Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Blogo

**Blogo** (ankaŭ nomata *reta taglibro* aŭ *retlogo* aŭ *retskribejo*) estas reta raporto fare de persono. Blogoj estas lokitaj en la Interreton kaj preskaŭ ĉiam en la TTT. Blogoj enhavas liston de eroj (blogaĵoj aŭ blogeroj), kiuj ordinare estas ordigitaj de plej nova ĝis plej malnova kaj temas pri la ŝatokupoj, religio, politikaj, kredoj, okupo, k.t.p. de la bloganto. Blogoj kutime, sed ne ĉiam, permesas por legantoj komenti pri la eroj.

Blogo ordinare estas havebla en TTT-paĝo kaj RSS-a kanalo, tamen ne ĉiuj RSS-aj kanaloj estas blogoj.

Ekzistas multaj programoj por krei blogojn per PHP aŭ Perl kune kun SQL. Se oni ne havas konekton al TTT-ejo, kiu havas tiujn, ankaŭ ekzistas gastigaj servoj kiel LiveJournal aŭ Ĝangalo.com.

## Termino

La vorto “blogo” devenas de la samsignifa angla vorto “*blog*”, kiu estiĝis el mallongigo de la vorto “*weblog*” (TTT-registri). Kelkaj esperantistoj preferas la ne-neologismajn esprimojn “reta taglibro” aŭ “TTT-protokolo”. Malofte aperas la formo “trototolo”, kiu estas ia sintezo de “TTT” kaj “protokolo”. La enkonduko de la neologismo “blogo” en Esperanton estis pravigita en artikolo en Ĝangalo per la argumento ke tio plifaciligas la uzon de derivaĵoj kiel “blogi”, “blogaĵo” kaj “bloganto”, kiuj estas malfacile esprimeblaj surbaze de la peza esprimo “virtuala taglibro”.

## Blogaj programaroj

* WordPress – eblas ricevi konton nur per retpoŝtkonfirmo
* LiveJournal
* Blogger – ligita kun Google ktp., necesas konto ĉe Google

## Blogoj en fikcio

* Manĝaĵblogistinaj Misteroj

## Fontoj

## Vidu ankaŭ

* Taglibro
* Podkasto
* Vikio
* Vlogo

## Eksteraj ligiloj

* Kolekto de ligiloj al esperanto-blogoj esperante
* Ipernity
* e-Planedo Arkivigite je 2007-04-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Memkompreneble
* Esperanto-blogoj – alternativaj amaskomunikiloj
# Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko

| Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko |
| --- |
|  |
| **retejo** |
| Aŭtoroj
 |
| Aŭtoro | Bertilo Wennergren
 |
| Lingvoj
 |
| Lingvo | Esperanto
 |
| Eldonado
 |
| Eldondato | 2006, 2013, 2016, 2020, 2024
 |
| Eldoninto | E@I kunlabore kun La Ranetoj
 |
| Trajtoj
 |
| Paĝoj | 748
 |
| ISBN | 978-0-939785-07-0
 |
| OCLC | 311169563
 |
|  |

La Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (**PMEG**) estas libro, kiu klarigas la Esperanto-gramatikon en facile komprenebla maniero. Ĝi estas verkita ĉefe de Bertilo Wennergren. La mallongigon PMEG multaj elparolas kiel "pomego". Ĝi celas ordinarajn Esperantistojn, kiuj volas studi la gramatikon, vortfaradon, skribon, kaj elparolon de tiu lingvo. Pri la enhavo de PMEG respondecas nur Wennergren, sed helpis en la verkado multaj aliaj personoj.

Por plifaciligi la komprenon, ĝi ne uzas tradiciajn gramatikajn terminojn. Ekzemploj de la uzataj terminoj estas *O-vorto* anstataŭ “substantivo” kaj “rolvorteto” anstataŭ “prepozicio”. Tiuj novspecaj gramatikaj terminoj aldone pli taŭgas por priskribi Esperanton ol la tradiciaj terminoj. Ekzemple, laŭ la tradiciaj terminaro, la vortoj “tiu”, “ambaŭ” kaj “ties” estus adjektivoj, sed ili kondutas tre malsame al la adjektivoj finiĝantaj per “a”; la termino *A-vorto* kungrupigas vortojn, kiuj kondutas simile.

La libro difinas sin kiel konserveman verkon, kiu multloke defendas la Fundamentan kaj Zamenhofan lingvaĵon kontraŭ diversaj reformemaj ideoj kaj uzoj, sed ĝi ankaŭ prezentas modernajn uzojn kaj evoluojn, eĉ tiajn, kiujn iuj eble opinias tro drastaj.

La unua papera eldono, de 2006.
PMEG estas ĉefe praktika lernilo, do ĝi ne celas esti teoria verko por lingvistoj, male de la Plena Analiza Gramatiko, kiun oni taksis la plej granda esplora projekto pri Esperanta gramatiko ĝis la eldono de PMEG.

## Paperaj eldonoj

De 1995 ĝis 2006, PMEG ekzistis nur en interreto, sed ekde 2006 ankaŭ aĉeteblas la papera versio, eldonita de Esperanto‑USA. En 2020 E@I, kunlabore kun La Ranetoj, publikigis novan paperan eldonon. La unua eldono (nun elĉerpita) aperis en 2005. Ĝin eldonis Esperanto-Ligo por Norda Ameriko, nun nomata Esperanto-USA.

## Vidu ankaŭ

* Detala Gramatiko de Esperanto

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vortojn "plena manlibro".
# Nacia Biblioteko de la Ĉeĥa Respubliko

| Nacia Biblioteko de la Ĉeĥa Respubliko
 |
| --- |
| Národní knihovna České republiky |
|  |
|  |
| **nacia biblioteko universitata biblioteko esplora institucio en Ĉeĥio**  |
| Komenco
 | 1622 vd |
| Geografia situo
 | 50° 5′ 12″ N, 14° 24′ 57″ O (mapo)50.0866666714.41583333 |
| Lando*j* | Ĉeĥio vd |
| Sidejo
 | Clementinum
 |
| **Situo** | Prago
 |
| Adreso
 | Mariánské náměstí 190, 11001 Praha 1 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Nacia Biblioteko de la Ĉeĥa Respubliko (Centra Prago)DEC

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|
Nacia Biblioteko de la Ĉeĥa Respubliko
 |
| ĉefulo
 | Martin Kocanda
 |
| **Filioj** | Slavona Biblioteko de Prago  vd |
|

|   Premioj |
| --- |
|  | * (2005)  Jikji Memory of the World Prize (en)

vd |

 |
| Notoj
 | Tuta stoko 7 275 680 |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
| **Jura formo** | publik-bona korporacio en Ĉeĥio
 |
|  |

La **Nacia Biblioteko de la Ĉeĥa Respubliko** (ĉeĥe *Národní knihovna České republiky*) en Prago estas la centra kaj gvida biblioteko de la Ĉeĥa Respubliko. Ĝi financatas pere de la nacia ministerio pri kulturo.

La eksa manĝa salonego (refectorium) de la historia jezuita kolegio Clementinum, nun ĝenerala biblioteka studejo
Temas pri la plej granda kaj unu el la plej malnovaj ĉeĥiaj biblioteko. Ĝi havas stokon de proksimume ses milionoj da dokumentoj, al kio ĉiujare aldoniĝas pli-malpli 70 000 titoloj. La biblioteko situas en la historia konstruaĵo Clementinum, eksa jezuita kolegio, en la praga urbocentro. La Nacia Biblioteko de la Ĉeĥa Respubliko partoprenas en la projekto de Virtuala Internacia Norma Datumaro (VIAF).

## Notoj

## Fonto

* *Z historie knihovny* ("el la historio biblioteka"), rete legebla ĉi tie (ĉeĥe) Arkivigite je 2012-05-01 per la retarkivo Wayback Machine

## Eksteraj ligiloj

* biblioteka retejo Arkivigite je 2012-11-03 per la retarkivo Wayback Machine
# Kyokutei Bakin

| **Kyokutei Bakin** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **曲亭馬琴**  |
| **Naskonomo** | 滝沢 興邦 |
| **Naskiĝo** | 4-an de julio 1767 (1767-07-04) en Fukagawa, Tokugava-ŝogunregistaro |
| **Morto** | 1-an de decembro 1848 (1848-12-01) (81-jaraĝa) en Yotsuya, Tokugava-ŝogunregistaro |
| **Tombo** | Jinkō-ji Temple (en)    vd |
| **Etno** | japanoj vd |
| **Lingvoj** | japana vd |
| **Ŝtataneco** | Tokugava-ŝogunregistaro   vd |
| Familio
 |
| **Infanoj** | 5
 |
| **Parencoj** | Tokimura Michi (en)  (bofilino) Kuniyuki Takizawa (en)  (prapranepo)  vd |
| Profesio
 |
| **Alia nomo** | 笠翁 • 篁民 vd |
| **Okupo** | romanisto  verkisto  kuracisto-verkisto  poeto   vd |
| **Aktiva en** | Japanio vd |
| **Aktiva dum** | 1791–1848 vd |
| Verkado
 |
| **Verkoj** | Kroniko de la Ok Hunduloj ❦ Chinsetsu Yumiharizuki ❦ Keisei Suikoden ❦ Kinse-setsu Bishōnen-roku vd |
|

| [Montri]  Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Toen-kai (en)    vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

La puto ĉe la domo de Takizawa Bakin
**Kyokutei Bakin** (japane 曲亭馬琴, realnome **Takizawa Bakin** (滝沢 馬琴, Takizawa Bakin? ja), naskita kiel **Takizawa Okikuni** 滝沢 興邦; la 4-a de julio 1767 (tradicie: Meiwa 4/6/9) en Edo (nuna Tokio ); mortis la 1-a de decembro 1848 (tradicie: Kaei 1/11/6)) estis japana verkisto el la Edo periodo. Poste en la vivo li prenis la plumnomon **Toku** (解).

Li estas konsiderata unu el la plej gravaj aŭtoroj, se ne la plej grava, de la japana literaturo de la frua 19-a jarcento. Li estis produktiva verkisto, rimarkinda pro la riĉeco de sia inspiro, la eleganteco kaj brileco de sia stilo. Liaj alegoriaj romanoj, kun akra kritika observado, estas influitaj de la konfucea doktrino kaj prezentas scenojn el la vivo de la samurajo. Ĝenerale li verkis fantaziajn rakontojn, plenkreskajn romanojn kaj distrajn novelojn. Entute, Bakin publikigis pli ol 200 verkojn en sia vivo, inkluzive de literaturaj kritikoj, taglibroj kaj historiaj romanoj.

Lia ĉefverko estas *Kroniko de la Ok Hundoj* (japane 南総里見八犬傳, *Nansō Satomi Hakkenden*), 106-voluma verko, kiun li kompletigis dum 28 jaroj pro blindeco. En ĉi tiu verko, li fokusiĝas al samurajaj temoj kiel lojaleco kaj honoro, same kiel al Konfuceismo kaj budhisma filozofio.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Takizawa Bakin en *Encyclopaedia Britannica*
# Miyagawa Isshō

| **Miyagawa Isshō** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 30-an de novembro 1688 (1688-11-30) |
| **Morto** | 20-an de januaro 1780 (1780-01-20) (91-jaraĝa) en Nii-jima
 |
| **Ŝtataneco** | Japanio   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | pentristo  ukijisto   |
|  |

Pentraĵo de Mijagava Isŝo sentitola.
**Miyagawa Isshō** (japane 宮川一笑) estis japana pentristo en la stilo ukijo-e, kiu precipe prezentas la aktorojn kabuko, gejŝo, sumoistojn kaj aliajn elementojn de la kutima urba kulturo. Li estis zorgato de Miyagawa Chōshun (1682–1752), kiu siavice estis influita de la laboro de Hishikawa Moronobu. Same kiel multaj artistoj de ukijo-e, Isshō ankaŭ faris serion de ŝungaĵoj, pentraĵoj de erotikaj scenoj.
# Ĝoecu

| Ĝoecu
 |
| --- |
|  |
| speciala urbo de Japanio (2007–) urbo de Japanio  urbego   vd |
|  |  |
| Flago
 | Blazono
 |
| Administrado
 |
|

|   Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Yonezawa (en)  (1981–) Muroran  Tojota (urbo)  Ŝizuoka   vd |

 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio
 |
| **Loĝantaro** | 187 291  (2021) [+] |
| **Loĝdenso** | 192 loĝ./km² |
| Geografio
 |
| **Geografia situo** | 37° 9′ N, 138° 14′ O (mapo)37.147861111111138.23608333333 [+] |
| **Areo** | 973,89 km² (97 389 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+09:00 [+] |
|  |
|

|  |
| --- |
| Ĝoecu (Japanio)DEC |
| Situo de Ĝoecu |

 |
|  |
|  |
|

|   Partoj |
| --- |
| Partoj
 | Nadachi-ku • Uragawara-ku • Sanwa-ku vd |

 |
| Alia projekto
 |
|  **Vikimedia Komunejo** Joetsu, Niigata [+] |
|  |

**Ĝoecu** (japane 上越市) estas urbego kaj marhaveno en la Gubernio Nigato, en regiono Ĉubu en ĉefa insulo Honŝuo en Japanio. La urbego estas fama pro sia abundo de neĝo, la ĉiujara ĉerizflora festivalo, sakeo kaj rizo.

Urbodomo

## Demografio

En 2020 Ĝoecu havis populacion de 189 430. En fino de la 1970-aj jaroj Ĝoecu konstante malkreskis, tamen ekde 2007 ĝi estas speciala urbo.

## Geografio

Ĝoecu situas inter Japana Maro kaj montoj. La urbego enhavas kvar rimarkindajn montojn.

## Historio

La areo de aktuala Ĝoecu estis loĝita dum miloj da jaroj. Iam ĝi estis provinca ĉefurbo. En 1614 fortikaĵo konstruiĝis. En tiu areo 2 urboj estis kreitaj kun la establado de la moderna municipsistemo en 1889. Unu el la urboj estis levita al urbostatuso en 1911, la alia nur en 1954. Intertempe dum la 2-a mondmilito militkaptitejo funkciis apud la urbo. Ĝoecu estis kreita per unuiĝo de ambaŭ urboj en 1971. La 1-an de januaro 2005 Ĝoecu aneksis 13 najbarajn municipojn vastigante ĝian areon.

## Ekonomio

Ĝoecu estas regiona komerca kaj industria centro kun peza industrio ĉe la haveno, la malpeza produktado kaj komerco troviĝas pli interne.

## Eduko

En Ĝoecu la nacia pedagogia universitato estis establita en 1978.

## Trafiko

Ĝoecu havas bonajn fervojajn kaj ĉefvojajn kontaktojn al la regiono. Aparte menciindas la Ŝinkanseno, Linio Yamanote kaj Linio Ginza (Tokyo Metro). La haveno havas praman trafikon.

Stacidomo
## Klimato

Ĝoecu situas en humida subtropika klimato (Cfa) laŭ la klimata klasifiko de Köppen. La meza jara temperaturo estas 13,4 °C. La jarpluvo averaĝas 2599 milimetrojn, en ĉiuj monatoj pluvas, dum vintre okazas grandaj naĝadoj.

## Vidindaĵoj

Bildoj pri ĜoecuMarborda panoramo Plaĝo Aĉetstrato Ponto Akvario Universitato Biblioteko Muzeo Hotelo Poŝto
* preĝejoj
* pluraj festivaloj
* ruinoj de iamaj fortikaĵoj
* parkoj
* muzeoj
* akvario
* plaĝo

## Ĝemelurboj

* Hunĉun, Ĉinio
* Lilienfeld, Aŭstrio
* Pohan, Sud-Koreio

## Nomportantoj

* asteroido 26806 Kushiike, ĝi ŝuldas sian nomon al la malnova vilaĝo Kuŝiike, nun parto de la urbo Ĝoecu

## Fontoj

* WikiTrans
# Hamamaco

| Hamamaco
 |
| --- |
|  |
| granda urbo kun esceptoj (2007–) kerna urbo de Japanio (1996–) urbo de Japanio (1911–) urbego  konferenca kaj turisma urbo  industria grapolo  administra teritoria unuo   vd |
|  |  |
| Flago
 | Blazono
 |
| Administrado
 |
|

|   Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Bandungo (2014–) Bolonjo (2014–) Hangĝoŭo (2012–) Ŝenjango (2010–) Saporo (2009–) Manaŭo (2008–) Roĉestro (2006–) Chehalis (1990–) Varsovio (1990–) Camas (en)  (1981–) Porterville (en)  (1981–) Campo Grande   vd |

 |
| **Poŝtkodo** | 430-0946
 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| **Urbestro** | Yusuke Nakano
 |
| Demografio
 |
| **Loĝantaro** | 788 211  (2021) [+] |
| **Loĝdenso** | 506 loĝ./km² |
| Geografio
 |
| **Geografia situo** | 34° 43′ N, 137° 44′ O (mapo)34.710888888889137.72619444444 [+] |
| **Areo** | 1558,06 km² ( 155 806 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+09:00 [+] |
|  |
|

|  |
| --- |
| Hamamaco (Japanio)DEC |
| Situo de Hamamaco |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto
 |
|  **Vikimedia Komunejo** Hamamatsu, Shizuoka [+] |
|  |

kerno de la historia kastelo
la amuzparko *Hamanako Palpal*
vidaĵo ekde ŝintoisma sanktejo de la kvartalo *Tenryū-ku*, 天竜区
ĉe la marbordo
la urbo **Hamamaco**, (japane 浜松市, prononco [hama-macu -ŝi]; laŭ Hepburn-transliterigo *Hamamatsu-shi*; laŭ Kunrei *Hamamatu-si*) situas en la okcidenta parto de la gubernio Ŝizuoko en Japanio. Laŭ la stato de la censo 2021 en la urbo vivis 788 211 loĝantoj sur areo de 1 558,06 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 506 loĝantoj/km². Laŭ japana kvalifiko ĝi estas Granda Urbo kun Esceptoj.

## Kvartaloj

La urbo Hamamaco ekde komenco de 2024 enhavas 7 kvartalojn.

| Nomo | loĝantaro (okt 2023) | areo (km²) | loĝantaro (okt 2023) | loĝdenso
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Chūō-ku 中央区 | 608 145 | 268,45 | 2 265
 |
| Hamana-ku 浜名区 | 155 996 | 345,77 | 451
 |
| Tenryū-ku 天竜区 | 24 515 | 943,84 | 26
 |

La 1-an de januaro 2024, la nombro da kvartaloj estis reduktita de sep ĝis tri kiel parto de municipa restrukturigo. *Naka-ku, Higashi-ku* - prononco [Higaŝi-ku], *Nishi-ku* - prononco [Niŝi-ku], *Minami-ku* kaj parto de *Kita-ku* estis kunfanditaj en novan kvartalon *Chūō-ku* - prononco [Ĉuo-ku]. *Hamakita-ku* kaj la resto de *Kita-ku* estis kunfanditaj por formi *Hamana-ku*, dum *Tenryu-ku* - prononco [Tenrju-ku] - restis senŝanĝa. La reorganizo estis komence aprobita per referendumo okazigita la 7-an de aprilo 2019.

## Historio

La loko nomiĝis "Hikuma" sed poste renomiĝis "Hamamacu", kiam *Tokugawa Ieyasu*, establanto de la ŝoguna reĝimo de *Tokugawa*, konstruis tie la kastelon *Hamamacu*.

## Ekonomio

La granda entrepreno Suzuki havas sian sidejon en Hamamaco.

## Notoj kaj referencoj

## Vidu ankaŭ

* Tajheja Megalopolo

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (ĉefe japane, ĉine, vjetname kaj portugale)
# Deĵima

Ŝablono:Informkesto insulo/zorgado/areo mankas

| Deĵima
 |
| --- |
|  Deĵima desegnita akvaforto de Nagasaki-Golfo el 1836 |
| **artefarita insulo • kvartalo • duoninsulo** |
| **Geografia situo** | 32° 45′ N, 129° 52′ O (mapo)32.743333333333129.87305555556 f1 |
|

|  |
| --- |
| Deĵima (Gubernio Nagasaki)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap

 |
| Ŝtato
 |  Japanio
 |
|  |

**Deĵima** (japane 出島) estis artefarita insulo en golfo de Nagasaki. Dum la Edo-epoko, ĝi estis la sola loko de la rekta komerco kaj varoŝanĝo inter Japanio kaj Nederlando ekde 1641 ĝis 1859. Ĝi kovris areon de 120 m × 75 m (ĉ. 9.000 m2).

Nuntempe, ĝi estas nacia historia loko.

## Historio

Nederlandaj infanojn ludantaj badmintonon en Deĵima
La insulon faris enlandaj komercistoj ekde 1634, du jarojn laŭ ordono de tiama Tokugawa-ŝogunreĝimo. Ĝia celo estis observi portugalajn komercistojn.
La portojn kaj ponton financis la ŝogunreĝimo, kaj aliajn financis 25 komercistoj de Nagasaki, inklude Takagi Sakuemon, Takashima Shirobei.
Ili kontaktis ke portugalaj komercistoj pagu 80 kan-ojn unujare al la financintoj kiel renton.

En 1639, Tokugawa-Ŝogunreĝimo elpuŝis portugalojn eksterlanden por malhelpi propagandon de kristanismo, Deĵima iĝis senhoma insulo.
En 1641, oni translokis sidejon(Nederlanda Komercodomo) de la Nederlanda Orient-Hindia Kompanio (*Verenigde Oostindische Compagnie* aŭ *VOC*) kiu sidis tiama Hirado.

La gvidanton de la insulo nomumis la japanoj kapitano(カピタン) kaj kiu estis devigita unufoje en ĉiu jaro (post 1790 nur ĉiun kvaran jaron) veturi al Edo, por dankesprimi. Li povis kunportis sian kuraciston. Tra la insulo trafis Japanion ankaŭ bildoj, ideoj, okcidentaj influoj.

Kelkaj kuracistoj de Deĵima kiel Caspar Schamberger, Engelbert Kaempfer, Carl Peter Thunberg aŭ Philipp Franz von Siebold havis grandan influon je la evoluo de la japana medicino.

La dua kapitano Maximiliaan le Maire persvadis malmultekostigi renton de 80 al 55 kan-ojn unujare.

Oni regule malpermesis japanojn eniĝi la insulon sen publikaj aferoj, kaj malpermesis nederlandanojn eliĝi la insulon. Siebold kiu estis fidita kuracisto, povis eliĝi la insulon eksterregule.
En 1651, komenciĝis ĉiujara festo Nagasaki-Kunchi, oni permesis ĉinojn kaj nederlandanojn spekti sur marponto la feston.

En 1855, Nederlando kaj Japanio faris la traktaton, Nederlanda-Japana Traktato pri Amikeco, do oni permesis nederlandanojn eniĝi urbon de Nagasaki. En 1856, oni faris dekreton de malfermo de Deĵima, kaj aboliciis japanajn oficistojn de Deĵima. En 1859, oni malfermis la Nederlandan Komercodomon do Deĵima finis sian funkcion.

## Nuntempe

Deĵima en aprilo de 2006
Post malfermo de Japanio en la dua duono de la 19-a jarcento, Deĵima iĝis - danke al pluaj grundakiroj - parto de urba kerno de Nagasaki. Oni dumtempe (1990-aj jaroj) rekonstruis tiamajn domojn laŭ malnovaj planoj, desegnoj.
# Netsuke

| Netsuke
 |
| --- |
|  |
| **ĝenro de skulpto**  |
| **akcesoraĵo • trinket • Japanese sculpture** |
| Informoj
 |
|  |

*Netsuke katabori*
**Netsuke** (japane 根 (ね)付 (つけ), *tigo por fiksi*; el 根 (*ne*, radiko) kaj 付 (*tsuke*, fiksi)) estas malgrandaj ĉizitaj figuroj el ligno, eburo aŭ planta eburo el Japanio. Ĝi utilas por fiksi sagemonon, ĉe la senpoŝa kimono helpe de obio.
*Netsuke* estas fiksita ĉe la ekstremaĵo de ŝnureto kaj estas haltigilo ĉe la supera parto de obio; ĉe la alia ekstremaĵo de la ŝnureto pendas la tradiciaj aĵoj necesaj: skribilarujo (*yatate*), monujo, pipujo (*kiseru-zutsu*), kuracilujo aŭ sigelujo (*inro*) aŭ buko de obio (*obidome*).

## Aspekto

*Netsuke* tenas *inron* helpe de obio, pro manko de poŝoj ĉe *hakama*, *kimono* aŭ *kosode*.
La funkcia aspekto de *netsuke* estas videnta: ĝi malhelpas *sagemono-jn* fali teren. Se komence
*netsuke* estis nur ia lignopeco, ĝi rapide iĝis vera artaĵo, fine ĉizita.

*Netsuke-oj* estas diversformaj: *katabori* (globformaj), *manju* (rondaj kaj plataj), *sashi* (longeca kiel tranĉilo), sed ili estas ĉiam malgrandaj (inter 3 kaj 8 centimetrojn). Du malgrandaj komunikantaj truoj ebligas pason de la ŝnureto tra la *netsuke*.

Multaj materialoj servas por fari *netsuke-ojn*: ĉefe ligno (de bukso, ebono, cipreso, ĉerizujo, ...), sed ankaŭ eburo (de elefanto, kaĉaloto aŭ rosmaro) kaj ostoj. Ekzistas ankaŭ skulptaĵoj el bambuo, porcelano, lako, koralo aŭ metalo.

*Netsuke-oj* povas esti farbitaj aŭ lakitaj.

*Netsuke* prezentas plej ofte personon aŭ beston, foje dion aŭ mitan estulon. Personoj povas esti aktoroj de teatro *kabuko* aŭ *noo*, aŭ simplaj japanoj el la ĉiutagavivo (fiŝkaptistoj, komercistoj, samurajoj). Mitaj estuloj estas plej ofte Hotei, Shoki, Ashinaga, Tenaga, Daruma aŭ Fukurokuju. Inter la bestoj oni trovas ĉefe shishi (hundo de Fô) kaj *kappa*.

Tamen oni prezentis ne nur figurojn, sed ankaŭ maskojn aŭ ĉiutagaj aĵoj.

## Historio

Ŝajnas, ke unuaj *netsuke-oj* estis uzitaj en Ĉinio ekde la 16-a jarcento. Tamen, ĝi ĉefe disvastiĝis en Japanio en la 17-a jarcento dum la Edo-epoko.
Kvankam la montro de riĉaĵoj estas malpermesita kaj punita de la ŝogunaj leĝoj kaj la aspekto de vestaĵoj strikte regulita, riĉaj japanoj elturniĝis montrante sian riĉecon per skulptitaj belegaj, kvankam diskretaj *netsuke-oj* portitaj ĉe obio. Dum tiu epoko granda kvanto de *netsuke-oj* estis realigitaj ĉefe el eburo kun nekomparebla fajneco.

Ekde la Meiji-epoko la malfermo al la okcidenta mondo fariĝis: kimono malaperis iom post iom, kaj samtempe la uzo de *netsuke*. Tamen multaj *netsuke-shi* daŭre skulptas tiun tradician aĵon.

Unu el la plej famaj *netsuke*-ĉizistoj estis Masanao.

## Fotogalerio

* *Netsuke anabori*
* *Netsuke* en *sashi*
* *Netsuke* maskoforma
* *Netsuke* en *manjû*
* *Netsuke ryusa*
* *Nestuke kagamibuta*
* *Netsuke* sekreta

## Eksteraj ligiloj

* International Netsuke Society (angle)
* Netsuke (germane)
* Netsuke, en japanaj manoj (germane)
* Ttt-ejo de "La Gazette de l'Hôtel Drouot" pri valoro de *netsuke* (france)
* Ttt-ejo de *samurajoj kaj ikebana* pri *netsuke* (france)
# Tokugawa Yorinobu

| **Tokugawa Yorinobu** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 28-an de aprilo 1602 (1602-04-28) |
| **Morto** | 19-an de februaro 1671 (1671-02-19) (68-jaraĝa)
 |
| **Lingvoj** | japana
 |
| **Ŝtataneco** | Tokugava-ŝogunregistaro  Japanio   |
| Familio
 |
| **Patro** | Tokugawa Ieyasu  |
| **Patrino** | Yōju-in (en)   |
| **Frat(in)oj** | Furi-hime (en) , Toku hime, Yuki Hideyasu, Matsudaira Tadayoshi (mul) , Takeda Nobuyoshi, Tokugawa Yorifusa, Tokugawa Yoshinao, Matsudaira Nobuyasu, Tokugawa Hidetada, Matsudaira Matsuchiyo (en) , Matsudaira Senchiyo (en) , Matsudaira Tadateru, Kame-hime (en)  kaj Ichi-hime (en)   |
| **Edz(in)o** | Yōrin-in (en)    |
| **Infanoj** | Tokugawa Mitsusada (en) , Matsudaira Yorizumi (en)   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | samurajo   |
|  |

**TOKUGAWA Yorinobu** (japane: 徳川頼宣; naskiĝis la 28-an de aprilo 1602; mortis la 19-an de februaro 1671) estis japana daimio de la frua Edo-epoko.

Li naskiĝis kiel 10-a filo de Tokugawa Ieyasu kaj ties kromedzino Oman-no-kata sub la nomo *Nagafukumaru*. La 8-an de decembro 1603 li ricevis la feŭdon Mito, kiu antaŭe estis propraĵo de lia pli aĝa frato Takeda Nobuyoshi.

Yorinobu havis kvar gefilojn: lia sukcedinto Tokugawa Mitsusada, Yorizumi, la fondinto de Iyo-Saijo, Inaba-hime, kiu edziniĝis al Ikeda Mitsunaka de Tottori, kaj Matsuhime, kiu edziniĝis al Matsudaira Nobuhira de Yoshii.

Postmorte li ricevis la titolon *Nanryu-in*.

## Eksteraj ligiloj

* Portreto de Yorinobu
# Romantika naciismo

**Romantika naciismo** (ankaŭ **organika naciismo**, **identec-naciismo**) estas tiu formo de naciismo, ĉe kiu la ŝtato devenigas sian politikan legitimecon kiel organikan konsekvencon de la unueco de la regatoj. Tiu inkluzivas, depende de la specifa praktikmaniero, la lingvon, rason, etnon, kulturon, religion kaj kutimojn de la nacio laŭ ties praa senco: tiuj, kiuj naskiĝis ene de ĝia kulturo. Tiuspeca naciismo estiĝis kiel reago je dinastia aŭ imperia hegemonio, kiu konceptis la legitimecon de la ŝtato de supre malsupren, eliranta de monarko aŭ alia aŭtoritato-tenanto, kiu pravigis ĝian ekziston. Tia malsuprenradianta potenco eventuale estis devenigita de dio aŭ dioj (vd. la didevenan rajton de reĝoj kaj la mandaton de la ĉielo).

Inter la ĉeftemoj de la romantikismo kaj ĝia plej daŭra heredaĵo estis la kulturaj sinasertoj de la romantika naciismo, kiuj centre rolis en la postklerismaj arto kaj politika filozofio. Ekde siaj plej fruaj aperoj, kun sia fokuso je evoluigo de naciaj lingvoj kaj folkloro kaj la spirita valoro de lokaj kutimoj kaj tradicioj, ĝis movadoj por redesegni la mapon de Eŭropo kaj alvokantaj favore al memdetermino de nacioj, naciismo estis unu el la ŝlosilaj demandoj en la Romantikismo, kundifinante ties rolojn, sinesprimojn kaj signifojn.

En la eŭropa historio, la romantika naciismo kulminis en 1848, kiam revolucia ondo disvastiĝis trans la kontinenton; multaj naciismaj revolucioj okazis en diversaj fragmentoplenaj regionoj (kiel Italio) aŭ multnaciaj ŝtatoj (kiel la Aŭstra imperio. Kvankam en la tuja postsekvo la revolucioj malvenkis kontraŭ reakciaj fortoj kaj la malnova ordo estis rapide restarigita, la multaj revolucioj prezentis la unuan paŝon al liberaligo kaj formado de modernaj nacio-ŝtatoj en granda parto de Eŭropo.

## Vidu ankaŭ

* Etna naciismo
* Etnismo
* Etnokratio