# Caen

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Caen (stacidomo) kaj Caen la Mer.
 |

| Caen
 |
| --- |
| komunumo
 |
| Sonorilejoj de malnova urbo CaenSonorilejoj de malnova urbo Caen
 |
| komunumo en Francio  urbego   vd |
|  |
| Blazono
 |
| Administrado
 |
| **Regiono** |  Normandio
 |
| **Departemento** |  Kalvadoso
 |
| **Arondismento** | arondismento Caen
 |
| **Kantono** | centro de 5 kantonoj, simple nomataj *Caen-1* ĝis *Caen-5* |
|

| [Montri]  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Ohrid (2009–) Alexandria (1991–) Würzburg (1962–) Coventry (1957–) Pernik  Trevizo  Tajĉung  Tieso  Portsmouth  Nashville  Stevens Point (en)   Reșița   vd |

 |
| **INSEE kodo** | 14118 [+] |
| **Poŝtkodo** | 14000
 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Politiko
 |
| **Urbestro** | Aristide Olivier
 |
| Demografio
 |
| **Loĝantaro** | 109 400  (2023) [+] |
| **Loĝdenso** | 4 257 loĝ./km² |
| Geografio
 |
| **Geografia situo** | 49° 11′ N, 0° 22′ U (mapo)49.181388888889-0.36361111111111 [+] |
| **Alto** | 8 m [+] |
| **Areo** | 25,7 km² (2 570 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+01:00 h (+2 h somere)
 |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Caen (Calvados)DEC

|  |
| --- |
|  |

 |
| Situo de Caen en Calvados kaj Francio |

 |
|

|  |
| --- |
| Caen (Caen)DEC |
| Situa mapo de Caen |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap

 |
|  |
| Alia projekto
 |
|  **Vikimedia Komunejo** Caen [+] |
|  |

**Caen** [ˈkɑ̃], en Esperanto **Kaeno**, historie ankaŭ kelte *\*Catumagos*, latine *Kadomum* kaj normande *Kaen*, estas grava urbo kaj komunumo en la nordokcidenta parto de Francio. Ĝi situas en la departemento *Kalvadoso*, estante ties administra centro (prefektejo), kaj en la historia kaj nuna administra regiono Normandio. Krome ankaŭ ĝis 2016 ĝi estis la historia centro de la antaŭa regiono Malsupra Normandio kaj estas la prefektejo de la departemento Calvados. La riverego Orne trafluas la urbon.

Laŭ la stato de 2023 en la komunumo vivis 109 400 loĝantoj sur areo de 25,7 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 4 257 loĝantoj/km². Administre la komunumo krome estas la centro de la samnoma arondismento Caen kaj kaj ankaŭ de 5 kantonoj de Francio, simple nomataj *Caen-1* ĝis *Caen-5*. La teritorio havas komunan limon kun Bretteville-sur-Odon, Carpiquet, Cormelles-le-Royal, Épron, Fleury-sur-Orne, Hérouville-Saint-Clair, Ifs, Louvigny, Mondeville, Saint-Contest, Saint-Germain-la-Blanche-Herbe kaj Venoix.

La urbanoj en la franca nomiĝas *caennais*, prononco [kanE]. Tra Caen fluas la riverego Orne.

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Najbaraj komunumoj

Ĉirkaŭ **Caen**
| Saint-Contest Saint-Germain-la-Blanche-Herbe
 | Épron
 | Hérouville-Saint-Clair
 |
| Carpiquet Bretteville-sur-Odon
 |  | Mondeville
 |
| Louvigny
 | Ifs Fleury-sur-Orne
 | Cormelles-le-Royal
 |

## Historio

Per la nomo batalo de Caen oni konas la batalojn okazintajn dum la Dua Mondmilito inter fortoj de Aliancanoj kaj la germana armeo post la elŝipiĝo en Normandio la 6-an de junio 1944 por la kontrolo de Caen, kiuj konkludis kun la venko de Aliancanoj. Tiu urbo estis grava komunikcentro, nepre havebla por posta avanco al Parizo. La dekomenca plano de Aliancanoj celis la konkeron de Caen la saman tagon de la elŝipiĝo, nome la 6-an de junio nokte. Tamen, necesos finfine ses semajnoj kaj kvar sinsekvaj ofensivoj por la definitiva konkero. La trupoj de Aliancanoj estis kanadaj kaj britaj estre de Bernard Montgomery. La germanaj trupoj inkludis lastajn rekrutojn de junuloj, maljunuloj kaj baltajn kontraŭsovetojn; la estro estis Erwin Rommel. Ambaŭ flankoj perdis po ĉirkaŭ 50 000 homojn inter mortintoj, vunditoj, kaptitoj kaj malaperintoj. La urbo rezultis ege detruita.

## Kulturo

Caen enhavas multajn gravajn historiajn monumentojn. La plej gravaj estis konstruitaj sub la regno de Vilhelmo la Konkerinto dum la 11-a jarcento (du abatejoj kaj la kastelo). Estas ankaŭ dekoj da preĝejoj. Ĝia Memoriga muzeo allogas multe da vizitantoj.

La ĉefaj historiaj monumentoj estas :

* la Abatejo de Viroj (france *Abbaye aux Hommes*), kaj ĝia preĝejo *Saint-Etienne* (nuntempe tiu abatejo estas la urbodomo de Caen)
* la Abatejo de Virinoj (france *Abbaye aux Dames*), kaj ĝia preĝejo *Sankta Triunuo* (tiu abatejo estas sidejo de la konsilio de Normandio)
* la Kastelo de Caen (france *Château de Caen*) kun Muzeo de Normandio (france *Musée de Normandie*) kaj Muzeo de Belartoj de Caen (france *Musée des Beaux-Arts de Caen*)
* la Preĝejo Sankta Johano (france *Église Saint-Jean*)
* la Preĝejo Sankta Petro (france *Église Saint-Pierre*)
* la Memoriga muzeo de Caen (france *Mémorial de Caen*)
* la universitato, fondita en 1432 de Henriko la 6-a, tiama reĝo de Anglio
* la Domo de Quatrans (france *Maison des Quatrans*), tradicia domo el la 15-a jarcento

La regiono de Caen havas tradiciajn gastronomiaĵojn : *tripoj*, *teurgoule* (deserto kun lakto, rizo kaj cinamo), *brasillé* (speco de sukera pano), ktp.

Oni povas ankaŭ vidi kurojn de ĉevaloj.

Modernaj konstruaĵoj estas la Sinagogo de Caen kaj la *Comédie de Caen*.

## Kvartaloj de Caen

Kvartaloj de Caen
* Bas Venoix - Prairie
* Beaulieu - La Maladrerie - Saint-Paul
* Calvaire Saint-Pierre
* Centre Ancien (Gardin-Conquérant)
* Le Chemin Vert
* La Folie-Couvrechef (Campus II – Folie Centre – Hameau Folie - ZI Mont Coco)
* La Grâce de Dieu (Armand Marie)
* La Guérinière
* La Haie Vigné
* Hastings
* La Verte Vallée (Saint-Gabriel - Vallée des Jardins)
* Le Port (Avenue de Tourville - Gare - Presqu'île)
* La Pierre Heuzé (Lébisey - Plateau Nord)
* Sainte-Thérèse - Demi-Lune (Claude Decaen – Demi-Lune - Guynemer)
* Saint-Jean
* Saint-Jean-Eudes - Saint-Gilles (Abbaye aux Dames – Calmette - CHR - Rue Basse)
* Saint-Ouen (Bon Sauveur - Caponière)
* Université (Saint-Julien)
* Vaucelles (Saint-Michel - Rue de Branville)
* Venoix (Fontaine Venoise)

## Transportoj

Stacidomo.
### Trajnoj "SNCF"

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Caen (stacidomo).
### Tramoj "Twisto"

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Tramtransporto en Caen.
### Busoj "Twisto"

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Twisto.
### Aŭtobusoj

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Bus Verts du Calvados.
### Aviadiloj

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Flughaveno Caen - Carpiquet.
## Lernado

Universitato de Caen
En la Universitato de Caen studas ĉirkaŭ 25 000 studantoj. La universitato estas unu el la plej malnovaj en Francio, ĉar fondis ĝin la reĝo de Anglio Henriko la 6-a, en la jaro 1432.

* Retejo de la universitato de Caen (france)

La urbo gastigas École de management de Normandie-kampuson.

* Retejo de EMN de Caen Arkivigite je 2020-04-14 per la retarkivo Wayback Machine

## Scienca esplorado

En Caen estas pluraj centroj por sciencaj esploradoj :

* GANIL (Granda Nacia Akcelilo por Pezaj Jonoj)
* CYCERON (Centro por cerbaj bildoj kaj de esplorado pri neŭroscienco)

## Servoj

* Centro François-Baclesse
* Hospitalo de Caen
* Kanalo de Caen al Maro

## Ĝemelurboj

* Würzburg en Germanio ekde 1962
* Portsmouth en Unuiĝinta Reĝlando ekde 1987
* Naŝvilo (Tenesio) en Usono ekde 1991
* Alexandria (Virginio) en Usono ekde 1991
* Tieso en Senegalo ekde 1992
* Reșița en Rumanio ekde 2012
* Ohrid en Nord-Makedonio ekde 2012

## Esperanto-movado

  Vidu ankaŭ: Esperanto en Hérouville-Saint-Clair
Estas gastiganto de Pasporta Servo en la urbo.

Vidu iujn aktualajn numerojn de la revuo *Normanda Esperanto-Bulteno* ekde januaro 2022 en la jena listo.

## Bildgalerio

* Enirejo de la kastelo de Caen
* Preĝejo Saint-Étienne de Caen (11-a jarcento)
* Domo de Quatrans
* Sinagogo de Caen
* Kadukulejo Orpea en kvartalo Beaulieu
* Stadiono Michel d'Ornano
* Spektaklejo Zénith de Caen
* Ĝardeno de la Plantoj
* Birda Monteto

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Komunumoj de Calvados
* Arondismento Caen
* Caen la Mer
* Ĝenerala provinco de Caen
* Listo de urboj de Francio
* Hospitalo de Caen
* Caen (stacidomo)
* Twisto
* Bus Verts du Calvados
* Tramtransporto en Caen
* Kanalo de Caen al Maro
* Viadukto de Calix
* Ŝtono de Caen

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (france)
* Turism-Oficejo de Caen la mer (france)
* Urbodomo de Caen en Conseil-General.com
* broŝuro de 2021 pri Kaeno kaj la antaŭurbo Herouville (esperante)
* Kastelo de Vilhelmo la Konkerinto Arkivigite je 2008-02-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Urbaj busoj kaj tramoj *"Twisto"*
* Busoj *"Bus verts"* Arkivigite je 2013-01-25 per la retarkivo Wayback Machine

| [Montri]v • d • rHaltejoj de Tramtransporto en Caen |
| --- |
|

|  T1  |  |  | Stacioj | Lat/Long | Komunumoj | Interkonektoj
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | o |  | Hérouville-Saint-Clair
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Hérouville-Saint-Clair
 |  |
|  | o |  | Café des Images
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Hérouville-Saint-Clair
 |  |
|  | o |  | Place de l'Europe
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Hérouville-Saint-Clair
 |  |
|  | o |  | Château d'Eau
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Hérouville-Saint-Clair
 |  |
|  | o |  | Pierre Heuzé
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 |  |
|  | o |  | Cité U Lebisey
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 |  |
|  | o |  | Copernic
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T2** |
|  | o |  | Calvaire Saint-Pierre
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T2** |
|  | o |  | CROUS - SUAPS
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T2** |
|  | o |  | Université
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T2** |
|  | o |  | Place de la Mare
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T2** |
|  | o |  | Château - Quatrans
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T2T3** |
|  | o |  | Saint-Pierre
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T2T3** |
|  | o |  | Bernières
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T2T3** |
|  | o |  | Résistance - Saint-Jean
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T2T3** |
|  | o |  | Quai de Juillet
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T2T3** |
|  | o |  | Gare SNCF
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T3** |
|  | o |  | Leroy
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T3** |
|  | o |  | Lux - Lépine
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T3** |
|  | o |  | Guynemer
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T3** |
|  | o |  | Poincaré
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T3** |
|  | o |  | Liberté
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 |  |
|  | o |  | Concorde
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 |  |
|  | o |  | Modigliani
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Ifs
 |  |
|  | o |  | Ifs – Jean-Vilar
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Ifs
 |  |

|  T2  |  |  | Stacioj | Lat/Long | Komunumoj | Interkonektoj
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | o |  | Caen - Campus 2
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 |  |
|  | o |  | Côte de Nacre
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 |  |
|  | o |  | CITIS
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen / Hérouville-Saint-Clair
 |  |
|  | o |  | Campus 4
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 |  |
|  | o |  | CHU
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 |  |
|  | o |  | Copernic
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1** |
|  | o |  | Calvaire Saint-Pierre
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1** |
|  | o |  | CROUS - SUAPS
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1** |
|  | o |  | Université
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1** |
|  | o |  | Place de la Mare
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1** |
|  | o |  | Château - Quatrans
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1T3** |
|  | o |  | Saint-Pierre
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1T3** |
|  | o |  | Bernières
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1T3** |
|  | o |  | Résistance - Saint-Jean
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1T3** |
|  | o |  | Quai de Juillet
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1T3** |
|  | o |  | Gare - Rives de l'Orne
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 |  |
|  | o |  | Caen - Presqu'île
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 |  |

|  T3  |  |  | Stacioj | Lat/Long | Komunumoj | Interkonektoj
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | o |  | Château - Quatrans
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1T2** |
|  | o |  | Saint-Pierre
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1T2** |
|  | o |  | Bernières
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1T2** |
|  | o |  | Résistance - Saint-Jean
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1T2** |
|  | o |  | Quai de Juillet
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1T2** |
|  | o |  | Gare SNCF
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1** |
|  | o |  | Leroy
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1** |
|  | o |  | Lux - Lépine
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1** |
|  | o |  | Guynemer
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1** |
|  | o |  | Poincaré
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 | **T1** |
|  | o |  | Aviation
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 |  |
|  | o |  | Rostand - Fresnel
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 |  |
|  | o |  | Grâce de Dieu
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen
 |  |
|  | o |  | Fleury - Collège Hawking
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Caen / Fleury-sur-Orne
 |  |
|  | o |  | Fleury-sur-Orne - Hauts-de-l'Orne
 | ﻿ / ﻿ (mapo)
 | Fleury-sur-Orne
 |  |

 |