Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# IQiyi

| **iQiyi** |
| --- |
| iQiyi |
| **Internet audio-visual programming service provider • over-the-top • publika kompanio** |
| **Lando** |  Ĉinio
 |
| **Retadreso** | iq.com
 |
| **Kategorio** | Videoplatformo OTT Servo
 |
| **Lingvo(j)** | Plurlingva
 |
| **Posedanto** | Baidu
 |
|  |

**iQiyi** (en Esperanto: aiĉiĝi, en ĉina: 爱奇艺) estas interreta videoplatformo el Pekino, Ĉinio; lanĉita la 22-an de aprilo 2010. iQiyi estas unu el la plej grandaj interretaj videoplatformoj en la mondo, kun preskaŭ 6 miliardoj da horoj da spektado en sia servo ĉiumonate, kaj kun pli ol 500 milionoj da aktivaj uzantoj monate.

## Vidu ankaŭ

* Baidu

## Referencoj
# The Guardian

|  |
| --- |
| The Guardian |
|  |
|  |
| **taggazeto • gazeto** |
| Speco
 | ĉiutaga gazeto
 |
| Formato
 | "Berlina"
 |
|

---

 |
| Posedanto
 | konzerno *Guardian Media Group* |
| Establodato
 | en 1821 je la nomo *The Manchester Guardian* |
| Fondinto(j)
 | John Edward Taylor vd |
| Politiko/ Ideologio
 |
novliberalismo

 |
| Posedata de
 | Guardian Media Group vd |
| Stabo
 | interalie ĉefredaktisto *Alan Rusbridger* |
| Eldonkvanto
 | 204 222 (en decembro 2012)
 |
| ISSN
 | 0261-3077
 |
|

---

 |
| Retejo
 | guardian.co.uk
 |
|

|   Premioj |
| --- |
|  | • Premio Pulitzer por Publika Servo • Preis für die Freiheit und Zukunft der Medien vd |

 |
|  |

**The Guardian** estas influa brita anglalingva ĵurnalo, aperanta en Londono kaj Manĉestro.

Ĝi aperis unue kiel *The Manchester Guardian* ("la gardisto de Manĉestro") en 1821 kiel semajna gazeto. Ĝi iĝis ĵurnalo en 1855, kiam la angla registaro malpliigis la imposton por la gazetoj. Kiam ĝi akiris internacian reputacion - ĉirkaŭ 100 jarojn poste -, oni ŝanĝis ĝian nomon al *The Guardian*.

La gazeto akiris reputacion per la altnivelaj, bonstilaj sciigoj, prezento de eventoj kaj opinioj.

La alta faka nivelo elformiĝis dum la agado de la ĉefredaktoro Charles Prestwich Scott, kiu gvidis la redaktan teamon dum 57 jaroj. Ekzemple dum la franca-prusa milito de 1870-1871 la gazeto informis el ambaŭ flankoj.

*The Guardian* de tempo al tempo provizore perdis legantaron, ĉar ĝi ofte apogis nepopularajn vidpunktojn.

Tamen en la Esperanto-movado oni notis ke plurfoje la redaktistoj tute pozitive raportis pri la internaci-lingva movado. Ekzemple en somero 1989 la raportado pri la UK 1989 en Brighton estis relative densa: ekzemple aperis aparta ampleksa artikolo nur pri la la baze germania teatra grupo Kia Koincido, kies teatraĵo Kato sur varmega ladotegmento havis esperantlingvan premieron en Brighton - kompreneble, estas la tasko de nacilingvaj gazetoj raporti pri kulturaj eventoj, ekzemple pri teatraj premieroj, sed tamen ne memkompreneblas ke grandega gazeto dediĉas tutan teatrorecenzan artikolon al esperantlingva surscenigo. En la eksteraj ligiloj estas alia, simile neŭtrala ĝis pozitiva artikolo de decembro 2017 pri la Esperanto-movado.

*The Observer* estas frata gazeto publikigita ĉiun dimanĉon.

## Eksteraj ligiloj

* La reta versio de *The Guardian* (angle)
* ‘Saluton!’: the surprise return of Esperanto (angle)
# Box Office Mojo

| **Box Office Mojo** |
| --- |
| Box Office Mojo |
| **film database • entrepreno** |
| **Retadreso** | boxofficemojo.com |
| **Lingvo(j)** | angla
 |
| **Posedanto** | IMDb (Amazon)
 |
| **Fondiĝo** | 1999
 |
| **Stato** | aktiva
 |
|  |

**Box Office Mojo** estas retejo, kiu spuras biletvendejojn por koni enspezon de filmoj en sistemo algoritme kreita, ĝi estis fondita de Brandon Gray en 1999. En 2008, Box Office Mojo estis aĉetita de la Interreta filma datumbazo, posedata de Amazon. La retejo estas vaste utiligata ene de la filmindustrio kiel fonto de informoj. De 2002-11, Box Office Mojo havis popularajn forumojn ĉe filmfanatikuloj.

La internacia sekcio kovras la semajnan biletvendejon de pli ol 50 landoj kaj inkludas informojn pri historiaj biletvendejoj, same kiel disponigas informojn kaj rezultojn por individuaj filmoj en 107 teritorioj. La retejo ankaŭ kreas totalan semajnfinan diagramon, kombinante ĉiujn rezultojn de biletvendejoj ĉirkaŭ la mondo, ekskludante Usonon kaj Kanadon.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
# Interreta Spekulativ-Fikcia Datenbanko

| Interreta Spekulativ-Fikcia Datenbanko
 |
| --- |
| **interreta datenbanko bibliografa datenbazo**  |
| Komenco
 | 1995 vd |
| Lando*j* | Usono vd |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
|  |

La **Interreta Datumbazo pri Spekulativa Fikcio** (angle *Internet Speculative Fiction Database*, akronime **ISFDB**) estas anglalingva datumbazo por bibliografiaj informoj pri ĝenroj konsiderataj spekulativa fikcio, precipe sciencfikcio kaj rilataj ĝenroj kiel fantazio kaj hororo.  La ISFDB estas volontula projekto, kun kaj la datumbazo kaj la vikio malfermitaj al redaktado kaj uzantaj kontribuoj. La ISFDB-datumbazo kaj fontkodo estas haveblaj sub Krea Komunaĵo- licenco.  La datumoj estas reuzataj de aliaj organizoj kiel Freebase sub la Krea Komunaĵo-licenco.

La datumbazo ISFDB indeksas aŭtorojn, tradukistojn, romanojn, novelojn, redaktistojn kaj revuojn tutmonde. Ĝi ankaŭ subtenas pseŭdonimojn, seriojn, premiojn kaj ilustristojn (kaj sur la kovrilo kaj interne). Ĉi tiuj datumoj estas resumitaj en integraj bibliografioj de aŭtoroj, redaktantoj kaj artistoj. Konstanta defio estas la konfirmo de la datumbazo kontraŭ la enhavo de publikaĵoj kaj sekundaraj bibliografiaj fontoj, kun la celo de precizaj datumoj kaj kompleta kovrado de la kampo de spekulativa fikcio. Aktualaj datumbazaj statistikoj estas haveblaj interrete.  ISFDB estis la gajninto de la Premio Wooden Rocket en 2005 por *Plej Bona Adresara Retejo* .

Cory Doctorow skribis en *Science Fiction Age* en 1998: "La plej bona ĉiuflanka gvidilo pri sciencfikciaj aferoj restas la Internet Speculative Fiction Database."  Zenkat skribis ĉe Freebase en aprilo 2009: "...ĝi estas vaste konsiderata unu el la plej aŭtoritataj fontoj pri sciencfikcia, fantazia kaj horora literaturo haveblaj en la Interreto."

En majo 2009, Quantcast taksis, ke la ISFDB estis vizitata de pli ol 32 000 uzantoj ĉiumonate. Ĝis junio 2024, la retejo katalogis 2 255 999 titolojn de 264 031 aŭtoroj .

La datumbazstrukturo ISFDB funkciis kiel realmonda ekzemplo de ne-triviala datumbazo en pluraj lerniloj pri datumbazprogramado. Ekzemple, la skemo kaj datumoj de ISFDB estis uzitaj tra la tuta ĉapitro 9 de la libro *Rails For Java Developers*.  Ĝi ankaŭ estis uzita en serio de lerniloj fare de Lucid Imagination pri Solr, entreprena serĉplatformo.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
* ISFDB Bibliographic Tools ĉe SourceForge.net
* Fontoj de Bibliografia Informo (isfdb.org)
# Twitch

| **Twitch** |
| --- |
| Twitch |
| **viva streaming servo • platformo por distribuo de videoludoj • videa elsendflua servo • uzant-generita enhavplatformo • interreta komunumo • video-gastiganta servo • entrepreno** |
| **Retadreso** | www.twitch.tv |
| **Posedanto** | Amazon.com
 |
| **Registriĝo** | libervola
 |
| **Fondiĝo** | 6-a de majo 2011
 |
| **Stato** | aktiva
 |
|  |

**Twitch** (ankaŭ konata sub la nomo **Twitch.tv)** estas elsendflua portalo por rekte spekti privatajn filmetajn kanalojn, en kiuj ludoj ludas plej grandan rolon, inkluzivde de ludoj de konzoloj, poŝtelefonoj, emuliloj kaj tabulludoj. Tamen nuntempe ankaŭ diversaj temoj ne rilate al videoludoj estas troveblaj en la retejo: ekzistas ankaŭ speciala IRL-kategorio, kie membroj elsendas ĉion de muziko ĝis vlogoj.

## Trajtoj

Ĝi ĉefe disvastiĝis inter ludantoj kiuj ludas interrete, kaj inter muzikistoj, kiuj organizas vivajn koncertojn, ankaŭ laŭpete. Ĝiaj trajtoj, tamen, faras ĝin tre potenciala por aliaj uzoj, kiel kreivo, trejnado, viva interago kun publiko.

Twitch fariĝis kunvenejo por ludantoj de komputilaj ludoj, kie uzantoj povas interalie krei sian propran kanalon kaj afiŝi filmetojn kiam ili ludas kaj komentas vive. Uzantoj ankaŭ povas babili kun spektantoj. Twitch ankaŭ ofertas elsendojn de multaj elektronikaj sportaj konkursoj.

Homoj povas spekti elsendfluan elsendon je preciza horo, aŭ spekti ĝin poste iam ajn per petpreta filmeto.

Twitch ankaŭ subtenas vivan elsendadon de iuj konzoloj. Twitch havas specialan programon por Xbox 360, Ouya, PlayStation 4 kaj Xbox One.

## Historio

Twitch apartenas al Twitch Interactive, kiu estas branĉo de Amazon.com. Ĝi ekaperis en junio 2011 kiel parto de la elsendflua platformo Justin.tv.

Justin.tv estis ĝenerala rekta video-elsendejo, dum Twitch origine estis por videoludoj. Homoj uzis Twitch por rekte elsendi *Let's Play*, eventojn kaj turnirojn pri videoludoj.

La 5-an de aŭgusto 2014, Justin.tv estis fermita, ĉar la kompanio pli fokusus al Twitch.

## Referencoj

## Ekstera ligilo

Oficiala retejo de Twitch
# Korea Popola Armeo

| Korea Popola Armeo
 |
| --- |
| 조선인민군 |
|  |
|  |
|  |
| **armitaj fortoj**  |
| Komenco
 | 8-a de februaro 1948 vd |
| Lando*j* | Nord-Koreio vd |
|

|   Partoj |
| --- |
|  | Terarmeo de Korea Popola Armeo Mararmeo de Korea Popola Armeo Aerarmeo de Korea Popola Armeo Strategia Raketarmeo de la Korea Popola Armeo Specialoperaca Armeo de la Korea Popola Armeo  vd |

 |
|  |

**Korea Popola Armeo** (koree 조선인민군 MR-e *Chosŏn inmin'gun*; prononco: *Ĉoson Inmingun*; **KPA**) estas la Nord-Koreia armeo. Ĝi havas kvin branĉojn: nome terarmeo, aerarmeo, mararmeo, strategiaj trupoj de rakedoj kaj trupoj de specialaj operacoj. Oni supozas, ke entute enhavas 1.106.000 homojn (2010) krom 8,200,000 homojn (2010) en rezervo. Laŭ tio ĝi estas la kvara plej homenhava armeo en la mondo. Kvinono de la totala viraro de la lando estas engaĝita.

## Vidu ankaŭ

* atombomba programo de Nord-Koreio

## Notoj
# Zhao Tao

| **Zhao Tao** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **赵涛**  |
| **Naskiĝo** | 28-an de januaro 1977 (1977-01-28) (49-jaraĝa) en Tajjuano
 |
| **Ŝtataneco** | Ĉinio   vd |
| **Alma mater** | Pekina Danca Akademio   vd |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Jia Zhangke (en)  (2012–)  vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | aktoro   vd |
| **Aktiva dum** | 1999– vd |
|

|   Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (2012)  David di Donatello por plej bona aktorino

vd |

 |
|  |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Zhao Tao** (ĉine 趙濤 / 赵涛, pinjine: *Zhào Tāo* [ʈʂâʊ tʰáʊ], naskiĝis la 28-a de januaro 1977 en Tajuano) estas ĉina aktorino. Ŝi laboris en Ĉinio kaj Eŭropo ekde la komenco de sia kariero en 1999. Ŝi kunlaboris kun sia edzo, reĝisoro Jia Zhangke, pri filmoj kiel *Platform* (2000) kaj *Still Life* (2006). Kun *Shun Li and the Poet* (2011), ŝi fariĝis la unua azia aktorino kiu gajnis premion David di Donatello . Ŝi ricevis du nomumojn ĉe la Tajpeaj Golden Horse Film Awards, por *Mountains May Depart* (2015) kaj *Ash Is Purest White* (2018). En 2020, *The New York Times* vicigis ŝin numero 8 en sia listo de la 25 plej bonaj aktoroj de la  21-a jarcento.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Conversation with Zhao Tao and Jia ZhangkeArkivigite je 2010-11-06 per la retarkivo Wayback Machine ĉe Asia Society
* Zhao Tao ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
# Leonard Nimoy

| **Leonard Nimoy** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Leonard Nimoy**  |
| **Naskonomo** | Leonard Simon Nimoy |
| **Naskiĝo** | 26-an de marto 1931 (1931-03-26) en Bostono, Masaĉuseco
 |
| **Morto** | 27-an de februaro 2015 (2015-02-27) (83-jaraĝa) en Bel Air, Los-Anĝeleso,  Usono |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | kronika obstrukca pneŭmonopatio  vd |
| **Tombo** | Hillside Memorial Park (en)    vd |
| **Religio** | judaismo vd |
| **Lingvoj** | angla • jida vd |
| **Loĝloko** | Bel Air vd |
| **Ŝtataneco** | Usono   vd |
| **Alma mater** | Antioch College (en)  - eduko (1975–1977) Antioĥia Universitato - honora doktoreco  Universitato de Bostono - honora doktoreco  Boston English High School (en)    Bostona Kolegio   Universitato de Kalifornio en Los-Anĝeleso   vd |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Susan Bay (en)  (1989–2015) Sandra Zober (en)  (1954–1987)  vd |
| **Infanoj** | Adam Nimoy (en)   ( Sandra Zober (en) ) Julie Nimoy (en)   ( Sandra Zober (en) )  vd |
| **Parencoj** | Aaron Bay-Schuck (en)  (vicfilo)  vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | televida aktoro  scenaristo  fotisto  aktoro  reĝisoro  filmproduktoro  acting instructor (en)   voĉaktoro  verkisto  filmaktoro  muzikisto  filmreĝisoro  poeto  produktoro   vd |
| **Laborkampo** | aktorado, filmo, fotografio, kina reĝisorado, kinfarado kaj theater arts education (en)   vd |
| **Aktiva en** | Usono vd |
| **Aktiva dum** | 1951–2015 vd |
| Verkado
 |
| **Verkoj** | Vulkana saluto vd |
|

|   Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (24-a de junio 2010)  Saturn Award for Best Guest Starring Role on Television (en) , kialo de la premio *Fringe (en)*
* stelo sur la Trotuaro de famo en Holivudo

vd |

 |
|

|   Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Writers Guild of America West (mul)    vd |

 |
| **En TTT** | Oficiala retejo vd |
|  |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Leonard NIMOY** (naskiĝis la 26-an de marto 1931, mortis la 27-an de februaro 2015) estis usona aktoro, reĝisoro, verkisto kaj produktoro. Li ĉefe famas pro sia rolo de la duon-vulkanano "Spock" en la televidserio Star Trek.

Naskiĝinte kiel filo de judaj enmigrintoj el Rusio en Bostono, Masaĉuseco, li jam kiel infano komencis aktoran karieron. Pli malfrue li studis aktoradon en sia hejmurbo kaj aperis en diversaj filmoj kaj en teatraĵoj.

Mondfamon Leonard Nimoy akiris per sia rolo de "Mr. Spock" en la televidserio *Star Trek*. Li ankaŭ elprovis sin kiel reĝisoro kaj produktoro. Krome, li jam publikigis kelkajn poem-kolektojn kaj du membiografiojn: *I Am Not Spock* (1977) kaj *I Am Spock* (1995).

* T'Pring kaj Spock en *Star Trek*
* Nimoy dum subskribo de fotoj ĉe *Star Trek*-kongreso, ĉirkaŭ 1978

## Eksteraj ligiloj

*  Arkivigite je 2020-10-30 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2006-01-17 per la retarkivo Wayback Machine
*
*
# 1443

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
14-a jarcento |
**15-a jarcento**
| 16-a jarcento
| ►

◄ |
1410-aj jaroj |
1420-aj jaroj |
1430-aj jaroj |
**1440-aj jaroj**
| 1450-aj jaroj
| 1460-aj jaroj
| 1470-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1439 |
1440 |
1441 |
1442 |
**1443**
| 1444
| 1445
| 1446
| 1447
| ►
| ►►

| **1443 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1443 *MCDXLIII* |
| Ab urbe condita
 | 2196
 |
| Armena kalendaro
 | 892 ԹՎ ՊՂԲ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -401 – -400
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1498 – 1499
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1365 – 1366
 |
|  - *Kalijugo* | 4544 – 4545
 |
| Budhisma kalendaro
 | 1987
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4079 / 4139 – 4080 / 4140 壬戌 – 癸亥
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1435 – 1436
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -349 - -348
 |
| Hebrea kalendaro
 | 5203 – 5204
 |
| Holocena kalendaro
 | 11443
 |
| Irana kalendaro
 | 821 – 822
 |
| Islama kalendaro
 | 846 – 847
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2103 (皇紀2103年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11443
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 3776
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 1986
 |

En la jaro **1443** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

## Naskiĝoj

* 23-a de februaro: Matiaso la 1-a Korvino, reĝo de Hungario (m. 1490)
* 31-a de majo: Damo Margaret Beaufort, angla nobelino (m. 1509)
* 28-a de aŭgusto: Rudolf Agricola, humanisto, erudiciulo, poeto, helenisto, latinisto, edukisto, muzikisto kaj organkonstruanto. (m. 1485)
* Thomas Howard 2-a grafo de Norfolk (m. 1524)

## Mortoj

* Benozzo di Filipuccio, itala pentristo (n. 1389)
* (proksima dato) Zeami Motokiyo, japana aktoro kaj dramisto (n. ĉirkaŭ 1363)
# Seĝong

| **Seĝong** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **이도**  |
| **Naskonomo** | 이도 |
| **Naskiĝo** | 10-an de aprilo 1397 (1397-04-10) en Tongin-dong
 |
| **Morto** | 17-an de februaro 1450 (1450-02-17) (52-jaraĝa)
 |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | diabeto  vd |
| **Tombo** | Yeongneung (Sejong) (en)    vd |
| **Religio** | Konfuceismo • nov-Konfuceismo • budhismo vd |
| **Lingvoj** | korea vd |
| **Ŝtataneco** | Joseon-Dinastio   vd |
| Familio
 |
| **Dinastio** | House of Yi vd |
| **Patro** | Taejong of Joseon (en)   vd |
| **Patrino** | Wongyeong (en)   vd |
| **Gefratoj** | Chonsoun (en) , Keongjon (en) , KeonAhn (en) , Yangnyeong (en) , Prince Hyoryeong (en) , Chonsan (en) , Prince Seongnyeong (en) , Prince Gyeongnyeong (en) , Hamneung Gun (en) , Onneung Gun (en) , 혜령군 (mul) , 녕 (mul) , Huiryeonggun (en) , Iknyeong (en) , SeoSin Ongju (en) , KeongSin Ongju (en) , SeoSuk Ongju (en) , SukAn Ongju (en) , Sukkyn Ongju (en) , SukKeung Ongju (en)  kaj Suksun Ongju (en)   vd |
| **Edz(in)o** | Lady Song (en)  (–1450) lady Lee (en)  (nekonata valoro–nekonata valoro) Lady Cha (en)  (nekonata valoro–1444) sen valoro (nekonata valoro–nekonata valoro) lady Kang (en)  (nekonata valoro–1450) Lady Chonju Lee (en)  (nekonata valoro–1450) Yang (en)  (nekonata valoro–1450) Lady Ho (en)  (nekonata valoro–1450) Lady Park (en)  (1424–nekonata valoro) Lady Choi (en)  (1424–1450) Soheon (en)  (1408–1446) Lady Kan (en)    vd |
| **Infanoj** | Jeongso (en)   ( Soheon (en) ) prince MilSang (en)   ( ) Hannamgun (en)   ( Yang (en) ) prince YiChang (en)   ( ) Pyeongwon (en)   ( Soheon (en) ) Suchungun (en)   ( Yang (en) ) Yeongeung (en)   ( Soheon (en) ) prince IkHyun (en)   ( ) Lee YeonHae (en)   ( Lady Chonju Lee (en) ) prince YeonPung (en)   ( Yang (en) ) prince DamYang (en)   ( ) prince KyeYang (en)   ( ) lady ChangHyun (en)   ( ) Seĵo de Ĵoseon  ( Soheon (en) ) Jeongeui (en)   ( Wongyeong (en) ) Munĵong  ( Soheon (en) ) Geumseong (en)   ( Soheon (en) ) Anpyeong (en)   ( Soheon (en) ) Gwangpyeong (en)   ( Soheon (en) ) Imyeong (en)   ( Soheon (en) ) prince HwaYi (en)   ( ) lady ChongAn (en)   ( lady Lee (en) )  vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | lingvisto  politikisto  monarko   vd |
|

|   Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | reĝo de Ĝoson (1418–1450) kronprinco de Ĝoson (1418–1418)  vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

Korea tombo de reĝo Seĝong, 1450.
**Grandreĝo Seĝong** (koree 세종대왕, ĉinkoree 世宗大王) (7-a de majo 1397 – 18-a de majo 1450), 3-a filo de reĝo Teĝong, estis korea reĝo de 1418 al 1450. Li estas konata por proklami la facilan korean alfabeton Hangeul en 1443, kiu suferis dekomence la kontraŭstaron de la kleruroj en la ĉinskriba tradicio. Li venigis homojn de ĉiuj sociaj rangoj en la registaron, kaj enkondukis Konfuceismon.

La Unesko premio pri alfabetigo nomiĝas laŭ li, Premio Reĝo Seĝong pri Legopovo de Unesko.

La nun konstruata estonta sud-korea ĉefurbo nomiĝas Seĝong-urbo.

## Vidu ankaŭ

* Instituto Reĝo Seĝong
* Premio Reĝo Seĝong pri Legopovo de Unesko
# Tago de Hangul

La vorto "Hangul" koree
Parto de la teksto de la proklamo de Seĝong
**Tago de Hangul** (한글날 /hangullal/; alinome la **Tago de la Korea Alfabeto**) estas korea festtago, kiu honoras la kreadon de la korea alfabeto Hangul iniciite de la grandreĝo Seĵeong en 1446. La Tago de Hangul festiĝas en la 9-an de oktobro en Sud-Koreio (tago de la proklamo de Seĵeong) kaj en la 15-an de januaro en Nord-Koreio (tago, kiam la alfabeto estis supozeble finkreita).

Laŭ la Kroniko de reĝo Seĵeong, Seĵeong proklamis la eldonon de la nova alfabeto en la 9-a monato laŭ la luna kalendaro en 1446. En 1926 la Akademio de Hangul festis la 480-an datrevenon de la proklamaĵo en la lasta tago de tiu monato. (Tiu dato estas la 4-a de novembro laŭ la Gregoria kalendaro). Tio estis la unua okazo de oficiala festado de la Tago de Hangul.

En 1940 malkovriĝas originala kopio de la *Hunmin Jeongeum Haerye* ("Klarigoj kaj Ekzemploj de Ĝustaj Sonoj por Instrui la Popolon"), komentario pri la tiam nova korea alfabeto. Laŭ tiu libro, la proklamo pri Hangul efektive okazis en la unua dek tagoj de la naŭa monato de la luna kalendaro. Do en 1945, baldaŭ post la fondiĝo de la nova nacio de Sud-Koreio, la registaro de Sud-Koreio movis la Tagon de Hangul al la 9-a de oktobro, kiu estas la 10-a tago de la 9-a monato de la luna kalendaro.

Ĝis la jaro 1991 la Tago de Hangul estis oficiala feritago en Sud-Koreio, sed dungantoj premis la registaron, ke estu malpli da feritagoj dum la jaro. Tial koreoj plu festas la tagon oficiale, sed nur kiel honortagon, kaj ne plu ferias dum ĝi.

## Vidu ankaŭ

(germana) Lingvomuzeo pri la korea lingvo

Internacia Tago de la Gepatra lingvo
# Vorterosigno

**Vorterosigno** (ideografiaĵo aŭ logogramo) estas skribsigno por tuta vortero (morfemo). Vorterosignaroj estas kompleksaj sistemoj de rebusoj kaj gramatikaj, silabaj, kaj eĉ unusonaj signoj.

Ekzemple, la ĉina vorterosignaro kunmetas signon de *drako* (龙 - *lóng*) kaj signon de *orelo* (耳 - *ěr*) por skribi vorton *surdeco* (聋 - *lóng*), kunmetaĵo de eroj fonetika (*drako* kaj *surdeco* estas samsonaj *lóng*) kaj signifa (*orela*).

Vorterosignaroj estas la plej antikva maniero skribi, trovebla jam en Sumero, ankaŭ en Egiptio kaj Majalando. Hodiaŭ, ĉinoj kaj japanoj ilin ĉefe utiligas en la ĉina kaj la japana, sed eĉ iomgrade la eŭropanoj uzas ilin, ekzemple por numeroj.

Malavantaĝoj estas ke vorterosignaroj malfacile lerneblas - ekzemple, ordinara ĉino devas enmensigi ĉirkaŭ 4000 signojn. Avantaĝo estas, ke longaj ideoj kaj pensoj esprimeblas simple per kelkaj signoj, kaj legi estas pli facile ol legi alfabeton.

## Afriko

Hieroglifoj

## Okcidenta Azio

Sumera kojnoskribo

Akada kojnoskribo

Babilona kojnoskribo

## Suda Azio

? Indusa skribo

## Orienta Azio

Ĉina skribo

Japanaj vorterosignoj

## Ameriko

Majaa skribo

## Vidu ankaŭ

Blisa skribo, planita ideogramaro

Ideogramo

Ikono (religio)

Litero

Skribarto, Skribsistemo

Sona (planlingvo)

## Eksteraj ligiloj

*
*  Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine
*
*
# Skribarto

**Skribarto** laŭ vasta difino estas la arto uzi signojn por prezenti seriojn de agoj. Iuj aŭtoroj rezervas la vorton skribo al parolskriboj, kaj aliajn specojn nomas **notacioj**. Skribsistemoj, skribado, skribaĵoj kaj rilataj aferoj estas studeblaj laŭ multaj vidpunktoj.

Laŭ nuna scio, skribarto aperis unuafoje en la fruaj urbaj kulturoj de Mezopotamio kaj Egiptio inter -4000 kaj -3000. De tiam ĝis nun pluraj centoj da skribsistemoj uziĝis.

## Studo laŭ konsisto de skribo

* literoj kaj ĉiuj skribosignoj: ciferoj, interpunkcio, mienoj...
* ortografio - uzreguloj de la literoj
* aboco aŭ alfabeto - orda listo de signoj.

## Studo laŭ rimedoj kaj procedoj de skribado

* skribadarto - arto bele skribi
* presarto - meĥanika faro de skribaĵoj aŭ bildoj
* skribiloj - ĉiuj iloj por manskribo
* stenografio - arto noti laŭ la rapido de parolo
* transskribado kaj transliterado - adapto de skriboj al novaj notaĵoj

## Studo laŭ rezultoj, laŭ dokumentspecoj

* libroscienco aŭ bibliologio studas la materian konsiston de libroj (folifaldo, bindaĵo, enpaĝigo...)
* gravuroscienco aŭ epigrafiko studas skribaĵojn sur malmolaj materialoj (ŝtono, moneroj...)
* praskriboscienco aŭ paleografio studas skribaĵojn sur molaj materialoj (pergameno, papero...)
* papirusscienco aŭ papirologio studas antikvajn skribaĵojn sur papiroj alinome papirusoj.

## Studo laŭ uzo de skribo kaj de dokumentoj

* bibliografio kolektas la normitajn referencojn de dokumentoj
* bibliotekoscienco zorgas pri konservado kaj disponigo de eldonaĵoj
* eldonscienco studas kvante (bibliometrio) kaj kvalite (eldonhistorio) la eldonadon
* legosociologio kaj okaze etnologio studas, kiel homoj en la diversaj socioj efektive uzas legadon kaj skribadon.

Grafologio, branĉo de psikologio, priskribas la karakteron de homo laŭ la propraĵoj de lia skribostilo. Ĝia scienca statuso ne tute firmiĝis.

*
*
*
*

## Vidu ankaŭ

* Skribaĵo
* Pazigrafio
* Transliterumo
* Tienreena skribo
* Brajlo
* Cifero
* Diakrita signo
* Ligaturo
* Tipografio