# Mikroorganismo

Aro da *Escherichia coli*
**Mikroorganismo** aŭ **mikrobo** estas unuĉela, mikroskope malgranda organismo, kia ne estas videbla per nuraj okuloj, t.e. sen helpo de optika instrumento (ekzemple mikroskopo). Bakterioj, arĥeoj, protistoj, iuj fungoj estas mikroorganismoj. Ankaŭ la virusojn oni konsideras mikroboj, kvankam striktasence ili ne vivas sed nur parazitas.

Se mikroorganismoj amasiĝas en kolonio (kulturo), ili iĝas perokule videblaj.

La mikroba teorio pri malsanoj aŭ **ĝerma teorio pri malsanoj** estas scienca teorio kiu proponas, ke la mikroorganismoj estas la kaŭzo de ampleksa gamo de malsanoj. Tiuj malgrandaj organismoj, preskaŭ ĉiuj tro malgrandaj por ebligi ties vidadon per simpla rigardo, invadas homojn, aliajn animalojn kaj aliajn gastigantojn. Ties kresko kaj reproduktado ene de la gastiganto povas produkti malsanon. "Ĝermo" aŭ "mikrobo" estas terminoj kiuj povas referenci al viruso, bakterio, protisto, fungo aŭ priono. La mikroorganismoj kaŭzantaj de malsanoj estas nomataj patogenoj kaj la malsanoj kiujn ili kaŭzas estas nomataj infektaj malsanoj.

## Homa uzado

Homoj uzas mikrobojn en la produktado de manĝaĵoj, la traktado de forĵetakvo, kaj la fabrikado de biobrulaĵoj, diversaj enzimoj kaj aliaj ĥemiaĵoj. Ili estas utilegaj en scienca esplorado kiel model-organismoj, kaj en agrikulturo pro sia rolo en la konservado de grundofekundeco kaj dismetado de organika materialo. Ili uziĝas en akvobesta bredado por biofloka teknologio. Ili uziĝas kiel armiloj en biologia milito, biologia terorismo, kaj biologia lukto kontraŭ plagoj.

### Manĝaĵoj

Mikroboj uziĝas en fermentado de nutraĵoj (d) por fari jogurton, fromaĝon, kazeon, tempeon, sojsaŭcon, fermentpanon, kaj aliajn manĝaĵojn. La mikroba fermentado havigas guston kaj odoron kaj malhelpas kreskon de maldezirataj organismoj. En la farado de pano ili funkcias kiel panfermento, kaj ili ŝanĝas sukeron en alkoholon en vino kaj biero. Kelkaj mikrobaj procedoj por fabriki manĝaĵojn aŭ trinkaĵojn estas bierfarado, vinfarado, bakado kaj peklado.

Ekzemplaj industriaj uzoj de mikroboj
| Produkto
 | Rolo de mikroboj
 |
| --- | --- |
| Tempeo
 | La kresko de mikroskopa fungo kontribuas al la gusto kaj kuntenas la sojfabojn en solida maso. Fungoj en la genro *Rhizopus* estas la ordinare uzataj en produktado de tempeo.
 |
| Alkoholaĵoj
 | Oni uzas giston por ŝanĝi sukeron, vinberan sukon, aŭ maltigitan grenon en alkoholon. La bakterio *Acetobacter aceti* ofte uziĝas en produktado de alkoholaĵoj.
 |
| Vinagro
 | Iuj bakterioj uziĝas por ŝanĝi alkoholon en acetatan acidon, kiu donas la acidan, alkoholecan guston kaj odoron al vinagro. *Acetobacter aceti* normale uziĝas.
 |
| Citrata acido
 | Iuj fungoj uziĝas por fari citratan acidon, kiu estas ofta ingredienco de karbondioksidaj trinkaĵoj kaj aliaj produktoj.
 |
| Vitaminoj
 | Mikroboj kutiviĝas por produkti vitaminojn, interalie C, B2, kaj B12.
 |
| Antibiotikoj
 | Kun nur kelkaj esceptoj, antibiotikoj produktiĝas de mikroboj, ekzemple penicilino, amoksicilino, tetraciklino, kaj eritromicino.
 |

### Agrikulturo

Mikroboj povas taŭgigi nutrosubstancojn kaj mineralojn en la grundo por uzado fare de plantoj, produkti kreskigajn hormonojn, stimuli la imunan sistemon de planto, kaj estigi aŭ mildigi streson. Ĝenerale pli diversa gamo de grundaj (d) mikroboj rezultigas malpli da plantaj malsanoj kaj pli da rikoltaĵo. La intenca enmetado de utilaj mikroboj en la grundon povas esti pli daŭripova alternativo al la uzado de agrikulturaj ĥemiaĵoj. Ili uziĝas interalie por malsanigi maldeziratajn organismojn, liberigi grundajn nutrosubstancojn, fiksi nitrogenon, dismeti organikan materialon, kaj stimuli kreskon, kaj en kultivado de fazeoloj, kakao kaj kafo.

## Vidu ankaŭ

* biologio
* mikrobiologio
* prokariotoj
* eŭkariotoj
* ĉelo
* protozoo

## Referencoj