Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Diona (diino)

Ĉi tiu artikolo temas pri mita estulino. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Diono.

| Diona
 |
| --- |
|  |
| **Titanoj akva dio**  |
| Verko
 | Iliado
 |
| Informoj
 |
| Sekso
 | ina
 |
| Patro
 | Urano
 |
| Patrino
 | Geo
 |
| Kunulo
 | Zeŭso
 |
| Infanoj
 | Afrodito • Dionizo • Niobo • Pandemos
 |
|  |

En la praa helena mitologio, **Diona** aŭ **Dione** (en malnova greka lingvo Διώνη / Diốnê, kiu signifas: "diino"), estis nimfo, filino de Oceano kaj la titanino Tetiso. Ŝi do estas samtempe oceanidino kaj titanino.

Ŝi estus la patrino de Afrodito kaj edzino de Zeŭso (La nomo "Dione" estas ina formo de la nomo "Zeŭso"), antaŭ kiam pli fruaj mitoj faras Zeŭson edzo de Hera.
Laŭ aliaj mitoj Diona estus filino de Geo kaj Urano, aŭ Etero, kaj patrino de Amfitrito kaj Dionizo. Oni ankaŭ trovas ŝin inter la Hiadoj.

Kultata en Dodono, sidanta apud Zeŭso, ŝi estis asociata al la kverko.

Oni donis ŝian nomon al du kosmaj objektoj:

* Diono, unu el la naturaj satelitoj de Saturno
* la asteroido 106 Dione

## Eksteraj ligiloj

* france La nasko de Afrodito (el *Kulturica*) Arkivigite je 2024-03-19 per la retarkivo Wayback Machine
* france Leksikono de la grek-romia mitologio
# Titanoj

| Titanoj
 |
| --- |
|  |
| **mita homforma raso**  |
| **greka dio • giganto** |
| Informoj
 |
|  |

**Titanoj**, el la greklingva Τιτάν, eble kun la signifo de *reĝo*, estas, laŭ la helena mitologio, la idaro de Gaja kaj Urano. Ili (Oceano, Kojo, Krejo, Hiperiono, Japeto, Krono, Teja, Rea, Temisa, Mnemozina, Feba kaj Tetisa) reprezentas la unuan dian generacion. Oni ankaŭ nomas la diinojn (Rea, Teja, Temisa, Mnemozina, Feba kaj Tetisa) *titaninoj*.

La Titanoj havis gravan rolon en la fama batalo kontraŭ Zeŭso, la Titanomakio.

## Vidu ankaŭ

* Greka mitologio
# Centmanulo

| Centmanulo
 |
| --- |
| **helena mitularo**  |
| **giganto en la helena mitologio** |
| Informoj
 |
| Originala nomo
 | Εκατόγχειρες |
| Patro
 | Urano
 |
| Patrino
 | Geo
 |
|  |

En la helena mitologio, **Centmanuloj** aŭ **Hekatonĥiroj** (latine, *Centimani* | greke, *ἑκατόνχειρες* [hekaˈtoŋkʰeːres] el ἑκατό *hekato* cent kaj χεῖρα *cheira* mano - kio signifas *centmanuloj*) estis filoj de Gaja kaj Urano, apartenantaj al la unua dia generacio. Ili estis gigantaj monstroj kun cent brakoj kaj kvindek kapoj. Iliaj nomoj estis Kotoso, Briareo kaj Gieso.

Ekde ilia naskiĝo, ilia patro Urano malamis ilin kaj pro tio enkarcerigis ilin en Tartaro. Variaĵo de la mito diras ke ili estis liberigitaj de Krono nur por helpi la titanon mortigi lian patron kaj poste denove estis enkarcerigitaj. Ilia nura aŭ fina liberigo okazis fare de Zeŭso kiam la olimpa dio bezonis la helpon de la Centmanuloj por venki la Titanojn. La patro de la dioj donis al la gigantoj nektaron kaj ambrozion kaj ili gajnis senmortecon kaj centobligis siajn fortojn ebligante la finan venkon de la olimpa reĝo

## Vidu ankaŭ

* Helena mitologio
# Erinioj

| Erinioj
 |
| --- |
|  |
| **helena mitularo**  |
| **greka dio** |
| Informoj
 |
| Originala nomo
 | Ἐρινύες |
| Eble sama
 | Furies • Eŭmenidoj
 |
| Patro
 | Urano
 |
| Patrino
 | Geo
 |
|  |

**Erinioj** (el la greka: Ερινύς, *furioze persekuti* aŭ *furioziĝi*) estis mitaj estuloj. La romianoj nomis ilin **Furioj**. La Erinioj naskiĝis el la sango elverŝita de Urano, kiam fortranĉis ties testikojn Krono, lia plej juna filo. Ili estis tri diinoj, kiuj punis kaj venĝis la krimulojn, kaj iliaj nomoj estis: **Alekta**, **Tizifona** kaj **Megera** (alia versio de la mito nombras pli ol tri diinojn).

*Oresto persekutata de la Erinioj*, William-Adolphe Bouguereau (1862).Erinioj estis konataj kiel la venĝistinoj de parencaj murdoj aŭ sangokrimoj. Sed ili estis ankaŭ la venĝistinoj de ia ajn krimo kontraŭ la natura ordo; ili estis la gardistinoj de la kosma ordo kaj punis ĉiun, kiu atencis kontraŭ la naturo aŭ kontraŭ la rajto de la homoj.

Loĝantinoj de la mallumo, la filinoj de la urana sango estis prezentitaj kiel teruraj flugpovaj virinoj kun serpentoj inter la haroj, vipiloj kaj brulantaj torĉoj en la manoj. Laŭ la tradicio ĉiu venĝistino havis difinitan taskon: Alekta senĉese persekutis la viktimon kun brulantaj torĉoj; Tizifona vipis la kulpulon kaj Megera kriegis nokte kaj tage ĉe la oreloj de la kulpulo lian krimon.

Internigite en la homa kapo ili estas la *konsciencriproĉo*, la *rimorso*.

## Vidu ankaŭ

* Eŭmenidoj
# Giorgio Vasari

| **Giorgio Vasari** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Giorgio Vasari**  |
| **Naskonomo** | Giorgio II Vasari |
| **Naskiĝo** | 30-an de julio 1511 (1511-07-30) en Areco,  Respubliko Florenco |
| **Morto** | 27-an de junio 1574 (1574-06-27) (62-jaraĝa) en Florenco,  Grandduklando de Toskanio |
| **Lingvoj** | itala vd |
| **Ŝtataneco** | Respubliko Florenco  Grandduklando de Toskanio   vd |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio
 |
| **Patro** | Antonio Vasari (en)   vd |
| **Patrino** | Maddalena Tacci (mul)   vd |
| **Edz(in)o** | Niccolosa Bacci (mul)    vd |
| **Parencoj** | Luca Signorelli (unuaranga kuzo)  vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | pentristo  artoteoriisto  estetikisto  konstrua desegnisto  vidartisto  biografo  arthistoriisto  verkisto  arkitekto  teatra dekoraciisto   vd |
| **Laborkampo** | Renesanca pentrarto, arkitekturo, pentrado, bildartohistorio, teorio de arto kaj biografistiko  vd |
| **Aktiva en** | Areco • Bolonjo • Florenco • Napolo • Pizo • Pistojo • Rimini • Romo • Venecio vd |
| **Aktiva dum** | 1527–1574 vd |
| Verkado
 |
| **Verkoj** | Uffizi ❦ La vivoj de la plej elstaraj pentristoj, skulptistoj kaj arkitektoj ❦ Allegory of Patience ❦ Annunciation to Zacharias ❦ Feast of Esther ❦ Gathering of the Manna ❦ Murate Last Supper ❦ Nativity and Adoration of the Shepherds ❦ Graffiti in the facade of Palazzo Ramirez de Montalvo ❦ Hall of Cosimo il Vecchio ❦ Stanza di comodo ❦ Sala Altoviti ❦ Allegories Hall ❦ Presentation of Jesus Christ at the Temple ❦ The Incredulity of Saint Thomas ❦ Portrait of a florentine gentleman vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | kortega pentristo   vd |

 |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * Ordeno de la Ora Sprono

vd |

 |
|

| [Montri]  Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Accademia delle Arti del Disegno (en)    vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Giorgio VASARI** (naskiĝis la 30-an de julio 1511 en Arezzo, Italio; mortis la 27-an de junio 1574 en Florenco, Italio) estis arkitekto, kortega pentristo de la Mediĉoj kaj biografo de florencaj artistoj, inter ili Leonardo da Vinci, Rafaelo kaj Mikelanĝelo. Vasari estis fondinto de la florenca *Accademia del Disegno* (Arta Akademio) en 1562.

Junaĝe li estis instruato fare de Guglielmo de Marcillat, poste ĝuis li apogon kaj amikecon de la Mediĉo-familio. Li akiris pluajn spertojn apud Andrea del Sarto.

liaj pentraĵoj:

* verkoj en Arezzo
* freskoserio de la florenca Palazzo Vecchio
* cent-taga fresko de roma Cancelleria

konstruaĵoj, planitaj de li:

* Uffizi (juĝejo por I. Cosimo de' Medici)
* klostron, palacon de kavalieroj de San Stefano, en Pizo

lia ĉefa verko:

* *Le Vite de' più eccellenti architetti, pittori e scultori italiani* (1550, 1568) (Vivo de la plej elstaraj pentristoj, skulptistoj kaj konstruistoj)

## Vidu ankaŭ

* Leonardo da Vinci

## Eksteraj ligiloj

* Teksto de la *Vite* .
* Teksto de la itala versio de la *Vite* Arkivigite je 2008-09-26 per la retarkivo Wayback Machine.
# Protogono

Laŭ la helena mitologio, la **Protogonoj** aŭ **Protogenoj** (el la greka *Πρωτογονος* aŭ *Πρωτογενοι*, «unue naskitaj» aŭ «originaj») estis la originaj diaĵoj, la bazaj gedioj kiuj spruĉis dum la kreado de la mondo, kaj formis la bazan strukturon de la universo.

En la greka mitaro troviĝas diversaj kaj malsamaj teogonioj, en kiu ĉefrolas komunaj roluloj; tamen malfacilas redakti komunan liston de originaj diaĵoj, ĉar kaj ilia nombro, kaj iliaj atributoj sufiĉe varias laŭ la diversaj fontoj.
# Etero (mitologio)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri dio en helena mitologio. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Etero.* |

| Etero
 |
| --- |
| Sekso
 | vira
 |
| Familio
 |
| Patro
 | Erebo
 |
| Patrino
 | Nikso
 |
| Edzo/Edzino
 | Hemera
 |
| Infanoj
 | Talaso, Aura, Geo, Urano, Ergio, Eroso, Diona, Altercatio, Doloso, Dolor, Ĉielo, Patrino Tero
 |
|  |

Laŭ la helena mitologio, **Etero** (el gr. Αίθήρ kun la signifo *brilo* aŭ *prilumo*, derivita el αἵθω, *bruligi*), estis unu el la bazaj dioj, kiu personigis la supran ĉielon, kie la lumo estas pli hela. Ĝi estis la plej supera tavolo de la kosmo, inter Urano (la Ĉielo) kaj Aero. Li estis la luma kaj pura atmosfero kion spiris dioj, dum Aero (ἀήρ) estis la malhela gaso spirata de homoj.

Li estis la maskla paro de Hemera, la ina reprezento de la Tago. Ambaŭ Etero kaj Hemera estis gefiloj de Nikso (Nokto) kaj Erebo (Mallumo), aŭ nur de Erebo. Laŭ Higinio, Etero kaj Hemera estis gepatroj de Geo (Tero), Urano (Ĉielo) kaj Pontoso (Maro). Krome, Aristofano asertis ke Etero mem naskis la nefelojn, la nimfoj de nuboj. Alia ido de Etero kaj Hemera estis Talasa, kaj kun Geo, Etero estis patro de kelkaj malbonaj spiritoj: Pigreco, Trompo, Incesto, Malĝojo kaj Venĝo.

Aliaj verkistoj asertis ke Etero spruĉis el Ĥaoso, kaj la orfea tradicio diris ke li estas filo de Ĥrono kaj Ananko.

Li estis la animo de la mondo, kaj ĉiuj vivaĵoj devenis el li. Nikso disŝutis la mallumajn nebulojn de Erebo surĉiele, kaj kaŝis la lumon de Etero. Tiel ŝi kreis la nokton. Kontraŭe, Hemera dispelis ĝin kaj tiel ebligis la tagon. La antikvaj helenoj opiniis ke tago kaj nokto ne rilatis kun Suno, sed kun la hela supra lumo de Etero.

Kiel supera tavolo de la ĉielo, Etero estis konata ankaŭ ĉar Zeŭso uzis ĝin kiel defenda bariero de la mondo kontraŭ la Tartaro.
# Orfeaj himnoj

**Orfeaj himnoj** (latine: *Orphei hymni*) estas tekstoj el la sfero de poeziaĵaro orfeisma. De tiaj tekstoj kelkaj fragmentoj konserviĝis.

## Tekstoj

Jenas la tekstaj transdonitaĵoj:

* himno al la orfea Zeŭso
* himno por Dionizo, kie Dionizo egaligatas al Zeŭso, Helio kaj la orfea dioj Faneso, Eŭbuleo kaj Antauges.

Fine Paŭzanio asertas ke okaze de misteraj festoj en Ĥalandri sacerdotoj el la gento de la Likomidoj kantadis etajn himnojn kies aŭtoreco atribuitis al Orfeo. Laŭ Paŭzanio ili kvalite ne estis pli malbonaj ol la Homeraj himnoj.

De tiaj unuopaj tekstoj strikte distingendas tekstaro pri 87 himnoj, kiuj kune kun *Homeraj himnoj* kaj la himnoj de Kalimako de Kireno kaj de Proklo konserviĝis ĝis hodiaŭ. Eble temas pri verko de unuopulo el la 2-a jarcento kiu faritis speciale por (eble malgrandazia) kulto-komuno. La relative malgrandaj tekstoj de inter ses kaj tridek versoj havas karakteron epiklezan. Ofte la petitaj dioj de la orfea panteono (ekz. Nikso, Krono, Eroso, Zeŭso, Dionizo, la Kuretoj, Temiso, Diko) inter si miksiĝas identece. Dediĉis oni la kolekton al la kantisto Muzeo, disĉiplo legenda de Orfeo mem.

## Eldonoj

* Apostolos N. Athanassakis (eld.): *The Orphic hymns. Text, translation and notes.* Scholars Press, Missoula (Montana) 1988, ISBN 0-89130-119-4
* Joseph O. Plassmann: *Orpheus. Altgriechische Mysterien.* Diederichs, München 1992, ISBN 3-424-00740-4 (kun traduko germanen; unua eldono en Jena 1928)
* Marie-Christine Fayant (eld.): *Hymnes orphiques.* Les Belles Lettres, Paris 2014, ISBN 978-2-251-00593-5 (kritika eldono kun traduko francen)

## Literaturo

* Alberto Bernabé: *Orphei hymnorum concordantia.* Olms-Weidmann, Hildesheim 1988, ISBN 3-487-07872-4.
* Claude Calame: Orphik, Orphische Dichtung II C). Ĉe: *Der Neue Pauly* (DNP). volumo 9, Metzler, Stuttgart 2000, ISBN 3-476-01479-7, kol. 58–69.
* Daniel Kölligan, José Marcos Macedo kaj Pedro Barbieri: *Polyonymoi – A Lexicon of the Divine Epithets in the Orphic Hymns*. Würzburg 2021, ISBN 978-3-95826-154-9
* Anne-France Morand: *Études sur les Hymnes Orphiques.* Brill, Lejdeno k.a. 2001, ISBN 90-04-12030-0.
* Jean Rudhardt: *Opera inedita. Essai sur la religion grecque & Recherches sur les Hymnes orphiques* (= Kernos, suppl. 19). Centre International d'Étude de la Religion Grecque Antique, Liège 2008, ISBN 978-2-9600717-2-6, p. 157–325, 335–346

## Eksteraj ligiloj

* *The Orphic Hymns*, anglalingva traduko en rimoj fare de Thomas Taylor (1792)
* *The Orphic Hymns* Arkivigite je 2015-11-14 per la retarkivo Wayback Machine, traduko anglen en prozo fare de Virginia Stewart-Avalon

## Notoj

OF estas mallongigo de *Orphicorum Fragmenta* kun eldonisteco de Otto Kern.
# Giganto

**Giganto** povas esti

* Giganto (mitologio) –– tre granda mitologia estulo. Vidu ankaŭ: Jötun
* Tre granda homo aŭ besto –– gigantismo.
* Specoj de steloj, ekz. ruĝa giganto.
* Speco de planedoj –– gasgiganto.
# Afrodito

La gloso **Afrodito** povas signifi la jenajn:

* **Afrodito**, diino de helena mitologio
* **Afrodito**, (Latina: *Aphrodita*) estas genro de vermoj en filumo Anelidoj
# Megero

*La dresado de la megero*, de C. R. Leslie
Laŭ PIV Megero estis unu el la tri Erinioj. Kaj de tie **megero** estas ruza, malica virinaĉo. De tie *megeri* estus konduti kiel megero. Tiu termino aplikiĝas al virino konsiderita de proksimuloj kiel violenta, perfortema, grumblema, petolema kaj de malfacila traktado. Tiu tipo de rolulo havas plej popularan ekzemplon en la verko de Ŝekspiro nome La dresado de la megero.
# Titano

**Titano** estas:

* La **titanoj** estas la idoj de Geo kaj Urano laŭ la greka mitologio.
* **Titano** estas la ĉefa natura satelito de Saturno, kaj unu el la plej grandaj en la tuta sunsistemo.
* **Titano** estas kemia elemento.
* **Titano** estas fama monto en San-Marino.

**Titano** aperas en kunmetitaj vortoj:

* **Titanomakio** estis la milito inter la titanoj.
* Titanomyrma estis genro de prahistoriaj gigantaj formikoj.
* **Titanosaŭro** estis genro de dinosaŭroj.

**Titanio** estas alia formo foje trovita por la nomo de la kemia elemento. Ankaŭ:

* **Titania** rolulo de verko de Shakespeare
* **Titanio** estas la plej granda natura satelito de planedo Urano (ne Saturno!).
# Volbo

kupola volbo sur tamburo
1:ŝlosoŝtono 2: 3: 4: 5:Impoŝto 6: 7: 8: 9:
**Volbo** en la arĥitekturo kaj konstruteĥniko estas arkoforma parto de konstruaĵo (ekzemple plafono de ĉambro aŭ arko de ponto), konstruita per ŝtonoj de tiaj formoj kaj aranĝo, ke ili kuntenas sin per sia propra pezo super la profundo.

Laŭ Francisko Azorín **volbo** estas *Arka masonaĵo por kovri spacon.* Li indikas etimologion el la latina *voluta* (envolvita). Kaj li aldonas liston de terminoj por volbotipoj, unue laŭ la formo kaj fine laŭ la uzita materialo: nome plata, cilindra, konusa, revolua, sfera, elipsoida, paraboloida, tora, helica, pavilona, nervura, panelita, ŝtona, brika, betona, metala.

## Historio

## Terminoj

* Nervuro
* Trumpo

## Statiko

## Formoj

### Retovolbo kaj ventumilvolbo

Se la volboripoj plurfoje interkruciĝas kiel la fadenoj de reto, oni diras retovolbo.

Ventumilvolbo, ankaŭ palmovolbo, disradia volbo ekestas, se de la abutmentoj ĉe la muro deiras pli ol tri ripoj, pro kio po navero ne plu formiĝas la krucformo de la krucripovolbo, sed du ventumiloj, radioforme strebantaj unu kontraŭ la alia. Anglaj ventumilvolboj konsistas el konusformaj masonitaj ŝeloj supriĝaj de la ripokomencoj. Iliajn interspacojn oni kovris volbomeze per horizontaj platoj.

## Bildaro

* Arko de Ktesifono‎, Irako 1932
* Ĉelovolbo
* Stelovolbo en Kulm (Polujo)
* Reta volbo de paroĥopreĝejo en Stirio
* Ligna ripovolbo en Haarlem, Nederlando
* Maŝoripovolbo en Königswiesen
* Palmovolbo de Jakobano-Preĝejo de Tuluzo
* Ventumilvolbo en Bath, Anglujo

## Referencoj

## Literaturo

* Hans Koepf: *Bildwörterbuch der Architektur* (= *Kröners Taschenausgabe.* Bd. 194). 2-a eldono. Kröner, Stutgarto 1974, ISBN 3-520-19402-3, p. 284.
* Walter C. Leedy: *Fan vaulting. A study of form, technology, and meaning.* Scolar Press, Londono 1980

## Vidu ankaŭ

* Arko de Ktesifono‎, la plej granda volbo iam konstruita en la mondo
# Teogonio

| Θεογονία |
| --- |
|  |
| **literatura verko** |
| Aŭtoroj
 |
| Aŭtoro | Heziodo
 |
| Lingvoj
 |
| Lingvo | eolia greka lingvo, atika dialekto
 |
| Eldonado
 |
| Ĝenro | eposo
 |
| Loko de rakonto | Grekio
 |
|

| [Montri]  Roluloj |
| --- |
|  | Atena • Urano • Erinioj • giganto en la helena mitologio • Zeŭso • Rea • Krono • Geo vd |

 |
|  |

Teogonio estas nomo de poemaro de Heziodo, helena poeto. Ĝi priskribas naskiĝojn de dioj kaj kreiĝon de la mondo el ĥaoso. Ĝi estas unu el la plej gravaj verkoj de la Greka-Latina epiko. Ĝi datiĝas de la 7-a aŭ 8-a jarcento aK.

Analoge, oni nomas "teogonio" ĉiujn verkojn kiuj pritraktas saman temon, tiel, oni povas paroli pri "egipta teogonio", "babilona teogonio" ktp.
# Atlaso (mitologio)

Ĉi tiu artikolo temas pri la mitologia persono. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Atlaso.

| Atlaso
 |
| --- |
|  |
| **Titanoj**  |
| Informoj
 |
| Sekso
 | vira
 |
| Patro
 | Japeto
 |
| Patrino
 | Klimena
 |
| Gefratoj
 | Prometeo • Menoitio • Epimeteo • Eumelus
 |
| Edzo/Edzino
 | Plejono • Etro
 |
| Kunulo
 | Hesperis
 |
| Infanoj
 | Meropa • Hyas • Tajgeto • Maja • Celaeno • Kalipso • Alkiono (filino de Atlanto) • Sterope • Electra • Hespero • Ambrosia • Cleeia • Coronis • Polyxo • Aesyle • Dioné • Dione • Hesperidinoj • Diomedes • Eudora • Maera
 |
|  |

Heraklo kaj Atlaso, ŝtelinte la orajn pomojn - Nacia arkeologia museo de Ateno
En la helena mitologio, **Atlaso** (el la malnova greka Ἄτλας, « la portanto », de τλάω / tláô, « porti, subteni ») estis titano, filo de Japeto kaj Temiso (Laŭ aliaj fontoj, naskis lin Klimena aŭ Asia) kaj frato de Prometeo, Epimeteo, Menetio.

la Historia biblioteko de Diodoro Sicilia priskribas lin kiel filon de Urano.

Kun la oceanidino Plejona, li estas patro de la Plejadoj; kun ŝi, aŭ kun Etra, alia oceanidino, li estas patro de la Hiadoj; kaj kun Hesperisa, sia nepino, li estas patro de la Hesperidinoj. Kun aliaj neprecizataj diinoj, li generus Kalipson, Dionon kaj Maeran.

Partopreninte al la ribelo de la Titanoj kontraŭ la Olimpanoj (rakontita en la Titanomakio), li estis kondamnita eterne subteni la ĉielon.

Heraklo komisiis lin ŝteli la orajn pomojn de la ĝardeno de la Hesperidinoj, kaj konsentis subteni lian ŝarĝon dum tiu tempo.

Tiu figuro inspiris ilustraĵojn de libroj pri geografio

## En la arto

Plej antikva statuo de Atlaso, la Atlaso de Farnese, romia kopio de la 2-a jarcento de helenisma statuo, montras la titanon portantan la ĉielon, figurata per ĉiela globuso. Tiu statuo inspiris bildojn de Atlaso portanta *teran globuson* (tio, pri kiu neniam parolas la greka mitologio).

## En kulturo

La bildo de Atlaso portanta Teron ilustris geografiajn maparojn, kiuj prenis la nomon de Atlaso.

Same tiu figuro inspiris la nomigon de montarĉeno en Maroko kiel Atlaso, ĉar Nordokcidento Afriko estas kvazaŭ ĝi subtenas en la mapo la pli nordan Eŭropon, kiu iam estis konsiderata la centro de la mondo kvazaŭ ununura mondo.

Pri la uzado de atlaso kiel maparo estas esperanta diraĵo pri senfina rakontado, nome "En mondo estas kontinento, en kontinento estas lando, en lando estas urbo, en urbo estas kvartalo, en kvartalo estas domo, en domo estas ĉambro, en ĉambro estas ŝranko, en ŝranko estas skatolo, en skatolo estas atlaso, en atlaso estas mondo, en mondo estas ktp".

Atlantoj estas la figuroj de viroj kiuj kutime oni metis aŭ metas por subteni kornicojn, tio estas tipo de kolono, kiujn la romianoj nomigis telamono. La origino de tiaj kolonoj ŝajne estas aludo, laŭ Vitruvio, al la mito de Atlaso, kiu estas ofte reprezentata subtenanta la ĉielon.

## Vidu ankaŭ

* Atlantika Oceano
* *Atlaso Ŝultrolevis*

## Eksteraj ligiloj

* france Atlaso, unu el la Titanoj
* france Atlas: portanto de la Ĉiela Globo
# Olimpo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Olimpo (Kipro) aŭ Olympus Mons.
 |

| Olimpo
 |
| --- |
| La monto Olimpo
 |
| **monto • nacia parko • biosfera rezervejo • situo de Reto Natura 2000** |
| Alteco
 | 2 918 m |
| Situo
 |  Grekio
 |
| Montaro
 | Olimpa montaro
 |
| Geografia situo
 | 40° 5′ N, 22° 21′ O (mapo)40.08333333333322.35 f4 |
|

|  |
| --- |
| Olimpo (Grekio)DEC |
| Situo de Olimpo |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMapOlimpo
 |
| Unua grimpo
 | 1913
 |
| Rimarko
 | plej alta monto de Grekio
 |
|  |

**Olimpo** (greke "lumplena") estas la plej alta monto de Grekio kaj de la Balkano, kune kun Musala en Bulgario, kiuj ambaŭ havas la altecon de 2.925 metroj (laŭ iuj indikoj). La monto ene de Grekio situas en la pleja nordo de la provinco Lariso de la regiono Tesalio kaj en la pleja sudo de la provinco Pierio de la regiono Centra Makedonio.

Krome, sur la mediteranea insulo Kipro ekzistas samnoma monto.

## Mitologio

Laŭ la greka mitologio, Olimpo estas la sidejo de la dioj. Tie estus pordego de nuboj kiun la Sezonoj (la diinoj kiuj gardis ĝin) malfermis por permesi la trairon de la Ĉieluloj al la tero, kaj por akcepti ilin revenantaj. La dioj havis siajn apartajn hejmojn; sed ĉiuj, kiam alvokitaj, iris al la palaco de Zeŭso, kio ankaŭ aplikis al la specoj de dioj kies kutima loĝejo estis la tero, la akvoj, aŭ la submondo. Estis ankaŭ granda aŭlo en la palaco de la Olimpa reĝo, kaj tie la dioj festenis ĉiutage je ambrozio kaj nektaro, iliaj manĝaĵo kaj trinkaĵo. La bela diino Heba ĉirkaŭdonis la nektaron. Tie ili konversaciis pri la aferoj de la ĉielo kaj la tero; kaj dum ili delikate trinkis sian nektaron, Apolono, la dio de muziko, ravis ilin per la tonoj de sia liro, kun kiu la Muzoj (naŭ diinoj kiuj inspiris homojn al poezio, muziko, k.a. artoj) kantis responde. Kiam la Suno subeniris, la dioj enlitiĝis por dormi en siaj apartaj hejmoj.

Atena kaj la Gracioj teksis la robojn kaj aliajn partojn de vestaĵo de la diinoj , kaj ĉio de pli solida naturo oni formis el la diversaj metaloj. Hefesto estis arkitekto, forĝisto, armilisto, konstruanto de ĉaroj, kaj artisto de ĉiu faraĵo en Olimpo. Li konstruis la domojn de la dioj el latuno; li faris por ili la orajn ŝuojn per kiuj ili paŝis sur la aero aŭ la akvo kaj moviĝis de loko al loko kun la rapido de la vento, aŭ eĉ de pensoj. Li hufferis la ĉielajn ĉevalojn ankaŭ el latuno, kiuj forportis la ĉarojn de la dioj tra la aero, aŭ laŭ la surfaco de la maro. Li povis doni al siaj lertaj faritaĵoj memmovadon, por ke la tripiedaĵoj (la tabloj kaj seĝoj) povu moviĝi per si mem el kaj en la ĉielan aŭlon. Li eĉ donis inteligenton al la ora mekanika ĉambristo kiun li devigis servi lin.