Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Distrikto Vila Real

| Distrikto Vila Real |
| --- |
| Distrikto |
| distrikto de Portugalio, elektodistrikto [+] |
|

---

 |
| Lando | Portugalio |
|

---

 |
| Ĉefurbo | Vila Real |
|  - koordinatoj | 41° N, 8° U (mapo)41.296111111111-7.7461111111111 [+] |
| Akvokolektejo | 4 328 km² (432 800 ha) [+] |
| Areo | 4 328 km² (432 800 ha) [+] |
|

---

 |
| Loĝantaro | 49 868 [+] (2018) |
| Denseco | 11,52 loĝ./km² [+] [+] |
|

---

 |
| Horzono | UTC±00:00 [+] |
| ISO 3166-2 | PT-17 |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Distrikto Vila Real (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Distrikto Vila Real (Portugalio)DEC |

 |
|

---

 |
|  |
| Distrikto Vila Real |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Vila Real (district)** [+] |
|  |

La **distrikto Vila Real** (portugale *distrito de Vila Real*) estas distrikto de Portugalio. Sur areo de 4 328 kvadrataj kilometroj laŭ la stato de la censo de 2011 vivis 213 775 loĝantoj. Administra centro estas la samnoma urbo Vila Real.

La provinco limas norde je la regiono Galegio de Hispanio, oriente je la distrikto Bragança, sude je la distrikto Viseu kaj okcidente je la distriktoj Porto kaj Braga.

## Municipoj kaj fregezioj

La distrikton konsistigas la jenaj 14 municipoj:

* Alijó
* Boticas
* Chaves
* Mesão Frio
* Mondim de Basto
* Montalegre
* Murça
* Peso da Régua
* Ribeira de Pena
* Sabrosa
* Santa Marta de Penaguião
* Valpaços
* Vila Pouca de Aguiar
* Vila Real

La distrikto estas komponita de 197 fregezioj, el kiuj estas 14 en Alijó, 10 en Boticas, 39 en Chaves, 5 en Mesão Frio, 6 en Mondim de Basto, 25 en Montalegre, 7 en Murça, 8 en Peso da Régua, 5 en Ribeira de Pena, 12 en Sabrosa, 7 en Santa Marta de Penaguião, 25 en Valpaços, 14 en Vila Pouca de Aguiar kaj 20 en Vila Real.

## Geografiaj elementoj

* Nacia Parko Peneda-Gerês

## Bildoj

* Palaco Mateus en Vila Real.
* Turo de Quintela, en la fregezio Vila Marim de Vila Real.
* Grenstokejo de Vilarinho de Samardã en Vila Real.
* Peso da Régua.
* Dolmeno de Fonte Coberta en Vila Chã de Alijó.
* Kastelo de Chaves.
* Chaves trans la rivero Tâmega.
* Mondim de Basto.
* Sanktejo de Nossa Senhora da Graça sur Monto Farinha en Mondim de Basto.
* Kastelo de Montalegre.
* Pilorio de Murça.
* Kastrumo de Sabrosa.

## Geografio

La municipoj, kiuj formas la distrikton, dividiĝas en kelkaj subregionoj, kiuj formas la regionon Norte.

Al *Alto Tâmega* apartenas la municipoj plej nordaj en la distrikto, kiel Boticas, Chaves, Montalegre, Ribeira de Pena, Valpaços kaj Vila Pouca de Aguiar, kiuj formas komplete la subregionon.

Al *Douro* apartenas la municipoj plej sudaj en la distrikto, kiel Alijó, Mesão Frio, Murça, Peso da Régua, Sabrosa, Santa Marta de Penaguião kaj Vila Real, kiuj formas kun aliaj municipoj de la distriktoj Bragança kaj Guarda la subregionon.

Al *Ave* apartenas nur la municipo Mondim de Basto, kiu formas kun municipoj de la Distrikto Braga la subregionon.

En la Distrikto Vila Real estas kvar urboj, nome Chaves, Peso da Régua, Valpaços kaj Vila Real mem, la distrkita ĉefurbo. Krome estas 24 *vilas* (urbetoj).

## Eksteraj ligiloj

* Governo Civil de Vila Real
# Sankta Heleno

| Sankta Heleno |
| --- |
|  |
| Flago |
|

| [Montri]  Estas |
| --- |
| insulo, kronkolonio, Britaj transmaraj teritorioj [+] |

 |
|

---

 |
| Akvejo | Atlantiko |
|

---

 |
| Supermara alteco | 818 m [+] |
| Koordinatoj | 15° 57′ S, 5° 43′ U (mapo)-15.95-5.7166666666667 |
| Ĉefa loko | Ĵamestaŭno |
| Plej alta punkto | Diana’s Peak |
|  - alteco | 818 m |
| Plej malalta punkto | Atlantiko [+] |
|

---

 |
| Longo | 15 km (9 mi) |
| Larĝo | 11 km (7 mi) |
| Akvokolektejo | 121 km² (12 100 ha) [+] |
| Areo | 121 km² (12 100 ha) [+] |
| Loĝantaro | 3 924 [+] (2022) |
| Horzono | UTC±00:00, Atlantic/St\_Helena [+] |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Sankta Heleno (Sankta Heleno)DEC |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Sankta Heleno (Atlantika oceano)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Sankta Heleno |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Saint Helena Island** [+] |
|  |

Flago de Sankta Heleno.
**Sankta Heleno** (angle *Saint Helena*) estas dependa teritorio de Britio en la Atlantiko. La teritorio konsistas el la insuloj de la samnoma Sankta Heleno, Ascension, Tristan da Cunha, Gough kaj Nightingale.

La famo de insulo Sankta Heleno venas ĉefe el la fakto, ke ĉi tie mortis Napoleono la 1-a de Francio, venkita kaj humiligita eks-imperiestro de Francio.

* Landokodo: SH
* Nacia nomo: Saint Helena Colony with Dependencies
* Areo: 412 km²
* Loĝantaro: 7460 (dum julio 2005)
* Administra centro: Ĵamestaŭno
* Valuto: sankthelena pundo

La Sanktahelena pluvio, *Anarhynchus sanctaehelenae*, estas eta kaj vigla pluvio, tio estas vadbirdo de la familio de ĥaradriedoj kaj genro *Anarhynchus* kiu enhavas multajn aliajn speciojn. Ĝi estas endemia de la insulo Sankta Heleno kaj estas la nacia birdo de Sankta Heleno, aperas en la blazono kaj en la flago de la insulo. Ĝi aperis ankaŭ en la dorso de moneroj antaŭ 1998.

## Bildaro

* situo de Sankta Heleno
* teritoria mapo de la insularo

## Vidu ankaŭ

* Britaj transmaraj teritorioj
* Historio de Sankta Heleno

## Eksteraj ligiloj

* Oficialaj registaraj retaj paĝoj de Sankta Heleno
* Novaĵoj pri Sankta Heleno Arkivigite je 2008-06-10 per la retarkivo Wayback Machine
# Brita Gujano

|  |
| --- |
| **Brita Gujano** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **1814 – 1966** |  |

 |
|  |  |
| **kronkolonio** |
| **Geografio**

|  |
| --- |
|  |

 |
| Ĉefurbo: | Ĝorĝtaŭno
 |
| **Loĝantaro** |
| Lingvoj:
 | angla lingvo
 |
| **Ŝtat-strukturo** |
| Ŝtat-strukturo:
 | kolonio
 |
| Monunuo:
 | brit-okcident-india dolaro • gujana dolaro • orientkaribia dolaro
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Antaŭaj ŝtatoj:**

 | **Postsekvaj ŝtatoj:**

 |
| **Elstaraj historiaj eventoj** |
| **Diplomatiaj rilatoj** |

 |
|  |

Brita Gujano, 1908
**Brita Gujano** aŭ en angla *British Guiana* (literumita ankaŭ simple *Guyana* aŭ **Gujano**) estis la nomo de la brita kolonio de la Brita Imperio ĉe la norda marbordo de Sudameriko, ekde 1966 konata kiel sendependa lando Gujano. Ties indiĝena loĝantaro estas la lukajanoj, parto de la tainoj kaj de la pli granda etnaro aravakoj.

La unua eŭropano kiu malkovris Gujanon estis la angla esploristo Sir Walter Raleigh. La nederlandanoj tamen estis la unuaj eŭropanoj kiuj setlis tie, starte komence de la 17-a jarcento, kiam ili fondis la koloniojn Esekibo kaj Berbice, aldone al Demerara meze de la 18-a jarcento. En 1796, al armeo Britio prenis tiujn tri koloniojn dum armea konflikto kontraŭ Francio, kiu estis okupinta Nederlandon. Britio revenigis la kontrolon al la Batava Respubliko en 1802, sed rekaptis la koloniojn unu jaron poste dum la Napoleonaj Militoj. La kolonioj estis oficiale donitaj al Britio en 1814, kaj konsolidiĝis kiel unusola kolonio en 1831. La kolonia ĉefurbo estis Ĝorĝtaŭno (konata kiel Stabroek antaŭ 1812).

Ĉar la britoj disvolvigis la kolonion por plantejoj de sukerkano, ili importis multajn afrikanojn kiel sklavoj. La ekonomio diversiĝis ekde la fino de la 19-a jarcento, sed baziĝis sur espluatado de krudaj materialoj. Gujano sendependiĝis el la Unuiĝinta Reĝlando la 26-an de majo 1966.

## Vidu ankaŭ

* Esekiba Gujano
# Balenoptero

| Kiel legi la taksonomion**Balenoptero** |
| --- |
|  |
|
 Grandeco kompare kun tiu de meza homo |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regno:
 | Animaloj *Animalia*  |
| Filumo:
 | Ĥorduloj *Chordata*  |
| Klaso:
 | Mamuloj *Mammalia*  |
| Subklaso:
 | Placentuloj *Eutheria*  |
| Ordo:
 | Cetacoj *Cetacea*  |
| Subordo:
 | Bartocetacoj *Mysticeti*  |
| Familio:
 | Balenopteredoj *Balaenoptiidae*  |
| Genro:
 | *Balaenoptera*  |
| Specio:
 | B. physalus  |

 |
| Dunomo
 |
| Balaenoptera physalus (Linneus, 1758) |
| Konserva statuso
 |
|  **Konserva statuso: En danĝero** |
| Vivareo de balenopterojVivareo de balenopteroj |
| Aliaj Vikimediaj projektoj
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj
 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Balenoptero
 |

 |
|  |

La dorsnaĝila **balenoptero** aŭ **kutima rorkvalo** (*Balenoptera physalus*) el la ordo de cetacoj kaj familio de balenopteredoj vivas en ĉiuj oceanoj de la terglobo, precipe en la Antarkta Oceano. La spindel-forma balenoptero longas 19-20 metrojn kaj pezas ĉ. 50 tunojn. Ĝiaj okuloj, tre malgrandaj, troviĝas malantaŭe-supre de la buŝanguloj. La du aer-ŝprucigiloj estas sur la dorsa mezlinio antaŭ la okuloj. Ĝiaj dorsa, brusta kaj ventra naĝiloj ĉiuj estas malgrandaj, la dorso estas nigrebruna, tamen la koloro iom post iom blankiĝas ĉe la ventro. Ĉiu balenoptero havas 350-360 bartojn 70-90 cm. longajn.

Somere la rorkvalo naĝas en malvarma maro por serĉi manĝaĵojn kaj vintre naskas idojn en varmeta akvo. Estas interese, ke la rorkvalo de la suda kaj norda hemisferoj neniam kontaktiĝas unu kun alia. Ili vivas arope, moviĝas en grupoj el 10-20 kaj eĉ 100. En la Antarkta Oceano ili manĝas eŭfaŭsiojn (*Euphausia*) kaj kopepodojn (*Copepoda*). Sed en la norda Pacifiko ili manĝas haringojn, rubandfiŝojn kaj eĉ sepiojn. Post ĉiu 2-3-minuta malprofunda mergado ili elakviĝas por spiri 5 sekundojn, ŝprucigante nebulan kolonon 6- 10 metrojn altan. Malprofunde merginte sin kelkfoje, ili do enmergiĝas en akvon maksimume 200 metrojn profundan ĉ. 15 minutojn. Ili estas la plej rapidmovaj inter la bartocetacoj (*Mysticeti*),ili povas naĝi 20 marmejlojn ĉiuhore. Vintre ili seksumas en varrneta maro. En la pariĝa tempo femala kaj maskla balenopteroj ĉiam moviĝas en paro. La gravedeco daŭras 11-12 monatojn. La novnaskita balenoptero longas pli o1 6 metrojn, maturiĝas post 8-10 jaroj kaj povas vivi 90-100 jarojn. Ili havas gravan ekonomikan valoron.

Pro sia rapida naĝado la balenopteroj estis tre malfacile kapteblaj antaŭ la apero de moderna balenŝipo. En la lastaj 100 jaroj la balenĉasado disvolviĝis tre rapide, kio alportis al ili fatalon. Antaŭe la proksima maro de Ĉinio abundis je balenopteroj, sed nun ĝi estas malmulte frekventita de ili.

## Bildaro

*
*
*

## Vidu ankaŭ

* Balenopteroj

## Referencoj
# Angla Reformacio

| Angla Reformacio
 |
| --- |
| **skismo el la Katolika Eklezio**  |
| Lando*j* | Reĝlando Anglio vd |
| **Fondinto*j | Henriko la 8-a vd |
|  |

Henriko la 8-a, de Hans Holbein la Juna.
La **Angla Reformacio** estis la serio de okazintaĵoj en la 16-a jarcento en Anglio per kiuj la Eklezio de Anglio liberiĝis de la aŭtoritato de la papo kaj de la Romkatolika Eklezio.

Tiuj okazintaĵoj estis asociitaj kun la pli larĝa procezo de la eŭropa Reformacio, religia kaj politika movado kiu influis la praktikon de kristanismo en la plej granda parto de Eŭropo dum tiu periodo. Multaj faktoroj kontribuis al la procezo: la malkresko de feŭdismo kaj la pliiĝo de naciismo, la pliiĝo de la ĝenerala juro, la invento de la presilo kiu pliigis cirkuladon de la Biblio, la dissendo de nova scio kaj ideoj inter akademiuloj en la alta kaj meza klasoj. Tamen, la diversaj fazoj de la angla reformacio, kiu ankaŭ kovris Kimrion kaj Irlandon, estis plejparte okazigitaj per ŝanĝoj en registara politiko, post kiu publika opinio iom post iom adaptis sin.

Ĝi baziĝis sur la deziro de Henriko la 8-a nuligi sian geedziĝon. La angla reformacio estis ĉe la komenco pli politika ol teologia disputo. La realeco de politikaj diferencoj inter Romo kaj Anglio permesis al elkreskantaj teologiaj disputoj plifortiĝi. Estis la papo kaj ĝeneralaj koncilioj de la eklezio kiuj decidis la doktrinon. Eklezia juro estis regita de la kodo de kanona juro kun fina jurisdikcio en Romo. Ekleziaj impostoj estis pagitaj rekte al Romo kaj estis la papo kiu havis la rajton nomumi episkopojn. La disigo de Romo igis la anglan monarkon la Supera Reganto de la angla eklezio, tiel kreado al la Eklezio de Anglio iĝis la eklezio de la nacio. Doktrinaj kaj laŭleĝaj disputoj nun restis kun la monarko kaj la papo estis senigita je enspezo kaj nomumo de episkopoj.

La Dissolvo de la monaĥejoj en Anglio kaj Irlando (angle *Dissolution of the Monasteries*) estas la nomo donita en moderna historia esploro al serio de administraj kaj konstituciaj iniciatoj prenitaj fare de reĝo Henriko la 8-a de 1536 ĝis 1541, kadre de la reformacio en Anglio.

## Vidu ankaŭ

* Lolardismo
# Enspezimposto

Enspezimposto laŭ landoj en 2005
Maksimuma enspezimposto laŭ landoj en 2008
**Enspezimposto** estas tiu imposto, kiun alŝarĝas iu publika instanco je enspezo de la personoj aŭ kompanioj. Tiu imposto kutime estas progresiva, signifante ke ju pli granda la salajro des pli granda la imposto. Enkondukita dum la unua mondmilito, en la evoluintaj landoj la enspezimposto estas la ĉefa enspeza fonto de la ŝtato. Kutime laŭleĝe de la ŝtata jurisprudenca impostsistemo, ĉiuj enspezoj kaj ankaŭ mongajnoj, foje eĉ heredo, estas imposteblaj, do ne nur salaruloj pagas la imposton sed ankaŭ entreprenoj.

## Kompaniimposto

Oni kalkulas el la pura profito, varias laŭ landoj. Ĝi estis enkondukita en 1909 en Usono.

La kompaniimpostoj plej ofte estas konstantaj, ne progresivaj.

## Persona enspezimposto

Ĝi estas rekta imposto de personoj, plej ofte progresiva, diversa laŭ landoj.

Ĝin unuafoje enkondukis Britio en 1799 per leĝo por financi militon kontraŭ Napoleono. Poste oni foje uzis, foje ne uzis ĝin.

Enkonduko okazis en Hungario en 1850, en Usono en 1913.

Enspezimposto ne estis alŝarĝita en la t.n. socialismaj landoj. Ĝin anstataŭis en tiu epoko pli alta vendimposto.

## Negativa

Negativa enspezimposto (ankaŭ konata kiel "laborsubvencio") estas subvencio, kiun la ŝtato regule pagas al malriĉaj laboristoj, por suplementi iliajn enspezojn kaj tiel instigi partoprenon en la labormerkato. La bezono de subvencio fontas el la fakto, ke je malaltaj enspezaj niveloj, senimpostigo ne gravas, ĉar ili eĉ ne atingas la impostan sojlon. Negativa enspezimposto kuniĝas al aliaj iloj, kiuj venis por certigi minimuman enspezon, inkluzive de minimuma salajro kaj enspezkomplemento. Negativa enspezimposto estas konsiderata de ĝiaj propagandantoj kiel alternativa ideo al senkondiĉaj stipendioj.

La ideo de negativa enspezimposto estis disvolvita en la 1940-aj jaroj de brita politikisto Juliette Reese-Williams, kaj en 1962 la ekonomikisto Milton Friedman daŭre faris tion en sia libro *Capitalism and Liberty*.

Ekde 2003 en la Unuiĝinta Reĝlando estis donita subvencio nomata Working tax credit, Laborimposta kredito, kiun la ŝtato pagas al malaltaj salajruloj, kaj ĝiaj principoj similas al tiuj de negativa enspezimposto.
# The Independent

| The Independent
 |
| --- |
| **taggazeto retgazeto**  |
| Komenco
 | 1986 vd |
| Lando*j* | Unuiĝinta Reĝlando vd |
| Sidejo
 | Londono
 |
| **Ideologio** |
liberalismo • ekonomia liberalismo

 |
| **Fondinto*j | Andreas Whittam Smith vd |
| **Posedata de** | Aleksandr Lebedev vd |
|

|   Partoj |
| --- |
|  | Independent on Sunday (en)   vd |

 |
| **Posedatoj** | The eXile (en)   vd |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
|  |

*The Independent* (La Sendependulo) estas britia nacia matena ĵurnalo publikata en Londono de la entrepreno Independent Print Limited, posedata ekde 2010 de Aleksandr Lebedev kaj de ties filo Jevgenij Lebedev. Ĝi havas kromnomon la *Indy*, dum la dimanĉa eldono, *The Independent on Sunday*, estas la *Sindy*. Aperinta en 1986, ĝi estas unu el la plej junaj bitiaj naciaj tagĵurnaloj. La ĉiutaga eldono ricevis titolon *National Newspaper of the Year* (Nacia Ĵurnalo de la Jaro) de 2004 fare de la British Press Awards.

Laŭ sia titolo, tiu ĵurnalo reklamas sian sendependon el politikaj partioj, ĉefe e ldekstraj kaj maldekstraj (laborpartio) flankoj, kaj tiele ĝi estas plej proksima de la Liberal Democrat. Ĉiukaze la ĵurnalo estis ege kritika kontraŭ la britia interveno en la Milito de Irako.
# East Midlands

| East Midlands |
| --- |
| Regiono |
|  |
| regiono de Anglio, ITL 1 statistical regions of England [+] |
|

---

 |
| Lando | Anglio |
|

---

 |
|  - koordinatoj | 53° N, 1° U (mapo)52.98-0.75 |
| Akvokolektejo | 15 810,94 km² (1 581 094 ha) [+] |
| Areo | 15 810,94 km² (1 581 094 ha) [+] |
|

---

 |
| Loĝantaro | 4 533 222 [+] (2011) |
| Denseco | 286,71 loĝ./km² [+] [+] |
| Horzono | UTC±00:00 [+] |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| East Midlands (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |
| East Midlands en Anglio |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| East Midlands (Britio)DEC |

 |
|

---

 |
|  |
| East Midlands |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **East Midlands** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

La **Orientaj Mezlandoj** (angle *East Midlands*) estas unu el la anglaj regionoj. Ĝi (kune kun la najbaraj Okcidentaj Mezlandoj) estas parto de la landoparto Centra Anglio, kaj evidente situas en Anglio, parto de Britio.

Laŭ la stato de 2011 en la regiono vivis 4 533 222 loĝantoj sur areo de 15 810,94 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 287 loĝantoj/km².

## Kantonoj

Ĝi estas dividita en diversajn administrajn instancojn:

* Darbiŝiro
* Lesterŝiro
* Linkonŝiro
* Nordhamptonŝiro
* Notinghamŝiro

## Unuaraj instancoj

* Darbio
* Lestero
* Notinghamo
* Rutlando

## Eksteraj ligiloj

Mapoj de la regionoj

## Vidu ankaŭ

* Loka regado kaj administrado en Britio
# Britio (terminaro)

Brita Insularo
Diversajn terminojn oni uzas por priskribi la malsamajn geografiajn kaj politikajn regionojn (kiuj kelkfoje kovras unu la alian) de la insularo tradicie konata kiel la **Brita Insularo** (*British Isles*). Tiu ofte estas fonto de konfuzo por eksterlandanoj, kaj eĉ por la insulanoj mem. La celo de tiu ĉi artikolo estas klarigi la signifon kaj rilatojn inter tiuj terminoj.

## Resumo

* **Britio** (*Great Britain*), geografie estas la plej granda insulo. (Vidu)
* **Irlando** (*Éire*, *Ireland*), geografie estas la dua plej granda insulo. (Vidu)
* **Brita Insularo**/**Britaj Insuloj**, geografie, estas Granda Britio + Irlando + multaj pli etaj ĉirkaŭaj insuloj. Ili tamen de jardekoj ne estas unu ŝtato, kaj do pro kialoj de politiko aŭ neŭtraleco, aliaj termoj estas proponintaj, ekz Insuloj de la Nord-Atlantiko.
* **Unuiĝinta Reĝlando** (*United Kingdom*), politike estas regno, unuiganta Anglio, Kimrio, Skotlando kaj Nord-Irlando. La plena nomo de la regno estas la **Unuiĝinta Reĝlando de Britio kaj Nord-Irlando** (*The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland*). (Vidu)
* **Irlando**, politike kiel regno, estas la **Respubliko de Irlando** (*Poblacht na hÉireann*, *Republic of Ireland*), kaj nuntempe ne inkluzivas la provincon de Nord-Irlando. (Vidu)
* **Britio**, en Esperanto, ĝenerale signifas la regno de la **Unuiĝinta Reĝlando**, precipe en la formoj **brito, brita** signifanta naciano de la Unuiĝinta Reĝlando. Tamen, la uzo de la termoj *Brito* kaj *Brita*, rilate al Nord-Irlandanoj estas diskutebla, ĉar Nord-Irlandanoj povas havi duoblan naciecon (irlandan kaj britan), kaj estas afero de persona elekto, aŭ eĉ religio, ĉu oni priskribas sin kiel irlanda aŭ brita.
* **Anglio** kaj **angla** estas ofte misuzataj kiel sinonimoj de *Britio* kaj *brita*. Tia uzado estas evitenda, kaj povas ofendi ne-anglajn britojn.

## Ĉefaj artikoloj

### Ŝtatoj

* Unuiĝinta Reĝlando
* Respubliko de Irlando
* Anglio, Skotlando, Kimrio, Nord-Irlando

### Insuloj

* Granda Britio
* Irlando
* Manksinsulo, Manikinsuloj

## Eksteraj ligiloj

* *The British Isles and all that...* "La Brita Insularo, kaj tiel plu..." - anglalingva klarigo, kun kuriozaj maŝintradukoj al pluraj aliaj lingvoj.
* *The Great British Venn Diagram* "La granda brita Venn-a diagramo" en la angla.
# Gernezejo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Gernezejo (insulo).
 |

|  |
| --- |
| voktujo Gernezejo
 |
| **Bailiwick of Guernsey (angle)**
Bailliage de Guernesey (france) |
|  |  |
| Detaloj
 |  |
| **Nacia himno**: *Dio Gardu la Reĝon* |
|  |
| Krondependaĵoj de la brita monarkio  voktujo   vd |
| Bazaj informoj
 |
| **Ĉefurbo** | Sanktpeterporto
 |
| **Oficiala(j) lingvo(j)** | angla, franca
 |
| **Uzata(j) lingvo(j)** | angla, lokaj dialektoj *Guernésiais*, *Sercquiais* |
| **Areo** | 78 km² |
| - % de akvo
 | 0 % |
| **Loĝantaro** | 67 787  (2024) |
| **Loĝdenso** | 836,3 loĝ./km² |
| **Horzono** | GMT
 |
| **Interreta domajno** | gg
 |
| **Landokodo** | GG
 |
| **Telefona kodo** | 44-1481
 |
| **Plej alta punkto** | Le Moulin
 |
| Politiko
 |
| **Politika sistemo** | dependaĵo de la brita krono
 |
| **Ŝtatestro** | reĝo Karlo la 3-a (ekde 2022), titolata "la duko"
 |
| **Ĉefministro** | Gavin St Pier
 |
| Ekonomio
 |
| **Valuto** | Gernezeja pundo, brita pundo (GBP)
 |
|  |
|  |
|

---

 |
| Akvejo | Atlantiko, Arkta oceano |
|

---

 |
| Koordinatoj | 49° 27′ 0″ N, 2° 35′ 0″ U (mapo)49.45-2.5833333333333 |
| Plej alta punkto | Le Moulin [+] |
| Akvokolektejo | 78 km² (7 800 ha) [+] |
| Areo | 78 km² (7 800 ha) [+] |
| Loĝantaro | 67 787 [+] (2024) |
| Horzono | GMT, Eŭropo/Gernezejo [+] |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Gernezejo (Gernezejo)DEC |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Gernezejo (Kanalinsuloj)DEC |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Gernezejo (Manika markolo)DEC |

 |
|  |
| Gernezejo |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Bailiwick of Guernsey** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

Mapo de la manikaj insuloj
Mapo de Gernezejo
La distrikto (voktujo) **Gernezejo** (angle *Guernsey*) estas teritorio en la Manika markolo apud la marlimo de Normandio, ligita al la Brita Krono, do formale ĝi estas krondependaĵo de la brita monarkio. Geografie ĝi apartenas al la Manikinsuloj, kaj la sudaj kaj orientaj bordoj de la unuopaj insuloj estas en la Sanmala golfo de la Manika markolo.

Laŭ la stato de 2024 en la voktujo vivis 67 787 loĝantoj sur areo de 78 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 869 loĝantoj/km².

Kune kun la samnoma insulo, ĝi inkluzivas ankaŭ Alderney, Sark, Herm, Jethou, Brecqhou kaj aliajn insuletojn. Kvankam la defendo de ĉi insuloj estas la respondeco de Britio, Gernezejo ne estas parto de Britio, sed estas aparta posedaĵo de la Brita Krono, simila al Manksinsulo. Gernezejo ankaŭ neniam estis membro de Eŭropa Unio.

## La Manikinsuloj

Al la Manikinsuloj apartenas:

* **voktujo  Gernezejo:** insuloj Gernezejo, Alderney, Brechou, Herm, Jethou, Sark
* **voktujo  Ĵerzejo:** insuloj Jersey, Minquiers, Ecréhous

## Eksteraj ligiloj

*
*  Arkivigite je 2006-08-04 per la retarkivo Wayback Machine
*
*