Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Qin (ŝtato)

Portreto priskribanta Qin Shi Huangdi, unua imperiestro de la Dinastio Qin, el albumo de la 18-a jarcento por portretoj de ĉinaj imperiestroj.
La **ŝtato *Qin, esperantigite **Ĉjin**, (ĉine 秦國, Wade-Giles: *Ch'in kuo*, Pinjino: *Qín guó*) estis ŝtato en nordokcidenta Ĉinio kiu etendiĝis dum la Periodo de Printempo kaj Aŭtuno kaj la Militŝtata periodo de la antikva historio. Ĝi estis kreita kiel unu de la superpotencoj dominantaj de la sep militaj ŝtatoj de la 3-a jarcento a.n.e., kaj ĝi unuigis Ĉinion sub sia regado en la jaro 221 a.n.e., post kio ĝi estis konata kiel Dinastio Qin.

Laŭ la Registroj de la Granda Historiisto de Sima Qian, la ŝtato Qin havas sian originon en *Zhuanxu* (Ĝŭanŝju), monarko de la mitologio de la antikva Ĉinio, unu de la Kvin Imperiestroj kaj nepo de la Flava Imperiestro, nome Huangdi. Dafei, antaŭulo de la reĝa klano de Qin helpis Yu la Grandan en la edukado de la personoj en la teknikoj kontroli inundojn, kaj oni havigis al li la nomon de la familio "Jing" (en ĉina: 嬴, Wade-Giles: *Ying*, en pinjino: *Yíng*) fare de la imperiestro Ŝun.
# Honŝuo

| Honŝuo |
| --- |
|  |
| insulo en Japanio [+] |
|

---

 |
| Akvejo | Japana maro, Pacifiko |
|

---

 |
| Koordinatoj | 36° 0′ N, 138° 0′ O (mapo)36138 |
| Ĉefa loko | Tokio |
| Plej alta punkto | Fuĵi-Monto |
|  - alteco | 3 776 m T.P. |
|

---

 |
| Longo | 1 300 km (808 mi) |
| Larĝo | 240 km (149 mi) |
| Akvokolektejo | 227 939,66 km² (22 793 966 ha) [+] |
| Areo | 227 939,66 km² (22 793 966 ha) [+] |
| Loĝantaro | 104 000 000 [+] (2010) |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Honŝuo (Japanio)DEC |

 |
|  |
| Honŝuo |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Honshu** [+] |
|  |

**Honŝuo** (japane 本州,  aŭskulti, tre proksimuma latinliterigita prononco [HONŝu], laŭ sistemo IFA honʃu resp. ho̞ɴꜜɕɯᵝː, laŭ la transliterigo Hepburn *Honshu*) estas la plej granda japana insulo.

Honŝuo longas 1300 kilometroj kaj havas 230 500 km², kio faras ĝin la 7-a plej granda insulo en la mondo. Tie loĝas ĉirkaŭ 98 milionoj personoj.

Plej alta loko de Honŝuo estas la Monto Fuĝi kun 3776 metroj.

Plej grandaj urboj estas Tokio, Jokohamo, Osako, Nagojo, Kobeo, Kioto, Sendaj, Niigata kaj Hiroŝimo.

Plej longa rivero estas la Ŝinano (信濃川, laŭ transliterigo Hepburn *Shinano-gawa*).

Biogeografie Honŝuo troviĝas en la orient-azia ekoprovinco de la palearktisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Ĝi interalie entenas la honŝuajn alpajn koniferarojn.

## Honŝuo kaj Esperanto

En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Jen kiel oni prezentas Honŝuon:

En lia akompano Utnoa superlibelas
la landon de Honŝuo, meze de maro safira.
Ili alflugas Kjoton, kaj poste Sanhusagendon,
la lignan konstruaĵon sur tuta mondo plej vastan,
sanktejojn ĝardenitajn kun harmonia primeto.
## Notoj
# Kiuŝuo

| Kiuŝuo
 |
| --- |
|  Regiono Kiuŝuo en Japanio |
| **insulo** |
| **Akvejo** | Pacifika oceano
 |
| **Geografia situo** | 32° 30′ N, 131° 0′ O (mapo)32.51311788 f1 |
|

|  |
| --- |
| Kiuŝuo (Japanio)DEC |

 |
|  |
| **Areo** | 36 749,82 km² f4 |
| **Plej alta loko** | Monto Kuĵu 1 788 mf5 |
| Loĝantaro
 | 13 189 193 (regiono) (1-a de februaro 2011) 359 loĝ./km² |
|  |

**Kiuŝuo** aŭ **Kjuŝuo** (japane 九州 [kjuŭŝuŭ]; Kunrei: kyûsyû; transliterigo Hepburn: kyūshū  aŭskulti – «naŭ provincoj») estas la tria plej granda insulo en Japanio kaj la 37-a plej granda insulo en la mondo. La **regiono Kiuŝuo** enhavas ĉirkaŭajn insulojn kiel Okinavon.

## Gubernioj

La insulo enhavas la guberniojn:

* Fukuoka ĉefa gubernio, plej loĝata kaj internacia flughaveno.
* Kagoŝima estas la plej suda.
* Kumamoto
* Mijazaki
* Nagasaki
* Ōita
* Saga

Kaj Okinavo situas sud-okcidente al la insulo Kjuŝuo.

## Nomo

La nomo *Kyūshū* (japane:九州, "Naŭ Gubernioj") estas el jenaj naŭ malnovaj gubernioj.

1. Chikuzen-no-kuni
2. Chikugo-no-kuni
3. Hizen-no-kuni
4. Higo-no-kuni
5. Fuzen-no-kuni
6. Bungo-no-kuni
7. Hyūga-no-kuni
8. Ōsumi-no-kuni
9. Satsuma-no-kuni

## Ekozono

Biogeografie Kjuŝuo troviĝas en la Ĉin-Japana ekoprovinco de la Palearkta ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso ( WWF ).

## Kulturo

* Kiuŝua dialekto

## Esperanto-movado

* Kjuŝua Esperanto-Ligo (KEL)[1]
* La 87-a Japana Kongreso de Esperantistoj en Kjuŝu en 2013 [2]

## Referencoj
# Ŝikokuo

| Ŝikokuo
 |
| --- |
|  Ŝikokuo en Japanio |
| **insulo • insulo en Japanio • kvaropo** |
| **Akvejo** | Pacifika oceano
 |
| **Geografia situo** | 33° 45′ N, 133° 30′ O (mapo)33.75133.5 f1 |
|

|  |
| --- |
| Ŝikokuo (Japanio)DEC |

 |
|  |
| **Areo** | 18 300,63 km² f4 |
| Loĝantaro
 | 4 000 000 219 loĝ./km² |
|  La Ŝikoku-pilgrimado |
|  |

**Ŝikokuo** (japane 四国 [ŝikoku], «kvar provincoj») estas la malplej granda kaj loĝata el la kvar ĉefaj insuloj de Japanio.
Administre ĝi konsistigas (kune kun insuletoj) la regionon Ŝikoku kaj konsistas el la kvar gubernioj: Ehime, Kagaŭa, Koĉi kaj Tokuŝima.

La insulo grandas ĉirkaŭ 18.000 km² kaj havas 4,5 milionojn da loĝantoj; ĝia plej alta monto, Iŝizuĉi, altas 1982 metrojn. Ŝikoku situas sude de la ĉefinsulo Honŝuo kaj de 1988 estas ligita al ĝi per ponto Seto-Grandponto, al kiu aldoniĝis intertempe du pliaj pontoj: Ekspresvojo de Kobe-Aŭaĝi-Naruto kaj Ekspresvojo de Niŝiseto.

Apud Takamacu, ĉefurbo de la gubernio Kagaŭa, troviĝas unu el la plej belaj parkoj de Japanio: Ritsurin-parko. La gubernio mem estas konata pro ĝiaj bongustaj Udon-nudeloj: la pasto estas blanka, pli dika ol kutima pasto kaj kvadratforma anstataŭ ronda.

Tokuŝima, ĉefurbo de la samnoma gubernio Tokuŝima, estas tra la tuta Japanio konata pro la danco Aŭa-odori, kiu okazas ĉiujare dum la festo Bon. Alia urbo estas Higashikagawa.

Biogeografie Ŝikokuo troviĝas en la orientazia ekoprovinco de la Palearktiso laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF).

## Vidu ankaŭ

* 4223 Shikoku
# Osako

|  |
| --- |
| Osako
 |
| japane 大阪 |
| urbo
 |
|   |
|

|  |
| --- |
|   Flago |

 |
| **Oficiala nomo:** 大阪市
 |
|  |
| Lando
 |  Japanio |
| Insulo
 | Honŝuo |
| Regiono
 | Kansajo |
| Gubernio
 | Gubernio Osaka |
| Historiaj regionoj
 | Ĵomon-epoko, Jajoi-epoko |
|  |
| Transporto
 | -
 |
|  - flughaveno
 | Kansaja internacia flughaveno
 |
| Memorindaĵo
 | Osaka burgo |
| Rivero
 | Jodo |
|  |
| Situo
 | Osako
 |
|  - alteco
 | 362,5 m s. m.
 |
|  - koordinatoj
 | ﻿ / ﻿ (mapo) |
|  |
| Areo
 | 223,00 km² (22 300 ha)
 |
|  |
| Loĝantaro
 | 2 751 862 (*2021*) |
| Denseco
 | 12 340,19 loĝ./km² |
|  |
| Fondo
 | 1889 *moderna historio* |
| Urbestro
 | Hideyuki Yokoyama
(ekde 10-a de aprilo 2023) |
|  |
| Horzono
 | GMT (UTC+9)
 |
| Poŝtkodo
 | 〒530-8201
 |
| Telefona antaŭkodo
 | +81-06-6208-8181
 |
|  |
| Arbo
 | Sakuro
 |
| Floro
 | Violo
 |
|  |
|  Situo enkadre de Japanio

Situo enkadre de Japanio |
|  **Vikimedia Komunejo:**  Osaka, Osaka
 |
| **Retpaĝo:**  www.city.osaka.lg.jp
 |
|  |
|  |

Vido al Osako
Osaka burgo
Konstruaĵo Sky Building en Umeda
**Osako** (japane 大阪 [Oosaka]  aŭskulti), aŭ *La urbo Osaka* (大阪市 [Oosaka-ŝi]), industria havenurbo en okcidenta Japanio. Ĝi situas ĉe la okcident-suda marbordo de la ĉefinsulo Honŝuo, en la samnoma gubernio Osako. Nun laŭ loĝantaro ĝi estas la tria japania urbo post Tokio kaj Jokohamo. La teritorio sitas borde de la osaka golfo, parto de la setinterna maro de la pacifika oceano.

## Historio

Osako estis ĉefurbo kaj vicĉefurbo de Japanio en antikva tempo (7a kaj 8a jc.). Ĝi restis la dua plej granda kaj la unua plej granda industria urbo en Japanio ekde la 16a jc. ĝis meze de la 20a jc.

Osako estis fama pro sia interplektita reto de riveroj kaj kanaletoj, kiuj fluas tra la urbo, kaj pro la multeco de pontoj. Oni pro tio alinomis ĝin 'Urbo de okcent ok pontoj'. Multaj el la kanaletoj estis tamen talusitaj dum la intensa industriiĝo en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj.

*Expo '70* estis la nomo de la Universala Ekspozicio, kiu okazis en Sujta (ĉirkaŭurbo de Osako) de 14-a de marto ĝis 13-a de septembro 1970.

## Vidindaĵoj

* Arta Muzeo de Osako
* Nacia Muzeo de Internacia Arto

## Edukado

En la urbo lokas kelkaj universitatoj:

* Universitato de Osako
* Universitato de Kansajo

## Sporto

* Cerezo Osaka

## Famaj loĝantoj

* Ogata Tomosaburo
* Kobajaŝi Mokiĉi

## Notoj kaj referencoj

## Vidu ankaŭ

* Tajheja Megalopolo
* Osako (kastelo)
* Plej grandaj urboj (laŭ enloĝantaro)

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (japane)

Panoramo de Osako el Sky Building en Umeda je 2006
Panorama vido de la urbocentro de Osako el Sky Building en Umeda je decembro 2008
# Hanshin Tigers

|  |
| --- |
| **Hanshin Tigers** |
|  |
|  |
|  |
| **Nomo** | 阪神タイガース, Hanshin Tigers
 |
| **Adreso** | Niŝinomija, Gubernio Hiogo
 |
| **Fondita** |  |
| **Stadiono** | Stadiono Hanshin Koshien
 |
| Trejnisto de basbalo | Akinobu Okada(2004–2008, 2023–)
 |
| Ligo de basbalo | Centra Ligo de la Japana Profesia Basbala Organizaĵo
 |
| Klubaj koloroj | flava, nigra kaj blanka
 |
|  |

**Hanshin Tigers** (*Hanshin Tigroj*, japane 阪神タイガース) estas japana basbala teamo en la Japana Profesia Basbala Organizaĵo. Ĝi apartenas al la *Centra Ligo*.

* Urbo: Niŝinomija
* Kromnomo: Tigers, neformale: *moutora* ("feroca tigro")
* Koloroj: flava, nigra kaj blanka
* Fondiĝo: 1935
* Stadiono: *Koshien Stadium* (maksimuma spektantaro: 43508 - konstruiĝis en 1924)
* Ĉampionoj de la *Japana Serio*: 1985

## Piednoto

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (japane)

la kluba stadiono *Koshien Stadium*
# Tulua skribo

Bazaj karakteroj de la tulua skribo/alfabeto.
La **tulua skribo** aŭ **tigilara skribo** (*Tuḷu lipi*) estas la alfabeto en kiu la tulua lingvo estis originale verkita. Ĝi estis uzita de la bramanoj ĉefe por skribi la vedojn. La plej malnova konservita teksto estas *Tulu Mahabarato* de la dekkvina jarcento - traduko en la tuluan lingvon de la sanskrita *Mahabarato*. Nuntempe, la tulua estas kutime skribita per la kannada alfabeto.

* Tulua aŭ tigilara skribo.
* Komparo de karakteroj " granta", "tulua" kaj " malaalama"
* Komparo de la karakteroj de la alfabetoj tulu, kannada kaj malajalam

## Eksteraj ligiloj

Lingvo kaj lingvo Arkivigite je 2010-05-04 per la retarkivo Wayback Machine

Dr. K Padmanabha Kekunnaya: la tulua lingvo Arkivigite je 2012-08-29 per la retarkivo Wayback Machine
# Etiopia skribo

| Etiopia skribo
 |
| --- |
|
Tipo

 | Abugido
 |
| Uzata por lingvoj
 | Geeza, Amhara, Tigraja kaj Harari
 |
| Epoko
 | ekde la 3a jarcento.
 |
| Uzata en
 | Etiopio, Eritreo
 |
| Oficiala en
 | Etiopio, Eritreo
 |
| Deveno
 |
himjariaj skribo  → **Etiopia skribo** |
| Unikoda intervalo
 |
U+1200 – U+139F und U+2D80 – U+2DDF

 |
| ISO 15924
 | `Ethi` |
|  |
| abugido
 |
| **Dum** | 100 - nuntempe
 |
| **Partoprenanta** | litero de etiopa alfabeto vd |
|  |

Paĝo el la unua libro de Moseo en la etiopa skribo
La **etiopia skribo**, ankaŭ nomata **amhara** aŭ **geeza skribo**, ankaŭ nomata Fidäl (=alfabeto), estas abugido (speco de silaba skribo) por skribi la amharan, hararan kaj tigrajan lingvon. Ĝis 1991 oni uzis la etiopan alfabeton ankaŭ por la oroma lingvo, kiun oni hodiaŭ skribas per la latina alfabeto. La skribo estas ĉefe uzata en Etiopio kaj Eritreo, kie ĝi estas oficiala skribo por la amhara respektive por la tigraja. Male al la plej multaj aliaj ŝemidaj skriboj oni ĝin skribas de maldekstre al dekstre.

## Referencoj
# Germana manskribo

Alfabeto en Kurrent skribmaniero el ĉirkaŭ 1865.
La **Germana manskribo** (*Deutsche Kurrentschrift* kaj plej ofte *Kurrent*) estas antikva formo de germanlingva kaligrafio, bazita sur la mezepoka kursiva skribmaniero.

Ĝia kompleta nomo estas *Kurrentschrift*, aŭ *Alte Deutsche Schrift* ("antikva germana skribmaniero"). Ĝi estas karakterizata per la simpligo de literoj kaj vertikalaj karaktroj (trajtoj) kiuj estis instruataj en la germanaj lernejoj ĝis la 1870-aj jaroj. Malfrua formo tre konata de la germana kaligrafio estas *Sütterlin*. Ĝi estis instruataj en la germanaj lernejoj ĝis 1941.

## Vidu ankaŭ

* Frakturo (skribo)
# Hieroglifo Dongba

Hieroglifo Dongba
**La Dongba** estas Hieroglifo ankoraŭ uzata de Naŝioj (unu el la etnoj de Ĉinio). Ĝi estas unu sola vivanta hieroglifo en la mondo. Ĝi estas ĉirkaŭ miljaraĝa.
# Kanō Jigorō

| **Kanō Jigorō** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 28-an de oktobro 1860 (1860-10-28) en Kobeo
 |
| **Morto** | 4-an de majo 1938 (1938-05-04) (77-jaraĝa) en at sea
 |
| **Mortokialo** | pneŭmonito  |
| **Tombo** | Tombejo Jahaŝira   |
| **Lingvoj** | japana • angla
 |
| **Ŝtataneco** | Japanio   |
| **Alma mater** | Universitato Niŝogakuŝa   Universitato de Tokio   |
| Familio
 |
| **Infano** | Risei Kano  |
| **Parencoj** | Nangō Shigemitsu (fratina bofrato) Nangō Jirō (nevo) Saburo Nango (nevo) Kunori Shirō (nevo) Yanagi Narayoshi (mul)  (fratina bofrato) Yanagi Sōetsu (en)  (nevo) Kōkō Takezoe (en)  (edzina bopatro)  |
| Okupo
 |
| **Okupo** | ĵudisto  luktoartisto  pedagogo  politikisto  edukisto  tradukisto  funkciulo   |
|  |

**KANŌ Jigorō** (aŭ esperante *Kano Ĵigoro*, en kio Kanō estas la familia nomo, tial inter eŭropanoj, kiuj kutimas vici la familian post la persona nomo, ankaŭ *Jigoro Kano* aŭ *Ĵigoro Kano*, japane 嘉納 治 五郎, naskiĝis la 28-an de oktobro 1860, mortis la 4-an de majo 1938) estis japana edukisto, atleto kaj la fondinto de ĵudo. Ĵudo estis la unua japana batalarto, kiu akiris vastan internacian rekonon, kaj la unua, kiu fariĝis oficiala olimpika sporto. Pedagogiaj inventoj atribuitaj al Kanō inkluzivas la uzon de nigraj kaj blankaj zonoj, kaj la enkondukon de rangotabelo por montri la relativan rangotabelon inter membroj de batalartstilo. Konataj devizoj atribuitaj al Kanō inkluzivas "maksimuman efikecon kun minimuma peno" (精力 善用, esperante latinliterigite *seirjoku zen'jo*) kaj "reciproka bonfarto kaj utilo" (自 他 共 栄, latinliterigite *ĵita kjoei*).

En sia profesia vivo, Kanō estis edukisto. Gravaj funkcioj inkluzivis postenojn kiel direktoro de bazinstruado por la eduka ministerio de Japanio (文部省, *Monbuŝo*) de 1898 ĝis 1901, kaj kiel prezidanto de Tokia Pli Alta Normala Lernejo de 1900 ĝis 1920. Li ludis ŝlosilan rolon en la integrigo de ĵudo kaj kendo kadre de la japanaj publiklernejaj programoj de la 1910-aj jaroj.

Kanō ankaŭ estis pioniro de internaciaj sportoj. Plenumoj inkluzivis esti la unua azia membro de la Internacia Olimpika Komitato (li deĵoris de 1909 ĝis 1938); oficiale reprezentante Japanion en la plejmultaj olimpikoj okazigitaj inter 1912 kaj 1936; kaj servante kiel ĉefa proparolanto de la oferto de Japanio por la Olimpiko de 1940.

Liaj oficialaj honoroj kaj ordenoj inkluzivis la Unuan Meriton kaj Grandan Ordon de la Leviĝanta Suno kaj la Trian Imperian Gradon. Kanō estis enmetita kiel la unua membro de la Halo de Famo de la Internacia Federacio de Ĵudo la 14-an de majo 1999.

## Referencoj
# Kodansha

| Kodansha
 |
| --- |
|  |
|  |
| **libroeldonejo eldonejo**  |
| **Dum** | novembro 1909 - nekonata/nuntempe
 |
| **Antaŭulo** | Dainihon Yubenkai Kodansha
 |
| **Jura formo** | japania akciofirmao
 |
| **Sidejo** | Otowa
 |
| Lando
 | Japanio
 |
| **Dungitoj** | 945 (stato: aprilo 2022) |
| **Agokampo** | libro
 |
| **ISIN-kodo** | JP3288600004
 |
| **Posedata de** | Noma Cultural Foundation vd |
| **filiaj kompanioj** | King Record Co. Ltd. • Ichijinsha vd |
| **Posedataj kompanioj** | Ichijinsha • King Records • Magazine Pocket • Kodansha Ranobe Bunko • K Ranobe Books • Kodansha Bunko • Aoitori Bunko • Kodansha Character Bunko • Kodansha X Bunko • Kodansha X Bunko White Heart • Kodansha X Bunko Teens Heart • Kodansha Novels • Kodansha Comics • Kodansha Comics Friend • Kodansha Comics Nakayoshi • Legend Novels • Young Magazine KC • Kodansha Box • Magazine Edge KC • Sirius KC • Afternoon KC • Morning KC • Sirius Comics • Aria Comics • KC Dessert • Evening KC • Getsumaga Kichi • Nakayoshi Comics • Suiyōbi no Sirius • Kodansha Comics Kiss • KC Deluxe • Magazine Pocket Comics vd |
|

| [Montri]  Premioj |
| --- |
|  | • American Craft Council Award of Distinction vd |

 |
| **TTT** | Oficiala retejo
 |
|  |

**Kodansha, A.S.** (japane 株式会社講談社, kabuŝiki gajŝia kōdanŝa) estas japana eldonejo kies ĉefoficejo situas en kvartalo Bunkjo, Tokio.
Kodansha estas la plej granda japana eldonejo. Ĝi estas konata pro la eldonado de pluraj manga-gazetoj celantaj malsamajn publikojn, ekzemple *Nakayoshi*, *Afternoon*, *Evening*, *Weekly Shōnen Magazine* kaj *Bessatsu Shōnen Magazine*, kaj ankaŭ pro la japana vortaro *Nihongo Daijiten* kaj diversspecaj magazinoj kiel *Gunzō*. Kodansha ankaŭ okupiĝas pri la publikigo de manga-volumoj.
Ĝi publikigis iujn el la plej tutmonde-konataj mangaoj, ekzemple *Kardkaptisto Sakura*, *Fairy Tail*, *Sejla Mun*, *Shingeki no Kyojin*, *Mermaid Melody* aŭ *Nanatsu no Taizai*.

## Historio

En 1909, Seiji NOMA fondis la firmaon, tiame nomata "Dainihon Yubenkai" (大日本雄辯會, "Granda Japana Oratora Societo"). Ekde 1958, oni uzis la nomon *Kodansha*, el *Kodan Club* (講談倶楽部), estinta magazino de la kompanio.

Unuafoje ekde la Dua Mondmilito, la enspezoj de Kodansha falis en la jaro 2002 pro la recesio batanta Japanion tiujare. La ĉefa konkurencanto de Kodansha estas la dua plej granda eldonejo de Japanio, nome Shogakukan. En 2003, Kodansha enspezis 167 mil milionojn da enoj, kompare kun 150 mil milionoj enspezitaj de Shogakukan.

Kodansha sponsoras la prestiĝan Manga-premion Kodansha, kiu okazas ĉiujare ekde 1977 (fakte, ekde 1960 sub aliaj nomoj).

## Gazetoj

* Afternoon
* Comic Bom Bom
* Morning
* Shōnen Magazine
* Shukan Gendai

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Papelucho

## Eksteraj ligiloj

* Kodansha
# Kitakjuŝo

| Kitakjuŝo
 |
| --- |
|

Fotomuntaĵo
 |
| granda urbo kun esceptoj (1963–) urbo de Japanio (1963–) urbego  havenurbo   vd |
|  |  |
| Flago
 | Blazono
 |
| Administrado
 |
|

|   Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Pnompeno (2016–) Hai Phong (2014–) Surabajo (2012–) Inĉono (1988–) Dalian (1979–) Norfolko (1959–) Tacoma (1959–)  vd |

 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| **Urbestro** | Kenji Kitahashi
 |
| Demografio
 |
| **Loĝantaro** | 935 084  (2020) [+] |
| **Loĝdenso** | 1 917 loĝ./km² |
| Geografio
 |
| **Geografia situo** | 33° 53′ N, 130° 53′ O (mapo)33.883416666667130.87519444444 [+] |
| **Areo** | 487,71 km² (48 771 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+09:00 [+] |
|  |
|

|  |
| --- |
| Kitakjuŝo (gubernio Fukuoka)DEC |
| Situo de Kitakjuŝo |

 |
|

|  |
| --- |
| Kitakjuŝo (Japanio)DEC |
| Situo de Kitakjuŝo |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto
 |
|  **Vikimedia Komunejo** Kitakyushu, Fukuoka [+] |
|  |

**Kitakjuŝo** (japane: 北九州市 [kita-kjū-ŝū -ŝi], Hepburn: *Kitakyūshŭ-shi*, Kunrej: *Kitakyûsyû-si*, do [Kitakjuŝu-ŝi]) estas Granda Urbo kun Esceptoj en la regiono Kjuŝuo de Japanio. La urbo situas en la gubernio Fukuoka. Ĝi estas plej granda urbo de insulo Kjuŝu. Ĝia loĝantaro estis 983 000 (en 2010).

La urbo estiĝis en 1963 per kunigo de kvin komunumoj, nome Kokura, Jahata, Moĝi, Vakamacu kaj Tobata. La urbopartoj rezervis sian iaman karakterizaĵon. Kokura estis pli frue militista apogpunkto, hodiaŭ gravas la ŝtal- kaj la maŝinproduktado, sed ankaŭ la komercado. En Jahata funkcias fermetalurgiaj kaj kemiaj fabrikoj, cementaj kaj vitraj uzinoj. En Moĝi dominas la havena funkcio, oni prilaboras tie la alvenantan nafton. Vakamacu estas grava haveno kun ŝipkonstruado, kolormetalurgia kaj kemia industrio.

Gravaj vidindaĵoj de la urbo estas la sanktejo de la Mekari-ĝinĝo, la fortikaĵa palaco Kokura-ĝo, kaj la pendpontoj Vakato Óhasi kaj Kanmon.

La Nova Flughaveno de Kitakjuŝu malfermiĝis en 2006.

Kokura estis la unua celo de la usona atombombado je la 9-a de aŭgusto 1945, sed la urbon kovris dika nubaro, pro tio la atombombo estis ĵetita al la dua celo Nagasako.

"Kita" signifas "Norda."

## Kvartaloj

* Kvartalo Jahatahigaŝi
* Kvartalo Jahataniŝi
* Kvartalo Kokurakita
* Kvartalo Kokuraminami
* Kvartalo Moĝi
* Kvartalo Tobata
* Kvartalo Vakamacu

## Vidu ankaŭ

* Tajheja Megalopolo
* KitaQman

## Notoj kaj referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (japane)
# Kreola lingvo

Nesolvitaj problemoj de lingvoscienco
| *Kiel aperas kreolaj lingvoj?* |  |

| Kreola lingvo
 |
| --- |
|  |
| **speco de lingvo**  |
| **piĝino aŭ kreola lingvo • contact language** |
|  |

Kreolaj ŝildoj en Martiniko.
**Kreola lingvo** (aŭ tutsimple "**kreolo**") estas eksa piĝino, kiu ekhavis denaskajn parolantojn. Kreola lingvo, per apero de popolo parolanta en ĝi, povas iĝi sufiĉe riĉa kaj nuancoplena por servi kiel nacia lingvo, kiel okazis en kelkaj eksaj kolonioj (Haitio, Nov-Gvineo ka.).

## Termino

La vorto "kreolo" devenas de hispana *criar*, kio povas signifi "kreskigi" aŭ "nutri". Estas nomo por ĉiuj lingvoj, kiuj estiĝis dum la 17-a jarcento per la reciproka trapenetrado de la respektiva eŭropa lingvo kun la lingvo en la kolonizita lando. La kreolaj similas al la piĝinaj lingvoj, sed havas pli kompleksan gramatikon kaj pli grandan vortaron. Kelkaj piĝinoj evidentiĝis tiel utiliĝemaj, ke komunumo akceptas ilin kiel lingvafrankaon.

## Diversaj bazoj

  Vidu ankaŭ: Listo de kreolaj lingvoj
Kreolaj lingvoj baziĝas sur diversaj lingvoj, precipe eŭropaj. Sed tamen ekzistas kelkaj kreolaj lingvoj, kiu baziĝas sur neeŭropaj lingvoj.

## Esperanto kaj kreolaj lingvoj

Bernard Golden, en sia artikolo *Piĝinoj, kreolaj lingvoj kaj planlingvoj*, eliras el la konceptoj de piĝinoj kiel porokazaj helplingvoj, nenies gepatraj lingvoj kaj kreolaj lingvoj kiel jam primaraj lingvoj devenaj el piĝinoj. Tradicie lingvistoj iom malatentis ilin, kvankam ja ili konstituas interesajn lingvajn fenomenojn, kaj fakte modelojn por planlingvoj, kiuj siavice plej ofte havas piĝinajn interetnajn celojn, kaj same kiel ili estas mikslingvoj. Kreolaj plej ofte estas facilaj lingvoj mikse inventitaj de filoj de parolantoj de piĝinoj. Tre interesaj kazoj de tiaj lingvoj estas papiamento kaj la svahila.

Esperanto povus profiti el tiaj fenomenoj, se ĝi pligrandigas sian facilecon kaj piĝinecon, dum povas esti malhelpita en sia etendiĝo pro alproksimiĝo al funkciado de nacilingvoj. Paŝoj al tiu piĝiniĝo estus la bazaj vortaroj kaj evito de gramatikaj komplikaĵoj de la "trunko" de Kalocsay, la facila lingvaĵo de la revuo *Kontakto* aŭ la Zagreba Metodo.

Okaze de la Internacia tago de la kreola lingvo, eldoniĝis poemo en la maŭrica (kreola lingvo) kun tradukoj en 57 lingvoj, i.a. en Esperanto.

### Literaturo

* Renato Corsetti, “*Esperanto kaj kreolaj lingvoj: komunaj kaj malkomunaj trajtoj en la kreoligo*”, ˆ in: KOŠECKÝ, STANISLAV (Eld.), “Multkulturaj familioj de nuntempa Europo: aktoj de la seminario okazinta 01–02.08.1996”, 11–36, ˘ Bratislava: Esprima, 1996.
* Jouko Lindstedt, “*Kreoligo kaj spontanea ŝanĝiĝo de Esperanto*”, manuskripto, Universitato de Helsinki, 1997.

## Vidu ankaŭ

* Esperanto kaj la maŭrica lingvo
* Nikaragva signolingvo
* Listo de kreolaj lingvoj
* Bislamo
* Papiamento
* Tokpisino
* Kriolo
* Patrick Chamoiseau

## Referencoj