Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mar-lutro

| Kiel legi la taksonomion**Marlutro** |
| --- |
|  |
|   |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regno:
 | Bestoj *Animalia*  |
| Filumo:
 | Ĥorduloj *Chordata*  |
| Klaso:
 | Mamuloj *Mammalia*  |
| Ordo:
 | Karnovoroj *Carnivora*  |
| Familio:
 | Musteledoj *Mustelidae*  |
| Subfamilio:
 | Lutrenoj *Lutrinae*  |
| Genro:
 | Enhydra Fleming, 1828 |
| Specio:
 | E. lutris  |

 |
| Dunomo
 |
| Enhydra lutris (Linnaeus, 1758) |
| Konserva statuso
 |
|  **Konserva statuso: En danĝero** |
| Nuna kaj iama vivareao de mar-lutrojNuna kaj iama vivareao de mar-lutroj |
| Aliaj Vikimediaj projektoj
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj
 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Marlutro
 |

 |
|  |

La **marlutro** (*Enhydra lutris*) estas holarktisa musteledo vivanta apud la marbordoj de la Norda Pacifiko, kie ĝi manĝas moluskojn, krustacojn kaj eĥinoidojn. Ĝi havas tre densan flavetan al brunan ĝis nigran hararon, la plej densan en la mondo: po 100 000 haroj en kvadratcentimetro; tial mar-lutroj estis vigle ĉasataj ekde la jaro 1749 ĝis preskaŭ tuta ekstermo pro tio estas klasita kiel endanĝerita specio.

*
*
*

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

*
*  Arkivigite je 2007-04-14 per la retarkivo Wayback Machine
*
*
# Mondpotenco

**Mondpotenco** aŭ **granda potenco** estas nacio aŭ ŝtato kiu havas la kapablon peni sian influon je tutmonda skalo. Grandaj potencoj karakterize posedas ekonomian, armean, diplomatian, kaj kulturan fortojn, kiu povas igi aliajn pli malgrandajn naciojn pripensi la opiniojn de la grandaj potencoj antaŭ preni proprajn agojn kaj decidojn. Teoriuloj pri internaciaj rilatoj postulis ke statuso de granda potenco estu karakterizata laŭ potencaj kapabloj, spacaj aspektoj, kaj ŝtata dimensio. Foje la statuso de grandaj potencoj estas formale agnoskita en konferencoj kiel ekzemple la Viena kongreso aŭ internacia strukturo kiel ekzemple la Konsilio de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj.

La esprimo "granda potenco" estis unuafoje uzita por reprezenti la plej gravajn potencojn en Eŭropo dum la post-napoleona epoko. Ekde tiam, la internacia potenc-ekvilibro ŝanĝis multajn fojojn, plej drame dum la Unua Mondmilito kaj la Dua Mondmilito. Dum kelkaj nacioj estas vaste konsiderataj grandaj potencoj, ekzistas neniu definitiva listo, kondukante al daŭra debato.

## Vidu ankaŭ

* Superpotenco
* Malvarma milito
* Geopolitiko
* G8
* Hind-Pacifiko
* Hegemonio
# Nuklea akcidento de Fukuŝima-Dajiĉi

| Nuklea akcidento de Fukuŝima-Dajiĉi |
| --- |
|  |
| atomkerna katastrofo [+] |
| Koordinatoj | 37° 25′ 17″ N, 141° 1′ 57″ O (mapo)37.421388888889141.0325 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Nuklea akcidento de Fukuŝima-Dajiĉi (Japanio)DEC |

 |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Fukushima I accidents** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

Fakuloj de IAEA en la nuklea centralo Fukuŝima-Dajiĉi, unuo 4, 2013
La **Nuklea akcidento de Fukuŝima-Dajiĉi** (福島第一原子力発電所事故, *Fukuŝima-Dajiĉi *( prononco)* genŝirĝoku hacudenŝo ĝiko*?) estis atomkatastrofo en la Nuklea centralo Fukuŝima 1 en Okuma, Gubernio Fukuŝima, komencinta ĉefe de la cunamo post la Tertremo de Tōhoku de la 11-a de marto 2011. Tuj post la tertremo, la funkciantaj reaktoroj aŭtomate ĉesigis siajn procezojn de fisio. Tamen, la cunamo malfunkciigis la urĝajn krizajn generatorojn kiuj devis havigi energion por kontroli kaj funkciigi la pumpilojn necesajn por malvarmigi la reaktorojn. La nesufiĉa malvarmigo kondukis al tri atomfandoj, al hidrogen-aeraj eksplodoj, kaj al liberigo de radioaktiva materialo en la Unuoj 1a, 2a kaj 3a el la 12a al la 15a de Marto. Perdoj de malvarmigo tuŝis ankaŭ la ĵus ŝarĝita atoma akvujo de la Reaktoro 4, kiu pliiĝis en temperaturo la 15an de Marto pro la elatoma varmo el la ĵus aldonita atoma brulaĵo sed ĝi ne bolis ĝis ekspono.

Oni enkalkulis ĉirkaŭ 1,600 mortojn pro malrapido aŭ malakurateco en la evakuado.

## Vidu ankaŭ

* Nuklea akcidento de Ĉernobilo
* Ruĝa Arbaro
* Nuklea energio
* Ĝinzaburo Takagi

## Bibliografio

* Taglibro de nia Kamarado Jasuo HORI dum la japanaj katastrofoj, [2] en la retejo de SAT. Alirita la 22an de Novembro 2018.
* Parolado de urbestro el Fukuŝima gubernio la 19an de marto, [3] en la retejo de SAT. Alirita la 22an de Novembro 2018.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Japanio kaj japanaj esperantistoj venkos la katastrofon, revuo Esperanto, p. 100-101, n-ro 1247 (5), majo 2011.
* Atesto de la Japana ĉefministro: "La tago, kiam Japanio preskaŭ malaperis", Le Monde diplomatique en esperanto, aŭgusto 2019.
# Universala voĉdonrajto

Universala voĉdonrajto implicas, ke ĉiu civitano rajtu voĉdoni.

**Universala voĉdonrajto**, aŭ **ĝenerala voĉdonrajto**, estas la rajto, laŭ kiu ĉiu plenkreska civitano de iu ŝtato rajtas voĉdoni, sendepende de raso, sekso, kredoj aŭ socia statuso.

Historie, en la unuaj modernaj demokratioj rajtis nur malmultaj homoj esprimi sin pri la elektado de parlamentanoj - ekzemple, en Britio rajtis voĉdoni nur virseksaj landproprietuloj kun sufiĉe vastaj terenoj. En ĉiuj modernaj demokratioj, oni progrese konsentis al kreskanta nombro da homoj la voĉdonrajton. En la 19-a jarcento aperis movadoj rilate al "universala virseksa voĉdonrajto", tio estas voĉdonrajto por ĉiuj viroj, sendepende de socia statuto. Universala voĉdonrajto poste etendiĝis al virinoj en la 20-a jarcento.

## Vidu ankaŭ

* Sekreta voĉdonado
* Deviga voĉdonado
* Balotsistemo
* Vira voĉdonado
* Virina balotrajto
# Gubernio Shimane

| Shimane
 |
| --- |
| 島根県
 |
|  |
|  |
| **gubernio de Japanio** |
| **Loko** |
| **Regiono** | Ĉugokuo
 |
| **Municipokodo** | 32000-5
 |
| **Fizikaj karakteraĵoj** |
| **Areo** | 6 707,95 km² |
| **Loĝantaro** (2021) |
|      Tute
 | 664 539  |
|      Denseco
 | 99 loĝ./km² |
| **Koordinato** | 35° 28′ N, 133° 3′ O (mapo)35.472305555556133.0505 |
| **Simboloj** |
| **Arbo** | Japana Nigra Pino (*Pinus thunbergii*)
 |
| **Floro** | Peonio (*Paeonia suffruticosa*)
 |
| **Birdo** | cigno (*Cygnus cygnus*)
 |
| **Fiŝo** | Flugofiŝo (*Exocoetidae*)
 |
|  Blazono de Shimane
 |
| **Ekonomio** |
| **Gubernia oficejo de Shimane** |
| **estro** | Tatsuya Maruyama (ekde 30-a de aprilo 2019) |
| **Adreso** | 〒690-8501 島根県松江市殿町１番地 1,Dencho,Matsue-shi Shimane JP-690-8501 Japanio
 |
| **Telefononumero** | +81-852-22-5111
 |
| **Oficiala retpaĝaro:**
 |
| ISO 3166-2
 | JP-32
 |
|  |

La **gubernio Shimane** (japane 島根県, *ŝima-ne -ken* ; en Kunrei: *Simane*), ĝis 2008 en Esperanto ankaŭ **prefektejo** Shimane, estas gubernio de Japanio. Ĝi situas en la regiono Ĉugokuo, la okcidenta parto de la insulo Honŝuo.

Laŭ la stato de 2021 en la gubernio vivis 664 539 loĝantoj sur areo de 6 707,95 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 99 loĝantoj/km². Administra centro de la gubernio estas la urbo Macuo.

## Geografio

### Urboj

Necesos adapti la nomojn al transliterigo Hepburn, krome se pri transliterigo al esperantaj literoj en la paĝo notiĝis almenaŭ du ekstervikipediaj esperantlingvaj referencoj.

* Gocu
* Hamada
* Izumo
* Jasugi
* Masuda
* Macuo (gubernia ĉefurbo)
* Oda
* Unnan

## Notoj kaj referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (japane)
# Ludoj por personaj komputiloj

**Ludoj por personaj komputiloj** aŭ **personaj komputilaj ludoj** estas videoludoj ludataj per persona komputilo anstataŭ per dediĉita videoludilo. Iliaj difinaj karakterizaĵoj inkludas pli diversajn kaj elekteblajn aparataron kaj programaron, kaj ĝenerale pli grandan kapaciton de enigo, traktado de datumoj, kaj videa eligo.

Hejmkomputilaj ludoj populariĝis post la videoluda kraŝo de 1983, kondukante al la erao de la "litoĉambra programisto". En la 1990-aj jaroj, personaj komputilaj ludoj perdis amas-merkatan tiron al videoludilaj ludoj antaŭ rekresko en la mezaj 2000-aj jaroj per cifereca distribuado.

Newzoo raportas, ke la personakomputil-luda sektoro estas la tria plej granda (kaj taksata kiel defalanta), kun la videoludiloj kiel la dua pli granda, kaj trans ĉiaj sistemoj en 2016, 2,2 miliardoj da ludantoj generas US$101,1 miliardojn laŭ enspezo (t.e. ĉiuj kvantoj ekskluzivas aparatajn kostojn), kaj "Ciferecaj ludaj enspezoj konsistigos $94,4 miliardojn aŭ 87% el la tutmonda merkato. Portkomputilaj ludoj estas la plej profitiga segmento, kun saĝtelefona kaj tabulkomputila ludado kreskanta 19% jare al $46,1 miliardoj, aŭ 42% el la merkato. En 2020, portkomputila ludado reprezentos iom pli ol duono el la tuta luda merkato. ... Oni atendas ke Ĉinio generos $27,5 miliardoj, aŭ kvarono el ĉiuj enspezoj en 2017." Personaj komputilaj ludoj estas konsiderataj kiel sinonimaj kun IBM-kongruaj sistemoj; dum ankaŭ portkomputiloj kaj saĝtelefonoj kaj tabulkomputiloj, kiel tiuj, kiuj rulas Android aŭ iOS, estas personaj komputiloj en la ĝenerala senco. La azi-pacifika regiono estis taksata kiel generonta $46,6 miliardoj en 2016, aŭ 47% el tutmondaj ludaj enspezoj (notu, ne nur "personaj komputilaj" ludoj). Ĉinio sole konsistigas duonon el la enspezoj de la azi-pacifika regiono, atingante $24,4 miliardojn, fiksante sian lokon kiel la plej granda luda merkato en la mondo, pasante la atenditan merkatan grandecon de Usono, $23,5 miliardojn. Oni atendis ke en 2017 Ĉinio havos 53 elcenton de la enspezojn el portkomputilaj ludoj (46% en 2016).

La nekunordigita naturo de la persona komputila luda merkato kaj ĝia manko de fizikaj portiloj igas malfacila la precizan takson de ĝia grandeco.

## Ekzemploj de komputilaj videoludoj kun apartaj e-lingvaj vikipediaj artikoloj

* *Anno 1602*
* *Assassin's Creed* kun II kaj III
* *Civilization IV* kun kromaĵoj *Warlords* kaj *Beyond the Sword* kaj la sekvo *Civilization V*
* *Grand Theft Auto* (GTA) kun II, III, IV kaj V.
* *League of Legends* (LoL)
* *Little Big Adventure* kun II
* *Tomb Raider* kun II, III kaj la kromaĵoj *Kronikoj*, *Legendo* kaj *Anĝelo de Malhelo*

## Tradukfonto

|  |  |
| --- | --- |
|  | En tiu ĉi artikolo estas uzata traduko de teksto el la artikolo "PC game" en la angla vikipedio (fonta versio 820035245). En historio de la alilingva artikolo troveblas la kontribuantoj. |
# Vintra Olimpiko 1998

| **XIX Vintra Olimpiko** |
| --- |
|  |
| **Loko:** | Nagano ( Japanio)
 |
| **Komenca dato:** | La 7-a de februaro 1998
 |
| **Fina dato:** | La 22-a de februaro 1998
 |
| **Oficiala malfermanto:** | Akihito
 |
| **Olimpika flamo:** | Midori Ito
 |
| **Olimpika ĵuro:** | Kenji Ogiwara
 |
| **Nombro de nacioj:** | 72
 |
| **Nombro de sportistoj:** (viroj / inoj)
 | 2176 (1389 / 787)
 |
| **Nombroj de sportoj:** | 78 (9 sportfakoj)

 |
| **Aliaj kandidatoj:** | * Östersund ( Svedio)
* Aosta ( Italio)
* Salt Lake City ( Usono)
* Jaca ( Hispanio)
 |
| Somera olimpiko
 |
| ← 1996
 | 2000 →
 |
| Vintra olimpiko
 |
| ← 1994
 | 2002 →
 |
|  |

La **18-a Vintra Olimpiko** (aŭ **Vintraj Olimpiaj Ludoj**) okazis de la 7-a de februaro 1998 ĝis la 22-a de februaro 1998 en Nagano,  Japanio. La Vintra Olimpiko estis oficiale malfermata de Akihito, kaj la olimpika flamo estis flamata de Midori Ito.

kastelo Macumoto en Nagano
templo *Zenkoji*
## Medala Klasifiko

|  Rango
 | Ŝtato
 | Oro
 | Arĝento
 | Bronzo
 | Sumo
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Germanio | 12 | 9 | 8 | 29
 |
| 2 |  Norvegio | 10 | 10 | 5 | 25
 |
| 3 |  Rusio | 9 | 6 | 3 | 18
 |
| 4 |  Kanado | 6 | 5 | 4 | 15
 |
| 5 |  Usono | 6 | 3 | 4 | 13
 |
| 6 |  Nederlando | 5 | 4 | 2 | 11
 |
| 7 |  Japanio | 5 | 1 | 4 | 10
 |
| 8 |  Aŭstrio | 3 | 5 | 9 | 17
 |
| 9 |  Sud-Koreio | 3 | 1 | 2 | 6
 |
| 10 |  Italio | 2 | 6 | 2 | 10
 |
| kompleta medaltabelo
 |

## Partoprenantoj

* *Andoro*
* Argentino
* *Armenio*
* Aŭstralio
* Aŭstrio
* *Azerbajĝano*
* Barato
* Belgio
* *Belorusio*
* *Bermudo*
* *Bosnio kaj Hercegovino*
* Brazilo
* Britio
* Bulgario
* Ĉeĥio
* Ĉilio
* Ĉinio
* Ĉina Tajpeo (Tajvano)
* Danio
* Estonio
* Finnlando
* Francio
* Germanio
* Grekio
* Hispanio
* Hungario
* *Irano*
* *Irlando*
* Islando
* *Israelo*
* Italio
* *Jamajko*
* Japanio
* Kanado
* *Kartvelio*
* *Kazaĥio*
* *Kenjo*
* *Kipro*
* *Kirgizio*
* *Nord-Koreio*
* Sud-Koreio
* *Kroatio*
* Latvio
* *Liĥtenŝtejno*
* Litovio
* *Luksemburgo*
* *Nord-Makedonio*
* *Moldavio*
* *Monako*
* ' Mongolio
* Nederlando
* Norvegio
* Nov-Zelando
* Pollando
* *Porto-Riko*
* Portugalio
* *Rumanio*
* Rusio
* *Jugoslavio*
* Slovakio
* *Slovenio*
* Sud-Afriko
* Svedio
* Svislando
* *Trinidado kaj Tobago*
* *Turkio*
* *Ukrainio*
* *Urugvajo*
* Usono
* *Usonaj Virgulininsuloj*
* ' Uzbekio
* *Venezuelo*

## Vidu ankaŭ

* Azerbajĝano en la Vintra Olimpiko 1998

---

---

Vintraj Olimpiaj Ludoj
|
 1924,
 1928,
 1932,
 1936,
(1940)**II**,
(1944)**II**,
 1948,
 1952,
 1956,
 1960,
 1964,
 1968,
 1972,
 1976,
 1980,
 1984,
 1988,
 1992,
 1994,
 1998,
 2002,
 2006,
 2010,
 2014,
 2018,
 2022,
 2026

 |

Someraj Olimpiaj Ludoj
|
 1896,
 1900,
 1904,
(1906)**\,
 1908,
 1912,
(1916)**I**,
 1920,
 1924,
 1928,
 1932,
 1936,
(1940)**II**,
(1944)**II**,
 1948,
 1952,
 1956,
 1960,
 1964,
 1968,
 1972,
 1976,
 1980,
 1984,
 1988,
 1992,
 1996,
 2000,
 2004,
 2008,
 2012,
 2016,
 2020,
 2024

 |

---

---
# Indiĝenoj de Tajvano

| Indiĝenoj de Tajvano
 |
| --- |
|   |
| **izolita homa grupo • Ethnic groups in Taiwan** |
| **indigenous peoples of Asia • tajvananoj • Aŭstroneziaj popoloj** |
| **four major ethnic groups in Taiwan** |
| Suma populacio
 |
| 504 531 |
| Ŝtatoj kun signifa populacio |
|  |
| Lingvo(j)
 |
| formozaj lingvoj
 |
| Religio
 |
| kristanismo • taoismo • budhismo • animismo  |
|  |

Junaj kaj aĝaj indiĝenoj en rikolta festivalo de 2016 en la distrikto *Pingtung* sude sur la insulo
La **tajvanaj indiĝenoj** (ĉine 原住民, pinjine: yuánzhùmín, Wade-Giles: yüan2-chu4-min2; hokle: Pe̍h-oē-jī: gôan-chū-bîn, laŭvorte *originaj loĝantoj*) estas la indiĝenaj aŭ indiĝenaj popoloj de Tajvano. Kvankam la tajvanaj indiĝenaroj havas diversajn rakontojn kaj mitojn pri la temo, laŭ nuntempaj esploroj ŝajnas ke iliaj prauloj eble vivis en la insuloj ĉirkaŭ 8000 jarojn antaŭ ol la vasta han-ĉina enmigrado komenciĝis en la 17-a jarcento.

La formozaj lingvoj estas la lingvoj de la indiĝenaj popoloj de Tajvano. Tajvanaj indiĝenoj (tiuj rekonataj de la registaro) hodiaŭ konsistigas ĉirkaŭ 2.3 elcenton da la loĝantaro de la insulo. Tamen, multe malpli ankoraŭ povas paroli sian praan lingvon post jarcentoj da lingvoanstataŭado.

Pluraj knabinoj de Pajvanoj kaj Rukajoj en la sama rikolta festivalo
Mapo de la indiĝenaj popoloj de Tajvano.
## Popoloj

* Atajaloj
* Sedekoj
* Thaoj
* Pujumoj
* Sedekoj
# The Hollywood Reporter

| The Hollywood Reporter
 |
| --- |
|  |
|  |
| **revuo gazeto**  |
| Komenco
 | 1930 vd |
| Lando*j* | Usono vd |
| Sidejo
 | Los-Anĝeleso
 |
| **Posedata de** | Penske Media Corporation vd |
|

|   Premioj |
| --- |
|  | * stelo sur la Trotuaro de famo en Holivudo

vd |

 |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
|  |

The Hollywood Reporter estas usona periodaĵo rilate al libera tempo kaj spektakloj. Dum la 20-a jarcento, ĝi estis unu el la du ĉefaj eldonaĵoj pri tiu temo, kune kun *Variety*.

Ĝi estis fondita de William R. Wilkerson la 3-an de septembro 1930.

## Eksteraj ligiloj

* angle Oficiala retejo Arkivigite je 2010-07-25 per la retarkivo Wayback Machine
# Soja Kurokaŭa

| **Soja Kurokaŭa** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 5-an de decembro 2009 (2009-12-05) (16-jaraĝa) en gubernio Sajtama
 |
| **Lingvoj** | japana
 |
| **Ŝtataneco** | Japanio   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | infana aktoro  aktoro   |
|  |

**Soja Kurokaŭa** (japane 黒川想矢, nomo en kanao くろかわ そうや, per Hepburn-transskribo *Soya Kurokawa*, naskiĝis la 5-an de decembro 2009 en gubernio Sajtama, do nun 16-jaraĝa) estas japana infana aktoro. Li ekaperis en japanaj filmaj produktaĵoj en 2018, do 8-jara. Unue li aperis en tri de la dek epizodoj de la televida serio *Tōkyōeirianburazāzu* (トーキョーエイリアンブラザーズ, kiu reprezentu la anglalingvan titolon *Tokyo alien brothers*, do "tokiaj fremdecaj fratoj"). Internacie li aparte konatiĝis pro la filmo *Kaibutsu* (2023) de la reĝisoro Hirokazu Koreeda, kie li aktoris kun la 2 jarojn pli juna Hinata Hiiragi (柊木陽太). La filmo havis sian mondpremieron ĉe la 76-a Festivalo de Cannes la 17-an de majo 2023, kie ĝi konkuris por la Ora Palmo. En kinejoj de Japanio ĝi ekvideblis la 2-an de junio 2023.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Soja Kurokaŭa ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* pluraj portretaj fotoj en lia oficiala paĝo de la retejo *instagram*
# Filio

**Filio** estas institucio, societo, firmao dependa de alia ĉefa firmao. Se filio havas propran juran personecon, oni nomas ĝin ankaŭ **subfirmao** aŭ **subentrepreno**. En tiu kazo la ĉefa firmao nomiĝas *patrina firmao*.

Filioj de bankoj kaj de vendejaj ĉenoj ofte ne estas subfirmaoj, sed nur lokaj establaĵoj.

## Vidu akakŭ

* *Filia*
# Kajero de Morto (filmo)

| *Kajero de Morto* |
| --- |
|  |
| **Originala titolo** | Death Note デスノート [Desu Nōto]
 |
| **Produktadlando** | Japanio
 |
| **Originala lingvo** | japana
 |
| **Ĝenro** | detektivo, supernatura filmo, dramo
 |

| *Neanimacia filmo* |
| --- |
| **Reĝisoro(j)** | Kaneko Ŝusuke
 |
| **Studio(j)** | NTV, Warner Bros.
 |
| **Produktisto(j)** | Fukuda Tojoharu Kohaŝi Takahiro Sato Takahiro
 |
| **Muziko** | Kaŭaj Kenĝi
 |
| **Aperdatoj** | 17a de julio 2006
 |
| **Daŭro** | 125 min.
 |

| *Neanimacia filmo Kajero de Morto 2: La Lasta Nomo* |
| --- |
| **Originala titolo** | *Death Note 2: The Last Name* |
| **Reĝisoro(j)** | Kaneko Ŝusuke
 |
| **Studio(j)** | NTV, Warner Bros.
 |
| **Produktisto(j)** | Fukuda Tojoharu Okuda Sejĝi Sato Takahiro
 |
| **Muziko** | Kaŭaj Kenĝi
 |
| **Aperdatoj** | 3a de novembro 2006
 |
| **Daŭro** | 140 min.
 |

| *Neanimacia filmo Kajero de Morto: eL: Ŝanĝu la Mondon* |
| --- |
|  |
| **Originala titolo** | *L: Change the World* Ｌの本当の秘密 [Eru no hontō no himicu]
 |
| **Reĝisoro(j)** | Nakata Hideo
 |
| **Produktisto(j)** | Okuda Sejĝi Iizuka Nobuhiro Kobaŝi Takahiro Sato Takahiro Tanaka Tadaŝi
 |
| **Scenaro** | Oba Cugumi Obata Takeŝi Kobajaŝi Hirotoŝi
 |
| **Distribuo** | Warner Bros.
 |
| **Aperdatoj** | 9a de februaro 2008.
 |
| **Daŭro** | 129 min.
 |
|  |

Kajero de Morto (デスノート [Desu Nōto], angle: Death Note) estas japana neanimacia filmo laŭ la mangao kaj animeo "Kajero de Morto". Filmo estas disigita al 2 epizodoj: "Kajero de Morto" kaj "Kajero de Morto 2: La Lasta Nomo". Ambaŭ partoj aperis en la jaro 2006. Scenaro de la filmo sufiĉe diferencas de tiuj de la mangao kaj animeo. Aparte ĝi estas mallongigita laŭ la plena daŭro de la filmo.

En la jaro 2008 oni filmis la trian epizodon "Kajero de Morto: eL: Ŝanĝu la Mondon" ("Kajero de Morto 3", "*Death Note III*") kun la originala scenaro. Laŭ tiu filmo la samnoma mangailustrita romano estas eldonita en la jaro 2009 (vidu Kajero de Morto).

## Roluloj

| rolulo
 | japane
 | prononcon
 | rolanto
 |
| --- | --- | --- | --- |
| Jagami Rajto
 | 夜神月
 | [Jagami Raito]
 | Fuĝiŭara Tacuja
 |
| eL
 | Ｌ
 | [eru]
 | Macujama Keniĉi
 |
| Amane Misa
 | 弥 海砂
 | [Amane Misa]
 | Toda Erika
 |
| Misora Naomi
 | 南空 ナオミ
 | [Misora Naomi]
 | Seto Asaka
 |
| Rjuk
 | リューク
 | [Rjūku]
 | Nakamura Ŝido (voĉo) |
| Rem
 | レム
 | [Remu]
 | Ikehata Ŝinnosuke (voĉo) |
| *Raye Penber* | レイ・ペンバー
 | [Rei Penbā]
 | Hosokaŭa Ŝigeki
 |
| Ŭatari
 | ワタリ
 | [Ŭatari]
 | Fuĝimura Ŝunĝi
 |
| Jagami Soiĉiro (patro de Rajto)
 | 夜神 総一郎
 | [Jagami Sōiĉirō]
 | Kaga Takeŝi
 |
| Akino Ŝiori
 | 秋野 詩織
 | [Akino Ŝiori]
 | Kaŝii Ju
 |
| Jagami Saju (fratino de Rajto)
 | 夜神 粧裕
 | [Jagami Saju]
 | Micuŝima Hikari
 |
| Mogi Kanzo
 | 模木 完造
 | [Mogi Kanzō]
 | Ŝimizu Ŝin
 |
# Por Elise

| Für Elise |
| --- |
|  |
| **muzika verko aŭ komponaĵo • piano piece in one movement** |
| Aŭtoroj
 |
| Lingvoj
 |
| Lingvo | sen lingva enhavo
 |
| Eldonado
 |
| Eldondato | 1867
 |
| Ĝenro | piano piece in one movement
 |
|  |

Muziko ludita en 2006
Komencaj taktoj de *Por Elise*.
**Por Elise** aŭ **Por Therese**, WoO 59 (*Für Elise* aŭ *Für Therese*, en germana) estas bagatelo por piano soloa, komponita en A-minoro fare de la germana komponisto Ludwig van Beethoven. Ĝi estas unu de la plej konataj verkoj de la komponisto.​ Tiu muzikaĵo estis publikita por la unua fojo en 27-an de aprilo 1867 en transskribo de Ludwig Nohl, supozeble bazita sur manuskripto aŭtografo de kies ekzisto ekzistas neniu pruvo. La muzikologo kaj pianisto Luca Chiantore pruvis en sia monografio *Beethoven piane* ke ekzistas sufiĉaj fidindaj pruvoj kiuj asertas ke Beethoven ne estis kiu donis la definitivan formon al tiu verko, kaj ke Ludwig Nohl baziĝis reale sur la skizoj de la konata manuskripto 116a de la Beethoven Haus.

## Notoj
# Skribsigno

**Skribsigno**, aŭ **skribosigno** aŭ simple **signo** (aŭ anglece **karaktro**) estas elemento de finia aro (signaro, alfabeto) de aĵoj, konvencie uzataj por prezenti informojn; datumero. Oni distingas plurajn signoklasojn:

* literojn (kiaj a, b, c)
* ciferojn (kiaj 0, 1, 2)
* Signojn interpunkciajn kaj specialajn (kiaj `,` `.` `;` `@`)
* stirsignojn (kiaj linifinilo, ĉaretreveno ktp).

En programlingvoj oni nomas tiel ankaŭ signokodon, kiu reprezentas signon ĉe datumtransmeto aŭ datumprilaboro. En la programlingvo C tiaj signokodoj formas la *signan datumtipon* `char` (oni voĉlegas /kar/; aŭ, neformale, /ĉar/).

## Lingva noto

**Karaktro** estas neologismo paŭsanta la anglan *character*.

Signo aŭ karaktro estas ekzemple litero, cifero aŭ interpunkcia signo kiel komo, punkto, ktp.

Pri la elekto inter la du ebloj (ĉu signo aŭ karaktro) estas polemiko.

## Vidu ankaŭ

* Signo (semiotiko)

## Notoj

## Eksteraj ligiloj

* Komentoj Arkivigite je 2010-12-16 per la retarkivo Wayback Machine de Sergio Pokrovskij pri Komputada leksikono
# Rebuso

Ekzemplo de rebuso (en nederlanda)
**Rebuso** (laŭ PIV) estas ludproblemo, en kiu la vortoj de frazo estas prezentitaj sub formo de desegnitaj objektoj, kies nomoj samsonas (aŭ eĉ similsonas, kiel la divenotaj vortoj aŭ vortsilaboj. Ekzemple oni kunmetas la bildojn de maro kaj de ŝuo, por elvoki la vorton "marŝu". Tiu ludproblemo estas simila al tiu de ŝarado. Kiel dua signifo eblas uzi tiun vorton por iu afero malklara nefacile komprenebla. La nomo koincidas en multaj eŭropaj lingvoj.

## Vidu ankaŭ

* Ŝarado
* Rebusoj el la revuo «Semajno de enigmoj» Arkivigite je 2017-08-26 per la retarkivo Wayback Machine esperante
# Numero

**Numero** estas orda numeralo, kaj do montras la pozicion de objekto en vico, ekzemple "unua", "dua", ..., "antaŭa", "sekva", ..., "antaŭlasta", "lasta".

Ĝi povas signifi ankaŭ objekton, kiu okupas la koncernan pozicion; ekzemple eblas paroli pri la "...-a numero de gazeto".

## Numero kaj nombro

Numero estas simila al natura nombro, sed havas restriktojn koncerne la eblajn operaciojn.
Ne eblas adicii aŭ multipliki numerojn, ĉar ili ja estas pozicioj.
Tamen eblas adicii *nombrojn* al numeroj aŭ multipliki numeron je nombro:

* La rezulto de adicio de numero kaj nombro estas numero, kiu distancas de la origina numero tiom, kiom indikas la nombro. Ekzemplo: la 14-a pozicio plus 3 estas la 17-a pozicio.
* La rezulto de multipliko de numero *n* kaj nombro *a* estas numero, kies pozicio estas la *a*-oblo de *n*. Ekzemplo: la 5-oblo de pozicio 14 estas pozicio 70.

### En lingvoj

En kelkaj lingvoj la konceptoj de *nombro* kaj *numero* estas malfacile distingeblaj; efektive oni ofte identigas numeron kun la aro de ĉiuj numeroj ne superantaj ĝin (ekzemple oni identigus la numeron "la 3-a" kun la numeroj 1-a, 2-a kaj 3-a, do kun la nombro 3.

### En sciencoj

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Numero (matematiko).
En informadiko tre utilas distingi numerojn kaj nombrojn.
En matematiko tiu distingo necesas pro almenaŭ du faktoj:

* Naturajn nombrojn eblas plivastigi al entjeraj nombroj, racionalaj nombroj, reelaj nombroj kaj kompleksaj nombroj. Pri numeroj tio ne havas sencon.
* Kiel montris Georg Cantor, la koncepto de numero (au vicmontra nombro) estas tre grava en la kampo de nefiniaj aroj.

## Vidu ankaŭ

* Nombro
* Malfinio
* Postanta orda numero
* Limiga orda numero
* Kardinalo
* Numeralo