# Kioto

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Kioto (apartigilo)
 |

| Kioto
 |
| --- |
|  |
|  |
| granda urbo kun esceptoj (1956–) urbo de Japanio (1889–) ŝtata eksĉefurbo (794–1869) urbego  ĉefurbo de gubernio de Japanio  turisma celloko  universitata urbo  konferenca kaj turisma urbo   vd |
|  |  |
| Flago
 | Blazono
 |
| Administrado
 |
| **Insulo** | Honŝuo
 |
| **Regiono** | Kansajo
 |
| **gubernio** |  gubernio Kioto
 |
|

|   Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Krakovo (2024–) Prago (1996–) Kusko (1987–) Zagrebo (1981–) Gvadalaharo (1980–) Ŝiano (1974–) Kievo (1971–) Florenco (1965–) Kolonjo (1963–) Bostono (1959–) Parizo (1958–) Zermatt  Edinburgo  Ĉinĝu   vd |

 |
| **Poŝtkodo** | 600-0000–616-9999 • 520-0461–520-0465
 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| **Urbestro** | Daisaku Kadokawa
 |
| Demografio
 |
| **Loĝantaro** | 1 463 723  (2020) [+] |
| **Loĝdenso** | 1 768 loĝ./km² |
| Geografio
 |
| **Geografia situo** | 35° 1′ N, 135° 46′ O (mapo)35.011611111111135.76811111111 [+] |
| **Areo** | 827,83 km² (82 783 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+09:00 [+] |
|  |
|

|  |
| --- |
| Kioto (Kioto)DEC |
| Situo de Kioto |

 |
|

|  |
| --- |
| Kioto (Japanio)DEC |
| Situo de Kioto |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto
 |
|  **Vikimedia Komunejo** Kyoto [+] |
|  |

**Kioto** (japane 京都 (きょうと) [kjoto]  aŭskulti) estas urbo en Japanio, ĉefurbo de la gubernio Kioto, Urbo aldifinita de registara dekreto. Ĝi estas la historie kaj kulture plej grava urbo de Japanio. Kioto situas en la regiono Kansajo (ankaŭ nomata *Kinki*), kaj geografie troveblas en la centro de la insulo Honŝuo, la plej granda el la insuloj de Japanio. Laŭ la stato de 2020 en la urbo vivis 1 463 723 loĝantoj sur areo de 827,83 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 768 loĝantoj/km².

La teritorio havas komunan limon kun Uĝi, Kameoka, 向日市, Nagaokakjo, Jaŭata, Nantan, Oojamazaki, Kumiyama, Ocu, Takaŝima, Takacuki kaj Ŝimamoto.

Dum la epoko de Heian (794 — 1192) kaj epoko de Muromaĉi (1338 — 1573) Kioto estis ĉefurbo. Ekde 794 ĝis 1868, Imperiestroj de Japanio loĝis en la urbo.

Kioto estas ankaŭ industria urbo. Grandaj entreprenoj (*Kyocera, Shimadzu, Nintendo*, ktp.) situas tie.

## Geografio

La plej granda parto de la urba areo de Kioto situas en la Kiota Baseno, kiu ankaŭ kreas medion en kiu la urbo Kioto estas ĉirkaŭita de montoj sur tri flankoj krom la sudo. Ĝi situas en la suda parto de la gubernio Kioto. Tra la urbo fluas la riveroj *Kamo* (en vikidatumoj, pli eta) kaj *Uji* [Uĝi] (en vikidatumoj, pli larĝa), ankaŭ nomata *Yodo* [Jodo] kaj *Seta*. Nord-oriente de la urbo troviĝas monto Hiej, nord-okcidente monto Atago.

## Vidindaĵoj

* Kiota Urba Arta Muzeo
* Nacia Muzeo de Moderna Arto

## Industrio

Tradiciaj industrioj

* Teksaĵo de Niŝiĝin
* Sakeo

Entreprenoj

* *Horiba*
* *Kyocera*
* *Murata*
* *Nintendo*
* *Omron*
* *Shimadzu*
* *Wacoal*

## Ĝemelaj urboj

* Bostono (Usono)
* Florenco (Italio)
* Guadalajara (Meksiko)
* Kolonjo (Germanio)
* Kievo (Ukrainio)
* Parizo (Francio)
* Prago (Ĉeĥio)
* Ŝjiano (Ĉinio)
* Zagrebo (Kroatio)

## Kvartaloj

piedira vojo
Kioto, 1891
Pagodo de la budhisma templo en Kioto
Kinkaku-ĵi, la ora pavilono
Kinkaku-ĵi, la ora pavilono
Kinkaku-ĵi, la ora pavilono
La urbo Kioto havas 11 kvartalojn.

* Kvartalo Fuŝimi
* Kvartalo Higaŝijama
* Kvartalo Jamaŝina
* Kvartalo Kamigjo
* Kita-ku
* Minami-ku
* Kvartalo Nakagjo
* Kvartalo Niŝikjo
* Kvartalo Sakjo
* Kvartalo Ŝimogjo
* Kvartalo Ukjo

## Turismo

### Mondaj Kulturheredaĵoj

* Ora templo (Kinkaku-ĵi)
* Kastelo de Niĵo (Niĵoŭ-ĵo)

* Templo Ĵiŝo (Ginkaku-ĵi)
* Templo Kiyomizu (Kijomizu-dera)
* Templo Rokuon (Rokuon-ĵi)
* Templo Rjoan (Rjoan-ĵi)

* Sanktejo Kamigamo
* Sanktejo Ŝimogamo

### Famaj ejoj

* Kiota Palaco

* Sanktejo Heian
* Sanktejo Jasaka

* Templo Dajgo
* Templo Higahi-hongan
* Templo Kurama
* Templo Ninna
* Templo Niŝi-hongan
* Templo Tou

* Kiota Turo

### Festoj

* Ĝidaj-Festo
* Gion-Festo
* Dajmonĝi-fajrofesto

## Servoj

* Gubernia universitato de Kioto
* Universitato de Kioto

## Esperanto en Kioto

En Kioto vivis kaj aktivis la kompilinto de la Plena Verkaro Zamenhofa (PVZ), ludovikito.

Kioto-Esperanto-Societo aktivas; ĝi havas kunsidojn ĉiumerkrede en la domo "Esperanto-Kaikan", ĝi ankaŭ okazigas elementan kurson, ekspozicion kaj Zamenhofan feston ĉiujare.

## Kioto kaj Esperanto

En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Jen kiel oni prezentas Kioton:

En lia akompano Utnoa superlibelas
la landon de Honŝuo, meze de maro safira.
Ili alflugas Kjoton, kaj poste Sanhusagendon,
la lignan konstruaĵon sur tuta mondo plej vastan,
sanktejojn ĝardenitajn kun harmonia primeto.
Kaj la pentristo fama al Uttu diras indike:
-Leviĝas jen Rjoanji kaj la palaco Kacura,
la Ora Pavilono kaj la Reĝhalo Feniksa.
Vidu sur stratoj longaj la girlanditan amason
dum la Printempaj festoj de la Floranta Ĉerizo.
## Notoj kaj referencoj

## Vidu ankaŭ

* Kioto-Premio
* Listo de urboj de Japanio
* Listo de milionurboj
* Protokolo de Kioto

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (japane)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Ginkaku-ĵi, la arĝenta pavilono | Kijomizu-dera, budhisma templo | Pagodo de la budhisma templo |

| Gubernio Kioto
 |  |
| --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Kioto**:
 | Kita-ku | Kamigjo | Sakjo | Nakagjo | Higaŝijama | Ŝimogjo | Minami-ku | Ukjo | Fuŝimi | Jamaŝina | Niŝikjo
 |
| **Aliaj urboj**:
 | Fukuĉijama |Maizuru |Ajabe |Uĝi |Mijazu |Kameoka |Ĝojo |Muko |Nagaokakjo |Jaŭata |Kjotanabe |Kjotango |Nantan |Kizugaŭa
 |
| Otokuni:
 | Oojamazaki
 |
| Kuse:
 | Kumijama
 |
| Cuzuki:
 | Ide | Uĝitaŭara
 |
| Soraku:
 | Kasagi | Ŭazuka | Sejka | Minamijamaŝiro
 |
| Funaj:
 | Kjotamba
 |
| Josa:
 | Ine | Josano
 |

 |