# Dianto

| Kiel legi la taksonomion**Dianto** |
| --- |
|  |
|  *Dianthus plumarius* |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regno:
 | Plantoj *Plantae*  |
| Divizio:
 | Embriofitoj *Embryophyta*  |
| Klaso:
 | Dukotiledonaj plantoj *Magnoliopsida*  |
| Ordo:
 | Kariofilaloj *Caryophyllales*  |
| Familio:
 | Kariofilacoj *Caryophyllaceae*  |
| Genro:
 | Dianto *Dianthus* L., 1753 |

 |
| Aliaj Vikimediaj projektoj
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj
 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Dianto
 |

 |
|  |

La **Diantoj** (latine singulare *Dianthus*) estas genro de proksimume 300 specioj de florantaj plantoj en la familio de Kariofilacoj. Diantoj hejmas precipe en Eŭropo kaj Azio, sed iuj specioj etendiĝas suden al norda Afriko, kaj unu specio (*Dianthus repens*) en arktika Norda Ameriko. La nomo devenas de la grekaj vortoj *dios* ("Zeŭso") kaj *anthos* ("floro"), kaj unuafoje skribe uziĝis fare de la greka botanikisto *Theophrastus*. Pri tianoma rolulo en greka mitologio vidu artikolon Dianto.

La floroj havas kvin petalojn, tipe kun iom denta rando, kaj en preskaŭ ĉiuj specioj estas (pale ĝis malhele) rozkoloraj. Unu specio (*Dianthus knappii*) havas flavajn florojn kun purpura centro.

Multaj poetoj konsideris la floron en siaj poemoj, ekzemple la germanlingvaj aŭtoroj Johann Wolfgang von Goethe, Heinrich Heine kaj Annette von Droste-Hülshoff.

La revolucio de 1974 en Portugalio estis nomita **dianto-revolucio**, ĉar la protestantoj simbole portis diantoflorojn sur roversoj de siaj jakoj.

## Sistematiko

La genro *Dianthus* estis starigita en 1753 fare de Carl von Linné e *Species Plantarum*, 1, p. 409. Pro la beleco de la floro kaj ties odoro Linné donis la genran nomon *Dianthus*, floro de Zeŭso (Διός *Diós* por „dio“, „Zeŭso“ kaj ἄνθος *anthos* por floro). Sinonimoj por *Dianthus* L. estas: *Caryophyllus* MILL., *Tunica* LUDW. La genro *Dianthus* apartenas al la tribo Caryophylleae en la subfamilio Caryophylloideae ene de la familio Kariofilacoj (Caryophyllaceae).

ĉina dianto (*Dianthus chinensis*)
*Dianthus gratianopolitanus*
Habito kaj floraroj de *Dianthus hyssopifolius* subsp. *gallicus*
Habito kaj floraraoj de Montpeljera dianto
 (*Dianthus monspessulanus* subsp. *monspessulanus*)
*Dianthus lumnitzeri*
*Dianthus petraeus*
pluma dianto (*Dianthus plumarius*)
*Dianthus segueri“ subsp. „glaber“*
*Dianthus serotinus*)
*Dianthus sylvestris*
Ekzistas ĉ. 320 ĝis 600 dianto-specioj (*Dianthus*) (elekto):

*Dianthus alpinus*
*Dianthus caryophyllus*
*Dianthus superbus*
*Dianthus barbatus* (Barba Dianto)
ĝardendianto (*Dianthus caryophyllus*) kiel potplanto en plantdomo kun gutoirigacio
Dianto (*Dianthus barbatus*)
Dianto (*Dianthus barbatus*)
Dianto (*Dianthus barbatus* `Sweet William`)
* *Dianthus abchasicus* GVINIAN.
* *Dianthus acicularis* LEDEB.
* *Dianthus acrochlorus* STAPF: Hejmregiono: Turkujo.
* *Dianthus algetanus* F.N.WILLIAMS: Hejmregiono: Hispanujo.
* alpa dianto (*Dianthus alpinus* L.)
* *Dianthus anatolicus* BOISS.
* *Dianthus ancyrensis* HAUSSKN. & BORNM.: Hejmregiono: Turkujo.
* *Dianthus andronakii* SCHISCHK.: Hejmregiono: Turkujo.
* *Dianthus androsaceus* (BOISS. & HELDR.) HAYEK
* *Dianthus anticarius* Boiss. & Reut.: Hejmregiono: Hispanujo.
* *Dianthus arenarius* L.
* *Dianthus armeria* L.
* *Dianthus arpadianus* ADE & BORNM.
* *Dianthus arrostii* C.PRESL: Hejmregiono: Sardio, Sicilio, Alĝerio kaj Maroko
* *Dianthus atschurensis* SOSN.
* *Dianthus balansae* BOISS.: Hejmregiono: Turkujo
* barba dianto (*Dianthus barbatus* L.)
* *Dianthus behriorum* BORNM.: Hejmregiono: iama Jugoslavio
* *Dianthus benearnensis* LORET: Hejmregiono: Hispanujo kaj Francujo
* *Dianthus bessarabicus* (KLEOPOW) KLOKOV
* *Dianthus biflorus* SM.: Hejmregiono: Grekujo
* *Dianthus borbasii* VANDAS
* *Dianthus brevicaulis* FENZL: Hejmregiono: Turkujo
* *Dianthus broteri* BOISS. & REUT.: Hejmregiono: Portugalujo kaj Hispanujo
* *Dianthus callizonus* SCHOTT & KOTSCHY
* *Dianthus calocephalus*BOISS.
* *Dianthus campestris* M.BIEB.
* *Dianthus capitatus* DC.
* *Dianthus carbonatus* KLOKOV
* *Dianthus carmelitarum* BOISS.: Hejmregiono: Turkujo
* kartuza dianto (*Dianthus carthusianorum* L.)
* ĝardendianto, (*Dianthus caryophyllus* L.)
* *Dianthus caucaseus* SIMS: Hejmregiono: Azerbajĝano, Armenujo kaj Kartvelujo.
* *Dianthus charidemi* PAU: Hejmregiono: Hispanujo vor
* Ĉina dianto (*Dianthus chinensis* L.): Hejmregiono: Ĉinujo, Kazaĥujo, Siberio, Koreujo, orienta Rusujo, Mongolujo. Ĝi estas kultivata kiel ornamplanto, en multaj partoj de la mondo ĝi estas neofito. (vidu la apudan foton)
* *Dianthus ciliatus* GUSS.: Hejmregiono: Kroatujo, Italujo kaj Albanujo
* *Dianthus cinnamomeus* SM.
* *Dianthus cintranus* BoISS. & REUT.: Hejmregiono: Portugalujo, Hispanujo, Alĝerio, Maroko kaj Tunizio
* monteta dianto (*Dianthus collinus* WALDST. & KIT.)
* *Dianthus corymbosus* SM.
* *Dianthus costae* WILLK.
* *Dianthus crassipes* R.ROEM.
* *Dianthus cretaceus* ADAMS
* *Dianthus cribrarius* CLEMENTI
* *Dianthus crinitus* SM.
* *Dianthus crossopetalus* FENZL
* *Dianthus cruentus* GRISEB.
* *Dianthus cyprius* A.K.JACKS. & TURRILL
* *Dianthus cyri* FISCH. & C.A.MEY.
* *Dianthus daghestanicus* KHARADZE
* delta dianto (*Dianthus deltoides* L.)
* *Dianthus desideratus* STRID
* *Dianthus diffusus* SIBTH. & SM.
* *Dianthus diffusus* SM.
* *Dianthus diutinus* KIT.
* *Dianthus dobrogensis* PRODAN
* *Dianthus elatus* Ledeb. Hejmregiono: norda Ŝinĝango, Kazaĥujo kaj okcidenta Siberio
* *Dianthus eldivenus* CZECZOTT
* *Dianthus elegans* D'URV.
* *Dianthus elongatus* C.A.MEY.
* *Dianthus engleri* HAUSSKN. & BORNM.
* *Dianthus eretmopetalus* STAPF
* *Dianthus erinaceus* BOISS.
* *Dianthus erythrocoleus* BOISS.
* *Dianthus eugeniae* KLEOPOW
* *Dianthus ferrugineus* MILL.
* *Dianthus fimbriatus* M.BIEB.
* *Dianthus fischeri* SPRENG.
* *Dianthus floribundus* BOISS.
* *Dianthus formanekii* FORMÁNEK
* *Dianthus freynii* VANDAS
* *Dianthus fruticosus* L.
* *Dianthus furcatus* BALB.
* *Dianthus galicicae* MICEVSKI
* *Dianthus giganteiformis* BORBÁS
* *Dianthus giganteus* D'URV. (sin.: *Dianthus haynaldianus* |BORBÁS, *Dianthus intermedius* BOISS., *Dianthus subgiganteus* FORMÁNEK, *Dianthus giganteus* subsp. *haynaldianus* (BORBÁS) TUTIN, *Dianthus giganteus* subsp. *subgiganteus* (BORBÁS) HAYEK, *Dianthus giganteus* subsp. *subgiganteus* (FORMÁNEK) STOJ. & ACHT.): invaziva disvastigo en Mezeŭropo. Ĝi havas subspeciojn:
	+ *Dianthus giganteus* subsp. *banaticus* (HEUFF.) TUTIN: Hejmregiono: iama Jugoslavio kaj Rumanujo.
	+ *Dianthus giganteus* subsp. *croaticus* (BORBÁS) TUTIN: Hejmregiono: Kroatujo, Slovenujo kaj Bulgarujo.
	+ *Dianthus giganteus* d'Urv. subsp. *giganteus*
	+ *Dianthus giganteus* subsp. *vandasii* (VELEN.) STOJ. & ACHT.: Hejmregiono: Bulgarujo, Rumanujo kaj okcidenta parto de Turkujo.
* glaĉera dianto (*Dianthus glacialis* HAENKE)
* *Dianthus goerkii* HARTVIG & STRID
* *Dianthus gracilis* SM.
* *Dianthus graniticus* JORD.
* grenobla dianto (*Dianthus gratianopolitanus* VILL.) (vidu la apudan foton)
* *Dianthus grossheimii* SCHISCHK.
* *Dianthus guessfeldtianus* MUSCHL.
* *Dianthus guttatus* M.BIEB.
* *Dianthus haematocalyx* BOISS. & HELDR.
* *Dianthus henteri* GRISEB. & SCHENK
* *Dianthus hoeltzeri* C.WINKLER: Hejmregiono: norda Ŝinĝango, Kazaĥujo kaj okcidenta Mongolujo.
* *Dianthus humilis* LEDEB.
* *Dianthus hymenolepis* BOISS.
* *Dianthus hypanicus* |ANDRZ.
* *Dianthus hyssopifolius* L.: Ekzistas subspecioj.
	+ *Dianthus hyssopifolius* L. subsp. *hyssopifolius*: Hejmregiono: Ibera Duoninsulo. (vidu la apudan foton)
	+ *Dianthus hyssopifolius* subsp. *gallicus* (PERS.) M.LAÍNZ & MUÑOZ GARM., sin.: *Dianthus gallicus* PERS.: Hejmregiono: Hispanujo kaj Francujo. (vidu la apudan foton)
* *Dianthus imereticus* (RUPR.) SCHISCHK.
* *Dianthus inamoenus* SCHISCHK.
* *Dianthus ingoldbyi* TURRILL
* *Dianthus integer* VIS.
* *Dianthus jablanicensis* MICEVSKI
* *Dianthus jacupicensis* (KOŠANIN) MICEVSKI
* *Dianthus jugoslavicus* MICEVSKI
* *Dianthus juniperinus* SM.: Ĝi estas endemiito en Kreto.
* *Dianthus kapinaensis* MARKGR. & LINDTNER
* *Dianthus karami* (BOISS.) MOUTERDE
* *Dianthus kastembeluensis* FREYN & SINT.
* *Dianthus ketzkhovelii* MAKASCHV.
* *Dianthus khirghizicus* SCHISCHK.: Hejmregiono: okcidenta Tjanŝano kaj nordokcidenta Pakistano.
* *Dianthus knappii* (PANT.) BORBÁS
* *Dianthus krylovianus* JUZ.
* *Dianthus kuschakewiczii* REGEL & SCHMALH.: Hejmregiono: norda Ŝinĝango kaj Kazaĥujo.
* *Dianthus kusnezowii* MARCOW.
* *Dianthus lactiflorus* FENZL
* *Dianthus lanceolatus* RCHB.
* *Dianthus langeanus* WILLK.
* *Dianthus laricifolius* BOISS. & REUT.
* *Dianthus legionensis* (WILLK.) F.N.WILLIAMS
* *Dianthus leptopetalus* WILLD.
* *Dianthus leucophaeus* SM.
* *Dianthus leucophoeniceus* DÖRFL. & HAYEK
* *Dianthus libanotis* LABILL.
* *Dianthus liboschitzianus* SER.
* *Dianthus longicalyx* MIQ.: Hejmregiono: Ĉinujo, Tajvano, Japanujo kaj Koreujo.
* *Dianthus lusitanus* BROT.
* *Dianthus lydus* Boiss.
* *Dianthus macedonicus* MICEVSKI
* *Dianthus marschallii* SCHISCHK.
* *Dianthus masmenaeus* BOISS.
* *Dianthus membranaceus* BORBÁS
* *Dianthus micranthus* BOISS. & HELDR.
* *Dianthus microlepis* BOISS.
* *Dianthus moesiacus* VIS. & PANČIĆ
* *Dianthus monadelphus* VENT.
* *Dianthus monspessulanus* L. (Syn.: *Dianthus hyssopifolius* subsp. *monspessulanus* |(L.) GRAEBN. & P.GRAEBN.) (vidu la apudan foton): Ekzistas subspecioj:
	+ montpeljera dianto (*Dianthus monspessulanus* L. subsp. *monspessulanus*): Hejmregiono: okcidenta, suda kaj sudorienta Eŭropo. (vidu la apudan foton)
	+ *Dianthus monspessulanus* subsp. *marsicus* (TEN.) NOVÁK (*Dianthus marsicus* TEN., *Dianthus sternbergii* subsp. *marsicus* (TEN.) PIGNATTI, *Dianthus waldsteinii* subsp. *marsicus* (TEN.) GREUTER & BURDET): Hejmregiono: Italujo. (vidu la apudan foton)
* morava dianto (*Dianthus moravicus* KOVANDA)
* *Dianthus multiaffinis* PAU
* *Dianthus multicaulis* BOISS. & A.HUET
* *Dianthus multiceps* WILLK.
* *Dianthus multinervis* VIS.
* *Dianthus muschianus* KOTSCHY & BOISS.
* *Dianthus myrtinervius* GRISEB.
* *Dianthus nanshanicus* C.Y.YANG & L.X.DONG: en Ŝinĝango, en alteco de pli ol 1900 m.
* *Dianthus nardiformis* JANKA
* *Dianthus nitidus* |WALDST. & KIT.
* *Dianthus noeanus* BOISS.
* *Dianthus ohridanus* MICEVSKI
* *Dianthus orientalis* ADAMS: Hejmregiono: sudokcidenta Azio, Ŝinĝango, kaj Tibeto.
* *Dianthus palinensis* S.S.YING: endemiito en Taoyuan Xian , norda Tajvano.
* *Dianthus pallidiflorus* SER.
* *Dianthus pavonius* TAUSCH
* *Dianthus pelviformis* HEUFF.
* *Dianthus pendulus* BOISS. & C.I.BLANCHE
* *Dianthus petraeus* WALDST. & KIT. (vidu la apudan foton)
* *Dianthus pineticola* KLEOPOW
* pinpingla dianto (*Dianthus pinifolius* SM.)
* *Dianthus platyodon* Klokov
* plumdianto (*Dianthus plumarius* L.) (vidu la apudan foton)
* *Dianthus plumbeus* SCHISCHK.
* *Dianthus pogonopetalus* BOISS. & KOTSCHY
* *Dianthus pontederae* A.KERN.
* *Dianthus praecox* KIT.: Ĝi havas subspeciojn:
	+ *Dianthus praecox* KIT. subsp. *praecox* (sin.: *Dianthus plumarius* subsp. *praecox* (KIT.) PAWÊ.): Hejmregiono: Polujo, Hungarujo kaj Slovakujo.
	+ *Dianthus praecox'' subsp. ''lumnitzeri'' (WIESB.) KMET'OVÁ, sin.:* Dianthus lumnitzeri *WIESB.,* Dianthus plumarius *subsp.* lumnitzeri *(WIESB.) DOMIN: Hejmregiono: Aŭstrio, Liĥtenŝtejno, Hungarujo kaj Slovakujo.*
	+ *Dianthus praecox* subsp. *pseudopraecox* |(NOVÁK) KMET'OVÁ: Hejmregiono: Slovakujo.
* *Dianthus pratensis* M.BIEB.
* *Dianthus preobrashenskii* KLOKOV
* *Dianthus prilepensis* MICEVSKI
* *Dianthus pseudarmeria* M.BIEB.
* *Dianthus pseudoversicolor* KLOKOV
* *Dianthus pungens* L.
* *Dianthus pygmaeus* HAYATA: en Tajvano an altoj de 1400 ĝis 3900 metroj.
* *Dianthus pyrenaicus* POURR.
* *Dianthus quadrangulus* VELEN.
* *Dianthus raddeanus* VIERH.
* *Dianthus ramosissimus* PALLAS EX POIRET: Hejmregiono: norda Ŝinĝango, Kazaĥujo, okcidenta Siberio kaj okcidenta Mongolujo.
* *Dianthus recognitus* SCHISCHK.
* *Dianthus repens* WILLD.: Hejmregiono: Jukono, Alasko, Mongolujo, Siberio kaj orienta Rusujo.
* *Dianthus rigidus* M.BIEB.
* *Dianthus robustus* BOISS. & KOTSCHY
* *Dianthus roseoluteus* VELEN.
* *Dianthus rupicola* BIV.
* *Dianthus ruprechtii* SCHISCHK.
* *Dianthus scaber* CHAIX
* *Dianthus scardicus* WETTST.
* *Dianthus schemaschensis* SCHISCHK.
* *Dianthus seguieri* VILL., sin.: *Dianthus sylvaticus* WILLD.) (vidu la apudan foton): Ekzistas subspecioj
	+ *Dianthus seguieri'' subsp. ''glaber'' ČELAK., sin.:* Dianthus sylvaticus *HOPPE,* Dianthus seguieri *subsp.* sylvaticus *(HOPPE) HEGI: Hejmregiono: Germanujo, Aŭstrio kaj Francujo.*
	+ *Dianthus seguieri* subsp. *requienii* (GODR.) M.BERNAL, M.LAÍNZ & MUÑOZ GARM. (Sin.: *Dianthus requienii* GREN. & GODR., *Dianthus cadevallii* SENNEN & PAU, *Dianthus gautieri* SENNEN, *Dianthus seguieri* subsp. *cadevallii* (SENNEN & PAU) O.BOLÒS & VIGO, *Dianthus seguieri* subsp. *gautieri* (SENNEN) TUTIN): Hejmregiono: Francujo, Andoro kaj Hispanujo.
	+ *Dianthus seguieri* VILL. subsp. *seguieri*, sin.: *Dianthus seguieri* subsp. *italicus* TUTIN): Hejmregiono: Francujo kaj Italujo.
* *Dianthus semenovii* (REGEL & HERDER) VIERHAPPER: Hejmregiono: Ŝinĝango, Kazaĥujo, Kirgizio.
* *Dianthus serotinus* WALDST. & KIT. (vidu la apudan foton)
* *Dianthus serratifolius* SM.
* *Dianthus serrulatus* DESF.
* *Dianthus sessiliflorus* BOISS.
* *Dianthus setisquameus* HAUSSKN. & BORNM.
* *Dianthus simulans* STOJ. & STEF.
* *Dianthus sinaicus* BOISS.
* *Dianthus siphonocalyx* BLAKELOCK
* *Dianthus skopjensis* MICEVSKI
* *Dianthus soongoricus* SCHISCHKIN: Hejmregiono: norda Ŝinĝango, Kazaĥiokaj okcidenta Mongoluo.
* *Dianthus sphacioticus* BOISS. & HELDR.: Ĝi estas endemiito en Kreto.
* *Dianthus spiculifolius* SCHUR
* *Dianthus squarrosus* M.BIEB.
* *Dianthus stamatiadae* RECH.F.
* *Dianthus stenopetalus* GRISEB.
* *Dianthus sternbergii* CAPELLI, sin.: *Dianthus monspessulanus* subsp. *waldsteinii* (STERNB.) NYMAN, *Dianthus waldsteinii* STERNB., *Dianthus hyssopifolius* subsp. *sternbergii* (CAPELLI) GRAEBN. & P. GRAEBN., *Dianthus monspessulanus* subsp. *sternbergii* HEGI)
* *Dianthus stramineus* BOISS. & HELDR.
* *Dianthus stribrnyi* VELEN.
* *Dianthus strictus* BANKS & SOL. (sin.: *Dianthus polycladus* BOISS., *Dianthus strictus* subsp. *polycladus* (BOISS.) KOLLMANN): Ĝi havas kelkajn subspeciojn.
	+ *Dianthus strictus* BANKS & SOL. subsp. *strictus*
	+ *Dianthus strictus* subsp. *multipunctatus* |(SER.) GREUTER & BURDET: Hejmregiono: orienta mediteranea regiono. Ĝi troviĝas sur la greka ĉeflando, sur la orienta egeaj insuloj Kipro Egiptio, Israelo, Jordanio, Libano, Sirio kaj la azia parto de Turkio.
	+ *Dianthus strictus* subsp. *troodi* (POST) GREUTER & BURDET: Ĝi estas endemio en Kipro.
	+ *Dianthus strictus* subsp. *velutinus* (BOISS.) GREUTER & BURDET: Hejmregiono: Israelo,Jordanio, Libanono kaj Sirio.
* *Dianthus strymonis* RECH. F.
* *Dianthus subacaulis* VILL.
* *Dianthus subbaeticus* FERN.CASAS
* *Dianthus subulosus* CONRATH & FREYN
* *Dianthus superbus* L.): Ĝi troviĝas en pluraj subspecioj en Eŭropo, Ĉinujo, Japanujo, Kazaĥujo, Koreujo, Mongolujo, Siberio kaj la ekstrema oriento de Rusujo. (vidu la apudan foton)
* *Dianthus sylvestris* Wulfen (vidu la apudan foton)
* *Dianthus tabrisianus* BOISS.
* *Dianthus tenuiflorus* (GRISEB.) GRISEB.
* *Dianthus tesquicola* KLOKOV
* *Dianthus toletanus* BOISS. & REUT.
* *Dianthus transcaucasicus* SCHISCHK.
* *Dianthus trifasciculatus* KIT.
* *Dianthus tripunctatus* SM.
* *Dianthus tristis* VELEN.
* *Dianthus turkestanicus* PREOBRASCHENSKY: Hejmregiono: norda Ŝinĝango kaj Kazaĥujo.
* *Dianthus tymphresteus* (BOISS. & SPRUNER) BOISS.
* *Dianthus uralensis* KORSH.
* *Dianthus urumoffii* STOJ. & ACHT.
* *Dianthus versicolor* LINK
* *Dianthus vigoi* M.LAÍNZ
* *Dianthus viridescens* CLEMENTI
* *Dianthus viscidus* BORY & CHAUB.
* *Dianthus vodnensis* MICEVSKI
* *Dianthus volgicus* JUZ.
* *Dianthus xylorrhizus* BOISS. & HELDR.: Ĝi estas endemiito en Kreto.
* *Dianthus zederbaueri* VIERH.
* *Dianthus zonatus* FENZL

## Referencoj