# Kalio

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri kemia elemento. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Kalio (apartigilo).* |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|
Na ↑
**K**
 ↓ Rb | **kalio**
→ Kalcio |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| •
 |  |
[18Ar] 4s1 |

|  |  |
| --- | --- |
| 39
 | K
 |
| 19
 |

 |  | •
 |
| •
 | •
 |  | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 |
| •
 | •
 |  | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 |
| •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 |
| •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 |
| •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 |
| •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 | •
 |
| ↓Perioda tabelo de elementoj↓
 |

 |

 |
| **ĥemia elemento • lithophile • active metal** |
| **alkala metalo • s-bloko** |
| Ĝeneralaj informoj
 |
| Nomo (latine), simbolo, numero
 | kalio (*kalium*), K, 19
 |
| CAS-numero
 | 7440-09-7
 |
| Loko en perioda tabelo
 | alkalaj metaloj-a grupo, 4-a periodo, bloko s
 |
| Karakteriza grupo
 | (nespecifita)
 |
| abundeco en terkrusto
 | 2,41 %
 |
| Nombro de naturaj izotopoj
 | 2
 |
| Aspekto
 | arĝenta-blanka
 |
|  |
| Atomaj ecoj
 |
| Relativa atompezo
 | 39,0983 amu
 |
| Atomradiuso
 | 2,33 Å; 233 pm
 |
| Kovalenta radiuso
 | 196 pm
 |
| Radiuso de van der Waals
 | 275 pm
 |
| Elektrona konfiguracio
 | [18Ar] 4s1 |
| Elektronoj en ĉiu energia ŝelo
 | 2, 8, 8, 1
 |
| Oksidiĝa nombro
 | +1, -1
 |
| Fizikaj ecoj
 |
| Materia stato
 | solida
 |
| Kristala strukturo
 | kuba (korpocentrita)
 |
| Denseco
 | 0,862 g/cm3 |
| Malmoleco
 | 0,4 (Mohs-skalo)
 |
| Magneta konduto
 | paramagnetisma ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 = 5,7·10−6)
 |
| Degelpunkto
 | 63,38 °C (336,53 K)
 |
| Bolpunkto
 | 759 °C (1 032 K)
 |
| Molvolumeno
 | 45,94 · 10−6 m3/mol
 |
| Boliga varmo
 | 76,9 kJ/mol
 |
| Rapido de sono
 | je 293,15 K: 2000 m/s
 |
| Specifa varmokapacito
 | 757,8 J/(kg · K)
 |
| Elektra konduktivo
 | je 20 °C: 13,9.10-6 S/m
 |
| Elektra rezistivo
 | 72 nΩ·m; 72.10-9 Ω · m
 |
| Termika konduktivo
 | 102,5 W/(m · K)
 |
| Diversaj
 |
| Redoksa potencialo
 | -2,931 V
 |
| Elektronegativeco
 | 0.82 (Pauling-skalo)
 |
| Brulvarmo je kg
 | 342,965 kJ/g-iono
 |
| Joniga energio
 | M→M+ 416,49 kJ/mol
 |
| Jona radiuso
 | 133 pm; 1,33 Å
 |
| Se ne estas indikite alie, estas uzitaj unuoj de SI kaj SVP. |

**Kalio** estas kemia elemento de la perioda tabelo kun la simbolo **K** kaj atomnumero 19.

La metalo kalio estas la sepa plej abunda kaj ĝi havas 1,5% de la pezo de la ter-krusto. Kalio estas esenca por la kreskado de plantoj kaj troveblas en multaj grundoj. Ĝi ankaŭ gravas por la homa dieto.

Kalio neniam troveblas pursubstanca, sed estiĝas de elektrolizo de klorido aŭ hidroksido. Estas unu el la plej reakciivaj kaj elektropozitivaj metaloj kaj krom litio, ĝi estas la malplej densa konata metalo. Ĝi estas mola kaj facile tondebla. Ĝi estas arĝentkolora tuj post ke ĝi estas tondita.

Ĝi oksidiĝas tre rapide ĉe la aero kaj devas esti entenita en argono aŭ ene de minerala oleo. Tiel kiel ĉiu alia baza metalo, ĉe akvo, ĝi dekomponas sin kun liberiĝo de hidrogeno. Ĝenerale liberiĝas fajro dum ĝia reago kun akvo. Kalio kaj ĝiaj saloj ĝenerale produktas violkolorajn flamojn, kiam bruligitaj.

## Radioaktiveco

Kalio nature enhavas 0,012 % de la radioaktiva izotopo 40K. Ĝi do havas specifan aktivadon de 31.200 Becquerel po kilogramo. Radioaktiva 40K havas duoniĝotempon de 1,250×109 jaroj. La duoniĝotempo estas sufiĉe granda kaj tiel la izotopo okazas en naturo. 40K disfalas al stabila 40Ar (11,2%) per elektrona kapto kaj per pozitrona eligo, kaj disfalas al stabila 40Ca (88,8%) per beto-disfalo.

La disfalo de 40K al 40Ar estas bazo de kutime uzita maniero por datigo de rokoj. La kutima kalio-argona datigo dependas de supozo ke la rokoj ne enhavis argonon je la tempo de formiĝo kaj ke ĉiu aperinta pro radioaktiveca argono 40Ar ne estis ellasita. Mineraloj estas datigataj per mezuro de la koncentriteco de kalio kaj la kvanto de aperinta pro radioaktiveco 40Ar kiu estas akumulita.

## Neorganikaj saloj de kalio

* Kalia acetato - KCH3COO
* Kalia bromido - KBr
* Kalia hipobromito - KBrO
* Kalia bromito - KBrO2
* Kalia perbromato - KBrO4
* Kalia cianido - KCN
* Kalia duhidrogena fosfito - KH2PO3
* Kalia dukromiato - K2Cr2O7
* Kalia fosfato - K3PO4
* unukalia fosfato - KH2PO4
* Kalia fosfido - K3P
* Kalia bifosfato - K2HPO4
* Kalia biftalato - KHC8H4O4
* Kalia bisulfato - KHSO4
* Kalia germaniumato - K2GeO3 kaj K4GeO4
* Kalia hidroksido - KOH
* Kalia jodido - KI
* Kalia jodito - KIO2
* Kalia hipoiodito - KIO
* Kalia hipofosfito - KH2PO2
* Kalia karbonato - K2CO3
* Kalia karbamato
* Kalia bikarbonato - KHCO3
* Kalia klorido - KCl
* Kalia hipoklorito - KClO
* Kalia klorato - KClO3
* Kalia perklorato - KClO4
* Kalia pirofosfito - K2H2P2O5
* Kalia kromiato - K2CrO4
* Kalia molibdenato - K2MoO4
* Kalia nitrato - KNO3
* Kalia oksalato - K2C2O4
* Kalia oksido - K2O
* Kalia permanganato - KMnO4
* Kalia poloniido - K2Po
* Kalia sulfato - K2SO4
* Kalia sulfido - K2S
* Kalia sulfito - K2SO3
* Magnezia amonia fosfato seshidratohava - MgNH4PO4.6H2O

## Organikaj saloj de kalio

* Kalia guanilato
* Kalia inozinato
* Kalia kaproato
* Kalia koleato

## Aliaj kombinaĵoj

* Kalia laŭrila-benzeno-sulfonato
* Kalia lignosulfonato
* Kalia natria tartrato

## Bildaro

*
*

## Vidu ankaŭ

* Izotopoj de kalio
* Kemio
* Perioda tabelo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero
* Silvino
* Kalio-argona datigo