Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Publiko

publiko spektas la teatraĵon
Granda publiko dum parolado de Rajagopal Puthan Veetil
**Publiko** estas la arnomo por la spektantoj kaj aŭskultantoj de spektakloj en teatrejo, kinejo, radio, televido, de procesdebatoj, ekspozicioj, prelegoj, paroladoj, koncertoj, cirkartoj, festivaloj ktp. Krom la spektantaro kaj aŭskultantaro oni nomas ankaŭ la legantaron de literaturaĵoj publiko. En spektakloj la publiko ne devas esti pasiva sed povas partopreni en la spektaklo laŭ invito de la spektakuloj aŭ laŭ socia normo, kiel ekzemple la parto de la spektanta publiko en amasaj sportaj eventoj.

Pli ĝenerale, publiko rilatas al ĉiuj homoj krom la oficistaro, registaro, artistaro ktp

La vorto devenas de la latina *publicus* „apartena al la popolo“; komparu kun *res publica* (respubliko), kio signifas „publika afero“.

## Eksteraj ligiloj

* Raporto de la historiistotago 2006
# Energy Star

La atestilo *Energy Star*
**Energy Star** (angle, *energistelo*) estas la nomo de internacie agnoskita programo por energiŝparado.
Ĝi estis inicita de la usona *Environmental Protection Agency* (EPA) en 1992 por limigi la forcejan efikon. Ĝi ekzistas kiel markemblemo aŭ atestilo por produktoj, kiuj respekta la mediprotektajn normojn, kiel komputiloj aŭ lumigiloj. Ĝi povas esti agnoskita por industriaj konstruaĵoj, laborejoj aŭ hejmaj domoj: tiel en 2005, 2000 konstruaĵoj kaj 350.000 novaj domoj ricevis tiun atestilon en Usono.

## En Usono

Alia prezento de la atestilo *Energy Star*.
Ĉe interreto la programo *Energy Star* ebligas al konsumantoj trovi la plej efikajn aparatojn laŭ energia konsumo. Interalie troveblas:

* hejmaj elektraj aparatoj: fridujoj, lavmaŝinoj, telerlaviloj, mikroondiloj, ...
* komputilaj ekranoj
* komputiloj
* tekkomputiloj
* komputilaj sistemoj
* serviloj
* ludkonzoloj

## En Eŭropo

En 2001 la Eŭropa Komisiono subskribis konsenton kun Usono por favori la agnoskon de la normo en Eŭropo.
Novembre de la jaro 2009 la eŭropa komisiono kaj EPA validigis *Energy Star 5.0 display*, kiu rilatas al afiŝigiloj kaj ebligos ŝpari preskaŭ 9 TWh dum la vivodaŭro de produkto.

## Vidu ankaŭ

* Ekologia atesto

## Eksteraj ligiloj

* angle La usona Energy Star
* france La eŭropa Energy Star Arkivigite je 2011-01-13 per la retarkivo Wayback Machine
* france Prezento de la *Energy Star 5.0 display* fare de la eŭropa komisiono
* france Artikolo pri *Energy Star* ĉe GreenIT.fr
* france Artikolo pri *Energy Star* ĉe EcoInfo Arkivigite je 2010-05-26 per la retarkivo Wayback Machine
* france Artikolo pri *Energy Star* ĉe Ginjfo Arkivigite je 2010-03-27 per la retarkivo Wayback Machine
# Spider-Man (2002)

| *Spider-Man* |
| --- |
| **filmo** |
| Originala titolo
 | *Spider-Man* |
| Originala lingvo
 | angla lingvo
 |
| Kina aperdato
 | 3 maj. 2002, 5 maj. 2002, 17 maj. 2002, 16 maj. 2002, 10 maj. 2002, 23 jun. 2002, 6 jun. 2002, 12 jun. 2002
 |
| Ĝenro
 | sciencfikcia filmo, drama filmo, coming-of-age film, superheroa filmo, agfilmo
 |
| Kameraado
 | Don Burgess
 |
| Reĝisoro(j)
 | Sam Raimi
 |
| Produktisto(j)
 | Laura Ziskin • Ian Bryce
 |
| Scenaro
 | David Koepp • Scott Rosenberg • Alvin Sargent
 |
| Filmita en
 | Nov-Jorko • Los-Anĝeleso
 |
| Loko de rakonto
 | Nov-Jorko
 |
| Muziko de
 | Danny Elfman
 |
| Rolantoj
 | Tobey Maguire • Willem Dafoe • Kirsten Dunst • James Franco • Cliff Robertson • Rosemary Harris • J. K. Simmons • Elizabeth Banks • Joe Manganiello • Bill Nunn • Ted Raimi • Gerry Becker • Ron Perkins • Randy Savage • Macy Gray • Bruce Campbell • Lucy Lawless • Stan Lee • Octavia Spencer • Lucy Liu • Michael Papajohn • Robert Kerman • Sara Ramirez • Scott L. Schwartz • Stanley Anderson • Jack Betts • Scott Spiegel • Jesse Heiman • Andray Johnson • Jayce Bartok • Tim de Zarn • Evan Arnold • Larry Joshua • Peter Appel
 |
| Produktinta firmao
 | Columbia Pictures  Marvel Entertainment
 |
| IMDb
 |
|  |

Spider-Man filmita en la jaro 2002 estas filmo de reĝisoro Sam Raimi.

La filmo kronikas la originan rakonton kaj fruan superheroan karieron de Spider-Man. Mordita de genetike ŝanĝita araneo, forpelita adoleskanto Peter Parker evoluigas arane-similajn superhomajn kapablojn kaj adoptas kufovestitan identecon por batali krimon kaj maljuston en Novjorko, alfrontante la sinistran Green Goblin (Willem Dafoe) en la procezo.

## Referencoj
# Monda Financa Centro en Ŝanhajo

| Monda Financa Centro en Ŝanhajo
 |
| --- |
|  |
| **nubskrapulo  vidindaĵo**  |
| Bazaj datoj
 |
| Konstrustilo
 | novfuturismo vd |
| Arkitekto
 | Kohn Pedersen Fox vd |
| Estiĝo
 | 2008
 |
| Malfermo
 | 28-a de aŭgusto 2008
 |
| Areo
 | 381 600 m² |
| Lando
 | Ĉinio   vd |
| Situo
 | Pudong
 |
| Adreso
 | 100 Century Avenue, Pudong, Shanghai, China |
| Situanta sur
 | Century Avenue |
| Situo
 |
| **Geografia situo** | 31° 14′ 12″ N, 121° 30′ 10″ O (mapo)31.236666666667121.50277777778 [+] |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Geografia lokigo sur la mapo : Ŝanhajo

|  |  |
| --- | --- |
| Monda Financa Centro en Ŝanhajo (Ŝanhajo)DEC

|  |
| --- |
|   |

 |

Geografia lokigo sur la mapo : Centra Ŝanhajo

|  |  |
| --- | --- |
| Monda Financa Centro en Ŝanhajo (Centra Ŝanhajo)DEC

|  |
| --- |
|   |

 |

* Monda Financa Centro en Ŝanhajo (Ŝanhajo)
* Monda Financa Centro en Ŝanhajo (Centra Ŝanhajo)
 |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMapMonda Financa Centro en Ŝanhajo
 |
| **Posedata de** | Shanghai World Financial Center Co. vd |
|

| [Montri]  Premioj |
| --- |
|  | • Emporis Skyscraper Award in Bronze vd |

 |
| Retejo
 |
 |
|  |

La **Monda Financa Centro en Ŝanhajo** (en simpligita ĉina skribo :**上海 环球 金融 中心**) estas nubskrapulo situanta en la distrikto Pudong de Ŝanhajo en la Ĉina Popola Respubliko. La alteco de la konstruaĵo estas proksimume 492 metroj, kaj ĝi havas 101 etaĝojn. Ĝi enhavas oficejojn kaj hotelon de la Hyatt hotela ĉeno. Kiam inaŭgurite je 2008 ĝi estis la dua plej alta en la mondo kaj la plej alta turo en Ĉinio. En 2014 ĝi iĝis la dua plej alta konstruaĵo en Ĉinio post la Ŝanhaja Turo.

Konstruado de la turo komenciĝis en 1997 kun la intenco kroni ĝin kiel la plej alta en la mondo, je altitudo de 460 metroj, sed ĝi estis ĉesigita kelkajn monatojn poste pro la financa krizo en Azio kiu erupciis tiun jaron. Konstrulaboro estis rekomencita en 2003 ĝisdatigante la altecon de la konstruaĵo ĝis 492 metroj por venki Taipei 101, sed nur mezurante la tegmentalton de la konstruaĵo, ĉar la ornamo sur la pinto de Tajpeo 101 metis ĝian altecon je 509 metroj. Laŭ la malplej akceptita mezurado, kiu konsideras nur la altecon de la tegmento kaj ne arkitekturajn ornamojn, en 2008 la Monda Financa Centro en Ŝanhajo fariĝis la plej alta konstruaĵo en la mondo. En januaro 2010 la konstruaĵo perdis tiun titolon kiam Burĝ Ĥalifa estis inaŭgurita.

La konstruaĵo enhavas la Ŝanhajan Hyatt Park Hotelon, kiu fariĝis la plej alta hotelo en la mondo anstataŭe de la Grand Hyatt Ŝanhajo situanta en la proksima Jin Mao turo.

## Eksteraj ligiloj

 **Monda Financa Centro en Ŝanhajo** en Vikimedia Komunejo
# Hotelo Ryugyong

| Hotelo Ryugyong
 |
| --- |
| 류경호텔 |
|   |
| **nubskrapulo  hotelo  diversuza zono**  |
| Bazaj datoj
 |
| Konstrustilo
 | novfuturismo vd |
| Arkitekto
 | Baikdoosan Architects & Engineers vd |
| Areo
 | 360 000 m² |
| Lando
 | Nord-Koreio   vd |
| Situo
 | Pjongjango
 |
| Situo
 |
| **Geografia situo** | 39° 2′ 12″ N, 125° 43′ 51″ O (mapo)39.036666666667125.73083333333 [+] |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Geografia lokigo sur la mapo : Pjongjango

|  |  |
| --- | --- |
| Hotelo Ryugyong (Pjongjango)DEC

|  |
| --- |
|   |

 |

Geografia lokigo sur la mapo : Centra Pjongjango

|  |  |
| --- | --- |
| Hotelo Ryugyong (Centra Pjongjango)DEC

|  |
| --- |
|   |

 |

* Hotelo Ryugyong (Pjongjango)
* Hotelo Ryugyong (Centra Pjongjango)
 |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMapHotelo Ryugyong
 |
|  |

**Hotel Ryugyong** (koree 류경호텔, ankaŭ **Ryu-Gyong-Hotelo** aŭ **Yu-Kyung-Hotelo** aŭ **Konstruaĵo 105**) estas nefinkonstruita hotelo en Sojang-dong, en distrikto Potong-gang de Pjongjango, ĉefurbo de Nord-Koreio. La hotelo estis nomita per la eksa nomo de Pjongjango: Ryugyong [rjugjong] (ĉefurbo de salikoj).

Oni ekkonstruis la hotelon en 1987, planante ĝin fini antaŭ la 13-a Internacia festivalo de junularo kaj studentoj (1989). Tamen, por tio ne sufiĉis resursoj, kaj en 1992 konstruado estis tute ĉesigita pro la severa ekonomia krizo ligita kun la kolapso de la socialisma sistemo en plejparto de la socialisma landaro.

La alteco de la konstruaĵo estas 330 m, estas en ĝi 105 etaĝoj. En la supra parto devis esti rotacianta restoracio. Registaro de Nord-Koreio serĉas eksterlandajn investojn por iel finfari la konstruadon.
# Broklina Ponto

| Broklina Ponto
 |
| --- |
|  |
| pendoponto • stajponto • multi-level bridge • ŝtala ponto • vojponto • fervoja ponto • vidindaĵo
 |
|  |
| Situo
 |
| Koordinatoj
 | 40° 42′ 20″ N, 73° 59′ 47″ U (mapo)40.705666666667-73.996333333333 |
| Mapo
 |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Geografia lokigo sur la mapo : Novjorko

|  |  |
| --- | --- |
| **Broklina Ponto** (Novjorko)DEC

|  |
| --- |
| **Broklina Ponto**  |

 |

Geografia lokigo sur la mapo : Manhatano

|  |  |
| --- | --- |
| **Broklina Ponto** (Manhatano)DEC

|  |
| --- |
| **Broklina Ponto**  |

 |

* Broklina Ponto (Novjorko)
* Broklina Ponto (Manhatano)
 |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMapBroklina Ponto
 |
|  |

Broklina Ponto
La **Broklina Ponto** aŭ **Bruklina Ponto** estas unu el la plej malnovaj pendopontoj en Usono. Finkonstruita en 1883, ĝi konektas la novjorkajn kvartalojn de Manhatano kaj Broklino trapasante la riveron East. Pro ĉefa longo de 486.3 m, ĝi estis la plej longa pendoponto de la mondo je sia malfermo ĝis 1903, kaj la unua ŝtalkabla pendoponto.

La konstruado daŭris 30 jarojn kaj okazigis diversajn akcidentojn ne nur al laboristoj sed ankaŭ al la inĝenieroj kiuj estris la projekton (sinsekve patro kaj filo) nome Roebling.

Menciindas historia okazaĵo, kiam la 17an de majo 1884 la fama elefanto Jumbo sekvita de aliaj 21 elefantoj de la cirka entreprenisto Barnum laŭiris la Broklinan Ponton por pruvi, ke ĝi estas sekura post 12 personoj mortis dum homamasa paniko timante falon unu jaron antaŭe.

## Notoj

## Bibliografio

* Cadbury, Deborah. (2004), *Dreams of Iron and Steel*. New York: HarperCollins. ISBN 0-00-716307-X
* Haw, Richard. (2005). *The Brooklyn Bridge: A Cultural History*. New Brunswick: Rutgers University Press. ISBN 0-8135-3587-5
* Haw, Richard. (2008). *Art of the Brooklyn Bridge: A Visual History*. New York: Routledge. ISBN 0-415-95386-3
* McCullough, David. (1972). *The Great Bridge*. New York: Simon & Schuster. ISBN 0-671-21213-3
* Odlum, Catherine {1885}. *The Life and Times of Prof Robert Emmet Odlum*. Washington DC. gray & Clarkson
* Strogatz, Steven. (2003). *Sync: The Emerging Science of Spontaneous Order*. New York: Hyperion books. ISBN 0-7868-6844-9; ISBN 978-0-7868-6844-5 (cloth) [2a eld., Hyperion, 2004. ISBN 0-7868-8721-4; ISBN 978-0-7868-8721-7 (papero)]
* Strogartz, Steven, Daniel M. Abrams, Allan McRobie, Bruno Eckhardt, and Edward Ott. *et al.* (2005). "Theoretical mechanics: Crowd synchrony on the Millennium Bridge," *Nature,* Vol. 438, pp, 43–44.link to *Nature* articleMillennium Bridge opening day video illustrating "crowd synchrony" oscillations Arkivigite je 2009-06-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Trachtenberg, Alan. (1965). *Brooklyn Bridge: Fact and Symbol*. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0226811158 [2nd ed., 1979, ISBN 0-226-81115-8 (papero)]
# Muzeo George Eastman

| Muzeo George Eastman
 |
| --- |
|  |
| filma arkivo fota arkivo muzeo photography museum (en)  kina muzeo neprofitcela organizaĵo  |
| **Lando** | Usono vd |
| **Situo** | Roĉestro
 |
| **Adreso** | 900 East Avenue |
| **Arkitekto(j)** | J. Foster Warner vd |
| **Estiĝo** | 1947
 |
| **Malfermo** | 1949
 |
| **Direktoro** | Bruce Barnes
 |
| **Koordinatoj** | 43° 9′ 10″ N, 77° 34′ 49″ U (mapo)43.152777777778-77.580277777778 |
|

|  |
| --- |
| Muzeo George Eastman (New York)DEC |
| Situo de Muzeo George Eastman |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMapMuzeo George Eastman
 |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | Dryden Theatre (en)   vd |

 |
| **Retpaĝo** |
 |
|  |

La **Internacia Muzeo pri Fotografio kaj Filmo George Eastman House** (angle *International Museum of Photography and Film*) estas la plej malnova muzeo pri fotografio en la mondo kaj grava filmarkivo. Fondita en 1947 kaj malfermita en 1949, la muzeo situas sur majesta domo iam okupita de George Eastman, fondinto de la kompanio Eastman Kodak, de 1905 ĝis sia morto en 1932.

Ĝi malfermiĝis al la publiko en 1949 kaj situas en Roĉestro, Novjorkio, Usono.

La muzeo estas fama pro siaj kolektoj de fotoj kaj filmoj, estas gvidanto en la kampo de filmo kaj fotografia konservado, kaj trejnas arkivistojn kaj restaŭristojn el la tuta mondo.

Ĝi gastigas kolekton de 400 000 fotoj de pli ol 8 000 fotistoj kaj unu el la plej grandaj kolektoj de dagerotipoj kun ĉirkaŭ 3 500. Ĝi ankaŭ gastigas grandan parton de la heredaĵo de Alfred Stieglitz, donacita de lia vidvino kaj sumiĝanta al ĉirkaŭ 4 300 verkoj, same kiel grandan nombron da verkoj de Edward Steichen.

Preskaŭ ĉiuj gravaj fotistoj, kiuj aperis en la lastaj 50 jaroj, estas reprezentitaj. Inter la nuntempaj fotistoj estas Steve McCurry, Robert Frank, James Nachtwey, Sebastião Salgado kaj Manuel Rivera-Ortiz.

La bieno estis nomumita Nacia Historia Orientilo en 1996.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Muzeo George Eastman** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

* Georgo Eastman Muzeo Google Arta & Kulturo
# La Okangulo

| La Okangulo
 |
| --- |
|  |
| **ekshospitalo  malsanulejo**  |
| Bazaj datoj
 |
| Arkitekto
 | Alexander Jackson Davis vd |
| Lando
 | Usono   vd |
| Situo
 | Manhatano
 |
| Situo
 |
| **Geografia situo** | 40° 46′ 8″ N, 73° 56′ 38″ U (mapo)40.769006-73.943925 |
|

|  |
| --- |
| La Okangulo (Novjorko)DEC |
| Situo de La Okangulo |

 |
|
La Okangulo
 |
| Retejo
 |
 |
|  |

La Okangulo
**La Okangulo** estas okangula konstruaĵo sur Insulo Roosevelt en la usona urbo Novjorko. Ĝi estis desegnita kiel parto de la Novjorka Azilo por Frenezuloj, kaj ĝia konstruado finiĝis en la jaro 1834. La blu-grizaj ŝtonoj, kiuj formas la tegmenton de la Okangulo, estis minitaj sur la insulo mem. Poste, la konstruaĵo fariĝis parto de la Metropola Malsanulejo en la jaro 1891. La Okangulon, kiel parto de tiu malsanulejo, oni fermis en 1955; la konstruaĵo tiam fariĝis abandonita. Post du fajroj kaj multe da kadukiĝo, la Okangulo estis novigita, kaj remalfermiĝis en 2006 kiel parto de apartamentaro.
# Pezo

Pezoforto aganta sur maso de 1 kg
La **pezo** aŭ **pezoforto** estas la forto rezultanta de la gravita altiro. La SI-unuo de la pezo estas la neŭtono (N).

La pezo de objekto kalkuliĝas kiel produto de la maso **m** kaj la gravita akcelo **g**. Ĉar la gravito sur ĉiu loko sur la Tero estas pli-malpli konstanta, tial la maso de korpo en la ĉiutaga parolo multfoje estas nomata pezo.

La SI-sistemo, enkondukita en 1960, anstataŭigis la malnovan forto-unuon kilopondo (kp) per la nova neŭtono (1 kp = 9,806 N).

La gravito sur la Luno estas pli malgranda ol sur la Tero. Tio signifas, ke korpo, kiu estas mezurata sur la Tero, havas la saman mason sur la Luno, sed la pezoforto aganta sur ĝi estas malpli granda.

La gravito varias iomete sur la tersurfaco, je ĉirkaŭ 0,5% (ĉe ekvatoro meze de la Tero estas **g**=9,7803 m/s2, ĉe la polusoj **g**=9,8322 m/s2, kaj al tio aldoniĝas la vertikalgradiento de -3,05x10−3 m/s2 je radiusa km. Fakte, ne estas granda diferenco; ekzemple se homo pezas 80 kp-jn en iu loko, la diferenco (0,5%) estos nur ĝis 0,4 kgf, kiu estas vere nerimarkinda diferenco sur pesilo.

## Vidu ankaŭ

* Specifa pezo
* Filmo 21 gramoj

## Proverbo

Ekzistas pluraj (6) proverboj pri pezo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Malgranda pezo, sed granda prezo.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Sur ĉeval' de najbaro la ŝarĝo ne pezas.* **”** |

 |

## Referencoj
# Skizoafektiva perturbo

| Skizoafektiva perturbo
 |
| --- |
| malsano • psika malsano
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Portalo pri Medicino |

 |
|  |

**Skizoafektiva perturbo** estas mensa malsano karakterizata per malnormaj pensprocezoj kaj malreguligataj emocioj. La diagnozo fariĝas kiam la suferanto havas kvalitojn kaj de skizofrenio, kaj de humora perturbo- aŭ dupolusa obstrukco aŭ deprimo- sed ne ĝuste plenumas la kriteriojn por unu aŭ la alia sola. La dupolusa tipo estas distingata per simptomoj de manio, hipomanio aŭ miksita epizodo; la deprima tipo nur per simptomoj de deprimo. Komunaj simptomoj de la perturbo inkluzivas halucinaĵojn, paranojajn iluziojn kaj malordigitajn parolon kaj pensadon. La komenciĝo de simptomoj ofte okazas en juna plenkreskuleco, nun kun malcerta viva komuneco (ĉar la perturbo redefiniĝis), sed DSM-IV komuneco estis malpli ol 1 elcento de la loĝantaro, en la rango de 0.5 ĝis 0.8 elcento. Diagnozo baziĝas laŭ vidata konduto kaj la raportitaj spertoj de la suferanto.

Genetiko, neŭrobiologio, frua kaj aktuala medioj, kondutaj, sociaj kaj spertaj komponantoj ŝajnas esti gravaj kontribuaj faktoroj; iuj distraj aŭ preskribataj drogoj povas kaŭzi aŭ malplibonigi simptomojn. Ankoraŭ neniu unuopa, izolita kaŭzo troviĝis, sed vasta evidenteco ekzistas por malnormeco en la metabolo de tetrahidrobiopterino, dopamino kaj glutamato en personoj kun skizofrenio, psikozaj perturboj de humoro kaj skizoafektiva perturbo. En personoj kun skizoafektiva perturbo ofte kune okazas aliaj malsanoj, kiel angoro kaj droga misuzo. Sociaj problemoj kiel longdaŭra senlaboreco, malriĉeco kaj senhejmeco estas komunaj. La averaĝa vivdaŭro de personoj kun ĉi tiu perturbo estas malpli longa ol tiu, por personoj sen ĝi, pro pli grandaj problemoj de fizika sano kiel malnomada vivstilo kaj pli granda ofteco de sinmortigo.
# Abstina sindromo

**Abstina sindromo** estas aro de simptomoj, kiuj okazas pro la tuja malkontinuo aŭ malpliigo de konsumado de medikamentoj aŭ distraj drogoj.

Por ke la simptomoj de abstina sindromo okazu, oni unue devas esti evoluiginta formon de droga dependeco. Tio ĉi povas manifesti kiel fizika dependeco, psikologia dependeco aŭ ambaŭ. Droga dependeco evoluas el daŭra konsumo de unu aŭ pliaj drogoj. Dependeco ekestas laŭ dozo-dependa maniero kaj produktas abstinajn simptomojn, kiuj varias laŭ la tipo de drogo konsumata.

Ekzemple, longedaŭra uzo de kontraŭdeprima medikamento probable kaŭzos vaste malsaman reakcion kiam oni ekabstinas ol ekabstino de opioido, kiel heroino. Abstinaj simptomoj de opioidoj inkludas anksion, ŝvitadon, vomadon kaj lakson. Alkoholaj abstinaj simptomoj inkludas inciteblon, fatigon, skuadon, ŝvitadon kaj naŭzon. Abstino de nikotino povas kaŭzi inciteblon, fatigon, insomnion, kapdoloron kaj koncentriĝan malfacilecon. Multaj preskrib-bezonaj kaj laŭleĝaj nepreskrib-bezonaj drogoj ankaŭ povas kaŭzi abstinajn simptomojn kiam individuoj ĉesas konsumi ilin, eĉ se ili estis uzataj nur laŭ instruoj de kuracisto.

Ankaŭ la maniero administri la drogon, ĉu envejna, enmuskola, buŝa aŭ alia, povas roli en la determino de la severeco de abstinaj simptomoj. Ankaŭ estas apartaj fazoj de abstina sindromo; ĝenerale, oni komencos senti sin malbona, progresos al sento pli malbona, atingos kulminon kaj tiam la simptomoj komencos malaperi. Tamen, abstino de certaj drogoj (barbituratoj, benzodiazepinoj, alkoholo, glukokortikoidoj) povas esti mortiga. Kvankam opioida abstina sindromo estas malofte mortiga al la uzanto, ĝi (kaj abstino de kelkaj aliaj drogoj) povas kaŭzi aborton, pro feta abstina sindromo.

La simptomoj de abstina sindromo povas esti eĉ pli seriozaj kiam la drogo kovris longedaŭran nutromankon, malsanon, kronikan doloron, infektojn (oftajn en intravejna droga uzo) aŭ dormomankon, kondiĉoj, kiujn misuzantoj de drogoj ofte suferas kiel duarangajn rezultojn de la droguzo. Kiam la drogo estas forigita, ĉi tiuj kondiĉoj povas reaperi kaj esti konfuzitaj kun abstinaj simptomoj.

## Referencoj
# Project MKUltra

| Project MKUltra
 |
| --- |
|  |
| **esplorprogramo sekreta operaco torturo politika misuzo de psikiatrio krimoj kontraŭ la homeco human rights abuse (en)  ŝtata terorismo eksperimentado sur homoj nigra operaco**  |
| Komenco
 | 13-a de aprilo 1953 vd |
| Fino
 | 10-a de julio 1972 vd |
| Antaŭe
 | Project ARTICHOKE vd |
| Lando*j* | Usono vd |
|  |

**Project MKUltra** estis la kodnomo de kontraŭleĝa usona programo kiu faris homo-eksperimentadon, administrata de la Central Intelligence Agency. La celo de la eksperimentoj estis eltrovi kaj produkti drogojn kaj procedojn por uzo en pridemando kaj torturo, por malfortigi la suspektaton kaj devigi konfeson per cerbolavado.

Projekto MKUltra uzis diversajn manierojn por manipuli la mensstaton kaj la funkciadon de la cerbo. Kelkaj manieroj por fari ĉi tion estis kaŝe doni drogojn (aparte, LSD) kaj aliajn ĥemiaĵojn, hipnotiko, senigo de la sensoj, izolado, kaj torturo.

La projekto komenciĝis en 1953 kaj ĉesis en 1973.
# Kratomo

| Kiel legi la taksonomion**Kratomo** |
| --- |
|  |
|  *Mitragyna speciosa* |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regno:
 | Plantoj  |
| Ordo:
 | Gentianales  |
| Familio:
 | Rubiaceae  |
| Genro:
 | Mitragyna  |
| Specio:
 | M. speciosa  |

 |
| Aliaj Vikimediaj projektoj
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj
 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kratomo
 |

 |
|  |

La **kratomo** (*Mitragyna speciosa*) estas tropika ĉiamverda arbo en la kafofamilio denaska en Sudorienta Azio. Kratomo estas indiĝena de Tajlando, Indonezio, Malajzio, Mianmaro, kaj Papuo-Nov-Gvineo, kie ĝi estis uzata en tradiciaj medikamentoj ekde almenaŭ la 19a jarcento. Kratomo havas opioidajn ecojn kaj iujn stimulil-similajn efikojn.

## Uzoj

En kulturoj, kie kreskas la planto, kratomo estis uzata en tradicia medicino. La folioj estas maĉitaj por malpezigi muskoloskeletan doloron kaj pliigi energion, apetiton, kaj seksan deziron laŭ manieroj similaj al ĉato kaj kokao
# Kanabejo

**Kanabejo** estas speciala vendejo por mendi kaj konsumi kanabon. En la nederlanda tiuj vendejoj nomiĝas *coffeeshops* laŭ la angla vorto por kafejoj, sed ĉi tio estas misnomo pro tio, ke kafo ne multe konsumatas en kanabejoj.

## Laŭleĝaj kanabejoj

En Nederlando kanabejoj laŭleĝe ekzistas, kaj Amsterdamo estas ofta vojaĝejo por turistoj kiuj volas laŭleĝe konsumi kanabon. En la memrega komunumo Kristianio en Kopenhago, kanabejoj ankaŭ ekzistas laŭleĝe (el la leĝa vidpunkto de la memrega komunumo, ne el la leĝa vidpunkto de Danujo, kiu daŭre postulas tiun teritorion por si).

Laŭleĝaj kanabejoj ofte havas menuon de ofertataj tipoj de mariĥuano, haŝiŝo kaj Spackukoj.

## Kontraŭleĝaj kanabejoj

En Kanado, kie kanabo estas malpermesata, iuj urboj (ekzemple Toronto) ankoraŭ enhavas kanabejojn. Kelkaj Usonaj urboj leĝis, ke la efikigado je kanabaj leĝoj estu "la lasta prioritato" por policistoj, do foje kanabejoj ekzistas en tiuj urboj.

## Referencoj