Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Antaŭindustria civilizo

Aktorino en tema parko montras tipan kamparanan antaŭindustrian kuirĉambron.
**Antaŭindustria civilizo**  estas civilizo kiu respondas al la specifaj sociaj karakterizaĵoj, kaj formoj de politika, kultura kaj socia organizo kiu postulis antaŭ la reala modernigo de la Industria Revolucio kaj la sukceso de kapitalismo, kiu rezultis en la starigo de industria socio. Aliflanke, antaŭ-industria civilizo estas komprenita kiel tre kompleksa socio (civilizo) de pli alta stato de primitiva civilizo la tiel nomata kultura evoluo.

La koncepto de la antaŭ-industria civilizo amplekse uziĝas en la ekzaktaj sciencoj, pli ol aliaj similaj konceptoj kiuj povas havi ideologian koncepton, kontraŭ kiu povas esti konsiderata termino "valoro-libera". Ekzemple, uzita interŝanĝeble kun tradicia socio.

Markso, teorie fondis la koncepton, uzante antaŭ-kapitalisman socian esprimon kaj ne estas neŭtrala termino, ĉar ĝi implicas ke la transiro al kapitalismo estas neevitebla evoluo aŭ progreso en la sinsekvo de formoj de produktado al estonteco sen klasoj laŭ komunisma socio. Aliaj sinonimoj estas agrara socio kaj antaŭmoderna socio, ambaŭ devenas de Hegelo kaj Markso. Kvankam ne strikte samsignifaj, ĉiu kun sia intelekta kasto kaj meritas sendependan traktadon.
# Pueblo

**Pueblo** (hispane: „vilaĝo“) estas kutima vilaĝformo de la pueblo-indianoj, disvastiĝinta ĉefe en Nov-Meksiko.

## Historio

Antaŭ la alveno el Eŭropo ekzistis en Nov-Meksiko ankoraŭ pli ol cento de tiaj vilaĝoj. Nuntempe nur 19 estas ankoraŭ priloĝataj.

## Konstruo kaj aspekto

Puebloj estis konstruitaj el ŝtono, kun miksaĵo de sablo, argilo kaj akvo kiel mortero, aŭ el argilbrikoj. Muroj estis foje tegitaj de hela argilo. Pueblo povas havi ĝis 5 etaĝoj kaj pluraj centoj da ĉambroj.

Pueblo Bonito en la *Chaco Canyon* ekzemple entenas 800 ĉambrojn kaj pli ol 30 *kiva*-oj. La plej altaj etaĝoj estis iom malpligrandaj, tial estiĝis ŝtupareca bildo de la tuta pueblo. Por atingi la diversajn etaĝojn oni uzis eksterajn ŝtupetarojn.

La formo sur la grundo varias, pueblo povas esti rektangula, D-forma aŭ ovala. Kutime troviĝas en la centro granda libera areo kun granda *kivao*. Foje unuopaj ĉambroj havis laŭvicajn pordojn por ligi ilin unuj al la aliaj, sed povis ekzisti ankaŭ apartaj enirejoj. Oni preskaŭ neniam eniris la ĉambrojn rekte de la ekstera partoj, sed nur el la eno de la pueblo. Tiel oni estis devigita uzi ŝtupetarojn.

Unu el la ĉefaj prioritatoj dum la konstruo de la unuaj puebloj estis la defendeblo. Kontraŭe la nun ankoraŭ priloĝataj puebloj ne plu havas tian econ de fortikaĵo.

## Vidu ankaŭ

* Pueblo-kulturo
* Navahoj
* Hopioj
* Zunioj
* Indianoj
* Usonaj indianoj
* Çatal Höyük

## Eksteraj ligiloj

* Pueblo Taos (angle) Arkivigite je 2012-11-15 per la retarkivo Wayback Machine
# Hematito

**Hematito** (de la greka *αιματoεις*, "sanga") estas ruĝbruna fer-erco, kiu kristaliĝas laŭ trigona kristalsistemo.

Hematito estas fer-oksid-mineralo laŭ la kemia formulo Fe2O3. Ĝia Mohs-dureco estas inter 5 kaj 6. La koloro estas ruĝbruna, ŝtalgriza aŭ nigra. La frotkoloro plej ofte estas karakterize sangoruĝa — tial la nomo. La mineralo povas enhavi etan kvanton da magnezio, mangano kaj titano.

Uzado de hematito por pentrado: Leonardo da Vinci, memportreto per ruĝa kreto
Oni akiras hematiton per minado de sangino (miksaĵo de hematito kaj argilo). Sanginminado estis tre frua minada aktivado de la homo, oni trovis la mineralan pulvoron jam ĉe la homoj de Pinnacle-Point (en Sudafriko, datado: -164000).

Uzado

* Hematito estas la plej grava erco de fero.
* Hematito estas vaste uzata pigmento (eĉ ne venena). Ĝi estis uzata por pentrado jam en la kavopentraĵoj (Lascaux ...), poste en klasika pentrado (ekz-e pentraĵo de Leonardo. Krome ĝi ankaŭ uzatas por korpopentrado (hodiaŭ himboj en Namibio aplikas ĝin kiel kosmetikaĵon).
* Hematito estas ŝatata gemo kun forta metaleca brilo post polurado. Sed ĝi estas facile atakebla per varmo, saloj kaj acidoj.

## Literaturo

* Edition Dörfler: *Mineralien Enzyklopädie*. Nebel Verlag, ISBN 3-89555-076-0

## Vidu ankaŭ

* Listo de mineraloj

## Eksteraj ligiloj

* Ruĝkretaj pentraĵoj sur Vikimedia Komunejo
* Mineralienatlas:Hämatit kaj Mineralienatlas:Mineralienportrait/Hämatit germane
* Pri hematitminado en Suhl (Germanio) germane
* Webmineral - Hematite angle
* MinDat - Hematite (engl.)
# Gipso

Gipsa kristalo el Friedrichroda, en Turingio.
Gipsa fosejo.
**Gipso** estas laŭ PIV *[b]lanka pulvoro, ricevita per parta senakvigo de gipsoŝtono sub varmoago (150—200 °C), kaj uzata en diversaj industrioj pro ĝia eco formi, se miksite kun akvo, solidan, neduran mason, kiu poste hardiĝas*.

Laŭ Francisko Azorín **gipso** estas *Sulfato de kalko uzata kiel ŝmiraĵo en la konstruado.* Li indikas etimologion el greka *gipsos* kaj de tie la latina *gipsum* (gipso), kaj li aldonas terminojn tera gipso, kristala gipso, alabastra gipso, mortero de gipso, *gipsi* por ŝmiri per gipso; aldoni gipson al solvaĵo.

El tiu *gipso* oni fabrikas pulvoran ligenton (morteraĵo). Tiu foje ricevas la fakan terminonomon **puco**.

La dureca valoro laŭ Mohs de gipso estas ekzakte du.

Laŭ NPIV eblas uzi la terminon **gipso** aǔ pri la pulvoro farita el gipsoŝtono aǔ pri la gipsoŝtono mem.

## Gipso kiel mineralo

Pulvorigita gipso.
## Bildaro

*
*
*

## Gipso kiel konstrumaterialo aŭ *puco*

Unu el gipso farita konstruŝtono, farita ĉ. 1870.
Pucita vando en Pompejo (79 a. K.)
Pucisto laboranta. Pentraĵo el la frua 19a jarcento de John Cranch (1751 - 1821).
Difektita puco ĉe domo
Nepucita novkonstruo
**Puco** estas konstrufaka esprimo. Ĝi estas ordinara mortera tegaĵo de masonitaj muroj, septoj kaj certaj tipoj de tektoj, pretigita el specialaj morteroj, kutime en tri fazoj:
1. Maldika ŝprucaĵo de maldensa cementa-sabla miksaĵo. celo: ankri pucon al la masonaĵo.
2. Kerna tavolo el grobgrajna mortero. Celo: ebenigi la surfacon.
3. surfaca fajna maldika tavolo traktata per speciala glatigilo aŭ frotilo.

## Gipso kiel materialo por diversaj aferoj

Mano en gipso.
Gipso estas uzata en medicino, ekzemple por senmovigi kuracatan rompitan oston dum tiu resolidiĝas kaj fermas la rompaĵon per gipsbandaĝo.

## Vidu ankaŭ

* stukaĵo
* kvadro-puco

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* informoj anglalingvaj el la retejo *WebMineral*
* informoj el la samlingva retejo *MinDat*
* informoj germanglingvaj
* pliaj tiulingvaj inforomoj de la germania asocio de gipsa industrio Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine
# Rokpentraĵo

Rokpentraĵo estas termino uzata de historiistoj, fakte prahistoriistoj, pri pentraĵoj unue neidentigeblaj, kiel markoj, punktoj, strioj ktp., kaj poste de manoj, figuroj de animaloj, de homoj ktp.

La brilaj pentraĵoj de animaloj, faritaj de ĉasistoj dum prahistorio sur la muroj de kavernoj estis trovitaj en multaj regionoj de la mondo. Plej ofte sur la pentraĵoj aperadis ĉevaloj, bizonoj, rangiferoj kaj mamutoj, kiuj post la epoko de tiuj pentraĵoj formortis. Simile en Saharo estas pentraĵoj de ĝirafoj kaj rinoceroj kiuj de jarcentoj jam malaperis el tiu areo.

La kavernaj desegnaĵoj eltrovitaj en kaverno de Altamira en norda Hispanio en 1879 kaj en la groto Lascaux apud Montignac, Francio, en 1940, estas mirigaj specimenoj de arto. Ili montras ke, fruaj homoj kapablis lertege desegni bestajn kaj homajn figurojn.

## Vidu ankaŭ

* Roka arto
* Prahomaj pentraĵoj

## Bibliografio

* Alonso Tejada, Anna kaj Alexandre Grimal Navarro: *L´Art Rupestre del Cogul. Primeres Imatges Humanes a Cataluña*, Pagès Editors, Lérida, 2007 (ISBN 978-84-9779-593-7).
* Alonso Tejada, Anna kaj Alexandre Grimal, *Introducción al Arte levantino a través de una estación singular: la Cueva de la Vieja (Alpera, Albacete), Alpera*. (ISBN 84-605-9066-6).
* Consens, Mario. "Prehistoria del Uruguay". CIARU 1997
* C.I.A.R.U., Centro de Investigación de Arte Rupestre del Uruguay (30 Nov. 1997).
* Martínez Celis, Diego kaj Botiva Contreras, Álvaro. *Manual de arte rupestre de Cundinamarca*. ICANH-Gobernación de Cundinamarca. Segunda Edición, 2004.
* Jopia, Manuel. "Jurídica del arte rupestre", Feria de sociales y antropología 2014. Colegio "Dr. Martín Cárdenas".

## Eksteraj ligiloj

* Rupestreweb: Introducción al arte rupestre
* Museo Nacional y Centro de Investigación de Altamira
* Pintura rupestre de Pla de Petracos en Castell de Castells (España)
* En Malajzio
* En Tajlando Arkivigite je 2007-02-13 per la retarkivo Wayback Machine
* SIARB - En Bolivio
* En Latinameriko
* Caminos del Arte Rupestre Prehistórico, CARP
# Sidnejaj rokgravuroj

**Sidnejaj rokgravuroj** estas formo de roka arto de indiĝenaj aŭstralianoj konsistanta el zorge gravuritaj bildoj de homoj, bestoj, aŭ simboloj, sur grejso ĉirkaŭ Sidnejo, Novsudkimrio, Aŭstralio. Multaj miloj da tiaj gravuroj povas ekzisti en la Sidneja regiono, kvankam la lokoj de la plej granda parto ne estas reklamitaj por malhelpi difekton per vandalismo, kaj por reteni ties sanktecon, ĉar ili daŭre estas rigarditaj kiel sanktaj ejoj fare de aborigenoj.

Ili estas kompareblaj kun la petroglifoj de indianoj kaj kun la roka arto trovita aliloke en Aŭstralio, sed havas sian propran karakterizan stilon kiu estas tre diferenca al roka arto trovita ie ajn alie en Aŭstralio.

## Originoj

## Kreometodo

## Celoj

## Bibliografio

* Sidnejaj rokgravuroj Arkivigite je 2013-12-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Stanbury & Clegg, 1990, 'A Field Guide to Aboriginal Rock Engravings', Oxford University Press.
* Melinda Hinkson & Alana Harris, 2001, 'Aboriginal Sydney', ISBN 0-85575-370-6
* Ray Norris & Cilla Norris, 2009, 'Emu Dreaming', ISBN 978-0-9806570-0-5

## Referencoj

## Bildaro

* Petroglifo - Nacia Parko Ku-ring-gai Chase
* Petroglifo - Nacia Parko Ku-ring-gai Chase
* Petroglifo - Nacia Parko Ku-ring-gai Chase
* Petroglifo - Nacia Parko Ku-ring-gai Chase
# Tadrart Akakus

roka formacio en la regiono Tadrart Akakus
rok-arta sceno montranta ĝirafojn kaj aliajn bestojn en la nun dezerta regiono
Prahistoriaj homoj de la regiono en rok-arta sceno
**Tadrart Akakus** (en la araba lingvo تدرارت عكاكس) estas dezerta regiono en la okcidento de Libio kaj estas parto de la dezerto Saharo. La regiono situas proksime de la urbo Ghat kaj ne malproksime de la limo al Alĝerio, kie ĝi pluas al Ruĝa Tadrart. *Tadrart* signifas 'monto' en la indiĝena regiona lingvo. La areo aparte riĉas je prahistoria roka arto.

La regiono havas larĝan varion de pejzaĝoj, de diverskoloraj sablaj dunoj al rokaj arkoj, gorĝoj, rokegoj kaj montoj. Aparte elstaraj vidindaĵoj estas la rokaj arkoj de *Afzeĝare* kaj *Tin Ĥlega*. Kvankam la areo estas inter la plej sekaj de la Saharo, ekzistas iuj plantoj.

La areo Tadrart Akakus konatas pro sia prehistoria roka arto kaj dum la jaro 1985 pro la kultura graveco de tiuj ĉi pentraĵoj kaj ĉizaĵoj iĝis Monda Heredaĵo de Unesko. La pentraĵoj datiĝas inter la jaroj 12.000 antaŭ Kristo al 100 post Kristo kaj reflektas la kulturajn kaj naturajn ŝanĝojn en la regiono dum tiu longa tempo. Ekzistas pentraĵoj kaj ĉizaĵoj de ĝirafoj, elefantoj, strutoj kaj kameloj, sed ankaŭ de homoj kaj ĉevaloj. Homoj estas pentrataj en diversaj ĉiutagaj situacioj, ekzemple dum muzikado kaj dancado.

## Eksteraj ligiloj

* informoj de UNESCO pri la natura heredaĵo
* itala-libia arkeologia misio en la regionoj Akakus kaj Mesak Arkivigite je 2006-10-07 per la retarkivo Wayback Machine
# Le Locle (stacidomo)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Le Locle.
 |

| Le Locle
 |
| --- |
| Originala nomo
 | *Gare du Locle* |
|
Stacidomo *Le Locle* |
| **fervoja stacidomo • plur-ŝpura stacio • stacidomo** |
| Situo
 |
| Lando
 |  Svislando
 |
| Loko
 | Le Locle
 |
| Geografia situo
 | CH1903: 547390 / 212104 (mapo)47.057866.7461534 |
| Geografia lokigo sur la mapo : Neŭŝatelo

|  |  |
| --- | --- |
| **Le Locle** (Neŭŝatelo)DEC

|  |
| --- |
| **Le Locle**  |

 |

Geografia lokigo sur la mapo : Svislando

|  |  |
| --- | --- |
| **Le Locle** (Svislando)DEC

|  |
| --- |
| **Le Locle**  |

 |

 |
|
Le Locle
 |
| Ecoj
 |
| Supermara alteco
 | 945.57 m s. m.
 |
| Trakoj
 | 2
 |
| Kajoj
 | 2
 |
| Historio
 |
| Administrado kaj utiligado
 |
| Proprietulo
 | SBB
 |
| Trafikanto
 | SBB, SNCF, TransN
 |
| Kodo
 | LOC
 |
| Kodo UIC
 | 8504316  |
| En TTT
 | Le Locle ĉe Zazuko
 |
|  |

**Le Locle** estas la fervoja stacidomo de Le Locle, Svislando.

## Vidu ankaŭ

* Le Locle
* Listo de fervojaj stacioj en Svislando

## Eksteraj ligiloj

* Le Locle ĉe SBB
# Sidmouth

| Sidmouth
 |
| --- |
| urbeto kaj civila paroĥo
 |
| rigardo orienten de la marborda plaĝorigardo orienten de la marborda plaĝo
 |
| urbeto  civila paroĥo   vd |
| Administrado
 |
| **Ŝtato** |  Britio
 |
| **Lando** |  Anglio
 |
| **Regiono** | Sudokcidenta
 |
| **Graflando** | Devono
 |
| **Distrikto** | orienta Devono (*East Devon*)
 |
|

| [Montri]  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Le Locle   vd |

 |
| **Poŝtkodo** | EX10
 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio
 |
| **Loĝantaro** | 14 377 (paroĥo, en 2021) |
| **Loĝdenso** | 296 loĝ./km² |
| Geografio
 |
| **Geografia situo** | 50° 41′ N, 3° 14′ U (mapo)50.68-3.239 [+] |
| **Areo** | 46,3508 km² (4 635 .08 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC±00:00 [+] |
|

|  |
| --- |
| Sidmouth (Britio)DEC |
| Situo de Sidmouth |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap

 |
|  |
| Alia projekto
 |
|  **Vikimedia Komunejo** Sidmouth [+] |
|  |

**Sidmouth** (prononcata per sistemo IFA ˈsɪdməθ) estas urbeto kaj civila paroĥo en Anglio. Ĝi situas en la regiono Sudokcidenta Anglio kaj la historia graflando Devono, kaj krome administre apartenas al la distrikto orienta Devono (*East Devon*). Laŭ la censo de 2021, la urbo kaj civita paroĥo havis 14 377 loĝantojn sur areo de 46,38 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 309,9 loĝantoj/km².

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (angle)

## Referencoj

rigardo okcidenten de la marborda plaĝo de ŝtonetoj
# Kantono

*Por aliaj uzoj, vidu la paĝon Kantono (apartigilo).*
**Kantono** estas geografia subdividaĵo de lando.

## Belgio

En Belgio ekzistas du specoj de kantono,

* elekta kantono (nederlande: *kieskanton*, france *canton électoral*) grupigas plurajn municipojn, kiuj dum la elektoj de reprezentantoj, senatanoj, komunumaj, provincaj aŭ municipaj estroj estas konsiderataj kiel unu kalkulunuo.
* jura kantono (nederlande: *gerechtelijk kanton*, france *canton judiciaire*) grupigas municipojn, ne nepre la samajn kiel en elekta kantono, kiuj dependas de la sama kantona juĝisto (nederlande: *vrederechter*, france *juge de paix*).

## Francio

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Kantonoj de Francio.
En Francio kantono estas subarondismento ĝis 2005. Ekde 2005, kantonoj estas ĉefe elektzonoj kaj povas aparteni al pluraj arondismentoj.

## Svislando

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Kantonoj de Svislando.
En Svislando kiel kantono nomiĝas ĉiu membro de la Svisa Konfederacio.

## Kanado

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo County.
En Kanado kantono estas subunuo de censodistrikto aŭ municipo en Ontario kaj Kebekio (angle: *township*, france *canton*).

## Usono

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo County.
Mapo montranta la kantonojn en la subŝtatoj de Usono
En Usono la administran unuon *county* oni ofte nomas en Esperanto "kantono". Tiuj ĉi distriktoj estas kreaĵo de la usonaj ŝtatoj mem, plej ofte la ĉefa geografia administra subunuo de la ŝtato. Aliaj esprimoj por tio estas "distrikto" (eble preferinda), aŭ "konteo" (ofte preferata de usonanoj), aŭ "graflando" (laŭ lia originala signifo de *county* pro la brita modelo, kvankam Usono neniam havis grafojn). En Ŝtato Luiziano, la distriktoj ne nomiĝas *county* sed *parish* ("paroĥo").

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Departemento (Francio, Hungario)
* Federacia lando (Germanio, Aŭstrio)
* Graflando (Unuiĝinta Reĝlando)
* Oblasto (Belorusio, Bulgario, Kirgizio, Rusio, Ukrainio)
* Vojevodio (Pollando)
# Le Locle (distrikto)

| Distrikto Le Locle
 |
| --- |
| Blazono de la distrikto Le Locle |
| Lago de Taillères, La Brevine |
| Mapo de la distrikto Le Locle |
| **Distriktoj de Kantono Neŭŝatelo** |
| Kantono  | Neŭŝatelo |
| Ĉefloko | Le Locle |
| **Geografia situo** | CH1903: 547576 / 212000 (mapo)47.0569444444446.7486111111111 f1 |
|  |
| Nombro de loĝantoj | 14099  (2010-12-31) |
| Areo | 137,85 km² |
| Loĝantardenseco | 102,3 loĝantoj/km² |
| Federacia Kodo | 2403 |
|  |

La **distrikto Le Locle** estas administra unuo de Kantono Neŭŝatelo. Ĝi havis 14099 loĝantojn la 31-an de decembro 2010. Ĝia ĉefurbo estas la samnoma urbo Le Locle.

## Geografio

La distrikto Le Locle situas en la Ĵurasa Montaro en nordokcidento de la kantono. Ĝi etendiĝas de la rivero Doubs, kiu formas la limon al francio en nordokcidento ĝis al la kresto de la sudorienta ĉeno de la Ĵuraso en sudoriento. Tute en okcidento de la distrikto situas la vilaĝo La Brevine kun la Lago de Taillères, kiu estas konata kiel la plej malvarma loko de Svislando. La temperaturoj vintre regule falas sub malpli ol 40 minusaj gradoj.

## Komunumoj de la distrikto Le Locle

La distrikto Le Locle konsistas (stato en 2010) el 7 komunumoj, el kiuj la ĉefloko Le Locle estas la plej granda. Jen la listo:

| Blazono
 | Nomo
 | Loĝantoj (2009-12-31) | Areo en km²
 | Komunumkodo
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Brot-Plamboz | 254 | 16.03 | 6433
 |
|  | La Brévine | 655 | 41.82 | 6432
 |
|  | La Chaux-du-Milieu | 464 | 17.28 | 6435
 |
|  | Le Cerneux-Péquignot | 324 | 15.67 | 6434
 |
|  | **Le Locle** | 10049 | 23.14 | 6436
 |
|  | Les Brenets | 1089 | 11.53 | 6431
 |
|  | Les Ponts-de-Martel | 1264 | 18.23 | 6437
 |
| **Totale** | 7 | 14099 | 137,85
 | 2403
 |

## Notoj kaj referencoj

## Eksteraj ligiloj
# Supermara alteco

| Supermara alteco
 |
| --- |
|  |
| **altitudo • elevation** |
|  |

Altometro, mane tenebla mezurilo de 1915 por vidi la supermaran altecon aŭ altitudon
**Supermara alteco** (mallongigo: **s.m.**, **super maro** aŭ **super marnivelo**) estas la vertikala distanco (alteca diferenco) inter certa loko sur la Tero kaj la marnivelo, tio estas, la surfaco de iu maro (kutime la plej proksima).

Oni indikas ĝin en **metroj super maro** (msm), aŭ eventuale en futoj super maro laŭ la anglousona mezursistemo.

Nuntempe ĝenerale uzata Tutmonda loktrova sistemo (GPS) por destinado de situo sur la Tero uzas kiel baza nivelo surfacon de matematike kalkulita geoido WGS 84 (World Geodetic Systems), kiu povas diferenciĝi de la meza marnivelo.

Supermara alteco de lokoj sub la marnivelo (malaltaĵoj, profundaĵoj) estas indikata per negativa valoro.

* La plej alta situanta loko sur la Tero estas la pinto de la monto Mount Everest (8848 msm).
* La malplej alta situanta loko sur la Tero estas surfaco de Morta Maro (−418 msm).
* La malplej alta situanta loko en maro estas Mariana fosego (−11020 msm).

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Altitudo
* Alto
* Altometro
# Doubs

Tiu ĉi artikolo temas pri la rivero. Por la samnoma franca departemento, vidu Doubs (departemento).

| Doubs
 |
| --- |
| Fonto de Doubs
 |
| **rivero** |
| Bazaj informoj
 |
| **Longeco** | 435 km |
| **Akvokolekta areo** | 7 500 km² |
| **Averaĝa trafluo** | 21-1400 m³/s
 |
| Fluo
 |
| **- Alteco super marnivelo** | 937 m |
| **Enfluejo** | Saône, kiu siavice alfluas al Rodano
 |
| **- Alteco** | 170 m |
| Geografio
 |
| **Alfluantoj** | Allaine, Loue, Dessoubre, Cusancin kaj Ornain
 |
|  |
| Rivero en Eŭropo
 |
|  |

**Doubs** estas rivero en okcidento de Svislando kaj oriento de Francio. Ĝi fontas en la Ĵuraso en alteco de 937 metroj super la marnivelo malsupre de la monto Risoux en Mouthe proksime de la svisa landlimo. Pli ol du trionoj de la akvokolekta regiono de la rivero situas en la franca departemento Doubs, kiu ricevis sian nomon laŭ la rivero.

## La fluvojo

Ĝi unue kurbiĝas nordoriente tra Pontarlier. Poste ĝi fluas tra bela valo, poste tra mallarĝa gorĝo ĝis Morteau. Poste ĝi atingas Svislandon en la vilaĝo Les Brenets formante ekde Les Brenets la limon inter Svislando kaj Francio unue laŭ la kantono Neuchâtel. La lago de Les Brenets estas nomata en Francio lago de Chaillexon. Post impresa larĝa gorĝo la rivero Doubs saltas de alteco de 27 metroj: le Saut-du-Doubs. Poste ĝi trafluas la liman baraĵlagon Lago de Moron (baraĵo Le Châtelot) al la direkto de Delemonto Nord-orienten: la dekstra flanko de la rivero apartenas al kantono Ĵuraso. Poste je longeco de 29 km la rivero fluas komplete en Svislando tra regiono de la Kantono Ĵuraso, kiu nomiĝas Clos du Doubs. En Saint-Ursanne la rivero alidirektiĝas okcidenten kaj elfluas nun definitive el Svislando inter la svisa komunumo Occourt kaj la franca Brémoncourt. Ek de Montbéliard la rivero nun fluas sudokcidenten, preterpasas la urbojn Besançon kaj Dole kaj finfine ĉe Verdun-sur-le-Doubs alfluas la riveron Saône, kiu siavice alfluas al Rodano.
Kuriozaĵo estas, ke la akvo norde de la kantono Neuchâtel tra la rivero Doubs fluas al Mediteranea Maro kaj la akvo sude de la kantono fluas al Roterdamo al la Norda Maro tra riveroj Aare kaj Rejno.

## Vidu ankaŭ

* Franca departemento Doubs

## Eksteraj ligiloj

* Informoj pri la fluvojo por kajakistoj en la germana lingvo Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine
* La rivero Doubs en la retejo  (en franca lingvo)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Doubs** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)
# Les Monts

**Les Monts** en la franca lingvo havas la signifon de *La Montoj*. Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Les Monts (Collonges)** estas vilaĝo de la komunumo Collonges VS de la Distrikto Saint-Maurice en Kantono Valezo en Svislando.
* **Les Monts (Le Locle)** estas vilaĝo de la komunumo Le Locle de la Distrikto Le Locle en Kantono Neŭŝatelo en Svislando.
# Setlejo

| Setlejo
 |
| --- |
|  |
| **unuaranga klaso**  |
| **populated place • aro de konstruaĵoj • geografia lokigo • administra teritoria unuo** |
|

|   Partoj |
| --- |
|  | homa komunumo arkitektura strukturo  vd |

 |
|  |

Tradicia kaj moderna setlejo en Singapuro
**Setlejo** aŭ, en kutima Esperanto, **loĝloko** estas areo daŭre loĝata de aro da homoj. La lokon de setlejoj plej ofte determinas la naturaj kondiĉoj. Ĝi tre ofte ekestas ĉe trafika vojo aŭ eĉ ĉe vojkruciĝo kaj ofte laŭ plano.
Ekzistas multaj diversaj formoj de setlejo. Plej ofta distingo estas tiu inter vilaĝo kaj urbo, kaj en multaj lingvoj ekzistas vorto por intermeza kategorio, sed en kelkaj, ekzemple la norvega, mankas eĉ la distingo inter vilaĝo kaj urbo. Oni science okupiĝas pri setlejoj en geografio, sociologio kaj historiologio.

## vidu ankaŭ

* setla zono

## Referencoj