# Hungara lingvo

|  |
| --- |
| **Hungara lingvo** |
| magyar nyelv |
|  |
| **natura lingvo • moderna lingvo • lingvo • fako** |
| **Ugra lingvaro** |
| **Parolata en** | Precipe Hungario; Rumanio, Slovakio, Aŭstrio, Serbio, Kroatio
 |
| **Parolantoj** | 12 600 000
 |
| **Denaskaj parolantoj** | proksimume 13,6 milionoj
 |
| **Skribo** | latina
 |
| **Lingvistika klasifiko** |
| Urala
Finn-ugra
Ugra
**Hungara**  |
| Oficiala statuso
 |
| **Oficiala lingvo en** | Hungario, Eŭropa unio
 |
| **Reguligita de** | Hungarian Research Centre for Linguistics
 |
| **Lingva statuso** | 1 sekura
 |
| Lingvaj kodoj
 |
| **Lingvaj kodoj** |  |
| **ISO 639-1** | hu
 |
| **ISO 639-2** | hun
 |
| **ISO 639-3** | hun
 |
| **SIL** | HNG
 |
| **Glottolog** | hung1274
 |
| **Angla nomo** | Hungarian
 |
| **Franca nomo** | hongrois
 |
| **Vikipedio** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vizitu vikipedion **en la hungara lingvo**!
 |

 |
|  |

Hungarparolantoj en orienta Eŭropo.
La **hungara lingvo** (hungare *magyar nyelv*) estas finn-ugra lingvo parolata precipe en Hungario. Ĝia pra-lingvo estis parolita antaŭ 3000 jaroj, sekve la disuniĝo de la pra-ugra lingvo.

La lingva kodo estas `hu` resp. `hun` (laŭ
ISO 639).

## Skribo kaj prononco

Tabelo de hungaraj vokaloj（laŭ Internacia Fonetika Alfabeto)
La hungara lingvo uzas latinajn literojn.

Prononco de la hungara alfabeto. La literoj el fremdlingvaj vortoj aperas parenteze.
| Litero | Internacia Fonetika Alfabeto (Unikodo) | Esperante pli-malpli
 |
| --- | --- | --- |
| A a | ɒ | ɒ
 |
| Á á | aː | aː
 |
| B b | b | b
 |
| C c | t͡s | c
 |
| CS cs | t͡ʃ | ĉ
 |
| D d | d̪ | d
 |
| E e | ɛ | e
 |
| É é | eː | éː
 |
| F f | f | f
 |
| G g | ɡ | g
 |
| GY gy | ɟ | dj
 |
| H h | h | h
 |
| I i | i | i
 |
| Í í | iː | iː
 |
| J j | j | j
 |
| K k | k | k
 |
| L l | l̪ | l
 |
| LY ly | ʝ | lj
 |
| M m | m | m
 |
| N n | n | n̪
 |
| NY ny | ɲ | nj
 |
| O o | o | o
 |
| Ó ó | oː | oː
 |
| Ö ö | ø | ø
 |
| Ő ő | øː | øː
 |
| P p | p | p
 |
| (Q q) | kv | kv
 |
| R r | ɾ̪ | r
 |
| S s | ʃ | ŝ
 |
| SZ sz | s | s
 |
| T t | t̪ | t
 |
| TY ty | c | tj
 |
| U u | u | u
 |
| Ú ú | uː | uː
 |
| Ü ü | y | y
 |
| Ű ű | yː | yː
 |
| V v | v | v
 |
| (W w) | v | v
 |
| (X x) | ks | ks
 |
| (Y y) | i | i
 |
| Z z | z | z
 |
| ZS zs | ʒ | ĵ
 |

* La konsonanto *r* estas formata langofine.
* La duoblaj konsonantoj estas pli longe eldiritaj.
* La akcento okazas ĉiam sur la unua silabo.
* Pli longajn vokalojn signas la signo ː .
* Steleto signas tiujn sonojn ne rekte ekzistantaj en Esperanto (ɒ/å sono inter o kaj a, é kiel france, ø/ö kaj y/ü kiel skandinave, germane, finne aŭ turke).

## Gramatiko

Specifa trajto de la finn-ugraj lingvoj estas la regula aglutina vortoderivado.

**Ekzempleház** (domo), **házban** (en domo), **házba** (en domon), **házhoz** (ĉe domon), **házamhoz** (ĉe mian domon)

Tie restas la vortoradiko senŝanĝa kaj klare distingebla, la derivadoj estas tre regulaj kaj ekzistas nur malmultaj esceptoj (ĉefe, se la lasta vokalo estas supersignita **egér** – **egeret** "muso", "muson").

Similaj validas por la verboj, ekz.:

**látni** (vidi): verboradiko **(lát) + hat** (povas) = **láthat** (li/ŝi povas vidi)
 verboradiko **(lát) + hat** (povas) **+ t** (pasinto) **+ (a)m** (persona finaĵo) = **láthattam** (mi povis vidi)

## Personaj pronomoj

|  |
| --- |
| **én** = mi
 |
| **te** = vi
 |
| **ő** = li, ŝi, ĝi
 |
| **mi** = ni
 |
| **ti** = vi
 |
| **ők** = ili
 |

Ekzistas ankaŭ la pronomoj maga (singulara) kaj maguk (plurala) kiuj estas formalaj formoj. Ili volas la verbon je la tria persono.

## Simplaj frazoj

* **Szia!** = Saluton!
* **Köszönöm** = Dankon
* **Hogy vagy?** = Kiel vi fartas?
* **Jól vagyok** = Mi fartas bone
* **Igen** = Jes
* **Nem** = Ne
* **Szeretlek** = Mi amas vin
* **Egészségedre!** = Je via sano!

## Nombroj

1 - **Egy**

2 - **Kettő** (**két** antaŭ substantivo)

3 - **Három**

4 - **Négy**

5 - **Öt**

6 - **Hat**

7 - **Hét**

8 - **Nyolc**

9 - **Kilenc**

10 - **Tíz**

11 - **Tizenegy**

12 - **Tizenkettő**

13 - **Tizenhárom**

14 - **Tizennégy**

15 - **Tizenöt**

16 - **Tizenhat**

17 - **Tizenhét**

18 - **Tizennyolc**

19 - **Tizenkilenc**

20 - **Húsz**

21 - **Huszonegy**

22 - **Huszonkettő**

23 - **Huszonhárom**

30 - **Harminc**

33 - **Harminchárom**

40 - **Negyven**

50 - **Ötven**

60 - **Hatvan**

70 - **Hetven**

80 - **Nyolcvan**

90 - **Kilencven**

100 - **Száz**

La substantivoj post nombroj estas ĉiam je la singulara formo.

## Neregulaj verboj

### Verbo *lenni* (esti)

**Indikativa prezenco**

Én vagyok

Te vagy

Ő van

Mi vagyunk

Ti vagytok

Ők vannak

### Verbo *menni* (iri)

**Indikativa prezenco**

Én megyek

Te mész

Ő megy

Mi megyünk

Ti mentek

Ők mennek

### Verbo *jönni* (veni)

**Indikativa prezenco**

Én jövök

Te jössz

Ő jön

Mi jövünk

Ti jöttök

Ők jönnek

## Specimenoj

La Patro Nia:

Mi atyánk, aki a mennyekben vagy!

Szenteltessék meg a te neved.

Jöjjön el a te országod.

Legyen meg a te akaratod,

amint a mennyben, úgy a földön is.

Mindennapi kenyerünket add meg nekünk ma,

és bocsásd meg a mi vétkeinket,

miképpen mi is megbocsájtunk az ellenünk vétkezõknek,

és ne vígy minket kísértésbe,

de szabadíts meg a gonosztól.

Mert tied az ország, a hatalom és a dicsőség.

Mindörökké. Ámen!

Parto de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj:

Minden emberi lény szabadon születik és egyenlő méltósága és joga van. Az emberek, ésszel és lelkiismerettel bírván, egymással szemben testvéri szellemben kell hogy viseltessenek.

## Vidu ankaŭ

* Hungaroj
* Instituto Balassi
* Lingvistiko
* Listo de lingvoj
* Lingva familio
* János Sylvester

## Eksteraj ligiloj

*
*

## Referencoj