# Blisa skribo

Bildigo de la koncepto "Blisa skribo". La maldekstra signo reprezentas "lingvon" ("buŝo" + "orelo") kaj la dekstra reprezentas "Blisan skribon" ("ĉielo" + "skribilo" + "tero").
La **blissimbola skribo** aŭ la **blisa skribo** (angle **Blissymbolics**, **Blissymbols**, aŭ simple “**Bliss**”) estas pasigrafio. Ĝin proponis Charles Kasiel Bliss unuafoje en 1949.

La blisan skribon inspiris la ĉina skribo kaj la prilingvaj pensoj de la germana filozofo Lejbnico.

* suno
ĉina skribo: 日
* luno
ĉina skribo: 月
* fajro
ĉina skribo: 火
* buŝo
ĉina skribo: 口

La blisan skribon ĉefe uzas neparolkapablaj homoj, jen kiel ponton al la lingvo parolata en sia komunumo, jen kiel sendependan lingvon.

## Historio

Bliss laboris kun la helpo de sia edzino Klara Bliss. Ilia ideo kreskis el la Ĉina skribo, kiu povas esti legata laŭ malsamaj ĉinaj dialektoj, kiuj ne estas interkompreneblaj parole. La celo estis solvi konfliktojn per interkomprenigo. La sistemo publikiĝis dufoje, en 1949 kaj en 1965, sub la nomo "Sencoskribo" (*Semantography*). La sistemo estis intencata al tutmonda interkompreniĝo, sed ĝi ricevis malgrandan atenton.

En 1971 ĝi estis ekuzita por la komunikado de spasme paralizitaj personoj en Kanado. Tiel ĝi iĝis parto de aŭgmenta kaj alternativa komunikado. En 1975 Bliss cedis plenan licencon pri sia invento al la fondaĵo *Blissymbolics Communication Foundation*, nuntempe nomata *Blissymbolics Communication International*, por ties uzo. Post kelkaj disputoj, la permeso estis konfirmita en 1982 kaj la fondaĵo plu evoluigas la sistemon.

## Gramatiko

La lingvo estas facile adaptebla al individuaj uzantoj, al iliaj niveloj, kapabloj kaj necesoj. Ĝi helpas al homoj kun grandaj prononcaj problemoj, mutuloj, ne parolantaj homoj iri de unuvortaj frazoj al kompleksaj kunmetitaj propozicioj, kaj lerni legi kaj skribi. Uzate en komunikado, simboloj havas tekston, alskribitan al ili, por ke oni povu legi ilin ankaŭ ne konante la Blisan skribon.

### Signaro

* *simboloj* estas la signoj de la sistemo:
	+ *blisliteroj* estas la bazaj signifaj signoj de la sistemo, ekzemple *domo* estas tia nekunmetita signo. La lingvo havas 120 blisliterojn.
	+ *blisvortoj* estas signifaj kombinoj de blisliteroj, ekzemple *malsanulejo* estas kunmetita el *domo* kaj *medicino*. BCI-normo enhavas 2500 blisvortojn.
* *signobildo* estas desegna aspekto de simbolo
* *gloso* estas lingva klarigo de simbolo
* *kromsigno* estas signeto super simbolo, kiu modifas ĝian sencon aŭ precizigas ĝian rolon

### Reguloj

Por instruado glosoj aperu sub la simboloj. Gloso de litero estu en etaj majuskloj. Gloso de vorto aŭ tuta frazo estu skribita per klinitaj literoj (kursive).

## Ekzemplo

La simbolo  reprezentas la esprimon "mondlingvo", kiu estis unua prova nomo por Blissymbols. Ĝi kombinas la simbolon por "skribilo" aŭ "skribilo" (linio oblikva, kiel skribilo uzata) kun la simbolo por "mondo", kiu siavice kombinas "grundon" aŭ "teron" (horizontala linio sube) kaj sian ekvivalenton derivitan "ĉielon" (horizontala linio supre).

* ĉielo
* tero
* mondo
* skribilo
* Blisa skribo

### Movado

El la simbolo  oni povas fari novajn signojn:

* rado
* veturilo
* garaĝo
* karavano
* rulseĝo
* helikoptero
* biciklo

### Landoj

* Egiptujo
* Grekio
* Irlando
* Israelo
* Rusio
* Britio
* Usono
* Aŭstrio
* Islando
* Japanio
* Bangladeŝo
* Svedio

### Frazo

Kompleta frazo: "**Post la pluvo venas la suno.**"
* post
* pluvo
* veni
* suno

## Bibliografio

* Lernolibro en Esperanto: *Blisa Skribo Arkivigite je 2017-11-13 per la retarkivo Wayback Machine* / Lode Van de Velde - Eldonejo Libera, Antverpeno, 2016.
* *International Semantography: a non-alphabetical symbol writing readable in all languages* / Charles Bliss. - Sydney, 1949.
* *The fundamental rules of blissymbolics: creating new blissymbolics characters and vocabulary* / Blissymbolics Communication International (bci). - 2004-09-28. -  Arkivigite je 2011-06-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Pri Blisa lingvo
* Bundesverband für Körper- und Mehrfachbehinderte e. V. (Hrsg.): *Handbuch der BLISS-Symbole*. Julius Groos Verlag, Heidelberg 1995 (ISBN 3-87276-719-4)
* *International Semantography: a non-alphabetical symbol writing readable in all languages* / Charles Bliss. - Sydney, 1949.
* *The fundamental rules of blissymbolics: creating new blissymbolics characters and vocabulary* / Blissymbolics Communication International (bci). - 2004-09-28. -
* Blissymbolics Communication International
* Blissymbol Communication UK
* Blissymbolics Resources
* Blisa skribo kun rezumo (PDF; 381 kB)
* Grafikaj simboloj Komparado kun aliaj sistemoj
*

## Vidu ankaŭ

Charles Bliss

## Eksteraj ligiloj

*
*  Arkivigite je 2005-11-11 per la retarkivo Wayback Machine

## Referencoj

## Tradukfonto

|  |  |
| --- | --- |
|  | En tiu ĉi artikolo estas uzata traduko de teksto el la artikolo "Bliss-nyelv" en la hungara vikipedio. En historio de la alilingva artikolo troveblas la kontribuantoj. |