Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gamelano

Gamelano el Balio
Gamelano el Balio
**Gamelano** estas la nomo por kaj la muzikstiloj, la muzikiloj kaj la ludantoj de ĝi en Indonezio.

Gamelanorkestro konsistas ĉefe el frapinstrumentoj kiel drumoj, kulintangoj, gongoj kaj ksilofonoj, sed ekzemple ankaŭ el flutoj.

Antaŭ ĉio sur Javo kaj Balio ĝi estas tre populara. Ĝi estas karakteriza por la indonezia popolmuziko.
# Fantasia

| *Fantazio* |
| --- |
| **movbilda filmo** |
| Originala titolo
 | *Fantasia* |
| Produktadlando
 |  Usono
 |
| Originala lingvo
 | angla lingvo
 |
| Kina aperdato
 | 13-a de novembro 1940
 |
| Daŭro
 | 124 minutoj
 |
| Ĝenro
 | muzika desegnita filmo
 |
| Kameraado
 | James Wong Howe
 |
| Buĝeto
 | 2 280 000 Usonaj $ (takso)
 |
| Reĝisoro(j)
 | multaj
 |
| Produktisto(j)
 | Walt Disney
 |
| Scenaro
 | multaj
 |
| Filmita en
 |  Usono
 |
| Muziko de
 | Johann Sebastian Bach • Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij • Paul Dukas • Igor Stravinski • Ludwig van Beethoven • Amilcare Ponchielli • Modest Petroviĉ Musorgskij • Franz Schubert
 |
| Ĉefrolantoj
 | Deems Taylor Leopold Stokowski Walt Disney (voĉo)
 |
| Produktinta firmao
 | Walt Disney Pictures
 |
| Distribuo
 | RKO Radio Pictures Walt Disney Productions
 |
| Honorigoj
 | National Board of Review: Top Ten Films
 |
| IMDb
 |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | Toccata and Fugue in D Minor (en)  Nutcracker Suite (en)  The Sorcerer's Apprentice (en)  The Rite of Spring (en)  The Pastoral Symphony (en)  Dance of the Hours (en)  Night on Bald Mountain/Ave Maria (en)   vd |

 |
|  |

Fantasia (prononco laŭ sistemo IFA [fæntˈe͡ɪʒə], anglalingve por Fantazio) estas desegnita muzika filmo de Walt Disney Pictures el 1940, la tria filmo de la filmstudio de Walt Disney. La filmo montras kartun-versiojn pri ok verkoj de klasika muziko:

* *Tokato kaj fugo D-minora* de Johann Sebastian Bach
* *La Nuksorompilo* de Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij
* *La lernanto de l' sorĉisto* de Paul Dukas
* *La rito de printempo* de Igor Stravinski
* *La sesa simfonio* de Ludwig van Beethoven
* *La Gioconda (danco de la horoj)* de Amilcare Ponchielli
* *Nokto sur kalva monto* de Modest Petroviĉ Musorgskij
* *Ave Maria* de Franz Schubert

Kvankam la filmo ĝenerale malsukcesis en kinoteatroj, ĝi estis pionira por la kunigado de vivantaj kaj desegnitaj roluloj, kaj la unua uzo de stereofonia sono.

Ĝi estis unu el la plej famaj filmoj inter la unuaj, kiuj uzis la revolucian sistemon Teknikoloro.

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (angle)
* *Fantasia* en Interreta filma datumbazo (angle)
# Der letzte Mann

| *Der letzte Mann* |
| --- |
|  |
| **filmo** |
| Originala titolo
 | *Der letzte Mann* |
| Originala lingvo
 | germana lingvo • sen valoro
 |
| Kina aperdato
 | 23 dec. 1924, 5 jan. 1925
 |
| Ĝenro
 | muta filmo, drama filmo
 |
| Kameraado
 | Karl Freund
 |
| Reĝisoro(j)
 | Friedrich Wilhelm Murnau
 |
| Produktisto(j)
 | Erich Pommer
 |
| Scenaro
 | Carl Mayer
 |
| Loko de rakonto
 | Berlino
 |
| Muziko de
 | Giuseppe Becce • Werner Schmidt-Boelcke
 |
| Rolantoj
 | Emil Jannings • Maly Delschaft • Hans Unterkircher • Hermann Vallentin • Emmy Wyda • Georg John • Carl Schenstrøm • Erich Schönfelder • Olaf Storm • Harald Madsen • O. E. Hasse • Max Hiller
 |
| Produktinta firmao
 | UFA
 |
| IMDb
 |
|  |

Der letzte Mann (La lasta homo) estas germana muta filmo de 1924 reĝisorita de la germana reĝisoro F. W. Murnau el scenaro verkita de Carl Mayer. En la filmo stelulas Emil Jannings and Maly Delschaft.

Stephen Brockmann resumis la intrigon de la filmo kiel, "sennoma hotela pordisto perdas sian laborpostenon". Temas pri kinarta ekzemplo de *Kammerspielfilm* aŭ "ĉambro-drama" ĝenro, kiu sekvas la stilon de mallongaj, disaj montroj de malalt- al mez-klasa vivo kiuj emfazas la psikologion de la roluloj pli ol la scenejoj kaj la agado.

Tiu ĝenro klopodis eviti la uzadon de intertekstoj de parolata dialogo aŭ priskribo kio estas karaktera trajto de plej mutaj filmoj, en la intenco ke la vido mem havigu plej el la signifo.

Brita filmo *The Blackguard* estis produktorita en la Babelsberg Studioj en Potsdam, kie Alfred Hitchcock, estante scenaristo, rigardis parton de la farado de la filmo de Murnau nome *Der letzte Mann* (1924). Li estis impresita per la laboro de Murnau kaj poste uzis multajn el liaj teknikoj por la scendesegnado en siaj propraj produktaĵoj.

En 1955, estis refilmo en kiu stelulis Hans Albers kaj Romy Schneider.

## Notoj

## Bibliografio

* Garncarz, Joseph (2002). "German Hitchcock". En Gottlieb, Sidney; Brookhouse, Christopher (eds.). Framing Hitchcock: Selected Essays from the Hitchcock Annual. Detroit: Wayne State University Press. pp. 59–81.
* Gottlieb, Sydney (2002). "Early Hitchcock: The German Influence". In Gottlieb, Sidney; Brookhouse, Christopher (eld.). Framing Hitchcock: Selected Essays from the Hitchcock Annual. Detroit: Wayne State University Press. pp. 35–58.
* Gottlieb, Sidney (2003). Alfred Hitchcock: Interviews. University Press of Mississippi. ISBN 978-1-57806-562-2.
* Kreimeier, Klaus (1999). The Ufa Story: A History of Germany's Greatest Film Company, 1918–1945. Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0-520-22069-0.

## Eksteraj ligiloj

* *The Last Laugh* en Interreta filma datumbazo (angle)
* *Der letzte Mann* disponeblas por senpaga elŝuto en Retarkivo [*pliaj*]
* Literaturo pri Der letzte Mann
* *Der letzte Mann*, four parts ĉe YouTube
* *Der letzte Mann* en Rotten Tomatoes
# Terhundo de Jack Russell

La **terhundo de Jack Russell** (aŭ **vulphundo de Jack Russell**) estas negranda raso de hundo.

## Historio de vulphundoj de Jack Russell

Unue bredita de John Russell kiu aĉetis hundinon nomitan Trump. Grava karakterizaĵo de ĉi tiu hundo estis agresemo, kiu provizis sufiĉan volon sekvi kaj elterigi vulpojn - sen dolorigi ilin. La hundoj kiujn bredis Russell bone apreziĝis pro ĉi tiuj karakterizaĵo.

Malgraŭ tio ke Russell unue aĉetis Trump celinte bredi ŝin kaj krei de ŝi novan sanglinion, plej probable neniu el la nunaj vulphundoj sangrilatas al ŝi. Multfoje dum la vivo de Russell, li devis forvendi ĉiujn siajn hundojn pro manko de mono, kaj je sia morttago havis nur kvar hundojn neplubredeblajn en 1883.

## Famaj vulphundoj de Jack Russell

La 29-an de aprilo 2007, vulphundo de Jack Russell nomita George savis kvin infanojn de atako farita de du pitbuloj. Oni raportis ke li tuj venis al la atakantoj kaj haltigis ilin sufiĉe longe por ke la infanoj povu forkuri. La pitbuloj mortigis lin, sed en la jaro 2009 li postmorte ricevis la "PDSA Gold Medal".

## Eksteraj ligiloj

* Artikolo pri la brava hundo George (angle) Arkivigite je 2009-02-14 per la retarkivo Wayback Machine
# Tramtransporto en Sidi Bel Abes

| **Tramtransporto en Sidi Bel Abes** |
| --- |
|  |
| Tramo en Sidi Bel Abes
 |
| **tramtransporto** |
| Ĝeneralaj informoj
 |
| Loko | Sidi Bel Abes  Alĝerio
 |
| Transportsistema speco
 | tramo
 |
| Komenco de trafiko
 | 26-a de julio 2017
 |
| Teknikaj informoj
 |
| Longeco de sistemo
 | 13,74 km |
| Nombro de linioj
 | 1
 |
| Nombro de veturiloj
 | 30 Alstom Citadis
 |
| Nombro de stacioj
 | 22
 |
| Aliaj informoj
 |
| Traklarĝo
 | 1 435 mm |
| Posedanto
 | Entreprise Métro d'Alger (EMA)
 |
| Transportisto
 | Setram
 |
|  |

La **Tramtransporto en Sidi Bel Abes** (arabe ترامواي سيدي بلعباس) estas tramreto kiu priservas la urbon Sidi Bel Abes, la dua urbo en okcidenta Alĝerio post Orano. Ĝi estis inaŭgurita la 26-an de julio 2017 de la Ministro pri Publikaj Konstruaĵoj kaj Transportoj.

Mapo

## Vidu ankaŭ

* Tramtransporto
* Sidi Bel Abes
* Listo de urboj kun tramtransporto

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (SETRAM) (arabe/france)
* UrbanRail.Net
# Brigitte Giraud

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Giraud
 |

| **Brigitte Giraud** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Brigitte Giraud**  |
| **Naskiĝo** | 1960 en Sidi Bel Abes,  Francio |
| **Lingvoj** | franca vd |
| **Loĝloko** | Rillieux-la-Pape • Liono vd |
| **Ŝtataneco** | Francio   vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | romanisto  ĵurnalisto  librovendisto  tradukisto  verkisto   vd |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (13-a de julio 2023)  Kavaliro de Honora Legio
* (2022)  Premio Goncourt, kialo de la premio *Live Fast (en)*
* (16-a de januaro 2014)  Oficiro de la Artoj kaj de la Leteroj
* (2009)  Jean Giono Jury award (en)
* (2007)  Prix Goncourt de la nouvelle (en)
* (2001)  Prix Wepler - Special mention (mul)

vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Brigitte GIRAUD** (naskiĝis en 1960 en Sidi Bel Abes, Alĝerio) estas franca verkistino, aŭtoro de romanoj kaj noveloj.

Post infanaĝo kaj juneco en ĉirkaŭurbo de Liono, ŝi studis la anglan kaj la germanan kaj laboris kiel librovendisto, tradukisto kaj ĵurnalisto. Por sia unua libro *La chambre des parents* (1997), ŝi ricevis la "Prix Littéraire des Étudiants" kaj por *Nico* la "Prix Lettres frontière". Ŝia romano *Vivre vite* gajnis la Premion Goncourt de 2022. Ŝi nun loĝas apud Liono.

## Verkoj

### Romanoj

* 1997: *La Chambre des parents*, Fayard
* 1999: *Nico*, Stock
* 2004: *Marée noire*, Stock
* 2005: *J'apprends*, Stock
* 2009: *Une année étrangère*, Stock
* 2011: *Pas d'inquiétude*, Stock
* 2013: *Avoir un corps*, Stock
* 2015: *Nous serons des héros*, Stock
* 2022: *Vivre vite*, Flammarion (gajninto de Premio Goncourt)

### Rakontoj

* 2001: *À présent*, Stock

### Noveloj

#### Kompilaĵoj

* 2007: *L'amour est très surestimé*, Stock (ISBN 9782234059252) - Premio Goncourt por novelo 2007 - Bourse Goncourt de la Nouvelle.
* 2010: *Avec les garçons*, sekvata de *Le Garçon*, J'ai lu, (ISBN 9782290027325)

#### Partoprenoj

* 2004: "Bowling" en *Tout sera comme avant*, kolektiva, Verticales, (ISBN 2-84335-198-7) - laŭ *Tout sera comme avant* de Dominique A.
* 2004: Novelo en *Dix ans sous la Bleue*, kolektiva, Stock

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Brigitte Giraud ĉe Flammarion
* Brigitte Giraud ĉe Stock
# 18-a jarcento

◄ |
1-a jarmilo |
**2-a jarmilo**
| 3-a jarmilo

◄ |
16-a jarcento |
17-a jarcento |
**18-a jarcento**
| 19-a jarcento
| 20-a jarcento
| ►
1700-aj jaroj |
1710-aj jaroj |
1720-aj jaroj |
1730-aj jaroj |
1740-aj jaroj |
1750-aj jaroj |
1760-aj jaroj |
1770-aj jaroj |
1780-aj jaroj |
1790-aj jaroj

Politikaj limoj komence de jaro 1700
La **18-a jarcento** komenciĝis la 1-an de januaro 1701 kaj finiĝis la 31-an de decembro 1800.

| Unuopaj jaroj
 |
| --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1701 | 1702 | 1703 | 1704 | 1705
 | 1706 | 1707 | 1708 | 1709 | 1710
 |
| 1711 | 1712 | 1713 | 1714 | 1715
 | 1716 | 1717 | 1718 | 1719 | 1720
 |
| 1721 | 1722 | 1723 | 1724 | 1725
 | 1726 | 1727 | 1728 | 1729 | 1730
 |
| 1731 | 1732 | 1733 | 1734 | 1735
 | 1736 | 1737 | 1738 | 1739 | 1740
 |
| 1741 | 1742 | 1743 | 1744 | 1745
 | 1746 | 1747 | 1748 | 1749 | 1750
 |
| 1751 | 1752 | 1753 | 1754 | 1755
 | 1756 | 1757 | 1758 | 1759 | 1760
 |
| 1761 | 1762 | 1763 | 1764 | 1765
 | 1766 | 1767 | 1768 | 1769 | 1770
 |
| 1771 | 1772 | 1773 | 1774 | 1775
 | 1776 | 1777 | 1778 | 1779 | 1780
 |
| 1781 | 1782 | 1783 | 1784 | 1785
 | 1786 | 1787 | 1788 | 1789 | 1790
 |
| 1791 | 1792 | 1793 | 1794 | 1795
 | 1796 | 1797 | 1798 | 1799 | 1800
 |

 |

## Vidu ankaŭ

* Kategorio:Naskiĝintoj en la 18-a jarcento
* Kategorio:Mortintoj en la 18-a jarcento
# 22-a jarcento

◄ |
2-a jarmilo |
**3-a jarmilo**

◄ |
20-a jarcento |
21-a jarcento |
**22-a jarcento**
| 23-a jarcento
| 24-a jarcento
| ►
2100-aj jaroj |
2110-aj jaroj |
2120-aj jaroj |
2130-aj jaroj |
2140-aj jaroj |
2150-aj jaroj |
2160-aj jaroj |
2170-aj jaroj |
2180-aj jaroj |
2190-aj jaroj

La **22-a jarcento** komenciĝos la 1-an de januaro 2101 kaj finiĝos la
31-an de decembro 2200. La periodo estas parto de la 3-a jarmilo.

## Jaroj

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2101 | 2102 | 2103 | 2104 | 2105
 | 2106 | 2107 | 2108 | 2109 | 2110
 |
| 2111 | 2112 | 2113 | 2114 | 2115
 | 2116 | 2117 | 2118 | 2119 | 2120
 |
| 2121 | 2122 | 2123 | 2124 | 2125
 | 2126 | 2127 | 2128 | 2129 | 2130
 |
| 2131 | 2132 | 2133 | 2134 | 2135
 | 2136 | 2137 | 2138 | 2139 | 2140
 |
| 2141 | 2142 | 2143 | 2144 | 2145
 | 2146 | 2147 | 2148 | 2149 | 2150
 |
| 2151 | 2152 | 2153 | 2154 | 2155
 | 2156 | 2157 | 2158 | 2159 | 2160
 |
| 2161 | 2162 | 2163 | 2164 | 2165
 | 2166 | 2167 | 2168 | 2169 | 2170
 |
| 2171 | 2172 | 2173 | 2174 | 2175
 | 2176 | 2177 | 2178 | 2179 | 2180
 |
| 2181 | 2182 | 2183 | 2184 | 2185
 | 2186 | 2187 | 2188 | 2189 | 2190
 |
| 2191 | 2192 | 2193 | 2194 | 2195
 | 2196 | 2197 | 2198 | 2199 | 2200
 |

## Astronomiaj eventoj antaŭvidataj por la 22-a jarcento

### Rimarkindaj suneklipsoj

* 3-a de junio 2114, 6m 32s
* 13-a de junio 2132, 6m 55s
* 25-a de junio 2150, 7m 14s
* 5-a de julio 2168, 7m 26s
* 16-a de julio 2186, 7m 29s; ĉi-tiu eklipso estos plej longa sur la periodo de 4000 a.K al 6000 p.K.

### Aliaj fenomenoj

* 4-a de majo 2102, ebleco de alfrapo sur Teron de la asteroido (144898) 2004 VD17 (probableco: 1/63 000).
* 21-a de aŭgusto 2104, Venuso kaŝos Neptunon.
* 11-a de decembro 2117 kaj 8-a de decembro 2125, paro da pasadoj de Venuso.
* 14-a de septembro 2123, Venuso pasadas antaŭ Jupiteron.
* 29-a de julio 2126, Merkuro kaŝos Marson.
* 3-a de decembro 2133, Venuso kaŝos Merkuron.
* marto 2134, la Haleja kometo venos al sia perihelio.
* 2-a de septembro 2197, Venuso kaŝos la stelon Spiko (*α Virginis*).

## Notoj kaj referencoj
# 21-a jarcento

◄ |
2-a jarmilo |
**3-a jarmilo**

◄ |
19-a jarcento |
20-a jarcento |
**21-a jarcento**
| 22-a jarcento
| 23-a jarcento
| ►
2000-aj jaroj |
2010-aj jaroj |
2020-aj jaroj |
2030-aj jaroj |
2040-aj jaroj |
2050-aj jaroj |
2060-aj jaroj |
2070-aj jaroj |
2080-aj jaroj |
2090-aj jaroj

La **21-a jarcento** komenciĝis la 1-an de januaro 2001 kaj finiĝos la 31-an de decembro 2100.

* Listo de ŝtataj gvidantoj en la 21-a jarcento

| Unuopaj jaroj
 |
| --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005
 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010
 |
| 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015
 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020
 |
| 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025
 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030
 |
| 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035
 | 2036 | 2037 | 2038 | 2039 | 2040
 |
| 2041 | 2042 | 2043 | 2044 | 2045
 | 2046 | 2047 | 2048 | 2049 | 2050
 |
| 2051 | 2052 | 2053 | 2054 | 2055
 | 2056 | 2057 | 2058 | 2059 | 2060
 |
| 2061 | 2062 | 2063 | 2064 | 2065
 | 2066 | 2067 | 2068 | 2069 | 2070
 |
| 2071 | 2072 | 2073 | 2074 | 2075
 | 2076 | 2077 | 2078 | 2079 | 2080
 |
| 2081 | 2082 | 2083 | 2084 | 2085
 | 2086 | 2087 | 2088 | 2089 | 2090
 |
| 2091 | 2092 | 2093 | 2094 | 2095
 | 2096 | 2097 | 2098 | 2099 | 2100
 |

 |

## Vidu ankaŭ

* Kategorio:Naskiĝintoj en la 21-a jarcento
* Kategorio:Mortintoj en la 21-a jarcento
# 1890-aj jaroj

|  |  |
| --- | --- |
| **Jarmiloj:** | 2-a jarmilo
 |
| **Jarcentoj:** | 18-a jarcento - **19-a jarcento** - 20-a jarcento
 |
| **Jardekoj:** | 1860-aj 1870-aj 1880-aj - **1890-aj** - 1900-aj 1910-aj 1920-aj
 |
| **Jaroj:** | 1890 1891 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899
 |

1890s Montage
1890s montage 3.0

## Eventoj

### Esperantujo

* Ĝenerale, komenco de la esperanto-movado : unuaj esperantistoj en Japanio, Estonio (1892)...
* Fondo de Ligo Esperantista (1890).
* La rusa cenzuro malpermesas la eniron de revuo La Esperantisto en Rusa Imperio (1894)
* Sr. Pourcine proponis enkonduko de unu komuna signo Esperantista, nome la verdan stelon. (1894)

### Mondo

#### Kulturo

* Kino
* H. G. Wells kreas novan sciencfikcion kun lia libro *La milito de la mondoj* (1898).
* Secesio (stilo)

#### Politiko

* Dreyfus afero en Francio
* Hispana-usona milito: Usono venkas Hispanion kaj okupas Kubon, Puerto Rico kaj Filipinojn (1892)
* Ĉinio devis cedi Tajvanon kaj Koreion al Japanio. (1895)

#### Literaturo

* Oscar Wilde publikigas *The Picture of Dorian Gray*
* Anton Ĉeĥov publikigas *Onklo Vanja*
* Arthur Conan Doyle publikigas la unuan *Sherlock Holmes*
* Bram Stoker publikigas *Drakulo*

#### Religio

* Japanio: Deguĉi Nao fondas la religian komunumon Oomoto.

## Naskiĝoj

* 19-a de majo 1890: Ho Chi Minh, vjetnama ŝtatisto (m. 1969)
* 20-a de aŭgusto 1890: H. P. Lovecraft, usona verkisto (m. 1937)
* 27-a de aŭgusto 1890: Man Ray, usona artisto (m. 1976)
* 15-a de septembro 1890: Agatha Christie, brita krimromanisto (m. 1976)
* 14-a de oktobro 1890: Dwight D. Eisenhower, usona prezidento (m. 1969)
* 5-a de decembro 1890: Fritz Lang, germana reĝisoro (m. 1976)
* 26-a de decembro 1893: Mao Zedong, prezidento de la Komunista Partio de Ĉinio (m. 1976)
* 10-a de februaro 1898: Bertolt Brecht, germana verkisto, dramisto kaj reĝisoro (m. 1956)
* 23-a de januaro 1899: Humphrey Bogart, usona aktoro (m. 1957)
* 20-a de junio 1899: Jean Moulin, franca milit-heroo (m. 1943)

## Mortoj

* 27-a de julio 1890: Vincent van Gogh, nederlanda pentristo (n. 1853)
* 14-a de januaro 1898: Lewis Carroll, angla verkisto (n. 1832)
* 25-a de septembro 1898: Theodor Richter, germana kemiisto (n. 1824)

## Esperanto-libroj eldonitaj en la 1890-aj jaroj
# 1900-aj jaroj

|  |  |
| --- | --- |
| **Jarmiloj:** | 2-a jarmilo
 |
| **Jarcentoj:** | 19-a jarcento - **20-a jarcento** - 21-a jarcento
 |
| **Jardekoj:** | 1870-aj 1880-aj 1890-aj - **1900-aj** - 1910-aj 1920-aj 1930-aj
 |
| **Jaroj:** | 1900 1901 1902 1903 1904 1905 1906 1907 1908 1909
 |

1900s decade montage

## Eventoj

* La Nova imperiismo
* Brita-bura milito terminas

## Inventaĵoj kaj malkovraĵoj

### Teknologio

* La unua flugilo por aviadiloj pezantaj pli ol aero (inventata de Lawrence Hargrave)
* Amasproduktado de aŭtoj
* Populariĝo de hejma gramofono
* Panama Kanalo konstruata de Usono
* La maŝino Photostat
* La fratoj Wright flugas en Kitty Hawk, NC

### Scienco

* La leĝo de nigra korpa radio de Planck
* La teorio de speciala relativeco de Albert Einstein
* Einstein eksplikas Brownian-an movadon kaj la fotoelektra efekton

## Gravaj personoj

### Gravaj registoj kaj politikistoj
# 1910-aj jaroj

|  |  |
| --- | --- |
| **Jarmiloj:** | 2-a jarmilo
 |
| **Jarcentoj:** | 19-a jarcento - **20-a jarcento** - 21-a jarcento
 |
| **Jardekoj:** | 1880-aj 1890-aj 1900-aj - **1910-aj** - 1920-aj 1930-aj 1940-aj
 |
| **Jaroj:** | 1910 1911 1912 1913 1914 1915 1916 1917 1918 1919
 |

1910s montage

## Eventoj

* Revolucio okazis en Meksiko en 1910.
* Revolucio okazis en Ĉinio en 1911—1912.
* La ŝipo *Titanic* koliziis kun glacimonto kaj sinkis.
* La Unua MondMilito okazis 1914—1918.
* Paska revolucio okazis en Irlando en 1916 kontraŭ brita regado.
* Revolucioj okazis en Rusio en 1917.

## Inventaĵoj kaj malkovraĵoj

## Gravaj personoj

### Gravaj registoj kaj politikistoj

#### Aŭstralio, Aŭstrio

* Ĉefministro Andrew Fisher (Aŭstralio)
* Ĉefministro Joseph Cook (Aŭstralio)
* Ĉefministro Billy Hughes (Aŭstralio)
* Imperiestro Franz Josef (Aŭstrio-Hungario)
* Imperiestro Karl (Aŭstrio-Hungario)

#### Ĉinio

* Imperiestro Henry Pu Yi de la dinastio Qing (Ĉinio)
* Sun Yatsen (ĉine: 孫逸仙), Prezidento de la Respubliko de Ĉinio
* Yuan Shikai, Prezidento de la Respubliko de Ĉinio kaj mallonge Imperiestro.
* Xu Shichang, Prezidento de la Respubliko de Ĉinio.

#### Germanio

* Imperiestro Wilhelm II (Germana Imperio)
* Kanceliero Theobald von Bethmann-Hollweg (Germana Imperio)

#### Hispanio

* Reĝo Alfonso la 13-a (Hispanio).
* Ĉefministro José Canalejas (Hispanio)
* Ĉefministro Eduardo Dato (Hispanio)

#### Italio

* Reĝo Victor Emmanuel III (Italy)

#### Kanado

* Ĉefministro Sir Robert Borden (Kanado)

#### Persio

* Ahmad Shah Qajar de la dinastio Qajar (Persio)

#### Rusio

* Imperiestro (Caro) Nikolao II (Rusio).
* Vladimir Lenin (Sovetunio)
* Trockij de Rusio.
* Stalin (Sovetunio).

#### Turkio

* Sultano Vahidettin (Otomana Imperio)

#### Uunuigita Reĝlando, Usono

* Reĝo George V (Unuigita Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando)
* Ĉefministro H. H. Asquith (Unuigita Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando)
* Ĉefministro David Lloyd George (Unuigita Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando)
* Prezidento William Howard Taft (Usono)
* Prezidento Woodrow Wilson (Usono).

#### Vatikano

* Papo Pius la 10-a (Vatikano).
* Papo Benedikto 15-a (Vatikano).
# 1930-aj jaroj

|  |  |
| --- | --- |
| **Jarmiloj:** | 2-a jarmilo
 |
| **Jarcentoj:** | 19-a jarcento - **20-a jarcento** - 21-a jarcento
 |
| **Jardekoj:** | 1900-aj 1910-aj 1920-aj - **1930-aj** - 1940-aj 1950-aj 1960-aj
 |
| **Jaroj:** | 1930 1931 1932 1933 1934 1935 1936 1937 1938 1939
 |

fotokolekto de la 1930-aj jaroj

## Eventoj

Katastrofa eksplodo de la zepelino *LZ 129 Hindenburg* en 1937.
* 1930 unua Futbala Mondpokalo en Urugvajo, gajnita de la organizantoj
* Faŝismo en Italio, nacisocialismo en Tria Regno, stalinismo en Sovetunio, militarismo en Japanio
* Rapida industriigo kaj severaj politikaj persekutoj en Sovetunio.
* Altigo de Adolf Hitler; armita invado en Pollandon — komenco de la Dua Mondmilito.
* Konstruado de la Empire State Building en Novjorko, la plej alta konstruaĵo post pli ol 40 jaroj
* Aerpoŝto komencis trans la Atlantika Oceano.
* Komenco de la Nova Ŝtato de Brazilo.
* Hispana Enlanda Milito
* Granda depresio; Franklin Roosevelt proponas akton *New Deal* en Usono por batali malriĉecon.
* Fajrega eksplodo de la zepelino *LZ 129 Hindenburg*

## Inventaĵoj kaj malkovraĵoj

* Radaro estis inventita.
* Unuaj aŭtoj de Volkswagen aperis.
* Fisio estis malkovrita de Otto Hahn, Lise Meitner kaj Fritz Strassman.

## Gravaj personoj

### Mondaj estroj

Reza Ŝaho Pahlavi ŝanĝis la nomo de Persio al Irano in 1935
* Mahatma Mohandas Karamchand Gandhi (Barato)
* Prezidento Mustafa Kemal Atatürk (Turkio)
* Sardar Vallabhbhai Patel (Barato)
* Jawaharlal Nehru (Barato)
* Guberniestro-Ĝenerala E. F. L. Wood, 1st Earl of Halifax (Brita Barato)
* Guberniestro-Ĝenerala The Marquess of Linlithgow (Brita Barato)
* Reĝo Faisal la 1-a (Irako)
* Reĝo Ghazi (Irako)
* Reĝo Faisal la 2-a (Irako)
* Prezidento W. T. Cosgrave (Irlando)
* Prezidento Eamon de Valera (Irlando)
* Taoiseach Eamon de Valera (Éire)
* Reĝo Viktoro Emanuelo la 3-a (Italio)
* Ĉefministro Benito Mussolini (Italio)
* Emperor Hirohito (Japanio)
* Emir Ahmad Al-Jaber Al-Sabah (Kuvajto)
* Ĉefministro António de Oliveira Salazar (Portugalio)
* Prezidento Lázaro Cárdenas (Meksiko)
* Sultan Mohammed la 5-a (Moroko)
* Ĉefministro Michael Joseph Savage (Novzelando)
* Prezidento Paul von Hindenburg (Germanio)
* Ĉanceloro Adolf Hitler (Germanio)
* Ĉefministro James Barry Munnik Hertzog (Sudafriko)
* Ĝenerala Sekretario Josif Stalin (Sovetio)
* Prezidento Alcalá Zamora (Hispanio)
* Ĉefministro Manuel Azaña (Hispanio)
* Ĉefministro Alejandro Lerroux (Hispanio)
* Prezidento Bahij al-Khatib Sirio
* Bey (Crown Prince) Ahmad la 2-a (Tunizio)
* Reĝo Georgo la 5-a (Unuiĝinta Reĝlando)
* Reĝo Eduardo la 8-a (Unuiĝinta Reĝlando)
* Reĝo Georgo la 6-a (Unuiĝinta Reĝlando)
* Ĉefministro Ramsay MacDonald (Unuiĝinta Reĝlando)
* Ĉefministro Stanley Baldwin (Unuiĝinta Reĝlando)
* Ĉefministro Neville Chamberlain (Unuiĝinta Reĝlando)
* Prezidento Herbert Hoover (Usono)
* Prezidento Franklin D. Roosevelt (Usono)
* Papo Pio la 11-a (Sankta seĝo)
* Eksterlanda ministro Józef Beck (Pollando)
# Esperanto Triumfonta

La unua numero de *Esperanto Triumfonta*
Esperanto Triumfonta estis malnova nomo de *Heroldo de Esperanto* en frua 20-a jarcento. Fondita en 1920 de Teodor Jung en Kolonjo, ŝanĝis la tro optimisman nomon de la gazeto al *Heroldo de Esperanto* en 1925.

En sia 100a eldono, je Septembro 3 1922, ili diras kiel ili havis proksimume 3200 abonantojn. Pro tio, ili verŝajne estis tiam la 2a plej granda ĵurnalo en Esperantujo laŭ kvanto de abonantoj, post la revuo *Esperanto* de Universala Esperanto-Asocio (U.E.A.).

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* *Esperanto Triumfonta*, ciferece ĉe Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*