Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Saint-Lô

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Saint-Lô (stacidomo).
 |

| Saint-Lô
 |
| --- |
|  |
| komunumo en Francio   vd |
|  |
| Blazono
 |
| Administrado
 |
|

|   Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Aalen (1979–) Saint-Ghislain  Roanoke (Virginio)  Christchurch   vd |

 |
| **INSEE kodo** | 50502 [+] |
| **Poŝtkodo** | 50000
 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| **Urbestro** | François Brière
 |
| Demografio
 |
| **Loĝantaro** | 19 471  (2023) [+] |
| **Loĝdenso** | 840 loĝ./km² |
| Geografio
 |
| **Geografia situo** | 49° 7′ N, 1° 6′ U (mapo)49.114444444444-1.0916666666667 [+] |
| **Alto** | 14 m [+] |
| **Areo** | 23,19 km² (2 319 ha) [+] |
|  |
|

|  |
| --- |
| Saint-Lô (Manche)DEC |
| Situo de Saint-Lô |

 |
|

|  |
| --- |
| Saint-Lô (Francio)DEC |
| Situo de Saint-Lô |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto
 |
|  **Vikimedia Komunejo** Saint-Lô [+] |
|

|   Premioj |
| --- |
|  | • Militkruco 1939-1945 vd |

 |
|  |

**Saint-Lô** estas prefektejo de la franca departemento Manche en la regiono Normandio. Ĝi estas ĉirkaŭita de remparoj.

Pro usonaj kaj anglaj bombardoj ĝi estis preskaŭ tute detruita la 6-an kaj 7-an de junio 1944, dum la Dua Mondmilito, tiel ke ĝi estas nomita "la ĉefurbo de la ruinoj".

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Famuloj

Urbain Le Verrier
* Urbain Le Verrier
* Samuel Beckett

## Vidu ankaŭ

* Arondismento Saint-Lô
* Saint-Lô (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
* Saint-Lô ĉe Saint-Lô Agglo Arkivigite je 2020-01-09 per la retarkivo Wayback Machine
# Alençon

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Alençon (stacidomo).
 |

| Alençon
 |
| --- |
| Urbodomo de AlençonUrbodomo de Alençon
 |
| komunumo en Francio   vd |
|  |
| Blazono
 |
| Administrado
 |
| **Statuso** | Urbo
 |
| **Lando** |  Francio
 |
| **Regiono** |  Normandio
 |
| **Departemento** |  Orne (prefektejo) |
| **Arondismento** | Alençon (ĉefurbo)
 |
| **Kantono** | Ĉefurbo de 3 kantonoj
 |
|

| [Montri]  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Basingstoke  Quakenbrück  Koutiala  Braine-l'Alleud  Crynant (en)    vd |

 |
| **INSEE kodo** | 61001 [+] |
| **Poŝtkodo** | 61000
 |
| **Kodo laŭ INSEE** | 61001
 |
| **Retpaĝaro** |
 |
| Politiko
 |
| **Urbestro** | S-ro Joaquim Pueyo 2014-2020 |
| Demografio
 |
| **Loĝantaro** | 28 935  (1999) |
| **Loĝdenso** | 2 709 loĝ./km² |
| Geografio
 |
| **Geografia situo** | 48° 26′ N, 0° 6′ O (mapo)48.4297222222220.091944444444437 |
| **Alto** | De 127 al 152 mŜablono:Informkesto urbo/zorgado/numero
 |
| **Areo** | 10,68 km²Ŝablono:Informkesto urbo/zorgado/numero |
| **Horzono** | UTC +1 (+2 somere)
 |
|  |
|

|  |
| --- |
| Alençon (Orne)DEC |
| Situo de Alençon |

 |
|

|  |
| --- |
| Alençon (Francio)DEC |
| Situo de Alençon |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap

 |
|  |
| Alia projekto
 |
|  **Vikimedia Komunejo** Alençon [+] |
|  |

**Alençon** estas mezgranda franca komunumo lokita en la departemento Orne kaj en la regiono Normandio. Ĝi estas la prefektejo de la departemento. La urbo situas je la trafo de la riveroj Sarthe kaj Briante.

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Etimologio

La loĝantojn de Alençon oni nomas *Alençonnais*. Alençon havas proksimume 30.000 loĝantojn.

## Najbaraj komunumoj

Ĉirkaŭ **Alençon**
| Damigny
 | Valframbert
 | Cerisé
 |
| Condé-sur-Sarthe
 |  | Saint-Paterne - Le Chevain
 |
| Saint-Germain-du-Corbéis
 | Saint-Paterne - Le Chevain
 | Saint-Paterne - Le Chevain
 |

## Heraldiko

|  |  |
| --- | --- |
| Blazono de Alençon |
"*El lazuro kun dukapa aglo el oro.*"

 |

## Lokaj famuloj

* Daniel Balavoine, franca kantisto, naskiĝis en Alençon la 5-an de februaro 1952
* Marie Anne Lenormand, divenistino, kiu famiĝis onidire per tio, ke antaŭvidis eŝafodon por Robespiero

## Vidu ankaŭ

* Komunumoj de Orne
* Arondismento Alençon
* Listo de urboj de Francio
* Alençon (stacidomo)
* Baziliko Notre-Dame de Alençon

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala TTT-ejo Arkivigite je 2007-01-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Urbodomo de Alençon en Conseil-General.com

## Video

* DJ Régis feat JV&B - ALENCON EST DÉCÉDÉ

Kastelo de la dukoj de Alençon
# Kvadrata kilometro

Unu kvadrata kilometro enhavas 100 hektaroj.
**Kvadrata kilometro** (simbolo **km²**) estas SI-unuo de areo. Ĝi estas derivita unuo.

1 km² egalas al:

* la areo de kvadrato havanta unu-kilometrajn flankojn
* 100 hektaroj
* 1 000 000 kvadrataj metroj (m²)
* 0,386 102 kvadrataj mejloj
* 247,105 381 akreoj

Inverse

* 1 m² = 0,000 001 km²
* 1 hektaro = 0,01 km²
* 1 kvadrata mejlo = 2,589 988 km²
* 1 akreo = 0,004 047 km²
# Hektaro

Tiu ĉi artikolo temas pri la mezurunuo **hektaro.** Pri la aliaj signifoj de **ha** vidu ha (apartigilo).

Komparo de areaj unuoj
| Unuo | SI
 |
| --- | --- |
| 1 ca
 | 1 m2 |
| 1 a
 | 100 m2 |
| 1 ha
 | 10 000 m2 |
| 100 ha
 | 1 km2 |

**Hektaro** (simbolo **ha**) estas metra unuo de areo. Ĝi egalas al 100 aroj. (la nomo estas la kunligo de SI-prefikso *hekto* + *aro*). Tio estas ne SI-unuo, sed akceptebla kun SI.

Unu hektaro egalas al:

* 100 aroj
* 10 000 kvadrataj metroj
* 0,01 kvadrataj kilometroj
* 2,471 053 8 internaciaj akreoj
* 1,737 727 7 hungaraj akreoj
* 2,471 043 9 usonaj mezuraj akreoj Unu kvadrata kilometro enhavas 100 hektarojn.
* 1,738 arpentoj

male:

* 100 hektaroj egalas al unu kvadrata kilometro.
* 0.404 685 64 hektaroj egalas al unu internacia akreo

## Vidu ankaŭ

* Akreo (mezurunuo)
* Aro (mezurunuo)
# Normanoj

| Normanoj
 |
| --- |
|  |
|  |
| **etno** |
| **popolo** |
| Ŝtatoj kun signifa populacio |
|  |
|  |

**Normanoj** estis nord-ĝermanaj loĝantoj en la Skandinaviaj landoj kaj Jylland. Ili estas la prauloj de la norvegoj, svedoj kaj danoj. Ili okupiĝis pri paŝtado, fiŝkaptado, ĉasado.

Ili periode prirabis Rusujon, Anglujon, Francujon en la 9-10-a jc. laŭ la akvaj vojoj. Ili okupis en 886 eĉ Parizon. Ili fondis la princlandon Normandio en 911 en Nord-Francio, de kie ili ŝipveturis eĉ al Sicilio kaj Sud-Italio en la 11-a jarcento kaj tie fondis la Normanan Reĝlandon. Poste en 1066, ili konkeris Anglujon sub gvido de Vilhelmo la konkerinto. Ili asimiliĝis al la franceska loĝantaro (tiel elformiĝis la angla popolo).

Oni nomis la normanojn en Orient-Eŭropo varegoj, kie ili tra la Volgo kaj Kaspia maro liveris sklavojn al Bagdado kaj tra la Nigra Maro al Konstantinopolo. Kelkaj el ili iĝis solduloj de tribestroj, imperiestroj, sed ili finfine asimiliĝis.

*
*

## Vidu ankaŭ

* Manikinsuloj
* Bretonio
* Akvitanio
* Flandrio
* Normandoj
* Vikingoj
# 9-a jarcento

◄ |
1-a jarmilo a.K. |
**1-a jarmilo**
| 2-a jarmilo
| ►

◄ |
7-a jarcento |
8-a jarcento |
**9-a jarcento**
| 10-a jarcento
| 11-a jarcento
| ►
800-aj jaroj |
810-aj jaroj |
820-aj jaroj |
830-aj jaroj |
840-aj jaroj |
850-aj jaroj |
860-aj jaroj |
870-aj jaroj |
880-aj jaroj |
890-aj jaroj

La **9-a jarcento** komenciĝis la 1-an de januaro 801 kaj finiĝis la 31-an de decembro 900.

| Unuopaj jaroj
 |
| --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 801 | 802 | 803 | 804 | 805
 | 806 | 807 | 808 | 809 | 810
 |
| 811 | 812 | 813 | 814 | 815
 | 816 | 817 | 818 | 819 | 820
 |
| 821 | 822 | 823 | 824 | 825
 | 826 | 827 | 828 | 829 | 830
 |
| 831 | 832 | 833 | 834 | 835
 | 836 | 837 | 838 | 839 | 840
 |
| 841 | 842 | 843 | 844 | 845
 | 846 | 847 | 848 | 849 | 850
 |
| 851 | 852 | 853 | 854 | 855
 | 856 | 857 | 858 | 859 | 860
 |
| 861 | 862 | 863 | 864 | 865
 | 866 | 867 | 868 | 869 | 870
 |
| 871 | 872 | 873 | 874 | 875
 | 876 | 877 | 878 | 879 | 880
 |
| 881 | 882 | 883 | 884 | 885
 | 886 | 887 | 888 | 889 | 890
 |
| 891 | 892 | 893 | 894 | 895
 | 896 | 897 | 898 | 899 | 900
 |

 |

## Vidu ankaŭ

* Kategorio:Naskiĝintoj en la 9-a jarcento
* Kategorio:Mortintoj en la 9-a jarcento
# 10-a jarcento

◄ |
1-a jarmilo a.K. |
**1-a jarmilo**
| 2-a jarmilo
| ►

◄ |
8-a jarcento |
9-a jarcento |
**10-a jarcento**
| 11-a jarcento
| 12-a jarcento
| ►
900-aj jaroj |
910-aj jaroj |
920-aj jaroj |
930-aj jaroj |
940-aj jaroj |
950-aj jaroj |
960-aj jaroj |
970-aj jaroj |
980-aj jaroj |
990-aj jaroj

La **10-a jarcento** komenciĝis la 1-an de januaro 901 kaj finiĝis la 31-an de decembro 1000.

| Unuopaj jaroj
 |
| --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 901 | 902 | 903 | 904 | 905
 | 906 | 907 | 908 | 909 | 910
 |
| 911 | 912 | 913 | 914 | 915
 | 916 | 917 | 918 | 919 | 920
 |
| 921 | 922 | 923 | 924 | 925
 | 926 | 927 | 928 | 929 | 930
 |
| 931 | 932 | 933 | 934 | 935
 | 936 | 937 | 938 | 939 | 940
 |
| 941 | 942 | 943 | 944 | 945
 | 946 | 947 | 948 | 949 | 950
 |
| 951 | 952 | 953 | 954 | 955
 | 956 | 957 | 958 | 959 | 960
 |
| 961 | 962 | 963 | 964 | 965
 | 966 | 967 | 968 | 969 | 970
 |
| 971 | 972 | 973 | 974 | 975
 | 976 | 977 | 978 | 979 | 980
 |
| 981 | 982 | 983 | 984 | 985
 | 986 | 987 | 988 | 989 | 990
 |
| 991 | 992 | 993 | 994 | 995
 | 996 | 997 | 998 | 999 | 1000
 |

 |

## Vidu ankaŭ

* Kategorio:Naskiĝintoj en la 10-a jarcento
* Kategorio:Mortintoj en la 10-a jarcento
# Supra Normandio

| Supra Normandio |
| --- |
| administra regiono |
|  |
|  |  |
| Flago | Blazono |
| regiono de Francio, historia regiono [+] |
|

---

 |
| Lando | Francio |
|

---

 |
| Ĉefurbo | Rueno |
|  - koordinatoj | 50° N, 1° O (mapo)49.51 |
| Akvokolektejo | 12 317 km² (1 231 700 ha) [+] |
| Areo | 12 317 km² (1 231 700 ha) [+] |
| Loĝantaro | 1 849 652 [+] (2013) |
|

---

 |
| Horzono | UTC+01:00, UTC+02:00 [+] |
| ISO 3166-2 | FR-Q *malvalida* |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Supra Normandio (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |
| situo de Supra Normandio en Francio |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Supra Normandio (Normandio)DEC |

 |
|

---

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Supra Normandio |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Haute-Normandie** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

**Supra Normandio** - france *Haute-Normandie* [ot' normãdi'] - estas eksa administra regiono en nordokcidenta Francio, parto el historia Normandio.

Ĝi konsistas el du departementoj:

27 Eure
76 Seine-Maritime
Ĉefurbo de la regiono estas la urbo **Rouen**. Pliaj aparte gravaj urboj estas Le Havre kaj Evreux. ISO-kodo de la regiono estas FR-Q.

Ekde la 1-a de januaro 2016 la Supra Normandio estas kunfandigita kun la Malsupra Normandio par formi la regionon Normandio.

## Vidu ankaŭ

* Normandio
* Malsupra Normandio
* Metropolo Rueno-Normandio
# Malsupra Normandio

| Malsupra Normandio |
| --- |
| administra regiono |
|  |
|  |  |
| Flago | Blazono |
| regiono de Francio, historia regiono [+] |
|

---

 |
| Lando | Francio |
|

---

 |
| Ĉefurbo | Caen |
|  - koordinatoj | 49° N, 1° U (mapo)49-1 |
| Plej alta punkto | Q3483587 [+] |
| Akvokolektejo | 17 589 km² (1 758 900 ha) [+] |
| Areo | 17 589 km² (1 758 900 ha) [+] |
| Loĝantaro | 1 478 712 [+] (2013) |
|

---

 |
| Horzono | UTC+01:00, UTC+02:00 [+] |
| ISO 3166-2 | FR-P |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Malsupra Normandio (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |
| situo de Malsupra Normandio en Francio |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Malsupra Normandio (Malsupra Normandio)DEC |

 |
|

---

 |
|  |
| Malsupra Normandio |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Basse-Normandie** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

**Malsupra Normandio** (france *Basse-Normandie* [bas nɔr.mɑ̃.di]) estas eksa administra regiono el nordokcidenta Francio, parto el historia Normandio.

Ĝi konsistas el tri departementoj:

14 Calvados
50 Manche
61 Orne
Ĝia ĉefurbo estas **Caen**. Inter pliaj aparte gravaj urboj menciindas Cherbourg, Alençon, Argentan, Falaise kaj Hérouville-Saint-Clair. ISO-kodo de la regiono estas FR-P.

Ekde la 1-a de januaro 2016 la Malsupra Normandio estas kunfandigita kun la Supra Normandio par formi la regionon Normandio.

## Vidu ankaŭ

* Normandio
* Supra Normandio

## Eksteraj ligiloj

* Basse-Normandie - Wikivoyage (fr)
*  Arkivigite je 2005-04-06 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2020-05-21 per la retarkivo Wayback Machine
# Emile Gasse

| **Emile Gasse** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 26-an de oktobro 1881 (1881-10-26) en Parizo
 |
| **Morto** | 29-an de aprilo 1974 (1974-04-29) (92-jaraĝa) en Hyères
 |
| **Lingvoj** | Esperanto • franca
 |
| **Ŝtataneco** | Francio   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | esperantisto   |
| Esperanto
 |
| **Esperantisto numero** | 5379
 |
|  |

**Emile GASSE** [gas], ankaŭ nomata *Emilio Gasse*, (naskiĝis la 26-an de oktobro 1881 en Parizo - mortis la 29-an de aprilo 1974 en Hyères, Francio) estis la unua esperantisto en sia regiono (Normandio).

Franco, asekur-agento, kunfondis la Popolan Universitaton en Havro.

Esperantistiĝis en marto 1900 (la unua en Normandio), partoprenis interalie ankaŭ la 1-an Universalan Kongreson en Bulonjo-ĉe-Maro, gvidis centojn da kursoj, inter kiuj ankaŭ oficialan (devigan) ĉe la Komerca Supera Lernejo en Parizo. Ĝis sia morto funkciis kiel fakdelegito de UEA. EdE-G

## Verkoj

* *Kurso tutmonda de la lingvo internacia Esperanto laŭ la metodo natura* (1905)
* *Monoteismo kaj pozitiva moralo*
* *Raciaj derivo kaj verbuzo: necesega aldonaĵo al ĉiuj nunaj vortaroj kaj lernolibroj*

## Tradukoj

* Balzac, Honoré de: *Eŭgenino Grandet* (1909)
* Renan, Ernest: *Vivo de Jesuo* (1907)
# Normanda lingvo

|  |
| --- |
| **normanda** |
| Nouormand |
|  |
| **natura lingvo • moderna lingvo • dialektogrupo** |
| **Lingvoj de oïl** |
| **Parolata en** | Francio (Normandio)
 |
| **Parolantoj** | 100 000
 |
| **Denaskaj parolantoj** | ???
 |
| **Skribo** | latina
 |
| **Lingvistika klasifiko** |
|  Hindeŭropa lingvaro
Italika lingvaro
Latinida lingvaro
Okcidenta latinida
Franc-latinida lingvaro
*oïl*
Normanda |
| **Lingva statuso** | 4 severe endanĝerigita
 |
| Lingvaj kodoj
 |
| **Lingvaj kodoj** |  |
| **ISO 639-2** | nrm
 |
| **ISO 639-3** | nrf
 |
| **SIL** | NRM
 |
| **Glottolog** | norm1245
 |
| **Angla nomo** | Norman
 |
| **Franca nomo** | normand
 |
| **Vikipedio** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vizitu vikipedion **en la nekonata lingvokodo lingvo**!
 |

 |
|  |

La **normanda lingvo** estas dialekto de la franca parolata en Francio (Normandio) de nekonata nombro da parolantoj. Ĝia ISO-kodo estas *`nrm`*. Ekzistas Vikipedio en la normanda lingvo.

Laŭregione la normanda lingvo havas iom malsamajn nomojn:

* **Nourmaund** en Normandio
* **Normand** en insulo Guernsey
* **Nouormand** en Jèrriais (insulo Ĵersejo)

La normanda lingvo influis la vorttrezoron de la Kebeki-franca lingvo.

la Lingvoj de oïl en mapa prezento, la normanda supre malhelverde

## Eksteraj ligiloj

* Lingva Mapo de Francio (angle, france)
* Lingva Mapo de Francio (hispane)
* Serĉrezultoj de Rosetta Project
* *Le franco-normand Arkivigite je 2010-03-30 per la retarkivo Wayback Machine* en *L'Anglais* en Les Langues du Monde de Jacques Leclerc (france)
* Ouest-France: Les parlers normands, patrimoine à préserver (france)
# Katedralo Nia-Damo de Rueno

| Katedralo Nia-Damo de Rueno |
| --- |
|  |
| katolika katedralo [+] |
|

---

 |
| Lando | Francio |
| Situo | Rueno |
|  - koordinatoj | 49° 26′ 25″ N, 1° 5′ 42″ O (mapo)49.44021.095 |
|

---

 |
| Estiĝo | 1030 |
| Konsekro | 1876 |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Katedralo Nia-Damo de Rueno (Rueno)DEC

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|  |
| Katedralo Nia-Damo de Rueno |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Cathédrale Notre-Dame de Rouen** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|

---

 |
| Plej alta konstruaĵo en la mondo dum la periodo :
1876-1880 (Antaŭa konstruaĵo: Preĝejo Sankta Nikolao, Sekva konstruaĵo: Katedralo de Kolonjo) |
|  |

Katedralo Nia-Damo de Rueno
(uesta fasado)
La **katedralo Nia-Damo de Rueno** (france *Cathédrale Notre-Dame de Rouen*, kaj oficiale france *cathédrale primatiale Notre-Dame-de-l'Assomption de Rouen*. la primaseja katedralo Nia-Damo-de-la-Ĉielenpreno en Rueno) estas la plej prestiĝa monumento en la urbo Rueno. Ĝi estas la sidejo de la ĉefepiskopujo de Rueno, ĉefurbo de la eklezia provinco Normandio. La ĉefepiskopo de Rueno portanta la titolon primaso de Normandio, lia katedralo havas la rangon je primasejo.

Ĝi estas konstruaĵo de gotika arkitekturo, kies unuaj ŝtonoj datiĝas de la Alta Mezepoko. Ĝi havas la apartaĵon, maloftan en Francio, por la konservado de ĝia ĉefepiskopa palaco kaj la ĉirkaŭaj aneksaj konstruaĵoj devenantaj de la sama periodo.

## Uesta fasado

Konsiderata "la plej homa el katedraloj" pro la manko de simetrio de ĝia uesta fasado, ĝi estas konata tutmonde, precipe pro la pli ol 28 pentraĵoj de la serio "Katedraloj de Rueno", pentritaj de Claude Monet.

Ĝi ankaŭ estas la katedralo, kiu laŭ la larĝo de sia uesta fasado je 61,60 metroj tenas la rekordon por Francio.

### Lanterna turo

Kiel la plej multaj religiaj konstruaĵoj en normanda gotiko, la katedralo havas "lanternan turon" super la navokruciĝo. Ĝia ligna spajro kovrita per plumbo laŭ renesanca stilo kronis ĝin sed estis detruita de fulmo-fajro en 1822. Ĝi nun estas superita de gisa spajro konstruita de 1825 ĝis 1876, kiu altiĝas al 151 metrojn alteco. La katedralo Nia-Damo de Rueno estas la plej alta en Francio kaj estis la plej alta konstruaĵo en la mondo en la fino de sia konstruado en 1876, kaj restos tia ĝis 1880, detronigita de la Katedralo de Kolonjo (157 metrojn alta). Ĝi tamen restas la tria plej alta kirko en la mondo, superita nur de tiuj de Ulm kaj Kolonjo.

### Flankaj turoj

La norda turo estas la Turo Sankta Romano (tiu nomo estas omaĝe al iu malnova episkopo de Rueno) kun 82 metrojn alteco; ĝi estas sonorilturo, kies la kariljono havas 64 sonorilojn.

La suda turo estas la Turo de Butero kun 75 metrojn alteco; ĝia nomo estas supozita origini el la koloro de ĝiaj ŝtonoj.

### Portaloj

La norda portalo estas la Portalo Sankta Johano, omaĝe al Sankta Johano la Baptisto kaj Sankta Johano la Evangeliisto.

La centra portalo estas la Portalo Nia Damo.

La suda portalo estas la Portalo Sankta Stefano.

## Historio

## Dimensioj

## Arkitekturo

### Ekstere

### Interne
# Agence France-Presse

| Agence France-Presse
 |
| --- |
| AGENCE FRANCE PRESSE |
|  |
| **novaĵagentejo**  |
| **Dum** | 22-a de oktobro 1835 - nekonata/nuntempe
 |
| **Jura formo** | publika entrepreno
 |
| **Fondintoj** | Charles-Louis Havas vd |
| **Ĉefestro(j)** | Fabrice Fries vd |
| **Sidejo** | Parizo
 |
| Lando
 | Francio
 |
| **Dungitoj** | 3 747
 |
| **Agokampo** | novaĵagentejo
 |
| **filiaj kompanioj** | Sport-Informations-Dienst • Agence France Presse vd |
| **TTT** | Oficiala retejo
 |
|  |

**Agence France-Presse**, mallonge **AFP**, estas mondskala novaĵagentejoj, la tria laŭ vendosumo.

## Historio

*Agence France-Presse* estis kreita okaze de la liberigo de Parizo per edikto la 30-an de septembro 1944. Ĉi tiu ŝtata firmao anstataŭis Office français d'information (OFI) kreita de la registaro de Vichy el branĉo de la agentejo *Havas* specialigita pri informo.

Ĝi estas ankaŭ iusence la heredanto de la kontraŭ-germanaj fortoj dum la dua mondmilito, kiel *Agence française d'information* (AFI) (Franca Ĝenerala informservo) lanĉita el Londono en 1940, *Agence France-Afrique* el Alĝerio en 1942, kaj *Agence d'information et de documentation (AID)* en okupita zono en aprilo 1944.

La postmilitaj jaroj estis dediĉitaj al refondo de enlanda servo kaj internacia. Ili tiel bone laboris ke AFP estis la unua okcidenta reto kiu anoncis la morton de Josif Stalin, la 6-an de marto 1953, post aŭskultado de la radiostacioj de Moskvo kaj de aliaj ĉefurboj de Orienta Eŭropo..

## Prezidantoj

* 1944 - 1945: Martial Bourgeon
* 1945: François Crucy
* 1945 - 1947: Maurice Nègre
* 1947 - 1950: Paul Louis Bret
* 1950 - 1954: Maurice Nègre
* 1954 - 1975: Jean Marin
* 1975 - 1978: Claude Roussel
* 1978 - 1979: Roger Bouzinac
* 1979 - 1986: Henri Pigeat
* 1987 - 1990: Jean Louis Guillaud
* 1990 - 1993: Claude Moisy
* 1993 - 1996: Lionel Fleury
* 1996 - 1999: Jean Miot
* 1999 - 2000: Eric Giuly
* 2000 - 2005: Bertrand Eveno
* 2005 - 2010: Pierre Louette, antaŭe ĝenerala direktoro

## Notoj kaj referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo de AFP
# Le Monde

| Le Monde
 |
| --- |
|  |
|  |
| **taggazeto retgazeto**  |
| Komenco
 | 18-a de decembro 1944 vd |
| Antaŭe
 | Le Temps (Parizo) vd |
| Lando*j* | Francio vd |
| Sidejo
 | avenue Pierre-Mendès-France
 |
| **Ideologio** |
socialliberalismo

 |
| **Fondinto*j | Hubert Beuve-Méry • Christian Funck-Brentano • René Courtin vd |
| **Posedata de** | Groupe Le Monde vd |
| **Posedatoj** | Les décodeurs (en)   vd |
|

|   Premioj |
| --- |
|  | * (2020)  Golden visa for digital information franceinfo (en)

vd |

 |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
|  |

|  |
| --- |
| Le Monde |
|  |
|  |
| **taggazeto • retgazeto** |
| Ĝenro
 | nacia eldono
 |
| Periodeco
 | ĉiutaga
 |
|

---

 |
| Lando
 | Francio
 |
| Urbo
 | Parizo
 |
| Publikigisto
 | La Vie-Le Monde
 |
| Ĉefredaktisto
 | *Laurent Greilsamer* |
| Establodato
 | 1944
 |
| Fondinto(j)
 | Hubert Beuve-Méry • Christian Funck-Brentano • René Courtin vd |
| Politiko/ Ideologio
 |
socialliberalismo

 |
| Posedata de
 | Groupe Le Monde vd |
| Lingvoj
 |
franca

 |
| Eldonkvanto
 | 350 039
 |
| ISSN
 | 0395-2037
 |
|

---

 |
| Retejo
 |
 |
|

|   Premioj |
| --- |
|  | • Golden visa for digital information franceinfo vd |

 |
|  |

Le Monde estas unu el la ĉefaj ĉiutagaj francaj gazetoj.

## Historio

Ĝin fondis Hubert Beuve-Méry la 19-an de decembro 1944 laŭ peto de generalo Charles de Gaulle post kiam la nazia germana armeo estis forpelita de Parizo dum la Dua Mondmilito.

En la 1960-aj jaroj "Le Monde" turnis sin kontraŭ NATO kiel garantio de sekureco por Francio kaj kontraŭ generalo de Gaulle, apogante Pierre Mendès France, socialiston kaj kontraŭulon de koloniismo.

Kiam en 1973 el Sovetunio estis forpelita Aleksandr Solĵenicin, "Le Monde" dum laŭvicaj kelkaj jaroj en siaj publikaĵoj konsekvence nomis lin "hitlerano".

Ekde 1995 *Le Monde* estas havebla en interreta eldono.

De 2012 ĝis 2017 ĉefartikola direktoro de la gazeto estis Arnaud Leparmentier.

*Le Monde* estas referenco por multaj franclingvaj personoj. La gazeto estas havebla en multaj landoj tra la mondo.

## Vidu ankaŭ

* Le Monde diplomatique
* Le Monde diplomatique en Esperanto
* La 100 libroj de la 20-a jarcento laŭ Le Monde

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo Arkivigite je 2016-08-28 per la retarkivo Wayback Machine (france)
# Monarĥismo

**Monarĥismo** estas ŝtatteoria pozicio favore al monarkio, heredebla aŭ elektita reĝo, imperiestro. Kontraŭe al la diktaturo, la akirita pozicio estas heredebla laŭleĝe. Tiu politika doktrino historie komencas akre batali en Eŭropo kiam la unuaj respublikoj (franca, sed ne nur) disvastigas siajn ideologiojn favore al neheredaj politikaj rajtoj dum la 19a jarcento. Tiele oni reuzas jam antikvajn kialilojn (dia elekto, superklasa situo ktp.) por subteni la rajtojn de reĝaj familioj ĉu kontraŭ respublikaj proponoj ĉu kontraŭ la pliiĝanta kresko de la tendencoj malpliigi la povon de la reĝoj pere de konstitucioj, parlamentoj kaj elektitaj reprezentantoj kiuj siavice elektu la registarojn.

La ideon de la monarĥismo apogas la monarĥistoj, el kiuj plej gravaj estis:

* Thomas Hobbes, apoganto de la absoluta monarĥio
* John Locke, apoganto de la konstitucia, parlamenta monarkio
* Frederiko la 2-a de Prusio, apoganto de la klarisma monarkio je influo de Voltaire
* Otto von Bismarck
* Dietrich Bonhoeffer
* Winston Churchill
* Charles de Gaulle (junaĝe)
* Friedensreich Hundertwasser
* Charles Maurras
* Arthur Schopenhauer
* José Calvo Sotelo
* Marie Tussaud
* Robert von Ungern-Sternberg
* Jules Verne

## Vidu ankaŭ

* Katolikaj aŭstraj studentordenoj (KÖL), legitimista korporaciaro