# Korano

| القرآن |
| --- |
|  |
| **sankta libro • literatura verko • waḥy** |
| Aŭtoroj
 |
| Lingvoj
 |
| Lingvo | Korana araba lingvo
 |
| Eldonado
 |
| Ĝenro | religia teksto
 |
| Loko de rakonto | Arabio
 |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | • Surao de la Malfermanta • Surao de la Bovino • Surao de la Gento de Imran • Surao de la Virinoj • Surao de la Tablo Kovrita • Surao de la Gregoj • Surao de la Altrando • Surao de la Batalakiraĵo • Surao de la Pento • Surao de Jona • Surao de Hud • Surao de Jozefo • Surao de la Tondro • Surao de Abrahamo • Surao de la Ŝtonejo • Surao de la Abelo • Surao de la Nokta Vojaĝo • Surao de la Kaverno • Surao de Maria • Surao Ta-Ha • Surao de la Profetoj • Surao de la Pilgrimo • Surao de la Kredantoj • Surao de la Lumo • Surao de la Ekkonigilo • Surao de la Poetoj • Surao de la Formikoj • Surao de la Historio • Surao de la Araneo • Surao de la Romanoj • Surao de Lukman • Surao de la Terenkuŝiĝo • Surao de la Konfederacianoj • Surao de Ŝebao • Surao de la Kreinto • Surao Ja-Sin • Surao de la Sinordigantaj • Surao Sad • Surao de la Grupoj • Surao de la Kredanto • Surao de la Ha-Mim-Terenkusiĝo • Surao de la Konsiliĝo • Surao de la Oraj Ornamaĵoj • Surao de la Fumo • Surao de la Surgenuiĝo • Surao de la Dunoj • Surao de Mohamedo • Surao de la Venko • Surao de la Loĝĉambroj • Surao Kaf • Surao de la Ventoj Dissemantaj • Surao de la Monto • Surao de la Stelo • Surao de la Luno • Surao de la Donema • Surao de la Okazontaĵo • Surao de la Fero • Surao de la Disputantino • Surao de la Proklamo • Surao de la Virino Elprovita • Surao de la Vicoj • Surao de la Vendredo • Surao de la Hipokrituloj • Surao de la Malgajno kaj la Gajno • Surao de la Eksedziĝo • Surao de la Malpermeso • Surao de la Suvereneco • Surao de la Plumo • Surao de la Neeviteblaĵo • Surao de la Ĉieliro • Surao de Noa • Surao de la Ĝinnoj • Surao de la Mantelkovrito • Surao de la Mantelenvolvito • Surao de la Reviviĝo • Surao de la Momento • Surao de la Senditoj • Surao de la Anonco • Surao de la Altirantoj • Surao de Li Kiu Sulkis la Frunton • Surao de la Envolvo • Surao de la Fendo • Surao de Tiuj, Kiuj Donas Nesufiĉan Mezuron • Surao de la Krevo • Surao de la Konstelacioj • Surao de la Stelo de l' Mateno • Surao de la Eminenta • Surao de la Renversanta Okazontaĵo • Surao de la Tagiĝo • Surao de la Urbo • Surao de la Suno • Surao de la Nokto • Surao de la Antaŭtagmezo • Surao de la Dislarĝigo • Surao de la Figo • Surao de la Buleto de Koaguliĝinta Sango • Surao de la Dia Dekreto • Surao de la Pruvo Evidenta • Surao de la Tertremo • Surao de la Atakantoj • Surao de la Frapego • Surao de la Konkuro • Surao de la Posttagmezo • Surao de la Kalumnianto • Surao de la Elefanto • Surao de la Kurajŝ • Surao de la Afablaĵoj • Surao de la Abundo • Surao de la Miskredantoj • Surao de la Helpo • Surao de la Flamo • Surao de la Sincereco • Surao de la Matenruĝo • Surao de la Homoj vd |

 |
|

| [Montri]  Roluloj |
| --- |
|  | Mohamedo • Noa en Islamo • Isa bin Marjam • Moseo en Islamo • Abrahamo en Islamo • Isaako en Islamo • Mario en Islamo • Zayd ibn Haritha al-Kalbi • edzino de Loto • Naama • Samiri • Abū Lahab • Umm Jamil • Davido en Islamo • Goljato • Aarono laŭ Islamo • Salomono en islamo • Adamo en Islamo • Kaino kaj Habelo laŭ Islamo • Gabrielo en Islamo • Reĝino de Ŝeba • Eva • Zajnab bint Ĝahŝ • la Verdulo • Loto en Islamo • Ezra en islamo • Lukman la Saĝa • Koraĥ • Jozefo en Islamo • Lot's daughters • Idris • Ijobo en islamo • Iŝmaelo en islamo • Elija en islamo • Eliŝa laŭ Islamo • Dhu'l-Kifl • Shuʻayb • Salih • Hud • Jakobo en Islamo • Jona en islamo • Zu al-Karnajn • Ibliso • Dio en Islamo vd |

 |
|  |

|  |
| --- |
| Parto de serio
**IslamoHistorio de islamo** |
| **Kredo kaj praktikoj** |
|
Unueco de Dio Konfeso de kredo Preĝo • Fasto Pilgrimo • Almozo • Moskeo

 |
| **Ĉefaj personecoj** |
|
Mohamedo
Ali • Abu Bakr
Samtempuloj de Mohamedo
Membroj de hejmo de Mohamedo
Profetoj de Islamo

 |
| **Tekstoj kaj leĝoj** |
|
Korano • Sunao • Ŝario Legislativo Biografioj de Mohamedo

 |
| **Branĉoj de islamo** |
|
Sunaismo (Salafismo, Ŭahabismo) • Ŝijaismo • Sufiismo • Ĥariĝismo (Ibadismo)

 |
| **Sociopolitikaj aspektoj** |
|
Arto • Arkitekturo Urboj • Kalendaro Scienco • Filozofio Religiaj gvidantoj Virinoj en islamo Politika islamo • Ĝihado
Liberalisma islamo

 |
| **Vidu ankaŭ** |
|
Vortareto de islamaj nocioj Listo de islamaj terminoj Listo de signifaj moskeoj Listo de artikoloj pri islamo

 |

**Korano** (arabe القرآن *Al-Qur'an*) estas la sankta libro de Islamo, konsiderata la Vorto de
Dio kaj la kulmino de la Dia revelacio al la homoj. Korano priskribas la islaman kredon.

Laŭ la islama tradicio, Korano estis diktita dum 23 jaroj en la 7-a jarcento de la Anĝelo Gabrielo al la lasta profeto Mohamedo. Mohamedo unuafoje aŭdis la voĉon de Gabrielo kiel sonorilon, sed poste li povis aŭdi la vortojn. Li kaj liaj sekvantoj skribis la vortojn sur palmfolioj kaj ŝtonoj. Nur post lia morto Korano estis inkigita kaj ricevis ĝian finan formon (sub la rego de Utmano, de 644 ĝis 656). Ĝi enhavas
114 ĉapitrojn (nomite *surah*, t.e. surao), ordigitaj ne laŭ temo sed ĝenerale laŭ longeco, la plej longa metita unua, ktp. Pro la strukturo de Korano, ĝi estas facile parkerigita en la araba, tiel ke hodiaŭ milionoj da kredantoj povas deklami la tutan libron parkere.

La profeto Mohamedo ne faris miraklojn, kiel Jesuo Kristo aŭ Moseo, sed laŭ islamo la Korano mem estas la miraklo: nenia homo povus verki ĝin aŭ similan sen la helpo de Dio.

Al kristanoj kaj judoj, la sceno, rolantoj kaj figurantoj de Korano estas tre konataj: Adamo, Noa, Jozefo, Moseo, Maria kaj eĉ Jesuo; Dio, kiu estas unusola, ĉiopova, ĉioscia, Satano, la princo de mallumo, Tago de Juĝo, anĝeloj, paradizo por la bonaguloj kaj infero (la Fajro) por la aliaj, ktp. Tamen, ili estas malsame interpretitaj. Ekzemple, la Korano vidas la Leĝon de Moseo kiel profunde saĝa, sed en detalo sole por la judoj (parte kiel puno), ne por la tuta homaro. Ĝi vidas Jesuon ne kiel Dio enkarnigita, kiel en kristanismo, sed kiel tute homa profeto laŭ la modelo de Noa kaj Moseo.

La Korano havas multajn rakontojn pri profetoj. Laŭ Korano, profeto estas homo kiu ricevas la vorton de Dio, avertas siajn
samlandanojn, kiuj tiam per ilia surdeco, pereas. Pensu pri Noa, Moseo aŭ Jesuo. La mesaĝo estas klara: aŭskultu al Mohamedo, la fina profeto, aŭ suferu la sekvon!

Laŭ islamo, Korano ne estas Biblio alterna sed la kulmino de la Biblio mem. Islamanoj honoras la Biblion kiel sankta, sed kredas ke, per surdeco kaj blindeco de koro, la judoj kaj kristanoj difektigis ĝian tekston -- diiginte Jesuon, ekzemple. Homoj emas turni for de Dio, diiginte aliajn -- astron, statuon, kaj eĉ profeton. Kiel la miskompreno pri Moseo necesigis Jesuon, tiel ankaŭ la miskompreno pri Jesuo necesigis Koranon.

Dum la Biblio instruas precipe per historio, poezio kaj rakonto, la Korano emas instrui per rekta instruo.

Kie judismo estis disvastigita de Torao, kie kristanismo estis disvastigita de Evangelioj, tie islamo estis disvastigita de libro, Korano. Kie en kristanismo la granda
miraklo estas homo—Jesuo—tie en islamo, la granda miraklo estas libro—Korano.

La juraĵoj en Korano estas bazo de ŝario.

Korano estas ĉefa studobjekto de koranlernejoj (*madrasa* aŭ *medresé*).

La unua surao de la Korano.

## La diversaj teorioj de la historia skribo kaj konstitucio de la Korano

Historiistoj malkonsentas pri la skriba redakto de la Korano: iuj kiel *François Déroche* aŭ *John Burton (Dr)* konsideras, ke la Korano estis metita skribe dum la tempo de Mohamedo. En kontrasto, aliaj historiistoj konsideras, ke ĝi estis metita skribe inter 685 kaj 715 kiel estimas William Montgomery Watt aŭ Alfred-Louis Prémare .

Per matematika metodo laŭ la *Teorio de kodoj*, studante la stilajn karakterizaĵojn de la aŭtoroj de teksto, *Jean-Jacques Walter* pruvis la ekziston de almenaŭ tridek malsamaj aŭtoroj, probable kvindek . Unu el ili, kiu verkis multajn versojn el nazaretana teologio, kiel bazo de la islama teologio, havas tre gravan teologian influon .
Kelkaj malsamaj elementoj sugestas, ke la nuna Korano estus la frukto de longa evoluo, dum pli ol du cent jaroj.

## Tradukoj

Kiel ĉiuj religiaj sanktaj libroj, ankaŭ la Korano estis multfoje tradukita al ĉiuj lingvoj en la mondo; sed Roberto de Kettono, konata en la latina kiel Rodbertus Ketenensis (1141-1157), estis la unua kiu verkis tradukon en la latinan, kiu fakte estis la unua traduko de la Korano en ajnan okcidentan lingvon.

## Kritiko

La Korano povas denove ĉesi aperi al la kredantoj kiel aro de ordonoj kaj malpermesoj sekvindaj ĉie kaj ĉiam. Ĝi ree iĝas tio, kio ĝi estis dum dudek du jaroj por la profeto kaj liaj kunuloj, malfermita teksto pri la refarado de la mondo; voko pensi kaj agi en plena respondeco, eblaĵo prezentita al ĉiu, trovi la vojon de Dio en la ĉiutaga vivo.

## Referencoj

## Esperantaj tradukoj

Ekzistas almenaŭ tri Esperantaj tradukoj de la Korano:

* **La Nobla Korano**, trad. Italo Chiussi. Teherano, 1969 (serio Serio Oriento-Okcidento, n-ro 10) Eldonejo TK Kopenhago. La teksto estas dulingva, araba kaj Esperanto.
* **La traduko de la Sankta Kurano**, trad. Muztar Abbasi (2000)
* **La Sankta Kurano Arkivigite je 2020-11-11 per la retarkivo Wayback Machine**, trad. Nino Vessella (2006-)

* La Nobla Korano en Esperanto (librokovrilo)
* La Nobla Korano en Esperanto (titolpaĝo)
* La Nobla Korano en Esperanto (titolpaĝo)

## Listo de kapvortoj

La Teherana traduko enhavas tre utilan liston de kapvortoj. En ĝi oni facile trovas deziratajn informojn pri gravaj aferoj. Ekzemploj:

En la sekva xx:yy signifas surao(ĉapitro):verso

* milito 2:191, 192, 193, 194,
* milito inter kredantoj 49:10
* vestaĵoj 24:31, 24:32
* vino (alkoholo) 2:220, 5:91 - 92
* virinoj 3:16, 55:57
* vualego 33:60

## Vidu ankaŭ

* Mohamedo
* Surao
* La satanaj versoj
* Islamaj terminoj
* Religio
* La Nomoj de Dio en Islamo

## Eksteraj ligiloj

* Al-Quran (Korano online) Arkivigite je 2009-01-29 per la retarkivo Wayback Machine text-formato (en la angla)
* De Korano. Arkivigite je 2021-11-26 per la retarkivo Wayback Machine wav-formato (ruslingva)