Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Cirklo de latitudo

Aro da cirkloj de latitudo
Cirkloj de latitudo kaj meridianoj
**Cirklo de latitudo** estas fikcia geografia cirklo sur la terglobo paralela al la ekvatoro. Cirkloj de latitudo estas ofte nomitaj **paraleloj**, ĉar ili estas paralelaj inter si. La pozicio de loko laŭ cirklo de latitudo estas donita per sia longitudo. Ju pli cirklo de latitudo estas for de la ekvatoro, des pli sia radiuso estas malgranda. Ĉiu cirklo de latitudo orte intersekcas ĉiujn meridianojn.

## Notindaj cirkloj de latitudo

### Geografio

* Arkta Cirklo (66° 33' 44" N) ;
* Tropiko de Kankro (23° 26' 16" N) ;
* Ekvatoro (0° latitudo) ;
* Tropiko de Kaprikorno (23° 26' 16" S) ;
* Antarkta Cirklo (66° 33' 44" S)

### Limoj

Arkoj de cirkloj de latitudo estas foje uzataj por difini limojn inter landoj aŭ regionoj, tiele:

* la 49-a norda paralelo: la plej granda parto de la limo inter Kanado kaj Usono;
* la 45-a norda paralelo: limo inter Kebekio kaj Vermonto;
* la 42-a norda paralelo: limo inter Kalifornio kaj Oregono;
* la 41-a norda paralelo: partoj de la limoj inter Kolorado, Nebrasko, Utaho kaj partoj de la limoj inter Kolorado, Nebrasko, Utaho kaj Vajomingo;
* la 40-a norda paralelo: limo inter Kansaso kaj Nebrasko;
* la linio Mason-Dixon (39° 43' N): limo inter Marilando kaj Pensilvanio;
* la 37-a norda paralelo: limo inter Utaho kaj Arizono kaj inter Kolorado kaj Nov-Meksiko. La intersekco de la 109-a uesta meridiano kaj de la 37-a norda paralelo ĉe la Kvar Anguloj estas la sola punkto, kie la kvar ŝtatoj tuŝas unu la aliajn. La norda limo de Oklahomo kaj la suda limo de Kansaso estas ankaŭ difinitaj per tiu cirklo de latitudo.
* la 33-a norda paralelo: limo inter Arkansaso kaj Luiziano;
* la 22-a norda paralelo: la plej granda parto de la limo inter Egiptio kaj Sudano;
* ĉe 17° 24' suda paralelo: parto de la limo inter Angolo kaj Namibio;
* la 22-a suda paralelo: limo inter Norda Teritorio kaj Kvinslando kaj parto de la limo inter Kvinslando kaj Suda Aŭstralio, inter la 138-a eosta meridiano kaj la 141-a;
* la 29-a suda paralelo: parto de la limo inter Kvinslando kaj Novsudkimrio en Aŭstralio;
* la 60-a suda paralelo: norda limo de Antarkto, kiel difinita de la Antarkta traktato;
* 27° 40' suda paralelo: limo inter Maroko kaj Okcidenta Saharo.

## Vidu ankaŭ

* Geografia koordinata sistemo
* Latitudo
* Meridiano
* Polusa cirklo
# Grado (angulo)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Grado (apartigilo).
 |

Figuro montranta angulon de unu grado (en ruĝo) kompare kun 90 (en bluo) kaj 360 gradoj (en verdo)
La **grado** estas angula mezurunuo kiu egalas al π / 180 radianoj, al naŭdekono de orto, aŭ al 10/9 gradusoj. La simbolo de grado estas °.

Grado estas pli oportuna mezurunuo de angulo ol radiano, ĉar ĝi ebligas skribi multajn kutimajn angulojn (ekzemple orton) per entjera kvanto de gradoj.

Por pli preciza mezuro de anguloj oni uzas aŭ dekumajn poziciajn frakciojn de grado aŭ angulajn minutojn kaj sekundojn sesdekumajn.

Angula minuto estas 1/60 de grado. Angula sekundo estas 1/60 de angula minuto, do 1/3600 de grado. La simbolo de angula minuto estas ‹′› kaj la simbolo de angula sekundo estas ‹″›.

Ekzemplo: 34,863° ≈ 34°51′47″

Ambaŭ notaciojn oni uzas por indiki la angulojn de geografiaj longitudo kaj latitudo, kiuj preskaŭ neniam estas indikataj per ne-gradaj unuoj.

## Vidu ankaŭ

* **Grado celsia** ( °C) estas mezurunuo de temperaturo.
* Grado (signo)
* Radiano
* Steradiano
* Graduso
* Latitudo
* Longitudo
# Alto

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ankaŭ vidu la artikolon Alto pri itala komunumo.
Alto estas unu el du argumentoj de supereksponento..

 |

Mezurilo por la alteco de akvo
**Alto** estas eco de objekto, kiu karakterizas ties distancon de ia difinita baz-nivelo (nulo).

Oni povas difini ekzemple meznombrajn marnivelojn (normalnulo)

Alto estas unudimensia grando, kion oni priskribas per mezurunuoj de longo (metro). Oni uzas en la aertrafiko la unuojn futo. En la geodezio oni difinas alton ankaŭ fizike - kiel potencialon en tera gravita kampo.

Ankaŭ kiel alto oni nomas grandecon de iu aĵo laŭ vertikala direkto, aŭ laŭ direkto, kiu estas perpendikulara al direktoj de ĝiaj longo kaj larĝo.

**Alto** estas ankaŭ grando, kio esprimas diferencon inter punkto kaj meza nivelo. Sur Tero tiu nivelo estas ofte la marnivelo. La altecojn de la kulminoj permesas kalkuli diversaj rimedoj pere (geodezio, triangulado). La alto estas ankaŭ datumo ekstera utila por nombra kalkulo en diversaj fakoj : meteologio, fiziko, biologio.

## Geometrio

H = alto
En geometrio oni parolas pri alto de plurlatero (ĉefe ĉe triangulo) aŭ de pluredroj (multflankojn). Tiu simila alto estas orta al unu latero (ĉe plurlatero), al flanka surfaco (ĉe pluredro).

## Astronomio

En la astronomio ekzistas la altitudo (foje nomata *alto* aŭ *leva angulo*), kiu estas la komplemento de la zenita distanco; do estas angulo tia, kiom alte staras astro super la horizonto.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Mezurunuoj
* Longo
* Larĝo
* Altitudo
* Supermara alteco
* Altometro
* Diko
* Profundo
* Akrofobio
* Altebenaĵo
* Alto (triangulo)

## Eksteraj ligiloj

*  Arkivigite je 2006-07-05 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2011-06-24 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2005-12-19 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2012-03-29 per la retarkivo Wayback Machine
# Tropiko de Kankro

Tropiko de Kankro estas la ruĝa linio
La **tropiko de Kankro** estas unu el la 5 grandaj latitudaj cirkloj. Ĝi estas paralela kun la latitudo kurante 23° 26' 22" norde de ekvatoro, kaj ĝi estas la plej norda latitudo, super kiu la suno povas direkte, vertikale aperi. Norde de tiu linio troviĝas la modera klimato, sude la tropika klimato. Tiu linio ricevis sian nomon, ĉar dum la somera solstico, kiam la suno aperis tagmeze direkte super kapo ĉe tiu latitudo, dum la suno ŝajne troviĝis en la zodiaka signo de Kankro (konstelacio). Nun la suno troviĝas dum la solstico en la zodiako Taŭro. La ŝanĝiĝo estas la precesio.

## Vidu ankaŭ

* Tropiko de Kaprikorno - la suda tropiko
* Tropikoj
* Ekvatoro
* Polusa cirklo
# Tropiko de Kaprikorno

Tropiko de Kaprikorno, linio ruĝa.
La **tropiko de Kaprikorno** estas unu el la 5 gravaj cirkloj de latitudo, kiuj karakterizas la teran mapon. Tiu latitudo estas paralela al 23° 26' 22" sude de ekvatoro, kaj ĝi estas la plej fora suda latitudo, ĉe kiu la suno povas aperi direkte, vertikale super kapo ĉe tagmezo. Ĝi estas la suda ekvivalento de tropiko de Kankro. Sub tiu linio aperas la modera klimata zono, norde la tropika klimata zono.

La linio havas jam dumiljaran nomon kaj derivas el tio, kiam la suno dum la vintra solstico aperis direkte super kapo, ĝi troviĝis en la zodiaka signo de Kaprikorno. Nun, la suno aperas en la konstelacio de Sagitario, ĉe ties suda parto. La ŝanĝiĝo estas la precesio.

## Vidu ankaŭ

* Tropiko de Kankro - la norda tropiko
* Tropikoj
* Ekvatoro
* Polusa cirklo
* *Tropic of Capricorn*, la angla nomo por tropiko de Kaprikorno estas novelo de Henry Miller, unue publikigita en 1939; ĝi estis postsekvo de *Tropic of Cancer* (tropiko de Kankro).
# Ekvatora koordinatsistemo

Modelo de ekvatora koordinatsistemo
**Ekvatora koordinatsistemo** estas speco de astronomia koordinatsistemo. Ĝia polusa akso kongruas kun la turnakso de Tero kaj la baza ebeno identas kun la ekvatora ebeno de tiu planedo.

## Komparu kun

Ekliptiko - Ekvatoro - Ekvinokso - Solstico - Precesio
# Koordinato

**Koordinato** estas unu el la nombroj karakterizantaj punkton rilate al koordinatsistemo.

* En geometrio, troviĝas la kartezia koordinato, la polusa koordinato, la cilindra koordinato kaj la sfera koordinato.

* Pri geografio, konsideriĝas la geografia koordinato, ekzemple longitudo kaj latitudo, kiuj precize determinas situon de iu ajn loko sur nia planedo.

* Indika ŝildo pri la situo de subtera akva valvo
* Tridimensia kartezia koordinatsistemo
* Dudimensia kartezia koordinatsistemo
* Nulaj estas la longitudo de la Grenviĉa meridiano kaj la latitudo de la ekvatoro (referencoj)

## Vidu ankaŭ

* Bazo (lineara algebro)
* Birilo
* Geokaŝado
* GPS
* Koordinata geometrio
* Koordinata maŝino
* Transformo de Galileo
# Statino

Kemia strukturo de *lovastatin*, la unue malkovrita statino
En medicino, **statinoj** estas klaso de medikamentoj, kiuj malpliigas lipidojn en sango.

## Priskribo

Statinoj ĝenerale malpliigas lipidojn, speciale kolesterolon, en la sango, kaj tiel malhelpas ekiĝon de kardiovaskulaj malsanoj.

Oftaj neintencitaj efikoj de statinoj inkluzivas muskolan doloron, pliigitan riskon pri diabeto, kaj nenormalaj kvantoj de hepataj enzimojn en la sango. Pli malofte, statinoj povas kaŭzi pli severajn neintencitajn efikojn, ekzemple muskolan damaĝon.

## Listo de statinoj

Jen listo de ofte uzataj statinoj:

* Atorvastatin
* Cerivastatin
* Fluvastatin
* Lovastatin
* Mevastatin
* Pitavastatin
* Pravastatin
* Rosuvastatin
* Simvastatin

## Uzoj

Statinoj estas uzataj por antaŭmalhelpi ekiĝon de kardiovaskulaj malsanoj.

Krome, statinoj estas uzataj por homoj jam suferantaj pro kardiovaskulaj malsanoj, por malpliigi la riskon de morto.

## Historio

Endō Akira
La rolo de kolesterolo pri kardiovaskulaj malsanoj klariĝis dum la dua duono de la 20-a jarcento, kaj farmaciistoj ekesploris medikamentojn por malpliigi kolesterolon.

En 1971, la japana biokemiisto Endō Akira (japane 遠藤 章, 1933–) trovis la molekulon *mevastatin* (ML-236B), nature farita de la fungo *Penicillium citrinum*. Alia grupo en Britio malkovris la saman kemian kombinaĵon el la rilata specio *Penicillium brevicompactum*, kaj nomis ĝin *compactin*. Tiu kemiaĵo estis la unue malkovrita statino. Ĝi malpliigis kolesterolon en la sango, sed bedaŭrinde kaŭzis aliajn, severajn efikojn (ekz. muskola degenero, morto) en eksperimentoj al hundoj.

En 1978, teamo en la farmacia firmao Merck malkovris la medikamenton *lovastatin* (MK803) el la fungo *Aspergillus terreus*. Merck ekvendis la medikamenton (kiel *Mevacor*) en 1987.

Post tio, multaj aliaj specoj de statinoj estis malkovritaj kaj ekvenditaj dum la frua 21-a jarcento.

## Eksteraj ligiloj

* Statins (angle). National Health Service.
# Midriazo

| Midriazo
 |
| --- |
| klinika signo • simptomo aŭ signo
 |
|  |
| KIM-10
 | H57.0
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Portalo pri Medicino |

 |
|  |

En medicino, **midriazo** estas la dilatiĝo de la pupilo, ofte kiel simptomo de malsano aŭ drogo. Ĝi estas la malo de *miozo*.

## Priskribo

Normale, la pupilo dilatiĝas en mallumo kaj maldilatiĝas en la lumo, por optimuma vidkapablo kaj protekto kontraŭ sunradioj dum la tago. Tamen, midriaza pupilo restas dilatita, eĉ en hela medio.

## Kaŭzoj

Midriazo povas estis simptomo de troa enkrania premo. Ankaŭ traŭmato en la okulo aŭ kapo povas kaŭzi midriazon.

Midriazo povas esti kaŭzita ankaŭ de medikamentoj kaj drogoj; drogo kaŭzanta midriazon nomiĝas **midriaziganto**. Jen kelkaj midriazigantoj:

* Amfetamino, kokaino, MDMA
* LSD, psikedelaj fungoj
* Difenhidramino
* Dekstrometorfano

## Eksteraj ligiloj

* Mydriasis (norvege). *Store medisinske leksikon*.
* Midriasi (katalune). *Gran enciclopèdia catalana*.
# James Madison

| **James Madison** |
| --- |
| **4-a Prezidanto de Usono** |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **James Madison**  |
| **Naskonomo** | James Madison, Jr. |
| **Naskiĝo** | 16-an de marto 1751 (1751-03-16) en Port Conway, Virginio,  Brita imperio |
| **Morto** | 28-an de junio 1836 (1836-06-28) (85-jaraĝa) en Montpelier, Virginio,  Usono |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | kora malsufiĉo  vd |
| **Tombo** | Montpelier (en)   ﻿ / ﻿ (mapo)  vd |
| **Religio** | Episkopa Eklezio de Usono • diismo vd |
| **Lingvoj** | angla • latina • franca • hebrea • greka vd |
| **Ŝtataneco** | Usono   vd |
| **Alma mater** | Universitato Princeton  (1769–1771)  vd |
| **Partio** | Demokrat-Respublikana Partio   vd |
|  |
| **Subskribo**  |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio
 |
| **Patro** | James Madison, Sr. (en)   vd |
| **Patrino** | Eleanor Rose Conway (mul)   vd |
| **Gefratoj** | Ambrose Madison (mul)   vd |
| **Edz(in)o** | Dolley Madison (1794–1836)  vd |
| **Infanoj** | 0
 |
| **Parencoj** | Zachary Taylor (duaranga kuzo) John Payne Todd (en)  (vicfilo)  vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | politikisto  advokato  ŝtatreprezentanto  filozofo  verkisto  diplomato  plantation owner (en)    vd |
| **Aktiva en** | Vaŝingtono vd |
| Verkado
 |
| **Verkoj** | Federalist Papers vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | Prezidanto de Usono (1809–1817) prezidento-elektinto de Usono (1808–1809) usona ministro pri eksterlandaj aferoj (1801–1809) Speaker of the United States House of Representatives (en)  (1793–1797) Delegate to the United States Constitutional Convention (en)  (1787–1787) member of the Virginia House of Delegates (en)   ano de Usona Domo de Reprezentantoj  Member of the United States House of Representatives from Virginia (en)    vd |

 |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * Membro de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj

vd |

 |
|

| [Montri]  Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Amerika Filozofia Societo (1785–) Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj  Usona Antikvaĵista Societo   vd |

 |
| 4-a Prezidanto de Usono  |
| **Dum** | 1809-1817
 |
| **Antaŭulo** | Thomas Jefferson
 |
| **Sekvanto** | James Monroe
 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**James MADISON** [ĝejmz m*a*dison] estis la kvara prezidanto de Usono, naskiĝis la 16-an de marto 1751 en Point Conway, Virginio. Li mortis 85-jaraĝa, la 28-an de junio 1836 en Montpelier, Virginio, pro kormisfunkcio.

Madison estis usona ministro pri eksterlandaj aferoj dum la administrado de Thomas Jefferson kaj li intertraktis la aĉeton de la Luiziana Teritorio. Dolley Payne Todd estis lia edzino. Li estis 163 cm alta, kaj pezis nur 45 kg. Li estis episkopano.

Dum lia administrado (1809-1817) okazis;

* 1812-1815- La Milito de 1812 kontraŭ Britio.
# Marie-Joseph Motier, markizo de La Fayette

| **Marie-Joseph Motier, markizo de La Fayette** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Gilbert de La Fayette**  |
| **Naskiĝo** | 6-an de septembro 1757 (1757-09-06) en Chavaniac-Lafayette
 |
| **Morto** | 20-an de majo 1834 (1834-05-20) (76-jaraĝa) en former 1st arrondissement of Paris
 |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | pneŭmonito  vd |
| **Tombo** | Tombejo de Picpus   vd |
| **Lingvoj** | franca • angla vd |
| **Ŝtataneco** | Francio  Usono   vd |
| **Alma mater** | Universitato de Parizo   Gimnazio Louis-le-Grand   College Duplessis (en)    vd |
| **Partio** | Doctrinaires (en)  (1824–) Liberal Party (en)  (1815–1824) Feuillant (en)   Society of 1789 (en)    vd |
|  |
| **Subskribo**  |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio
 |
| **Dinastio** | Motier de La Fayette| vd |
| **Patro** | Michel du Motier, Marquis de La Fayette (en)   vd |
| **Patrino** | Marie Louise Jolie de La Rivière (en)   vd |
| **Edz(in)o** | Adrienne de Noailles, Mademoiselle d'Ayen (en)    vd |
| **Infanoj** | Georges Washington de La Fayette (mul) , Anastasie du Motier de Lafayette (en) , Henriette du Motier de Lafayette (en) , Virginie du Motier de Lafayette (en)   vd |
| **Parencoj** | François Claude de Bouillé (mul)  (duaranga kuzo)  vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | oficiro  aristokrato  politikisto  armea oficiro   vd |
| **Aktiva en** | Parizo vd |
| **Aktiva dum** | 1771– vd |
|

|   Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | deputito (parlamentano de Francio)   vd |

 |
|

|   Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (2002)  honorary citizen of the United States (en)
* Kavaliro de la reĝa kaj militista ordeno de Sankta Ludoviko
* Ordeno de Sankta Ludoviko
* Membro de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
* Godfather promotion of Special Military School of Saint-Cyr (en)
* nomoj gravuritaj sur la Triumfarko en Parizo
* Societo de la Cincinatuloj
* Honora Legio

vd |

 |
|

|   Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Amerika Filozofia Societo  Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj  Emkendorfer Kreis (en)    vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Marie-Joseph Paul Yves Roch Gilbert DU MOTIER, markizo de La Fayette**, ankaŭ konata kiel Markizo de La Fayette (6-a de septembro 1757 en Chavaniac-Lafayette, Haute-Loire, - 20-a de majo 1834), apartenis al la franca nobeleco de spado.

Li estas ĉefe konata pro siaj armeaj agadoj dum la Usona revolucio.

Li partoprenis, kelkfoje, en la franca politiko de la franca revolucio al la Monarkio de Julio, kiam li distingiĝis kiel unu el la famaj liberecaj altranguloj, de la patriota partio tra la « konstituciuloj » kaj la Klubo de « Feuillants » al la *Charbonnerie*.

Mirabeau, kiu estis lia ĉefa kontraŭulo en la patriota partio, kromnomis lin « Gilles César », reference al la romana diktatoro.

## Vidu ankaŭ

* Franc-usona alianco
# Margaret Mead

| **Margaret Mead** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 16-an de decembro 1901 (1901-12-16) en Filadelfio
 |
| **Morto** | 15-an de novembro 1978 (1978-11-15) (76-jaraĝa) en Nov-Jorko
 |
| **Mortokialo** | pankreata kancero  |
| **Tombo** | Trinity Episcopal Church Cemetery (en)    |
| **Lingvoj** | angla
 |
| **Loĝloko** | Longland
 |
| **Ŝtataneco** | Usono   |
| **Alma mater** | Barnard College   Universitato DePauw   Universitato Kolumbio - doktoro de filozofio (–1929) Solebury School (en)    |
| Familio
 |
| **Patro** | Edward Sherwood Mead (en)   |
| **Patrino** | Emily Fogg (en)   |
| **Edz(in)o** | Gregory Bateson (1936–1950) Reo Fortune (en)  (1928–1935) Luther Cressman (mul)  (1923–1928)  |
| **Amkunulo** | Gregory Bateson   |
| **Infano** | Mary Catherine Bateson (mul)   ( Gregory Bateson)  |
| Okupo
 |
| **Okupo** | antropologo  kuratoro  poeto  filmreĝisoro  verkisto  etnologo   |
| **Verkoj** | Coming of Age in Samoa
 |
|  |

**Margaret MEAD** (16-a de decembro, 1901, Filadelfio – 15-a de novembro, 1978, Novjorko) estis usona kultura antropologo kiu ofte prelegis kaj verkis por la amasmedioj dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj.

Ŝi popularigis la antropoligiajn konceptojn kaj perceptojn al sia usona kaj okcidenta aŭdantaro, kaj ŝi estis ankaŭ respektata akademia antropologo. Ŝiaj raportoj pri la sana sinteno al sekso en la kulturoj de la Sud Pacifiko kaj de Sud Azio helpis informi kaj antaŭenigi la seksan revolucion en la 1960-aj jaroj. Mead favoris pli malfermitan seksan moralon en la kunteksto de la okcidenta religia vivo.

Fama citaĵo de ŝi:

"Never doubt that a small group of committed people can change the world. Indeed, it's the only thing that ever has.“

Neniam dubu, ke eta grupo da agvolaj homoj povas ŝanĝi la mondon. Vere temas pri la nura afero, kiu estas.
# Linus Pauling

| **Linus Pauling** |
| --- |
| **Nobel-premiito**  |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Linus Carl Pauling**  |
| **Naskiĝo** | 28-an de februaro 1901 (1901-02-28) en Portlando, Oregono,  Usono |
| **Morto** | 19-an de aŭgusto 1994 (1994-08-19) (93-jaraĝa) en Big Sur
 |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | prostata kancero  vd |
| **Tombo** | Oswego Pioneer Cemetery (en)    vd |
| **Religio** | ateismo vd |
| **Lingvoj** | Esperanto • angla vd |
| **Loĝloko** | Corvallis • Big Sur • Lake Oswego vd |
| **Ŝtataneco** | Usono   vd |
| **Alma mater** | Oregona Ŝtata Universitato - Bachelor of Science in Chemical Engineering (en)  (1917–1922) Kalifornia Instituto de Teĥnologio - matematika fiziko, fizika ĥemio (–1925)  vd |
|  |
| **Subskribo**  |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Ava Helen Pauling (en)    vd |
| **Infanoj** | Peter Pauling (en)   vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | ĥemiisto  pacaktivisto  kristalografo  biofizikisto  bioĥemiisto  esperantisto  universitata instruisto  fizikisto  aktivista akciulo   vd |
| **Laborkampo** | kvantuma ĥemio, bioĥemio kaj fizika ĥemio  vd |
| **Aktiva en** | Palo Alto vd |
| **Doktoreca konsilisto** | Roscoe G. Dickinson • Richard Chace Tolman vd |
|

|   Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | profesoro (1969–1974)  vd |

 |
|

|   Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (2008)  Kalifornia Halo de Famo../... 33+

vd |

 |
|

|   Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Nacia Akademio de la Linkoj (socio straniero (it) ) (1959–) Akademio pri Sciencoj de Sovetunio (eksterlanda ano) (1958–) Reĝa Societo de Londono (eksterlanda ano de la Reĝa Societo) (1948–) Amerika Filozofia Societo (1936–) Usona Nacia Akademio de Sciencoj (Membro de la Nacia Akademio de Sciencoj de Usono) (1933–) Akademio de Sciencoj de Francio  Leopoldina  Akademio Nacia de Medicino  Internacia Akademio de Kvantuma Molekula Scienco  Reĝa Societo de Edinburgo  Pola Scienca Akademio  Bavaria Akademio de Sciencoj  Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj   vd |

 |
| **En TTT** | Oficiala retejo vd |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Linus Carl PAULING** (naskiĝis la 28-an de februaro 1901 en Portland, mortis la 19-an de aŭgusto 1994 en Big Sur en Kalifornio) estis usona kemiisto. En 1954 li ricevis la Nobel-premion pri kemio.

En 1962 li estis distingita per la Nobel-premio pri paco, pro kampanjo kontraŭ eksperimentoj pri nukleaj eksplodoj kaj pacismo kontraŭ Vjetnama milito - kaj tiel fariĝis unu el la tre malmultaj homoj, kiuj ricevis eĉ du Nobel-premiojn.

Li ricevis la Medalon Davy de la Reĝa Societo de Londono en 1947.

## Esperanto

Linus Pauling eklernis Esperanton kiel 15-jarulo kaj laŭ letero sendita en 1991 li tiutempe ankoraŭ senĝene sciis legi ĝin.

## Notoj kaj referencoj

## Vidu ankaŭ

* Vitamino C
* Alfa-helico
* 4674 Pauling

## Eksteraj ligiloj

*  Arkivigite je 2006-01-28 per la retarkivo Wayback Machine
*
*  Arkivigite je 2008-07-06 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2008-02-14 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2010-06-01 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2019-07-19 per la retarkivo Wayback Machine