Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Norda Insulo (Nov-Zelando)

| Norda Insulo
 |
| --- |
|  Norda insulo |
| **insulo** |
| **Akvejo** | Sudpacifiko
 |
| **Geografia situo** | 38° 24′ S, 175° 43′ O (mapo)-38.395833333333175.712222222222797 f1 |
|

|  |
| --- |
| Norda Insulo (Nov-Zelando)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap

 |
| **Areo** | 113 729 km2dep1 w3f4 |
| **Plej alta loko** | Ruapehu 2 797 mf5 |
| Loĝantaro
 | 3 328 700
 |
| **Ĉefa loko** | Auckland
 |
|  |

La **Norda Insulo** estas la dua plej granda insulo de Novzelando, post la Suda Insulo. Ĝi havas areon de 113 729 km² kaj estas la 14a plej granda insulo en la mondo.

Sur la insulo situas la plej granda urbo de Nov-Zelando, Auckland, la ĉefurbo Wellington kaj pluraj aliaj gravaj urboj. Sur ĝi vivas ĉirkaŭ 76 % de la nov-zelanda loĝantaro.

Laŭ la mitologio de la maorioj la du insuloj ekestis en la epoko de duondio *Māui*. Li veturis per kanuo kun siaj fratoj, kaj tiuj kaptis grandan fiŝon, sed ne sukcesis elakvigi ĝin. Tiu fiŝo iĝis la Norda Insulo, la kanuo la Suda Insulo. La montoj kaj valoj sur la Norda Insulo ekestis per la batoj, kiujn la fratoj donis al la fiŝo. La maorioj nomas la insulon *Te Ika-a-Māui*, "fiŝo de Māui".

## Regionoj de la Norda Insulo

Sur la Norda Insulo kaj najbaraj insuletoj troviĝas naŭ administraj regionoj:

* Northland
* Auckland
* Bay of Plenty (Golfo de abundeco)
* Gisborne
* Waikato
* Taranaki
* Manawatu-Wanganui
* Hawke's Bay
* Wellington

## Urboj de la Norda Insulo

* Auckland
* Cambridge
* Coromandel
* Foxton
* Gisborne
* Hamilton
* Huntly
* Kerikeri
* Matamata
* Masterton
* Napier-Hastingo
* New Plymouth
* Pahiatua
* Palmerston North
* Paraparaumu
* Raglan
* Rotorua
* Stratford
* Taupo
* Tauranga
* Velingtono

## Vidu ankaŭ

* Koromandela Duoninsulo

## Notoj

## Vidu ankaŭ

* Golfo Hauraki
* Koromandela Duoninsulo
# Regionoj de Nov-Zelando

**Regiono** estas la plej alta instanco de loka administracio en Nov-Zelando. Estas 16 regionoj en Nov-Zelando. Ell ili dekunu estas regataj de elektita regiona konsilantaro, dum kvin estas regataj de teritoriaj aŭtoritatoj (dua ŝtupo de loka administracio) kiuj plenumas ankaŭ la funkciojn de regiona konsilantaro kaj tiele estas konataj kiel unitaraj aŭtoritatoj. La Konsilantaro de la Ĉathamoj estas simila al unitara aŭtoritato, sed estas aŭtorigita laŭ sia propra ebliga leĝaro.

## Listo de regionoj

|
Eraro: nevalida titolo en ligilo ĉe linio 4
 |  | Regiono
 | Konsilantaro tipo
 | Konsilsidejo
 | Insulo
 | Area (km²)
 | Populacio
 | Kodo ISO 3166-2
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Nordlando | regiona konsilantaro | Whangarei | Norda | 13,941 | 158,700 | `NZ-NTL` |
| 2 | Aŭklando (1) | urbregiona konsilantaro | Aŭklando | Norda | 5,600 | 1,529,300 | `NZ-AUK` |
| 3 | Waikato | regiona konsilantaro | Hamilton | Norda | 25,598 | 418,500 | `NZ-WKO` |
| 4 | Bay of Plenty | regiona konsilantaro | Whakatane | Norda | 12,447 | 278,100 | `NZ-BOP` |
| 5 | Gisborne (1) | distrikta konsilantaro | Gisborne | Norda | 8,351 | 46,700 | `NZ-GIS` |
| 6 | Hawke's Bay | regiona konsilantaro | Napier | Norda | 14,164 | 155,000 | `NZ-HKB` |
| 7 | Taranakio | regiona konsilantaro | Stratford | Norda | 7,273 | 110,500 | `NZ-TKI` |
| 8 | Manawatu-Whanganui | regiona konsilantaro | Norda Palmerston | Norda | 22,215 | 232,700 | `NZ-MWT` |
| 9 | Velingtonio | regiona konsilantaro | Velintono | Norda | 8,124 | 492,500 | `NZ-WGN` |
| 10 | Tasmano (1) | distrikta konsilantaro | Richmond | Suda | 9,786 | 48,600 | `NZ-TAS` |
| 11 | Nelson (1) | urbregiona konsilantaro | Nelson | Suda | 445 | 46,800 | `NZ-NSN` |
| 12 | Marlborough (1) | distrikta konsilantaro | Blenheim | Suda | 12,484 | 45,900 | `NZ-MBH` |
| 13 | Okcidenta Marbordo | regiona konsilantaro | Greymouth | Suda | 23,336 | 32,700 | `NZ-WTC` |
| 14 | Kanterburio | regiona konsilantaro | Kristkirko | Suda | 45,346 | 566,000 | `NZ-CAN` |
| 15 | Otago | regiona konsilantaro | Dunedin | Suda | 31,990 | 213,200 | `NZ-OTA` |
| 16 | Sudlando | regiona konsilantaro | Invercargill | Suda | 34,347 | 94,800 | `NZ-STL` |
| (1) Tiuj regionoj havas *unitaran aŭtoritatojn*. |

## Notoj

## Eksteraj ligiloj

* Regional Councils of New Zealand ĉe *Department of Internal Affairs*
# Aŭklanda Regiono

| Aŭklanda Regiono |
| --- |
| Regiono |
|  |
| regiono de Novzelando, geografia lokigo [+] |
|

---

 |
| Lando | Novzelando |
|

---

 |
| Supermara alteco | 15 m [+] |
| Ĉefurbo | [[]] |
|  - koordinatoj | 37° S, 175° O (mapo)-36.9174.78333333333 |
| Akvokolektejo | 4 894 km² (489 400 ha) [+] |
| Areo | 4 894 km² (489 400 ha) [+] |
|

---

 |
| Loĝantaro | 1 816 000 [+] (30-a de junio 2025) |
| Denseco | 371,07 loĝ./km² [+] [+] |
|

---

 |
| Horzono | UTC+12:00 [+] |
| Poŝtkodo | 0600–2699 [+] |
| ISO 3166-2 | NZ-AUK |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Aŭklanda Regiono (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Aŭklanda Regiono (Nov-Zelando)DEC |

 |
|

---

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Aŭklanda Regiono |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Auckland Region** [+] |
|  |

La **Aŭklanda Regiono** (maorie *Tāmaki Makaurau*) estas unu el la 16 novzelandaj regionoj, nomita laŭ la ĉefurbo Aŭklando, kiu estas la plej granda urba areo de Novzelando. La regiono enhavas la urban regionon de Aŭklando, pli malgrandajn urbojn kaj antaŭurbojn, kamparan areon, kaj la insulojn de la Golfo Hauraki. Enhavante 33% de la tutlandaj loĝantoj, ĝi havas la plej grandajn loĝantaron kaj ekonomion en la lando, sed la dua plej malgrandan tersurfacon.

Je la 1-a de novembro 2010, la Aŭklanda Regiono iĝis Unueca Aŭtoritato, administrita per la Aŭklanda Konsilio, anstataŭigante la ĝis tiamajn regionan konsilion kaj sep lokajn konsiliojn.

## Geografio

Verkolora bildo de la aŭklanda regiono, montrante Auckland kiel bruna areo maldekstren kaj la Golfo Hauraki dekstren.
Situas en la Norda Insulo, la regiono etendiĝas norde el la buŝo de la Golfo Kaipara, trans suda parto de la Duoninsulo Nordlanda, preter la Montoĉeno Waitakere kaj la Aŭklanda Istmo, kaj trans la malalta tero ĉirkau la golfo Manukau. Finas la regiono proksime al la buŝo da la rivero Waikato. Norde, ĝi estas regionlime kun la Regiono Nordlanda, kaj sude kun la Regiono Waikato. Ankaŭ enhavataj estas la insuloj de la Golfo Hauraki (tiuj insuloj nomiĝas: Browns, Granda Bariero, Kavaŭ, Malgranda Bariero, Motuihe, Motutapu, Pakatoa, Pakihi, Ponui, Rakino, Rangitoto, Rotoroa, Tarahiki, Tiritiri Matangi, Waiheke, Whanganui kaj la Insuloj Motukawao-j).

Historie, la Montaro Hunua kaj la apuda marbordo de la Marbranĉo Thames estis konsideritaj kiel parto de Aŭklando, sed translokiĝis al la najbara Regiono Waikato je la komenco de la unueca aŭtoritato en 2010.

Tersurface, krome de la Regiono Nelson, ĝi estas malpli granda ol la aliaj 15 regionoj kaj unuecaj aŭtoritatoj. La plej alta loko en la regiono estas la 722 metraj pinto de Monto Hauturu, sur Insulo Malgranda Bariero.

## Notoj
# Listo de nov-zelandaj esperantistoj

Jen **listo de esperantistoj de Novzelando**:

* Rita Aagaard
* G. Aldridge
* Erwin Gerhard Bernfeld
* Clifford H. Brown
* Patricia De Cleene
* Ernest Ralph Dearnley
* Lewis Edmund Dust
* George Gordon
* Robert Harding
* W.F. Harris
* Nelson Hill
* Sylvia Hill
* Johano Lowe King
* William H. King
* Desmond J. Langman
* Vernon Joseph Leck
* Ellen Lymburn
* József Major
* Eva Major
* Walter Thomas May
* David MacGill
* D. J. Munro
* Eileen F. Olsen
* Georgo Leo Pivac
* Bertram Potts
* Mateo Jack Ravelich
* Ross G. Robbins
* Philip SUNDE
* Francis Alfred Tocker
* Lila Wiltshire
* Arturo Wiltshire
* Jeannie Wilson
* J. Whtte

## Vidu ankaŭ

* Ĝermolisto de novzelandaj esperantistoj
# The New Zealand Herald

|  |
| --- |
| The New Zealand Herald |
|  |
| **gazeto** |
| Speco
 | taggazeto kun aldonaj semajnaj eldonoj sabate kaj dimanĉe
 |
|

---

 |
| Establodato
 | 13-a de novembro 1863
 |
| Politiko/ Ideologio
 |
liberalismo

 |
| Posedata de
 | New Zealand Media and Entertainment • Wilson & Horton vd |
|

---

 |
| Retejo
 | Oficiala retejo |
|

| [Montri]  Premioj |
| --- |
|  | • Canon Media Awards Weekly Newspaper of the Year vd |

 |
|  |

la centra redakteja konstruaĵo en 2015
The New Zealand Herald - prononco laŭ sistemo IFA [ðˈə njˈuː zˈiːlənd hˈɛɹə͡ld] - estas nacia taggazeto en Nov-Zelando. Ĝi fondiĝis en Auckland [ˈɔːklənd] (Aŭklando, maorie *Tāmaki Makaurau* aŭ *Ākarana*), unu el la du plej grandaj urboj sur la Norda Insulo de Nov-Zelando, kaj havas sian centran redakcion tie. Gazetaj eldonoj aperas ekde la 13-a de novembro 1863 ĉiutage, kaj aldone semajnaj eldonoj vendiĝas sabate kaj dimanĉe. La eldonkvanto en 2014 estis mezume 148 700 vendataj ekzempleroj ĉiutage, kiujn legis mezume 487 000 legantoj ĉiutage. Per tiuj nombroj ĝi estas la senkonkurence plej granda gazeto de Nov-Zelando.

## Eksteraj rilatoj

* Oficiala retejo (angle)

noble, la gazeto havas apartan blazonon
# Brazila portugala

La **Brazila portugala** (en portugala *brasileiro*, aŭ *português do Brasil*) estas serio de dialektoj de la portugala lingvo uzita ĉefe en Brazilo. Ĝi estas parolata de proksimume la 200 milionoj da loĝantoj el Brazilo kaj de kelkaj milionoj da brazilaj elmigrintoj, ĉefe en Usono, Paragvajo, Japanio, Portugalio, kaj Argentino. La Brazila portugala havis sian propran disvolviĝon. Kiel rezulto, tiu varianto de la Portugala lingvo estas iome diferenca, ĉefe laŭ fonologio, el la varianto parolata en Portugalio kaj en aliaj portugal-parolantoj landoj (la dialektoj de aliaj landoj, parte pro la pli ĵusa fino de la portugala koloniismo en tiuj regionoj, havas pli proksiman konekton al nuntempa eŭropa portugala). Tiuj diferencoj estas kompareblaj al tiuj inter Usona angla kaj Brita angla aŭ inter la hispana de Hispanio (*castellano*, la "kastilia") kaj la hispana de Latinameriko.

## Vidu ankaŭ

* Listo de brazilaj kantistoj

## Notoj
# Partio por la Brazila Social-Demokratio

| **Partio por la Brazila Social-Demokratio** |
| --- |
| *Partido da Social-Democracia Brasileira* |
|  |
|  |
| **partio** |
| **Lando** |  Brazilo
 |
|  |
| **Estro** | Aécio Neves da Cunha
 |
|  |
| **Fondiĝo** | 1988
 |
| **Lingvo(j)** | portugala
 |
| **Ĉefa sidejo** | Braziljo
 |
|  |
| **Ideologio** | Socialdemokratio Parlamentismo
 |
|  |
|  |
| **Retejo** |
 |
|  |

**Partio por la Brazila Social-Demokratio** (Partido da Social-Democracia Brasileira en la portugala lingvo), estas politika partio de Brazilo, ankaŭ konata kiel **PSDB**. Komence de la jaro 2016 ĝi havis 10 senatanojn kaj 53 deputitojn.

De 1995 ĝis 2003 la partiano Fernando Henrique Cardoso estis la ŝtata prezidanto de Brazilo, do la partio en tiu periodo gvidis la ŝtatan politikon.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo Arkivigite je 2017-01-05 per la retarkivo Wayback Machine (portugale)
# Honora membro

**Honora membro** estas membro de klubo, asocio, organizaĵo aŭ institucio, kiu estis nomumita surbaze de siaj meritoj, kutime por laboro kaj/aŭ kontribuo al la evoluo de la koncerna komunumo.

Honoraj membroj estas kutime nomumitaj de la ĝenerala kunveno aŭ la estraro de la respektiva organizaĵo. La termino *"merito"* ampleksas certan gradon da varianco, ĉar tiuj meritoj povas rilati al la honorata organizaĵo aŭ al komuna idealo. La aljuĝo de honora membreco kiel honora titolo kutime estas firme ankrita en la statutoj de multaj asocioj.

Persono, kiu estis prezidanto de la organizaĵo, kutime ricevas la titolon honora prezidanto.

Homoj, kiuj antaŭe ne partoprenis en la organizo, ankaŭ povas esti akceptitaj kiel honoraj membroj de organizo, pro rekono de iliaj specialaj meritoj.

## Vidu ankaŭ

* Honoraj membroj de UEA
* Honoraj membroj de ĈEA
* Honoraj membroj de AIS
* Honoraj membroj de GEA
* honora civitaneco
# Roma Klubo

| Roma Klubo
 |
| --- |
|  |
| **neprofitcela organizaĵo internacia organizaĵo pensfabriko erudicia societo**  |
| Komenco
 | 7-a de aprilo 1968 vd |
| Lando*j* | Svislando vd |
| Sidejo
 | Vinterturo
 |
| **Agareo** |
global problem

 |
| **Fondinto*j | Aurelio Peccei vd |
| **Ĝenerala*j* Sekretario*j | Bertrand Schneider (mul)  (1971–1998)  vd |
| Estro
 | Mamphela Ramphele (ekde oktobro 2018)
 |
| **Lingvoj** |
angla lingvovd |
|

|   Premioj |
| --- |
|  | * (14-a de oktobro 1973)  Pacpremio de la germana librokomerco

vd |

 |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
|  |

La **Roma Klubo** aŭ **Klubo de Romo** estas nekomerca, nepolitika organizaĵo, kiu interŝanĝas ideojn pri diversaj ĝeneralaj internaciaj politikaj aferoj. La ĝenerala sekretariejo ĝis junio 2008 troviĝis en Hamburgo, Germanio, sed laŭ decido de la 26-a de septembro 2007 tiam translokigis al Vinterturo, Svisio.

La klubo estis fondita en 1968 laŭ ideo de la itala industriestro Aurelio Peccei, iama membro de la estraroj de Fiat kaj Olivetti kaj prezidanto de entreprena konsultejo, kaj de la skoto Alexander King, direktoro pri scienco, teknologio kaj edukado ĉe la pariza Organizaĵo pri Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo (OEKE), kiuj renkontiĝis en Romo dum prelego en la Nacia Akademio de Linkoj.

En 1972 la Roma Klubo eldonis sian raporton La limoj de kreskado pri la limigitaj stokoj de materialoj. Ĝi kaŭzis grandan diskuton, pripensadon kaj eĉ aktivecojn pri nia estonteco.

En 1973 la Roma Klubo honoriĝis per la Pacpremio de la germana librokomerco, kiel unua organizaĵo anstataŭ unuopa individuo.

Je la 7-a de majo 2012 la Klubo de Romo prezentis en Roterdamo la libron *A Global Forecast for de Next Forty Years* (Globala prognozo por la venontaj 40 jaroj). La libron verkis Jørgen Randers (1945), norvega scientisto kiu kunaŭtoris la libron de 1972.

## Prezidantoj kaj prezidintoj

* 1969-1984 Aurelio Peccei
* 1984-1990 Alexander King
* 1990-2000 Ricardo Díez-Hochleitner
* 2000-2006 princo Hassan bin Al Talal
* 2007–2012: Ashok Khosla, Eberhard von Koerber
* 2012–2018: Ernst Ulrich von Weizsäcker, Anders Wijkman
* ekde 2018: Mamphela Ramphele, Sandrine Dixson-Declève

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
# Itamar Franco

| **Itamar Franco** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Itamar Augusto Cautiero Franco**  |
| **Naskiĝo** | 28-an de junio 1930 (1930-06-28) en Atlantiko,  Brazilo |
| **Morto** | 2-an de aprilo 2011 (2011-04-02) (80-jaraĝa) en San-Paŭlo
 |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | leŭkemio  vd |
| **Tombo** | Contagem   vd |
| **Religio** | katolikismo vd |
| **Lingvoj** | portugala • brazilportugala vd |
| **Ŝtataneco** | Brazilo   vd |
| **Alma mater** | School of Engineering of Juiz de Fora (en)    vd |
| **Partio** | Kristana Laborista Partio  Liberal Party (en)   Partio de la Brazila Demokrata Movado  Civitaneco  Brazila Laborista Partio   vd |
|  |
| **Subskribo**  |
| **Infanoj** | 2
 |
| Profesio
 |
| **Okupo** | diplomato  politikisto   vd |
| **Aktiva en** | Braziljo vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | senatano de Brazilo (2011–2011) ambassador of Brazil to Italy (en)  (2003–2005) governor of Minas Gerais (en)  (1999–2003) Prezidanto de Brazilo (1992–1995) Vicprezidento de Brazilo (1990–1992) Mayor of Juiz de Fora (en)  (1973–1974) Mayor of Juiz de Fora (en)  (1967–1971)  vd |

 |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * Grand Cross of the National Order of Scientific Merit (en)
* Order of Naval Merit (en)
* Order of Rio Branco (en)
* Grand Cross of the Order of the Southern Cross (en)
* Granda Kruco de la Milita Ordeno de Kristo

vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Itamar Augusto CAUTIERO FRANCO** [ita**ma(rh)** aŭ**gus**tu kaŭ**tje**ru **fran**nku], (naskiĝinta la 28-an de julio 1930 - 2-a de julio 2011) inĝeniero, estis vic-prezidento kaj prezidanto de Brazilo poste de *impeachment* (forigo) de prezidento Fernando Collor de Mello. Li regis ĝis la 1-a de januaro 1995, kiam enoficiĝis Fernando Henrique Cardoso, elektita en 1994. Dum sia regado, Brazilo adoptis novan monon, la realon, kaj akiris politikan kaj ekonomian stabilecon.

Kvankam bona reganto kaj simpatia homo, li estis tro kurioza prezidanto. Li petis al Volkswagen AG de Brazilo kiu rekomencu la faradon de klasika VW Käfer, ĉar li, kiel la plejparto de brazilanoj, tre ŝatas la modelon. Li estis la nura prezidanto de Brazilo kiu publike partoprenis karnavalon kaj tiam estis fotografiita kun nuda virino. Foje li konsilis ke brazilanoj ne manĝu porkon aŭ konkon dum festo de novjaro por ke ne akiru malbonan hazardon. Li ankaŭ estis la unua divorcita kaj neniam reedzigita prezidanto de Brazilo.

| Antaŭe: | Prezidanto de Brazilo | Poste: |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Fernando Collor de Mello | 1992–1995 | Fernando Henrique Cardoso |
# Vikidatumoj

Tiu ĉi artikolo enciklopedie prezentas la temon, se vi serĉas helpon pri uzado vidu Vikipedio:Vikidatumoj

| **Vikidatumoj** |
| --- |
| Vikidatumoj |
| Vikidatumoj |
| **Vikimedia enhavoprojekto • sciografo • sciobazo • interreta datenbanko • semantic wiki • Wikibase instance • Wikimedia multilingual project • vikio kun skriptkonverto • crowdsourced project • self-depicting entity • malfermita enhavo • sociotope** |
| **Priskribo** | libera sci-bazo prizorgata de Vikimedio
 |
| **Retadreso** | wikidata.org
 |
| **Kategorio** | Reta enciklopedio
 |
| **Lingvo(j)** | Multaj
 |
| **Posedanto** | Fondaĵo Vikimedio
 |
| **Registriĝo** | libervola
 |
| **Fondiĝo** | 30-a de oktobro 2012
 |
| **Stato** | aktiva
 |
|

|   Partoj |
| --- |
|  | lexicographical data in Wikidata (en)   vd |

 |
|  |

**Vikidatumoj** aŭ singulare **vikidatumaro** (angle *Wikidata*) estas libera sciobazo prizorgata de Vikimedio. Ĝi estis oficiale lanĉita la 30-an de oktobro 2012.

Vikidatumoj estas libera sciobazo kiun homoj kaj komputiloj povas legi kaj redakti. Ĝi enhavas datumojn en ĉiuj lingvoj de la Vikimediaj projektoj kaj ebligas centralizitan aliron al la datumoj. Vikidatumoj estas projekto gastigata kaj subtenata de la Fondaĵo Vikimedio.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
* Oficiala retejo en Esperanto
* Podkasto pri Vikidatumoj – kern.punkto.info ek 2014
# Rio de Janeiro

La nomo **Rio de Janeiro** povas signifi:

* Rio-de-Ĵanejro, urbo en Brazilo;
* Rio-de-Ĵanejro (aglomeraĵo) aglomeraĵo kiu entenas la urbon (portugallingve *Região Metropolitana do Rio de Janeiro*);
* Rio-de-Ĵanejrio, la subŝtato en Brazilo kiu entenas la urbon.

* Río de Janeiro (metroo de Bonaero), stacio de la Metroo de Bonaero, Argentino
# Prezidanto (respublikestro)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Prezidanto
 |

| Prezidanto
 |
| --- |
|  |
| **pozicio publika posteno**  |
| **politikisto • ŝtatestro • reganto** |
| Antaŭe
 | prezidento-elektinto vd |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | administra prezidanto  vd |

 |
|  |

**Ŝtatprezidanto** aŭ mallonge **prezidanto**,
sinonime (kaj neambigue) **prezidento**, estas ŝtatestro de respubliko.

Laŭ la ŝtata sistemo la prezidanto estas elektata en ĝenerala balotado, de balota komitato aŭ de la leĝofara instanco. Foje ankaŭ en diktaturoj la ŝtatestro estas nomata prezidanto, por propagande ŝajnigi fakte neekzistantan demokratiecon.

En la reĝlando Hispanio oni nomas la ĉefministron *"presidente (del gobierno)"*, t.e. laŭvorte *"prezidanto (de la registaro)"*. Oni atentu ne mistraduki tion per "prezidanto".

## Artikoloj pri la prezidanteco en unuopaj ŝtatoj

(laŭ la stato de vikipediaj artikoloj de junio 2008, listo iom post iom ampleksiginda)

* Prezidanto de Aŭstrujo
* Prezidanto de Brazilo
* Prezidanto de Finnlando
* Prezidanto de la Respubliko (Francio)
* Prezidanto de Germanio
* Prezidanto de Irlando
* Prezidanto de Italio
* Prezidanto de Litovio
* Prezidanto de Meksiko
* Prezidanto de Pollando
* Prezidanto de Rusio
* Prezidanto de Urugvajo
* Prezidanto de Usono

### Prufiguroj

* Prezidanto de Barato
* Prezidanto de Israelo
* Prezidanto de Bangladeŝo
* Prezidanto de Grekio
* Prezidanto de Germanio
* Prezidanto de Hungario
* Prezidanto de Pakistano

## Referencoj
# Senato

**Senato** estas Supera ĉambro kaj konsilio de diversaj specoj:

* Romia Senato: ŝtat-gvida konsilio, origine patricia, de Romio
* speco de urbestraro en kelkaj urboj
* ĉambro de (precipe duĉambra) parlamento, ekzemple
	+ la Aŭstralia Senato
	+ la Belga Senato
	+ la Bolivia Senato
	+ la Brazila Senato
	+ la Ĉilia Senato
	+ la Senato de Finnlando (ĝis 1919)
	+ la Filipina Senato
	+ la Senato de Francio
	+ la Hispana Senato
	+ la Irlanda Senato
	+ la Itala Senato
	+ la Kanada Senato
	+ la Kolombia Senato
	+ la Senato de Meksiko
	+ la Senato de Pola Respubliko
	+ la Senato de Respubliko Pollando
	+ la Usona Senato
* foje: konstruaĵo, en kiu iam kunvenis konsilio
	+ la Senato en la moskva Kremlo

La vorto devenas de la latina *senex* = "maljunulo", kio dokumentas, ke origine ĝi estis konsilio de homoj, kiuj per alta aĝo akiris iom da sperto kaj eble da objektiveco.

Membro de la senato estas nomata senatano.

## Eksteraj ligiloj

*
*
*  Arkivigite je 2008-02-27 per la retarkivo Wayback Machine ← Kolombia Senato
# Ministro

**Ministro**, el latine *minusa* "(= malpli alta) servisto", nun membro de ŝtata registaro estranta difinitan fakon de la ŝtataj aferoj. Tiu fako estas kutime nomata ministerio.
En kelkaj ŝtatoj, ekz. Usono, Filipinoj aŭ Unuiĝinta Reĝlando, oni uzas la titolon "sekretario" (*secretary*). En kelkaj orientaj ŝtatoj la vorto "veziro" estas uzata.

## Vidu plie

* Ĉefministro
* Ministro de Financoj
* Ministro pri internaj aferoj
* Ministro pri eksteraj rilatoj

## Proverbo

Ekzistas pluraj (3) proverboj pri ministro en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Aŭ ministran postenon, aŭ pundoman katenon.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Kiun reĝo protektas, tiun ministro elektas.* **”** |

 |

## Referencoj
# Brazila realo

|  |
| --- |
| **valuto** |
| Ŝtato: | Brazilo
 |
| Subdivido: |  |
| Kodo laŭ ISO 4217: | BRL
 |
| Mallongigo: |  |
|  |
|  |

**Realo** estas la nuna oficiale valida monunuo de Brazilo. Ĝi estas ankaŭ la nomo de la unua brazila monunuo (ĝis 1942 — tiam la pluralo estis *réis*, anstataŭ la nuntempa formo *reais*). Ĝi ekuziĝis en 1994. Ĝiaj centonoj nomiĝas *centavoj*.

## Internacia uzo

En marto 2023 estis establita kunlabora kliringa organizo, kiu ebligis al Brazilo kaj Ĉinio plenumi rektajn pagojn kaj kreditojn, uzante nur brazilan realon kaj juanon anstataŭ usona dolaro, uzita tiucele antaŭe.

## Vidu ankaŭ

* Cifrão