# Cedaka

|  |
| --- |
| Parto de serio

**Judismo** |
| Portalo | Kategorio
 |
| Judoj · Judismo · Kiu estas judo
 |
| Ortodoksaj · Konservema judismo
 |
| Progresiva (Reforma - Liberala) · Ultraortodoksaj
 |
| Samarianoj · Falaŝoj · Karaimoj
 |
| Etnaj grupoj kaj lingvoj
 |
| Aŝkenazoj · Sefardoj · Mizraĥoj
 |
| Hebrea · Jida · Judhispana · Geeza
 |
| Religio
 |
| Dio · Principoj de kredo en judismo · Diaj nomoj
 |
| 613 micvot · Halaĥa · Leĝaro de Noe
 |
| Mesio · Eskatologio
 |
| Juda pensado, filozofio kaj etiko
 |
| Juda religia filozofio
 |
| Cedaka · Musar · Elekteco
 |
| Ĥasidismo · Kabalo · Haskala
 |
| **Religiaj tekstoj** |
| Torao · Tanaĥo · Miŝno · Talmudo · Midraŝo
 |
| Tosefta · Miŝne Tora · Ŝulĥan Aruĥ
 |
| Siduro · Maĥzoro · Pijuto · Zoharo
 |
| **La vivciklo, tradicioj kaj kutimoj** |
| Brit mila · Brit ŝalom · Pidjon ha-ben · Simĥat Bat · Bar-micvo
 |
| Ŝiduĥ · Nupto · Divorco (Get) · Sepulto
 |
| Kaŝrut · Juda kalendaro · Judaj festotagoj
 |
| Talito · Tfilino · Cicito · Kipao
 |
| Mezuzo · Menorao · Ŝofaro · Sefer Tora
 |
| **Signifaj figuroj de judismo** |
| Abraham · Isaak · Jakobo · Moseo
 |
| Salomono · Davido · Elija · Aaron
 |
| Majmonido · Naĥmanides · Raŝi
 |
| Baal Ŝem Tov · Gaon de Vilno · Maharal
 |
| **Religiaj konstruaĵoj kaj institutoj** |
| Templo · Sinagogo · Jeŝivo · Bejt midraŝ
 |
| Rabeno · Ĥazan · Dajan · Gaon
 |
| Kohen (pastro) · Maŝgiaĥ · Gabaj · Ŝoĥet
 |
| Mohel · Bejt din · Roŝ jeŝiva
 |
| **Juda liturgio** |
| Ŝema · Amida · Kadiŝ
 |
| Minhag · Minjan · Nosaĥ
 |
| Ŝaĥarit · Minĥa · Ma’ariv · Ne’ila
 |
| **Historio de judoj** |
| Antikva historio de Izraelo
 |
| Historio de judoj en mezepoko
 |
| Historio de judoj en novepoko
 |
| **Proksimaj temoj** |
| Antisemitismo · Holokaŭsto · Israelo
 |
| Filosemitismo · Cionismo
 |
| Abrahama religio
 |

**Cedaka**, **Cedako**, Tzedakah {en hebrea tsedaˈka aŭ  Ṣ'daqah [sˤəðaːˈqaː] en klasika hebrea (|צדקה) (en araba |الصدقة| aṣ-Ṣadaqa), estas hebrea vorto kiu signifas "justo", sed oni uzas plej ofte por signifi *bonfaro*. Notinde, tiu koncepto de "bonfaro" estas diferenca el la moderna okcidenta kompreno de "karitato", kiu estas tipe komprenita kiel spontanea ago de bona volo kaj markilo de malavareco, ĉar *tzedakah* estas anstataŭe etika devigo. En Judismo, *tzedakah* referencas al la religia devigo fari tion kio estas prava kaj justa, kion Judismo emfazas estas grava parto de vivo en spirita vivo. Tiel, malkiel volonta filantropio, *tzedakah* estas rigardata kiel religia devigo kio devas esti plenumita senkonsidere al propra financa stato, kaj estas konsiderata ordono eĉ por tiuj de limigitaj financaj rimedoj. Pli larĝe, *tzedakah* estas konsiderata unu el la tri ĉefaj agoj kiuj povas pozitive influi kontraŭmalfavora elĉiela dekreto.

La vorto *tzedakah* estas bazita sur la hebrea (|צדק, *Tzedek*) kiu signifas *praveco*, *socialjusteco* aŭ simple *justeco*, kaj estas rilata al la hebrea vorto *Tzadik*, kiu signifas *justa* kiel adjektivo (aŭ *justulo* kiel nomo en la formo de substantivo). Kvankam la vorto aperas 157 fojojn en la Masora Teksto de la Hebrea Biblio, tipe en rilato al "justeco" mem, ties uzado kiel termino por "bonfaro" en la supra senco estas adapto de Rabena Judismo en tempoj de Talmudo.

En la Mezepoko, Maimonido konceptis ok-nivelan hierarkion de *tzedakah*, en kiu la plej alta formo estas doni donacon, prunton aŭ partnerecon kiu rezultu en tio ke la ricevanto iĝu mem-sufiĉa, anstataŭ vivteni sin el aliuloj; en sia vidpunkto, la dua plej alta formo de *tzedakah* estas fari donacon anonime al nekonata ricevanto.

## Notoj

## Bibliografio

* Dossick, Rabbi Wayne (2010). Living Judaism: The Complete Guide to Jewish Belief, Tradition, and Practice. ISBN 9780060621797.