrue derivita poemo renko (haikai no renga). Ekde la epoko de Matsuo Bashō (1644–1694), la hokko komencis aperi kiel memstara versaĵo, kaj ĝi ankaŭ enhaviĝis en hajbuno (kombinaĵo de prozo kaj hokko), kaj hajgao (kombinaĵo de pentraĵo kun hokko). Ĉe la fino de la 19a jarcento, Masaoka Shiki (1867-1902) renomis la hokkon al 'hajko' (俳句, *haiku*), kaj oni uzas la terminon 'hajko' retrospektive, por ĉiu hokko aperante ekstere de renko aŭ rengao, sendistinge kiam ĝi verkiĝis. La termino 'hokko' daŭras uziĝi en la origina senco, kiel la unua strofo de ĉena poemo.

## Enhavo

En la tradicioj de rengao kaj renko, la hokko, kiel ekira strofo de la poemo, havis apartan pozicion. Tradicie la plej grava gasto ĉe poeziverka kunveno invitiĝis verki ĝin, kaj oni atendis ke li laŭdus la gastiganton (ofte simbole) en lia strofo, dum supraĵe priskribi la ĉirkaŭaĵon kaj sezonon. (La sekvantan strofon verkis la gastiganto, kiu respondis per komplimento al la gasto, denove simbole).

## Formo

La hokko enhavas 17 japanajn silabojn (音字, *onji*), komponiĝante de tri metraj sekcioj de 5, 7, kaj 5 silaboj respektive. Tiu strofo estas la sola de la poemo kiu enhavas kireĵion (cezurvorton), kiu aperas ĉe la fino de unu de la tri sekcioj de la strofo. La hokko tradicie aperas en unu vertikala linio.

## Eksterjapana hokko

Similante la evoluon de la eksterjapana hajko, poetoj kiuj verkas renkon en la angla kaj aliaj okcidentaj lingvoj, nuntempe malofte obeas la 17-silaban regulon en la hokko, aŭ aliaj *chōku* (longaj strofoj), de la poemo. Oni ofte ignoras la salutan funkcion de la hokko, sed ĝi ĝenerale enhavas sezonan vorton aŭ frazaĵon (季語, *kigo*), kaj spegulas la ĉirkaŭaĵon de la verkado. En la malmultaj renkoj verkitaj aŭ tradukitaj en Esperanton, la silaba regulo plimalpli obeiĝis.

## Ekzemplo

Bashō verkis la malsupran hokkon en 1689 dum lia vojaĝo tra Oku (*la Interno*), dum li verkis renkon en la domo de funkciulo en Sukagawa:

poezia ek'—
kantoj de rizplantistoj
de la Interno
Aŭdinte la kantojn de la kamplaboristoj dum ili plantis rizon en la kampoj de lia gastiganto, Bashō verkis tiun hokkon por ke ĝi komplimentus la gastiganton pri la eleganteco de lia hejmo kaj regiono, per ligi ĝin kun la "eko" (*hajime*) de poezia arto, samtempe sugestante sian ĝojecon kaj dankecon pro la okazo de verki renkon por la "unua fojo" (*hajime*) en la Interno.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Renko
* Hajko
* Kigo
* Hajkajo
# Ŝtata lernejo

Pekina Universitato, kiu estas administrata rekte de la Ĉina Ministerio de Edukado, estas ekzemplo de kunlaborado inter diversaj publikaj entoj en la eduka sektoro.
**Ŝtataj lernejoj** (ankaŭ konataj kiel **publikaj lernejoj** ekstere de Anglio kaj Kimrio estas ĝenerale baz- aŭ mezlernejoj postulitaj aŭ ofertitaj al ĉiuj infanoj senpage, financitaj entute aŭ parte per impostado. Tiuj lernejoj estas ĝenerale inkluzivemaj (ne-selektemaj) en allasado de ĉiuj studentoj ene de la geografia areo kiun ili servas.

Dum ŝtataj lernejoj troveblas en praktike ĉiu lando, ekzistas signifaj varioj en ilia strukturo kaj instru-programoj. Ŝtata eduko ĝenerale ampleksas primaran kaj sekundaran edukon (infanĝardeno ĝis dekdua grado, aŭ ekvivalento), same kiel post-sekundarajn instruejojn kiel ekzemple universitatoj, altlernejoj, kaj faklernejoj kiuj estas financitaj kaj kontrolitaj fare de registaro prefere ol privataj unuoj. La eduka sistemo, aŭ manko de tio, antaŭ la establado de registar-financitaj lernejoj kunpremas ilian rolon en ĉiu socio. En multaj okazoj ekzistis establita eduka sistemo kiu servis signifan, kvankam ofte elitan, sektoron de la loĝantaro; tiuj sistemoj ofte estis financitaj fare de religiaj institucioj. La enkonduko de ŝtatlernejoj en kelkaj okazoj povis esti konstruita sur tiu establita sistemo, dum en aliaj okazoj ambaŭ sistemoj daŭre ekzistis, foje en paralela kaj komplementa rilato kaj en aliaj okazoj malpli harmonie.

## Vidu ankaŭ

* Publika biblioteko

## Notoj
# Eŭropa Areo de Supera Eduko

| Eŭropa Areo de Supera Eduko
 |
| --- |
| **universitata reto organizaĵo**  |
| Komenco
 | marto 2010 vd |
| Lando*j* | internacieco vd |
| **Situo** | Eŭropa Unio
 |
| **Agareo** |
altnivela edukado

 |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
|  |

la "Eŭropa Areo de Supera Eduko"
La **Eŭropa Areo de Supera Eduko** (**EASE**) estas la celo de la Bolonja Procezo - por krei kiel eble plej kompareblan, akordigeblan kaj koheran sistemon de supera eduko en Eŭropo.

Subskribintoj de la Bolonja Deklaracio de 1999, kaj sekve membroj de la Eŭropa Areo de Supera Eduko, estas:

* 1999: Aŭstrio, Belgio (Flandra Komunumo kaj Franca Komunumo de Belgio aparte), Bulgario, Ĉeĥio, Danio, Estonio, Finnlando, Francio, Germanio, Grekio, Hungario, Islando, Irlando , Italio, Latvio, Litovio, Luksemburgio, Malto, Nederlando, Norvegio, Pollando, Portugalio, Rumanio, Slovakio, Slovenio, Hispanio, Svedio, Svislando kaj la Unuiĝinta Reĝlando (Britio).
* 2001: Kroatio, Kipro, Liĥtenŝtejno, Turkio, aparte la Eŭropa Komisiono
* 2003: Albanio, Andoro, Bosnio kaj Hercegovino, Nord Makedonio, Rusio, Serbio, Vatikanurbo
* 2005: Armenio, Azerbajĝano, Kartvelio, Moldavio kaj Ukrainio
* Majo 2007: Montenegro
* 2010: Kazaĥstano
* Majo 2015: Belorusio

Ĉiuj membroŝtatoj de EU partoprenas en la procezo, kaj la Eŭropa Komisiono estas ankaŭ subskribinto. Monako kaj San-Marino estas la solaj membroj de la Konsilio de Eŭropo kiu ne adoptis la procezon.

## Referencoj
# Juĝo de valoro

**Juĝo de valoro** estas aserto kiu, el subjekta vidpunkto, juĝas ion lica aŭ utila. Ĝenerale, ĝi estas juĝo bazita sur aparta sistemo de valoroj.

La sintagmo *juĝo de valoro* povas esti intencita kaj pozitivsence por signifi ke ĝi devas esti konsiderata referencante al determinita valorsistemo - kaj do en pripensita maniero kompare al siaj pliprofundaj konvinkoj - kaj malŝatsence por signifi ke temas pri juĝo asertita sur bazoj de konsideroj personaj, priopinieblaj kaj partaj, pli ol sur racia ekvilibra kaj objekta rezonado.

Iuj, tamen, opinias ke reala objektiveco neeblas, kaj ke ankaŭ la racia analizo plej rigora estas bazita sur amplekso de valoroj (se ne eksplicigitaj). Tial, kiu ajn rezonada konkludo estas necese juĝo de valoro kaj do ne povas eliri el la kovrilo de la suspekto. Tamen, ofte tiu pozicio alestiĝas kiel retorika ilo por senkreditigi certajn asertojn.

El pli ordigita vidpunkto, la sciencaj "veroj" estas konsideritaj objektivaj, sed opiniataj “provizoraj”: restas, tamen, la konscio ke kromaj datenoj aŭ novaj eksperimentoj povus ŝanĝi la komprenon pri la esploraĵo.

## Notoj

## Vidu ankaŭ

* Aksiologio
* Juĝo (filozofio)
* Valoro (sociaj sciencoj)
* Kritika pensado
* Certeco
* Transcendeco

## Literaturo

* Hans Albert kaj E. Topitsch (Hgg.), *Werturteilsstreit Wissenschaftliche Buchgesell-schaft,* Darmstadt, 1979
* Samuel Alexander:, *The idea of value*. Mind (N. S.), 1(1892), 31 – 55
* Émile Bréhier, Maurice de Gandillac, Lluís Font, *Història de la filosofia*, Universitat Autònoma de Barcelona, 2002. ISBN 9788449022975 katalune
* Filiberto Menna, *Crítica de la crítica*, Universitat de València, 1997. ISBN 9788437029092 katalune