# Lamiacoj

| Kiel legi la taksonomion**Lamiacoj** |
| --- |
|  |
|  purpura lamio (*Lamium purpureum*) |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regno:
 | plantoj *Plantae*  |
| Subregno:
 | trakeofitoj *Tracheophyta*  |
| Superdivizio:
 | spermatofitoj *Spermatophyta*  |
| Divizio:
 | angiospermoj *Angiospermae*  |
| Klaso:
 | dukotiledonoj *Magnoliopsida*  |
| Subklaso:
 | asteredoj *Asteridae*
lamiedoj *Lamiidae*  |
| Ordo:
 | lamialoj *Lamiales*  |
| Familio:
 | **lamiacojLamiaceae Martinov  |

 |
| Tipa genro
 |
| lamio *Lamium* L. |
| Aliaj Vikimediaj projektoj
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj
 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Lamiacoj
 |

 |
|  |

Salvia officinalis
Blanka lamio
La **lamiacoj** (latine *Lamiaceae*), komunlingve nomataj **menta familio**, estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo lamialoj (*Lamiales*). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 240 genrojn kaj preskaŭ 7900 speciojn. Ĝia tipa genro estas lamio.

Inter la membroj de tiu ĉi familio oni trovas plurajn el la plej gravaj spicherboj, vaste uzataj en kuirado kaj kiel medikamentoj, ekzemple bazilio, hisopo, lavendo, majorano, meliso, mento, origano, pipromento, pulegio, rosmareno, salvio, satureo kaj timiano.

La plantoj kelkfoje grandiĝas ĝis arbustetoj aŭ arbedoj, sed apenaŭ troviĝas en formo de arboj aŭ vitoj.

Alternativa taksonomia nomo estas Labiatae (el la latina vorto *labia* pri lipo), ĉar la floroj tipe havas petalojn ĉe kiuj nedisigeble kunkreskas supra kaj malsupra "lipoj".

La folioj enhavas odorozajn esencajn oleojn, kiuj donas la "spicecon" al la herboj; ili elkreskas en kontraŭaj paroj, kaj ĉiu paro estas 90-grade tordita rilate la antaŭa paro.

La tigoj estas laŭsekce pli-malpli kvadrataj.

La floroj estas kutime duseksaj kaj formas densajn cumajn infloreskojn. Ili estas dulatere simetriaj kun 5 kununuigitaj petaloj, 5 kununuigitaj sepaloj, 4 (2) stamenoj kaj 2 karpeloj kun po du ovoloj; ĉiu karpelo duoniĝas per vando, tiel ke la frukto aspektas kiel kvarakeno.

## Taksonomio

Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (25 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

* *Angiospermae* - angiospermoj
	+ *Lamiales* Bromhead - lamialoj
		- *Lamiaceae* Martinov - lamiacoj
			* *Acanthomintha* (A. Gray) A. Gray - akantominto
			* *Acanthoprasium* Spach - akantoprazio
			* *Achyrospermum* Blume - akirospermo
			* *Acinos* Mill. - acinoso\*
			* *Acrocephalus* Benth. - akrocefaluso\*\*
			* *Acrotome* Benth. ex Endl. - akrotomo
			* *Acrymia* D. Prain - akrimio
			* *Aegiphila* Jacq. - egifilo
			* *Aeolanthus* - eolantuso
			* *Aeollanthus* Mart. ex Spreng. - eolanto
			* *Agastache* J. Clayton ex Gronov. - agastako
			* *Ajuga* L. - ajugo
			* *Ajugoides* Makino - ajugoido
			* *Alajja* Ikonn. - alajĵo\*\*
			* *Alvesia* Welw. - alvezio
			* *Amasonia* L. f. - amasonio
			* *Amethystea* L. - ametisteo
			* *Anisochilus* Wall. ex Benth. - anizokilo
			* *Anisomeles* R. Br. - anizomelo
			* *Asterohyptis* Epling - asterohiptio
			* *Ballota* L. - baloteo
			* *Basilicum* Moench - bazilikumo
			* *Benguellia* G. Taylor - bengelio
			* *Betonica* L. - betoniko\*
			* *Blephilia* Raf. - blefilio
			* *Bostrychanthera* Benth. - bostrikantero
			* *Brachysola* - brakisolo
			* *Brazoria* Engelm. & A. Gray - brazorio
			* *Bystropogon* L'Hér. - bistropogono
			* *Callicarpa* L. - kalikarpo
			* *Capitanopsis* S. Moore - kapitanopso
			* *Caryopteris* Bunge - kariopterido
			* *Catoferia* (Benth.) Benth. - katoferio
			* *Cedronella* Moench - cedronelo
			* *Ceratanthus* F. Muell. ex G. Taylor - ceratanto\*\*
			* *Chaiturus* Willd. - kaituro
			* *Chamaesphacos* Schrenk ex Fisch. & C.A. Mey. - kamesfako
			* *Chaunostoma* Donn. Sm. - kaŭnostomo
			* *Chelonopsis* Miq. - kelonopso
			* *Chloanthes* R. Br. - kloanto
			* *Cleonia* L. - kleonio
			* *Clerodendrum* L. - klerodendro
			* *Clinomicromeria* - klinomikromerio
			* *Clinopodium* L. - klinopodio
			* *Colebrookea* Sm. - kolebrukeo
			* *Coleus* Lour. - koleo
			* *Collinsonia* L. - kolinsonio
			* *Colquhounia* Wall. - kolkunio
			* *Comanthosphace* S. Moore - komantosfaco
			* *Congea* Roxb. - kongeo
			* *Conradina* A. Gray - konradino
			* *Cornutia* L. - kornutio
			* *Craniotome* Rchb. - kraniotomo
			* *Cuminia* Colla - kuminio
			* *Cunila* D. Royen ex L. - kunilo
			* *Cyanostegia* Turcz. - cianostegio
			* *Cyclotrichium* Mandenova & Schengelia - ciklotrikio
			* *Cymaria* Benth. - cimario
			* *Dauphinea* Hedge - daŭfineo
			* *Dicerandra* Benth. - dicerandro
			* *Dicrastylis* J. Drumm. ex Harv. - dikrastilido
			* *Discretitheca* P.D. Cantino - diskretiteko
			* *Dorystaechas* Boiss. & Heldr. ex Benth. - doristekado
			* *Dracocephalum* L. - drakocefalo
			* *Drepanocaryum* Pojark. - drepanokario
			* *Dysophylla* Blume - disofilo\*\*
			* *Elsholtzia* Willd. - elŝolcio
			* *Endostemon* N.E. Br. - endostemono
			* *Eremostachys* Bunge - eremostakio
			* *Erianthera* Benth. - eriantero\*
			* *Eriope* Humb. & Bonpl. ex Benth. - eriopo
			* *Eriophyton* Benth. - eriofito
			* *Eriothymus* Rchb. - eriotimo
			* *Eurysolen* Prain - eŭrisoleno
			* *Faradaya* F. Muell. - faradajo
			* *Fuerstia* T.C.E. Fr. - furstio
			* *Galeobdolon* Adans. - galeobdolo\*\*
			* *Galeopsis* L. - galeopso
			* *Garrettia* H.R. Fletcher - garetio
			* *Geniosporum* Wall. ex Benth. - geniosporo\*\*
			* *Glechoma* L. - glekomo
			* *Glechon* Spreng. - glekono
			* *Glossocarya* N. Wall. ex Griff. - glosokario
			* *Gmelina* L. - gmelino
			* *Gomphostemma* Benth. - gomfostemo
			* *Gontscharovia* Boriss. - gonĉarovio
			* *Hanceola* Kudô - hanceolo
			* *Haplostachys* Hillebr. - haplostakio
			* *Hastingia* K.D. Koenig ex Sm. - hastingio
			* *Haumaniastrum* P.A. Duvign. & Plancke - haŭmaniastro
			* *Hedeoma* Pers. - hedeomo
			* *Hemiandra* R. Br. - hemiandro
			* *Hemigenia* R. Br. - hemigenio
			* *Hemiphora* F. Muell. - hemiforo
			* *Hemizygia* (Benth.) Briq. - hemizigio\*
			* *Hesperozygis* Epling - hesperozigido
			* *Heterolamium* C.Y. Wu - heterolamio
			* *Hoehnea* Epling - heneo
			* *Holmskioldia* Retz. - holmskioldio
			* *Holocheila* (Kudô) S. Chow - holokejlao
			* *Holostylon* Robyns & Lebrun - holostilo
			* *Horminum* Mill. - hormino
			* *Hosea* Ridl. - hozeo
			* *Hoslundia* Vahl - hoslundio
			* *Hymenocrater* Fisch. & C.A. Mey. - himenokratero
			* *Hymenopyramis* Wall. ex Griff. - himenopiramido
			* *Hypenia* (Mart. ex Benth.) Harley - hipenio
			* *Hypogomphia* Bunge - hipogomfio
			* *Hyptidendron* Harley - hiptidendro
			* *Hyptis* Jacq. - hiptio
			* *Hyssopus* L. - hisopo
			* *Isodon* (Schrad. ex Benth.) Spach - izodonto
			* *Isoleucas* O. Schwartz - izoleŭkado
			* *Kalaharia* Baill. - kalahario
			* *Karomia* Dop - karomio
			* *Killickia* Bräuchler, Heubl & Doroszenko - kilikio
			* *Koellia* Moench - kelio
			* *Kudrjaschevia* Pojark. - kudrjaŝevio\*
			* *Kurzamra* Kuntze - kurzamro
			* *Lachnostachys* Hook. - laknostakio
			* *Lagochilus* Bunge ex Benth. - lagokilo
			* *Lagopsis* Bunge - lagopso
			* *Lallemantia* Fisch. & C.A. Mey. - lalemantio
			* *Lamium* L. - lamio
			* *Lavandula* L. - lavendo
			* *Leonotis* (Pers.) R. Br. - leonoto
			* *Leonurus* L. - leonuro
			* *Lepechinia* Willd. - lepeĥinio
			* *Leucas* R. Br. - leŭkado
			* *Leucosceptrum* Sm. - leŭkosceptro
			* *Lophanthus* Adans. - lofanto
			* *Loxocalyx* Hemsl. - loksokaliko
			* *Lycopus* L. - likopodo, Eŭropa likopo
			* *Macbridea* Elliott - makbrideo
			* *Madlabium* Hedge - madlabio
			* *Marmoritis* Benth. - marmarito
			* *Marrubium* L. - marubio
			* *Marsypianthes* Mart. ex Benth. - marsipianto
			* *Matsumurella* Makino - macumurelo\*
			* *Meehania* Britton ex Small & Vail - mihanio
			* *Melissa* L. - meliso
			* *Melittis* L. - melito
			* *Mentha* L. - mento
			* *Meriandra* Benth. - meriandro
			* *Metastachydium* Airy Shaw ex C.Y. Wu & H.W. Li - metastakidio
			* *Microcorys* R. Br. - mikrokorito
			* *Micromeria* Benth. - mikromerio
			* *Microtoena* Prain - mikroteno
			* *Minthostachys* (Benth.) Spach - mintostakio
			* *Moluccella* L. - molukelo
			* *Monarda* L. - monardo
			* *Monardella* Benth. - monardelo
			* *Monochilus* Fisch. & C.A. Mey. - monokilo
			* *Mosla* (Benth.) Buch.-Ham. ex Maxim. - moslo
			* *Neoeplingia* Ramamoorthy, Hiriart & González Medrano, Francisco - neoeplingio
			* *Nepeta* L. - nepeto en kiu katario
			* *Newcastelia* F. Muell. - neŭkastelio
			* *Nosema* Prain - nozemo
			* *Notochaete* Benth. - notoketo\*\*
			* *Obtegomeria* Doroszenko & P.D. Cantino - obtegomerio
			* *Ocimum* L. - ocimo
			* *Ombrocharis* Hand.-Mazz. - ombrokarito
			* *Oncinocalyx* F. Muell. - oncinokaliko
			* *Origanum* L. - origano
			* *Orthosiphon* Benth. - ortosifono
			* *Otostegia* Benth. - otostegio
			* *Ovieda* L. - oviedo\*
			* *Oxera* Labill. - oksero
			* *Panzerina* Soják - panzerino
			* *Paralamium* Dunn - paralamio
			* *Paraphlomis* (Prain) Prain - paraflomido
			* *Peltodon* Pohl - peltodonto\*
			* *Pentapleura* Handel-Mazzetti - pentapleŭro
			* *Perilla* L. - periljo
			* *Perillula* Maxim. - periljulo
			* *Peronema* Jack - peronemo
			* *Perovskia* Kar. - perovskio
			* *Petitia* Jacq. - petitio
			* *Petraeovitex* Oliv. - petreovitekso
			* *Phlomidoschema* Vvedenskiy - flomidoskemo\*
			* *Phlomis* L. - flomido
			* *Phlomoides* Moench - flomoido
			* *Phyllostegia* Benth. - filostegio
			* *Physopsis* Turcz. - fizopso
			* *Physostegia* Benth. - fizostegio
			* *Piloblephis* Raf. - piloblefo
			* *Pityrodia* R. Br. - pitirodio
			* *Platostoma* P. Beauv. - platostomo
			* *Plectranthus* L'Hér. - plektranto
			* *Pogogyne* Benth. - pogogino
			* *Pogostemon* Desf. - pogostemono
			* *Poliomintha* A. Gray - poliominto
			* *Prasium* L. - prazio
			* *Premna* L. - premno
			* *Prostanthera* Labill. - prostantero
			* *Prunella* L. - brunelo
			* *Pseudocarpidium* Millsp. - pseŭdokarpidio
			* *Pseudocaryopteris* - pseŭdokariopterido
			* *Pseudochamaesphacos* Parsa - pseŭdokamesfako
			* *Pseudomarrubium* Popov - pseŭdomarubio
			* *Pycnanthemum* Michx. - piknantemo
			* *Pycnostachys* Hook. - piknostakio
			* *Renschia* Vatke - renŝio
			* *Rhabdocaulon* Epling - rabdokaŭlo
			* *Rhaphiodon* Schauer - rafiodonto
			* *Rhododon* Epling - rododonto
			* *Rosmarinus* L. - rosmareno
			* *Rostrinucula* Kudô - rostrinukulo
			* *Rotheca* Raf. - roteko
			* *Roylea* Wall. ex Benth. - rojleo
			* *Rubiteucris* Kudô - rubiteŭkrio
			* *Rydingia* Scheen & V.A. Albert - ridingio
			* *Saccocalyx* Coss. & Durieu - sakokaliko
			* *Salvia* L. - salvio
			* *Satureja* L. - satureo
			* *Schnabelia* Hand.-Mazz. - ŝnabelio
			* *Scutellaria* L. - skutelario
			* *Sideritis* L. - sideritido
			* *Siphocranion* Kudô - sifokranio
			* *Solenostemon* Thonn. - solenostemono\*
			* *Spartothamnella* Briq. - spartotamnelo
			* *Sphenodesme* Jack - sfenodesmo
			* *Stachydeoma* Small - stakideomo
			* *Stachyopsis* Popov & Vved. - stakiopso
			* *Stachys* L. - stakio
			* *Stenogyne* Benth. - stenogino
			* *Suzukia* Kudô - suzukio
			* *Symphorema* Roxb. - simforemo
			* *Symphostemon* Hiern - simfostemono
			* *Synandra* Nutt. - sinandro
			* *Syncolostemon* E. Mey. ex Benth. - sinkolostemono
			* *Tectona* L. f. - tektono
			* *Teijsmanniodendron* Koord. - teismaniodendro
			* *Tetradenia* Benth. - tetradenio
			* *Teucridium* Hook. f. - teŭkridio
			* *Teucrium* L. - teŭkrio
			* *Thorncroftia* N.E. Br. - tornkroftio
			* *Thuspeinanta* T. Durand - tuspeinanto
			* *Thymbra* L. - timbro
			* *Thymus* L. - timiano
			* *Tinnea* Kotschy ex Hook. f. - tineao
			* *Trichostema* L. - trikostemo
			* *Tripora* P.D. Cantino - triporo
			* *Vitex* L. - vitekso
			* *Volkameria* L. - volkamerio
			* *Warnockia* M.W. Turner - varnokio
			* *Wenchengia* C.Y. Wu & S. Chow - venĉengio
			* *Westringia* Sm. - vestringio
			* *Wrixonia* F. Muell. - vriksonio
			* *Zataria* Boiss. - zatario
			* *Zhumeria* Rech. f. & Wendelbo - zumerio
			* *Ziziphora* L. - ziziforo

\*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.

\*\*genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.
## Bildaro

* *Agastache anisata*
* *Phlomis lychnitis*
* citronmeliso (*Melissa officinalis*)
* *Thymus serpyllum*

## Referencoj