# Epoko de Jamato

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Jamato.
 |

|
Historio de Japanio

 |
| --- |
| * Prahistoria Japanio  35.000– 538 a.K.
	+ Japania paleolitiko  35.000–10.000 a.K.
	+ Ĵomon-epoko  10.000–300 a.K.
	+ Jajoi-epoko  300 a.K.–250 p.K.
	+ Kofun-epoko (parto de Jamato)  250–538
* Antikva Japanio
	+ Asuka-epoko (parto de Jamato)  538–710
	+ Nara-epoko  710–794
	+ Heian-epoko  794–1185
* Ĉusej
	+ Kamakuro-epoko  1185–1333
	+ Muromaĉi-epoko 1336–1573
	+ Sengoku-epoko
* Kinsej
	+ Azuĉi-momojama-epoko  1568–1603
	+ Edo-epoko  1603–1868
* Nuntempaj epokoj
	+ Meiĵi-epoko  1868–1912
	+ Taiŝo-epoko  1912–1926
	+ Ŝoŭa-epoko  1926–1989
* Gendaj
	+ Heisei-epoko  1989–2019
	+ Reiva-epoko  2019–nuntempo
 |
| * Glosaro
	+ Japana Imperio
	+ Japania mono
 |

**Jamato-epoko** ([jamato zidai] japane: 大和時代) - la lasta praskriba kaj la unua fruskriba epoko en la historio de Japanio (250 (300 - 710). Ĝi estas nomita laŭ nomo de reĝino Jamato, kiu naskiĝis en la regiono de Nara post la falo de Jamatai (fino de la 3-a - komenco de la 4-a jarcento). Dum la 5-a kaj 6-a jarcento tiu strukturo hierarkiiĝis laŭ la klanoj (氏, *uji*) sub la gvido de hereda estro. La klanoj estas dividitaj laŭ la profesioj. La ŝtato de *Jamato* sterniĝas sekve sur la tuta Japanio, escepte de la norda parto kie troviĝas la Ajnuoj.

Oni nomas tiun epokon ankaŭ *erao Kofun*. La *kofun* estas funebraj montetoj tipaj de la epoko, kiuj estas la ĉefaj informofontoj de tiu epoko.

Dum tiu epoko disvolviĝas en Japanio la skribo kaj la budhismo, venintaj el Ĉinio (tra Koreio). Ankaŭ la ĉinaj teknikoj estas transprenitaj. La klanoj estis disdividitaj inter la budhanoj ligitaj al Koreio (ekzemple la klano Soga) kaj la tradiciemaj ŝintoistoj kiel la klanoj Otomo kaj Mononobe. Ekde la regno de la imperiestrino Suiko kaj de ŝia reganto, la princo Ujamado, (lia postmorta nomo estas Shōtoku) la budhismo estas kuraĝigita por iĝi ŝtata religio. En la jaro 604, Ujamado verkas konstitucion de 17 punktoj, kiu prezentiĝas kiel filozofio de la maniero regi (kiel la pensoj konfuceaj). Laŭ tiu teksto, la kortumo estas disdividita je 12 rangoj, grupitaj duope, unu malalta kaj alia alta, kiu respondas al ses virtoj bazaj. La virto (*toku*), la bonfaro (*nin*), la etiketo (*rei*), la rekteco (*shin*), l'egaleco (*gi*) kaj la saĝeco (*chi*). La rangoj de kortanoj havas siajn vestaĵojn kaj kolorojn proprajn laŭ la grado de proksimeco kun la suvereno. Ekzistas eĉ ankaŭ hierarkisistemo bazita je indeco kaj ne nur je fileco.

Tio estas la komenco de vera ŝtato. Je la morto de Shōtoku, la klano Soga mortigas lian familion kaj regas ĝis 645, kiam ĝia ĉefo mortas kaj lasas la povon al klanestro Nakatomi.

En ĉinaj tekstoj de la dinastio Wei troviĝas la vorto 邪馬台国, kiu legiĝas lando de *jamatai* en la nuna japana kaj lando de *xiematai* en la ĉina (mandarena). Temas fakte pri la sama vorto kiel *jamato*. Fakte, en la arkaika ĉina lingvo la lasta silabo de tiu vorto estis prononcata **\tə. Oni scias, ke la fonemo /o/ de la moderna japana estis prononcata **\ə en la malnova japana: la moderna prononcado *jamato* devenas do de la pra-japana **\jamatə.

La evoluoj fonetikaj malsamaj de la japana kaj de la ĉina ŝajnigas do, ke temas pri du vortoj, kvankam temas nur pri simpla transskribo.

---

Eblas dividi la *jamato*-epokon je du subepokoj, surbaze de la alveno de la budhismo:

* La Kofun-epoko (250–538)
* La Asuka-epoko (538–710)

## Vidu ankaŭ

* Historio de Japanio