Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Peonio

| Kiel legi la taksonomion**Peonio** |
| --- |
|  |
|  *Paeonia rockii* |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regno:
 | Plantoj ‘‘Plantae’’  |
| Divizio:
 | Magnoliofitoj *Magnoliophyta*  |
| Klaso:
 | Magnoliopsidoj *Magnoliopsida*  |
| Ordo:
 | Saksifragaloj *Saxifragales*  |
| Familio:
 | Peoniacoj *Paeoniaceae*  |
| Genro:
 | Peonio *Paeonia*  |

 |
| Specioj
 |
|
vidu tekston

 |
| Aliaj Vikimediaj projektoj
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj
 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Peonio
 |

 |
|  |

La **Peonio** (Paeonia) estas la sola genro en la holarktisa familio de la Peoniacoj (**Paeoniaceae**). Ili estas indiĝenaj en Azio, suda Eŭropo kaj okcidenta Nordameriko.

La floro de Paeonia lactiflora, laktopeonio aŭ Ĉina peonio
## Kelkaj specioj

 *Paeonia daurica* en sudorienta Eŭropo

* + *Paeonia abchasica*
	+ *Paeonia anomala*
	+ *Paeonia bakeri*
	+ *Paeonia broteri*
	+ *Paeonia brownii*
	+ *Paeonia californica* (Kalifornia peonio)
	+ *Paeonia cambessedesii*
	+ *Paeonia caucasica*
	+ *Paeonia clusii*
	+ *Paeonia coriacea*
	+ *Paeonia daurica*
	+ *Paeonia delavayi*
	+ *Paeonia emodi*
	+ *Paeonia hirsuta*
	+ *Paeonia intermedia*
	+ *Paeonia japonica* (Japana peonio)
	+ *Paeonia kesrouanensis* (Siria peonio)
	+ *Paeonia lactiflora* (Ĉina peonio)
	+ *Paeonia macrophylla*
	+ *Paeonia mairei*
	+ *Paeonia mascula* (Balkana peonio)
	+ *Paeonia mlokosewitschii* (Ora peonio)
	+ *Paeonia obovata*
	+ *Paeonia officinalis* (Eŭropa peonio)
		- *Paeonia officinalis subsp. banatica*
	+ *Paeonia parnassica* (Greka peonio)
	+ *Paeonia peregrina*
	+ *Paeonia rhodia*
	+ *Paeonia sterniana*
	+ *Paeonia steveniana*
	+ *Paeonia tenuifolia*
	+ *Paeonia tomentosa*
	+ *Paeonia veitchii*
	+ *Paeonia wittmanniana*
	+ *Paeonia decomposita*
	+ *Paeonia jishanensis* (sinonimo *Paeonia spontanea*)
	+ *Paeonia ludlowii*
	+ *Paeonia ostii*
	+ *Paeonia potaninii*
	+ *Paeonia qiui*
	+ *Paeonia rockii*
	+ *Paeonia suffruticosa*

*Paeonia cambessedesii*
Paeonia daurica subsp. coriifolia
Paeonia daurica subsp. mlokosewitschii
arbusta peonio (*Paeonia ×suffruticosa*)
diversaj stadioj de florado de la kultivaro 'Coral Charm'.
plena floro de kultivaro de ordinara peonio (*Paeonia officinalis*)
## Peonidino

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Peonidino.
**Peonidino** aŭ **peonidolo** estas organika kombinaĵo kiu apartenas al la familio de la antocianidinoj kaj prezentanta grupon de flavonoidoj. Ĝi estas vegetala pigmento tre grava kiu, asociita al la flavono aŭ flavonoloj, donas ekzemple la rozkoloron al certaj kultivaroj de *Paeonia lactiflora* en Ĉinio, el kie fontas ĝia nomo.

## Eksteraj ligiloj

* Arba Peonio Arkivigite je 2007-09-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Balkana peonio en la Nacia Parko de Alta Murgia, Apulia - Suda Italio Arkivigite je 2007-07-03 per la retarkivo Wayback Machine
# Oficina salvio

| Kiel legi la taksonomion**Oficina salvio** |
| --- |
|  |
|   |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regno:
 | Plantoj *Plantae*  |
| Divizio:
 | Angiospermoj *Magnoliophyta*  |
| Klaso:
 | Dukotiledonoj *Magnoliopsida*  |
| Ordo:
 | Lamialoj *Lamiales*  |
| Familio:
 | Lamiacoj *Lamiaceae*  |
| Genro:
 | Salvio *Salvia*  |
| Specio:
 | S. officinalis  |

 |
| Dunomo
 |
| Salvia officinalis L. |
| Aliaj Vikimediaj projektoj
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj
 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Oficina salvio
 |

 |
|  |

**Oficina salvio** (*Salvia officinalis*) estas speco de daŭrafolia, aroma arbusteto el la mediteraneaj regionoj. En la kuirarto uzatas la folioj de la planto. Salvio fajnigas ĉefe grasajn viandaĵojn, kolbasojn, fiŝaĵojn kaj salatojn.

La nomo de tiu ĉi palearktisa planto cetere estiĝis el la latina vorto *salvere* (= kuraci). Folioj kaj ekfloroj de salvio estas multe uzataj en la naturkuracado, ekzemple kontraŭ troa ŝvitado, kontraŭ inflamoj de la gorĝo kaj la gingivoj kaj por stimuli la digeston. Fakuloj tamen avertas, ke oni ne uzu en granda kvanto kaj dum longa tempo sen demandi kuraciston.
# Ndebeloj (Zimbabvo)

Tiu ĉi artikolo temas pri la **ndebeloj** (**Matabele**) en la Respubliko Zimbabvo. Parto de la popolo restis, spite al la alsturmo de la buroj, en la regiono de la hodiaŭa Respubliko Sudafriko. Pri la tie hodiaŭ vivantaj **ndebeloj** vidu Ndebeloj (Sudafriko).

| Ndebeloj (Zimbabvo)
 |
| --- |
|  |
| **etno** |
| **Ndebele people** |
| Ŝtatoj kun signifa populacio |
|  |
|  |

 Fasado de domo
La **ndebeloj** (**Ndebele, Matabele** ankaŭ **AmaNdebele**) estas bantua etno en Zimbabvo, kiu originas el disbranĉiĝo de la zuluoj.

Sian historian gravecon, se ne ekeston, la ndebeloj ŝuldas al la mfekaneo, la popolmigrado en la suda Afriko de la frua 19-a jarcento. La etna grupo sub gvido de generalo Mzilikazi disigis sin de la zuluoj, kiuj estis sin konstituantaj sub la regado de la reĝo Shakas.

Migrante okcidenten ili en la regiono de la posta Pretorio renkontis la cvanojn, kiuj donis al ili la nomon matabeloj (ndebeloj). Ili plumigradis norden en la regionon de la hodiaŭa Zimbabvo, kie ili subigis la ŝonojn.

Inter 1834 kaj 1893 ekzistis suverena Ndebela regno. Ĝia lasta reĝo estis Lobengula. La regnon en 1892 konkeris la British South Africa Company (Brita Sudafriko-kompanio) kaj la frakaso de la Ndebeloj-insurekcio (Matabele-insurekcio) en 1896-97 definitive detruis ĝin.

En la hodiaŭa Zimbabvo la ndebeloj konsistigas sesonon ĝis kvinonon de la loĝantaro.
Post la fino de la blankula reĝimo ekestis konsiderindaj streĉoj inter la loĝantaro de Zimbabvo, kaŭzitaj per la fakto respektive memoro, ke la ndebeloj, samkiel la blankuloj, estas minoritato kaj estis portantoj de la ŝtata potenco en la lasta antaŭkolonia ŝtato, do por la plimulto de la loĝantaro fremdaj konkerantoj. La registaro de Robert Mugabe, dominata de ŝonoj, per perforta subpremo de la ndebeloj reagis al tiuj sociaj streĉoj.
# Manzini

| Manzini
 |
| --- |
|  |
| urbo  urbego   vd |
| Administrado
 |
| Demografio
 |
| **Loĝantaro** | 110 508  (2005) [+] |
| Geografio
 |
| **Geografia situo** | 26° 29′ S, 31° 22′ O (mapo)-26.48333333333331.366666666667 [+] |
| **Alto** | 686 m [+] |
| **Horzono** | UTC+02:00 [+] |
|  |
|

|  |
| --- |
| Manzini (Svazilando)DEC |
| Situo de Manzini |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto
 |
|  **Vikimedia Komunejo** Manzini, Eswatini [+] |
|  |

**Manzini** estas la unusola grandurbo de Svazilando, ankaŭ estas centro de diocezo.

Loko Manzini en Svazilando
Hotelo en Manzini

## Bazaj informoj

* ﻿ / ﻿ (mapo)
* Areo: km²
* Supermara alteco: 686 m
* Loĝantaro: 110.537 en 2010
* Horzono: UTC +2
* Telefonkodo:

## Geografio

Manzini situas en centro de la lando.

## Historio

La urbo, tiam nomata **Bremersdorp** estis brita kolonia ĉefsidejo kaj grava komercejo de 1890. Ĝi ricevis urban statuson en 1898. Ĝi estis detruita en 1902 dum la brita-bura milito. Poste la administra centro estis translokigita al Mbabano. Bremersdorp restis agrikultura, industria kaj komerca urbo de Svazilando, gajnante la moknomon "La Nabo". Ekde 1960 la urbo portas la nunan formon. Manzini estis deklarita grandurbo en 1994.

## Trafiko

En la proksimeco flughaveno funkcias. Manzini havas al la aliaj regionoj bonajn ĉefvojojn.

## Vidindaĵoj

* romkatolika katedralo

## Famuloj

* en la urbo mortis Zoltan N. Boglari

## Ĝemelurboj

* Keighley, Britio
* Ramales de la Victoria, Hispanio

## Fontoj

* angla, germana kaj rusa Vikipedioj
# Dahlak-Arkipelago

| Dahlak-Arkipelago
 |
| --- |
|  Satelita bildo de la orienta parto
 |
| **insularo** |
| **Akvejo** | Ruĝa maro
 |
| Geografia situo
 | 16° 0′ N, 40° 15′ O (mapo)1640.25 f1 |
|

|  |
| --- |
| Dahlak-Arkipelago (Eritreo)DEC |

 |
|  |
| **Nombro de insuloj** | 126
 |
| **Ĉefa insulo** | Dahlak Kebir
 |
| **Tuta areo** | 900 km²f1 |
| **Loĝantoj** | 2 500 f2 |
|  Superrigarda mapo de Dahlak-Arkipelago
 |
|

|   Partoj |
| --- |
|  | Dahlak Kebir vd |

 |
|  |

**Dahlak-Arkipelago** estas insulgrupo, apartenante al Eritreo, en la Ruĝa maro antaŭ Massava. La arĥipelago havas du grandajn kaj ĉirkaŭ 200 malgrandajn insulojn, el kiuj nur kvar estas loĝataj. La insuloj havas entute la surfacon de 900 kvadrataj kilometroj. La insulojn ĉirkaŭas koralrifoj kaj estas fiŝo riĉaj, ŝatataj de subakviĝantoj.

Sur la insuloj loĝas entute ĉirkaŭ 2 500 homoj, el kiuj 1 500 sur la plej granda insulo Dahlak Kebir. La loĝantoj de la insularo parolas propran t.n. dahlakan lingvon.

## Historio

Pli frue la insularo estis centro de la perlokaptado en Ruĝa Maro, konata verŝajne dum la romia epoko. La loĝantoj estis la unuaj muslimoj en orienta Afriko. Sur la insuloj estiĝis jam en la 7-a jarcento islama ŝtato, kiuj baldaŭ venis sub jemenan regadon kaj en 1559 sub Osmanan.

Ĉe komenco de la itala kolonia epoko super Eritreo (1891/92) sur unu insulo estis establita prizono por opoziciuloj el Eritreo kaj aliaj italaj kolonioj. En la sendependiĝa milito de Eritreo kontraŭ Etiopio, tiu uzado reviviĝis. Sur la insuloj troviĝis mararmea bazo de la Sovetunio, kiun uzis post malfondo de la Sovetunio (1990-1991) dum mallonga tempo Israelo.

Israelo - onidire, laŭ arabaj fontoj - havas traktatojn kun eritrea prezidento Isayas Afewerki, kiuj permesas ĉeeston sur insuloj Dahlak kaj Fatma.

## Vidu ankaŭ

* Etiopaj kserofitaj herbejoj kaj arbustaroj

## Eksteraj ligiloj

* hejma paĝo en la angla
# Mezoriento kaj Nordafriko

Tiu ĉi artikolo temas pri regiono en Afriko kaj Azio. Por aliaj signifoj, vidu MENA (malkonfuziga paĝo)

| Mezoriento kaj Nordafriko |
| --- |
| Civilizacia regiono |
|  |
| transcontinental region [+] |
|

---

 |
| Lando | Afrikaj: Egiptio, Libio, Sudano, Maroko, Alĝerio, Tunizio, Somalio, Maŭritanio, Ĝibutio;

Aziaj: Saŭdarabio, Jemeno, Omano, Kataro, Barejno, Kuvajto, Irako, Libano, Israelo, Sirio, Jordanio, Turkio, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, Irano;

Duonaŭtonomaj entoj: la Palestina Aŭtoritato, Okcidenta Saharo, Somalilando. |
|

---

 |
|

---

 |
| Loĝantaro | 0 [+] |
|

---

 |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Middle East and North Africa** [+] |
|  |

 La MENA-landoj laŭ unu el la difinoj kiuj cirkulas.
La termino **Mezoriento kaj Nordafriko** aŭ **MENA** (akronimo por la angla M**iddle **E**ast and **N**orth **A**frica*, Mezoriento kaj Norda afriko) estas termino uzata en ekonomia kaj akademia kuntekstoj por priskribi la regionon konsistante el Mezoriento kaj Nordafriko. kaj fakte rilatas al jenaj tri geografiaj regionoj: "Sudokcidenta Azio" kaj "**Okcidenta Azio**" kaj "**Norda Afriko**" poziciigante ilin ene de ĝia kontinenta kunteksto. Tiuj ĉi terminoj malcentras la eŭropan perspektivon kaj anstataŭe fokusas la propran geografion de la regiono MENA.

La termino ampleksas vastan regionon, kiu etendiĝas de Maroko ĝis Irano, inkluzive de ĉiuj landoj en Proksima Oriento kaj la landoj de Magrebo.

Ĝi tiel plejparte respondas al la araba mondo, sed ankaŭ inkluzivas iujn ne-arabajn landojn, kiuj estas inkluzivitaj en la regiono pro sia kultura, religia kaj politika historio.

## Landoj

MENA ne havas unuforman difinon; malsamaj organizaĵoj difinas la regionon diversmaniere. La Monda Banko difinas la MENA-regionon jene:

* Alĝerio
* Barejno
* Ĝibutio \*
* Egiptio
* Irano
* Irako
* Israelo
* Jemeno
* Jordanio
* Kuvajto
* Libano
* Libio
* Malto \*
* Maroko
* Omano
* Palestinaj Teritorioj
* Kataro
* Sauda Arabio
* Somalio \*
* Sirio
* Tunizio
* Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj

\* Ĝibutio, Malto kaj Somalio ne estas inkluzivitaj en la regiono MENA laŭ aliaj fontoj .

Krome, laŭ la kunteksto, la sekvaj landoj estas ankaŭ inkluzivitaj en la regiono:

* Komoroj
* Kipro
* Sudano
* Turkio

## Ekonomio

La regiono MENA havas grandegajn rezervojn da nafto kaj natura gaso, kiuj estas konsiderataj kiel la esenca fonto de monda ekonomia stabileco. Laŭ *Oil and Gas Journal* (1-an de januaro 2009), la regiono MENA havas 60% de la rezervoj pri nafto de la mondo kaj 45% de la mondaj rezervoj en natura gaso. En 2010, 8 el la 12 OPEL-landoj situis en la regiono MENA.

## Referencoj

* Tiu ĉi artikolo estas traduko de la samtitola artikolo en la nederlandlingva vikipedio, MENA, listo de aŭtoroj.
# Ornitorinko

| Kiel legi la taksonomion**Ornitorinko** |
| --- |
|  |
|   |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regno:
 | Animaloj *Animalia*  |
| Filumo:
 | Ĥorduloj *Chordata*  |
| Klaso:
 | Mamuloj *Mammalia*  |
| Ordo:
 | Monotremoj *Monotremata*  |
| Subordo:
 | Platopieduloj *Platypoda*  |
| Familio:
 | Ornithorhynchidae  |
| Genro:
 | Ornithorhynchus Blumenbach, 1800 |
| Specio:
 | O. anatinus  |

 |
| Dunomo
 |
| Ornithorhynchus anatinus (Shaw, 1799) |
|  |
| Aliaj Vikimediaj projektoj
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj
 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ornitorinko
 |

 |
|  |

**Ornitorinko,** (*Ornithorhynchus anatinus*) aŭ **anasbeka platopiedulo** estas mamulo el la ordo de monotremoj (aŭ kloakuloj), vivanta en Aŭstralio, kiu demetas ovojn, kaj kies buŝo similas al anasa beko (la scienca nomo signifas "Birdonazo anasa"); tamen la "beko" estas fleksebla kaj ne malmola kiel ĉe anasoj. Tiuj du ecoj similigas la specion al birdoj kaj faras el ĝi tro strangan mamulon, tiom ke kiam la unuaj ekzempleroj estis konataj en Eŭropo oni supozis, ke temas pri trompo.

La besto estas longa je proksimume 75 cm. Inter la fingroj ĝi havas naĝhaŭton, kaj la tutan korpon kovras densa nemalsekiĝema hararo. La besto subakviĝas por unu minuto ĉasante predon. Ili ne havas dentojn, sed ostecajn platojn. Krome ili havas harecajn sensilojn, ĉar ili ne vidas en akvo.

La virbesto kaj la ino loĝas en komuna truo en argilo, sed post pariĝo la ino elfosas sian propran truon kun globforma kamero kovrita de folioj ĉe la fino ĝis 15 m. Tie ŝi demetas kutime du blankajn rondajn ovojn, super kiuj ŝi buliĝas por varmigi ilin dum 7 - 10 tagoj. Kiam la idoj eloviĝas, ili nutras sin per la patrina lakto (lekante, ĉar ili ankoraŭ ne kapablas suĉi). Post dek unu semajnoj la idoj malfermas la okulojn kaj post kvar monatoj ili lernas naĝi sub kontrolo de la patrino.

Malinoj produktas venenon, kiu povas mortigi iajn bestojn kaj kaŭzas fortan doloron al homoj kaj aliaj animaloj.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Ĉi tiu artikolo legita esperante ĉe YouTube
# Cikasaloj

| Kiel legi la taksonomion**Cikasaloj** |
| --- |
|  |
|  *Bowenia spectabilis* |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regno:
 | plantoj *Plantae*  |
| Klaso:
 | ekvizetopsidoj *Equisetopsida*  |
| Subklaso:
 | cikasedoj *Cycadidae*  |
| Ordo:
 | **cikasalojCycadales Pers. ex Bercht. & J.Presl  |

 |
| Tipa genro
 |
| *Cycas* L. |
| Aliaj Vikimediaj projektoj
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj
 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Cikasaloj
 |

 |
|  |

La **cikasaloj** (latine *Cycadales*) estas planta ordo el gimnospermoj. Tiu ordo nuntempe entenas 2 familiojn, 10 genrojn kaj ĉirkaŭ 300 speciojn. Tamen, ĝia diverseco estis pli granda dum la ĵurasio. Ĝia tipa genro estas cikaso.

## Aspekto

La cikasaloj tipe havas lignecan trunkon kun krono da folioj supre. Ilia alto varias, inter plurajn centimetrojn kaj plurajn metrojn.

Ĉiu cikasala planto estas aŭ vira aŭ ina, sed ne gea, malsimile al la angiospermoj.

## Distribuo

La cikasaloj troviĝas en tropikaj kaj subtropikaj landoj: en Sud-Ameriko kaj Centr-Ameriko kaj Meksiko, en Antiloj, en Aŭstralio, Melanezio, Mikronezio, Suda Azio, Ĉinio, Japanio, Madagaskaro, kaj Sud-Afriko.

## Taksonomio

Jen la listo, laŭ The Plant List kaj World Flora Online (1 apr. 2020), de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

* *Gymnospermae* - gimnospermoj
	+ *Cycadales* Pers. ex Bercht. & J.Presl - cikasaloj
		- *Cycadaceae* Pers. - cikasacoj
			* *Cycas* L. - cikaso
		- *Zamiaceae* Horan. - zamiacoj
			* *Bowenia* Hook. ex Hook. f. - bovenio
			* *Ceratozamia* Brongn. - ceratozamio
			* *Dioon* Lindl. - dioo
			* *Encephalartos* Lehm. - encefalarto
			* *Lepidozamia* Regel - lepidozamio
			* *Macrozamia* Miq. - makrozamio
			* *Microcycas* (Miq.) A. DC. - mikrocikaso
			* *Stangeria* T. Moore - stangerio
			* *Zamia* L. - zamio

## Referencoj

* Chaw, S.-M.; Walters, T.W.; Chang, C.-C.; Hu, S.-H.; Chen, S.-H. (2005). “A phylogeny of cycads (Cycadales) inferred from chloroplast *matK* gene, *trnK* intron, and nuclear rDNA ITS region”, *Molecular Phylogenetics and Evolution* (en) **37** (1), p. 214–234. doi:10.1016/j.ympev.2005.01.006.
* Hill, K.D.; Stevenson, D.W.; Obsorne, R. (2004). “The World List of Cycads”, *Botanical Review* (en) **70** (2), p. 274–298. doi:[[doi:10.1663%2F0006-8101%282004%29070%5B0274%3ATWLOC%5D2.0.CO%3B2|10.1663/0006-8101(2004)070[0274:TWLOC]2.0.CO;2]].
# URL

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon URL (apartigilo).
 |

**URL** (angle *Uniform Resource Locator*, esperante "Unuforma Rimeda Lokindiko") estas adreso, kutime de reta paĝo, sed povas esti ankaŭ de iu ajn aĵo atingebla per la reto, ekzemple dosiero en ftp-ejo, aŭ "mailto"-URL por retadreso.

Ekzistas ankaŭ la koncepto URI, kiu estas kiel URL sed ĝi klarigas nur *kio* estas iu dokumento ktp, ne *kie* ĝi troviĝas en la reto.

## Referenco

## Vidu ankaŭ

* Retadreso
* URI
# Kobolo

**Kobolo**, estas programlingvo de la tria generacio kreita en 1959. Ĝia angla nomo **COBOL** estas akronimo (**COmmon Business Oriented Language**), kiu montras ĝian unuan celon: komuna lingvo pro programi administrajn programarojn.

La standardo COBOL 2003 estas objektema kaj havas aliajn trajtojn de moderna programado.

## Ekzemploj

Ekzemplo 1: malmodernstila COBOL

```
 000010 IDENTIFICATION DIVISION.
 000020 PROGRAM-ID. SALUTONMONDO.
 000030 DATE-WRITTEN. 10/08/04 00:04.
 000040 AUTHOR. NEKONATO.
 000050
 000100 ENVIRONMENT DIVISION.
 000200 CONFIGURATION SECTION.
 000210 SOURCE-COMPUTER. MAINFRAME.
 000220 OBJECT-COMPUTER. MAINFRAME.
 000230
 000300 DATA DIVISION.
 000310 WORKING-STORAGE SECTION.
 000320 01 TEKST PIC X(12)
 000330 VALUE "SALUTON, MONDO".
 000410
 000500 PROCEDURE DIVISION.
 000600 MAIN-LOGIC SECTION.
 000700 MAIN-LOGIC-BEGIN.
 000710 DISPLAY TEKST.
 000600 MAIN-LOGIC-END.
 000700 STOP RUN.

```

Ekzemplo 2: modernstila COBOL.

```
  IDENTIFICATION DIVISION.
  PROGRAM-ID. Saluton-Mondo.
  DATE-WRITTEN. 15-07-2008.
  AUTHOR. Nekonato.
  \*
  PROCEDURE DIVISION.
  display "Saluton, Mondo!"
  stop run
 .

```

## Eksteraj ligiloj

* (fr) Helpforumo de franclingvanaj uzantoj de Cobol
* (fr) Kurso de COBOL 85
* (en) Open Cobol
* (en) COBOL User Groups (COBUG) Arkivigite je 2005-08-14 per la retarkivo Wayback Machine
* (fr) GCobol, Mini-Cobol

## Noto
# Portebla dokumentformo

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri dosiera formato "PDF". Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon PDF (apartigilo).* |

| Portable Document Format
 |
| --- |
| Dosierfinaĵo: | `.pdf` |
| MIME: | application/pdf
 |
| Firmao
 | Adobe
 |
|  |

| Portebla dokumentformo
 |
| --- |
|  |
| **familio de dosierformoj e-book file format (en)  dosierformo elektronika dokumento**  |
| **Dum** | nekonata - nekonata/nuntempe
 |
| **Partoprenanta** | Portable Document Format, version 1.0 • Portable Document Format, version 1.1 • Portable Document Format, version 1.2 • Portable Document Format, version 1.3 • Portable Document Format, version 1.4 • Portable Document Format, version 1.5 • Portable Document Format, version 1.6 • Portable Document Format, version 1.7 • Portable Document Format, version 2.0 • PDF Portfolio file format vd |
| **TTT** | Oficiala retejo
 |
|  |

**PDF** (angle Portable Document Format, **Portebla dokumentformo** ) estas dosierformo ellaborita de la firmao Adobe en 1993. PDF-dosieroj estas uzataj por prezenti dudimensiajn dokumentojn tute same en ajna aparato kun ajna ekrana distingivo.
PDF estas malferma normo kaj laste pliproksimiĝis al normigo ĉe ISO kiel ISO 32000.

## La precipaj trajtoj

* Ĝi estas multesistema, tio estas, oni povas ĝin vidi en pluraj operaciumoj kiel vindozo, linukso aŭ Mac OS X, konservante ĝian saman aspekton.
* Ĝi povas enhavi tekston, bildojn kaj eĉ muzikon.
* Ĝi estas vaste uzata en TTT por dokumentoj (apud la indiĝena formato de la reto HTML).
* Ĝi enhavis kaj enhavas patente protektitajn teknologiojn kiel ekzemple LZW-84 (patento jam eksvalidiĝis, krom tio eblis uzi alternativan algoritmon "Deflate"), kaj JPEG-2000 (sed eblas uzi alian bildkompresan algoritmon kiel ekzemple JPG aŭ "filtrita Deflate" te algoritmo de bilda formato PNG)
* Aktuale ĝi estas libera normo, kaj pluraj programoj povas labori kun ĝi (ekzemple ofica programaro kiel LibreOffice)
* Oni povas ĉifri la dosierojn por protekti ilin kontraŭ ŝanĝoj, presado aŭ kopiado (DRM).

## Historio

Ĝi debutis en 1993 per Acrobat 1. Ĝi komence estis pagenda, sed pli poste oni disŝutis ĝin senkoste.

## Vidu ankaŭ

* PDF.js estas JavaSkripta programaro por traduki el PDF en HTMLon kaj uzi la rezulton per TTT-legilo.

## Referencoj
# Esplora instituto

| Esplora instituto
 |
| --- |
|  |
| **speco de organizaĵo**  |
| **research organization • instituto** |
| **Agareo** |
scienca esploro • scienco

 |
|  |

**Esplorinstituto** estas instituto destinita por fari sciencan esploradon pri specifa kaj difinita temo aŭ esplora areo. La esplorinstituto povas koncentriĝi pri **baza esplorado** (por riĉigi scion kaj sen specifa difinita aplikata intenco) aŭ pri **aplikata esplorado** (uzante sciencon por difinitaj bezonoj, kiel ekzemple teknologiaj, inĝenieraj aŭ armeaj evoluoj, la disvolviĝo de medikamentoj aŭ agrikulturaj kultivaĵvariaĵoj).

Akademia esplorinstituto laborigas profesorojn kaj diplomiĝintojn. La termino estas uzata ne nur por naturaj kaj precizaj sciencoj, sed ankaŭ por esplorado en la homsciencoj kaj sociaj sciencoj. Iafoje, apud la esplorinstituto, ekzistas eduka aŭ lerna centro por fakuloj aŭ la ĝenerala publiko, kiel ekzemple instrua partnereco en universitata fakultato, biblioteko, muzeo aŭ eldonejo. Esplorinstitutoj ĝenerale produktas, krom sciencaj publikaĵoj, enhavon kiel lernolibroj kaj instruplanoj, prelegoj, konferencoj kaj seminarioj, sciencaj revuoj, poziciaj artikoloj kaj strategiaj artikoloj, kaj similaj.

Universitatoj konsistigas gravan esplor-plenumantan sektoron. En multaj landoj, ekzistas ankaŭ publikaj aŭ privataj esplororganizaĵoj ekster universitatoj. Kaj registaraj agentejoj kaj privataj kompanioj povas fari sian propran esploradon, precipe de pli aplikata naturo.

## Notindaj esplorcentroj

* Abdus Salam Internacia Centro por Teoria Fiziko
* Ames Esplora Centro
* Bell Laboritorioj
* Bose Instituto
* Biologia Esplora Centro
* Centro por Altnivela Viva Ciklo Inĝenieristiko
* Centro por Altnivela Studo en la Kondutaj Sciencoj
* Centrum Wiskunde &amp; Informatica
* Societo Fraunhofer
* Asocio Helmholtz
* Instituto por Altnivela Studo
* Barata Asocio por la Kultivo de Scienco estas plej malnova esplora instituto de Azio.
* Barata Konsilio de Kuraca Esploro
* Mara Scienca Esploro Centro
* Max-Planck-Societo
* Netherlands organizaĵo por Aplikata Scienca Esploro
* Palo Alto Esplora Centro
* Pennington Biomedicina Esplora Centro
* Rockefeller Instituto
* RTIa Internacio
* Instituto Salk por Biologiaj Studoj
* SRI International aŭ SRI. Ankaŭ konata kiel Stanford Esplora Instituto antaŭ 1977.
* Sri Lanka Instituto de Nanotechnology
* Tata Instituto de Fundamenta Esploro
* Thomas J. Watson Esplora Centro

## Vidu ankaŭ

* Pensfabriko