Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Internacia Kodo de Zoologia Nomenklaturo

| International Code of Zoological Nomenclature |
| --- |
|  |
| **nomenklatura kodo** |
| Aŭtoroj
 |
| Aŭtoro | Internacia Komisiono pri Zoologia Nomenklaturo
 |
| Lingvoj
 |
| Lingvo | angla lingvo
 |
| Eldonado
 |
|  |

La **Internacia Kodo de Zoologia Nomenklaturo** aŭ en angla internacie **International Code of Zoological Nomenclature** (**ICZN** aŭ **ICZN Kodo**) estas amplekse akceptita konvencio en zoologio kiu regulas la formalan sciencan nomigon de organismoj traktitaj kiel animaloj. La regularo ĉefe regulas la jenon:

1. Kiel nomoj estas ĝuste establitaj kadre de dunoma nomenklaturo
2. Kiu nomo devas esti uzata kaze de nomokonflikto
3. Kiel scienca literaturo devas citi nomojn

Zoologia nomenklaturo estas sendependa el aliaj sistemoj de nomenklaturo, ekzemple botanika nomenklaturo. Tiu implicas ke animaloj povas havi la samajn genrajn nomojn kiel plantoj.

La reguloj kaj rekomendoj havas unu fundamentan celon: havigi la maksimuman universalecon kaj kontinuecon en la nomado de ĉiuj animaloj, escepte kie taksonomiaj juĝoj diras alie. La Kodo gvidas nur la nomenklaturon de animaloj, dum lasas al zoologoj liberon klasigi novajn taksonojn.

Alimaniere dirite, ĉu unu specio estas aŭ ne agnoskita ento estas subjektiva decido, sed kiu nomo estu aplikita ne estas tia. La Kodo aplikiĝas nur al tiu lasta, ne al tiu unua.

## Eksteraj ligiloj

* ICZN retejo
* Teksto de la kodo
* ZooBank: The World Register of Animal Names Arkivigite je 2015-03-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Proponita ŝanĝo al la International Code of Zoological Nomenclature por etendi kaj rafini metodojn de publikigo Arkivigite je 2008-12-27 per la retarkivo Wayback Machine
# Botanika nomenklaturo

Titola paĝo de *Species Plantarum*, 1753.
**Botanika nomenklaturo** estas formala, scienca nomigo de plantoj. Ĝi rilatas al, sed estas distinga el taksonomio. Planta taksonomio eatss koncerna al grupigo kaj klasigo de plantoj; botanika nomenklaturo poste havigas nomojn por la rezultoj de tiu proceszo. La startiga punkto por la moderna botanika nomenklaturo estis la verko de Karolo Lineo nome *Species Plantarum* de 1753. Botanika nomenklaturo estas regata de la *Internacia Kodo de Nomenklaturo por algoj, fungoj kaj plantoj* (*ICN*), kiu anstataŭis la *Internacia Kodo de Botanika Nomenklaturo* (*IKBN*).
# Carl Woese

| **Carl Woese** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 15-an de julio 1928 (1928-07-15) en Sirakuso
 |
| **Morto** | 30-an de decembro 2012 (2012-12-30) (84-jaraĝa) en Urbana
 |
| **Mortokialo** | pankreata kancero  |
| **Lingvoj** | germana
 |
| **Loĝloko** | Urbana
 |
| **Ŝtataneco** | Usono   |
| **Alma mater** | kolegio Amherst - Bakalaŭro de Artoj (–1950) Deerfield Academy (en)    Universitato Yale - doktoro de filozofio (–1953)  |
| Okupo
 |
| **Okupo** | mikrobiologo  universitata instruisto   |
|  |

**Carl WOESE** (naskiĝis la 15-an de julio 1928; mortis la 30-an de decembro 2012) [karl vos] estas usona mikrobisto, kiu famiĝis pro la eltrovo de la Arĥeoj (nova "regno" de vivularo) en 1977 per filogenetika analizado de 16S ribosoma RNA, la metodo, kiun Woese inventis kaj kiu estas nun tre ofte uzata.

La agnosko de la ekzisto de la Arĥeoj, kiuj estas prokariotoj sed ne bakterioj, estis malrapida kaj dolora proceso. Tiaj famuloj kiel Salvador Luria kaj Ernst Mayr malaprobis ilian disigon de la prokariotoj, kaj ne ĉiuj kritikoj estis sur la scienca nivelo. Pro tiaj kritikoj la scienca revuo "Science" nomis Woese "la cikatrita revoluciulo de mikrobiologio". Woese estis tre kuraĝa kaj ne
forĵetis sian revolucian ideon. Nuntempe la mezurado de kompletaj
genaroj de kelkaj arĥeoj subtenas la fruan genetikan
esploradon de Woese.

Woese estis elektita al la (usona) Nacia Akademio de Sciencoj en 1988, gajnis
la Leeuwenhoek-Medalon (la plej alta honoro en mikrobiologio) en 1992,
kaj gajnis la (usonan) Nacian Medalon de Scienco en 2000. En 2003, li gajnis
la premion Crafoord de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj.

## Eksteraj ligiloj

* Hejmpaĝo de Woese Arkivigite je 2005-04-05 per la retarkivo Wayback Machine (angla)
# Eŭkariotoj

| **Eŭkariotoj** |
| --- |
| Domanio: Eukaryota
 |
| *Unikonta** Amoebozoa
* Opisthokonta
	+ **Fungi** = Mycota
	+ Mesomycetozoa
	+ Choanoflagellata
	+ **MetazoaBikonta** Apusozoa
* Excavata
	+ Metamonada
	+ Euglenozoa
	+ Percolozoa
* **Archaeplastida Chromalveolata
	+ Hacrobia
		- Cryptophyta
		- Haptophyta
	+ « SAR »
		- Stramenopiles
		- Alveolata
			* Ciliophora
			* Dinoflagellata
			* Apicomplexa
		- Rhizaria
			* Cercozoa
			* Retaria
 |
| Klasikaj regnoj
 |
| Animalia
 |
| Fungi
 |
| Plantae
 |
| Protista
 |
|  |

Diverseco de la Eŭkariotoj
**Eŭkariotoj** (science: *Eukaryota*) estas domanio de organismoj, kies ĉelkerno enhavas genetikan materialon (apartiganta la DNA-n de la citosolo).

Kelkaj el la organeloj de eŭkariotaj ĉeloj, plej rimarkindaj la mitokondrioj kaj la kloroplastoj, havas duoblajn membranojn. Oni vaste opinias ke tiuj estas endosimbiotoj. Ankaŭ ĉelkernoj havas duoblajn membranojn, sed kutime ne estas opiniataj esti endosimbiotoj.

Eŭkariotaj ĉeloj estas pli grandaj ol prokariotaj. La volumena malsameco estas ĉirkaŭ milopa. La eŭkariotaj vivaĵoj estas la plej nove aperintaj, kaj inkluzivas kvar el la kvin "regnoj" de la kutima taksonomio: protistoj, fungoj, plantoj kaj animaloj (la tri lastaj evoluis el la unua).

**Arbo**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| LUKP |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Eubacteria* |
|  |
| *Neomura* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Archaea* |
|  |
| **Eukaryota** |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *Unikonta* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Amoebozoa* |
|  |
| *Opisthokonta* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Fungi* |
|  |
|  | *Mesomycetozoa* |
|  |
|  | *Choanomonada* |
|  |
|  | *Metazoa* |
|  |

 |
|  |

 |
|  |
| *Bikonta* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Apusozoa* |
|  |
|  | *Excavata* |
|  |
|  | *Chromalveolata* (*Rhizaria*, *Stramenopile*, *Alveolata*, *Haptophyta*, *Cryptophyta* ...)

 |
|  |
|  | *Archaeplastida* (ruĝaj algoj, Verdaj plantoj **)** |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

## Referencoj
# Ĉelkerno

La **ĉelkerno** (aŭ nukleo) estas organeto en eŭkariotaj ĉelo. Ĝi havas du ĉefajn funkciojn:

* regi ĥemiajn reakciojn en la ĉelplasmo
* enteni informon necesan por kiam la ĉelo dividiĝas.

La ĉelkerno regas reakciojn per komandi la formiĝon de proteinoj kaj enzimoj. Ĝi estas ankaŭ la loko kie okazas transskribado de genoj kaj splisado de mRNA.

## Strukturo

Desegnaĵo de ĉelkerno kaj la enĉela reto.
 (1) Nuklea tegaĵo. (2) Ribosomoj. (3) Nuklea-poraj kompleksoj. (4) Nukleolo.
 (5) Kromatino. (6) Nukleo. (7) Enĉela reto. (8) Nukleoplasmo.
 La tutan strukturon ĉirkaŭas ĉelplasmo. (Desegnaĵo baziĝas sur ER-bildoj.)
*Bildo el la servilo de Nupedia.*

La diametro de la nukleo varias inter 10 kaj 20 mikrometroj. Ĉirkaŭas ĝin duobla membrano formante la nuklean tegaĵon, ĉirkaŭ 30 milimetrojn larĝe. Tiu ĉi tegaĵo selekteme permesas molekulojn eniri kaj eliri la nukleon, kaj apartigas la ĥemiajn reakciojn okazantajn en la citoplasmo de la reakcioj okazantaj en la nukleo. La ekstera membrano havas ribosomojn. La interna kaj ekstera membranoj kuniĝas je regulaj lokoj, formante nukleajn porojn.

Simile al la ĉelplasmo de ĉelo, la nukleo enhavas nukleoplasmon -- tre viskoza likvaĵo enhavanta la kromosomojn kaj nukleolojn. Kromosomo enhavas informon enkodigitan en DNA fiksita al proteinoj nomitaj histonoj kaj kiuj estas kutime aranĝitaj en densan reton nomitan kromatino. Nukleoloj estas granulecaj strukturoj kiuj faras ribonukleatan DNA (rDNA) kaj kunmetigas ĝin per proteinoj.
# Aktinobakterioj

Aktinobakterioj en ĝardena kompoŝto
**Aktinobakterioj** estas grupo de Gram-pozitivaj bakterioj. Ili povas esti grundaj aŭ dolĉakvaj. Plejofte ili estas plurĉelaj, fadenformaj kaj disbranĉiĝantaj.

Multaj ludas gravan rolon en la formiĝo de grundo, sed ene de tiu grupo ankaŭ troviĝas kaŭzantoj de gravaj malsanoj ĉe tre diversaj vivuloj. Pluraj el ili provizas antibiotikojn. Ili estas tre multnombraj kaj entenas unu el la plej grandaj bakteriaj genroj, *Streptomyces*.

Pro ilia supraĵa simileco kun fungaj micelioj, oni unue nomis ilin aktinomicetoj.
# Priono

**Priono** (de la angla *proteinaceous infectious particle*, proteina infekta partiklo) estas subklaso de proteino, kiu aperas en natura formo en la homa kaj alia besta organismoj. Iuj specoj estas danĝeraj por la organismo, kiel la malsano de Creutzfeldt-Jakob kaj kuruo en homoj, skrapio aŭ ŝaftremo en ŝafoj kaj BSE aŭ bovofrenezo.

La studado de la malsanoj, el kiuj multaj poste estis nomitaj *prionaj*, komenciĝis en 1954, kiam Björn Sigurðsson resumis la rezultojn de siaj dudekjaraj esploroj pri tiel nomataj malrapidaj infektoj de ŝafoj kaj kaproj, el kiuj la plej konata kaj disvastiĝinta estis ŝaftremo aŭ skrapio. Baldaŭ en tiun grupon de infektoj oni enigis la infektan anemion de ĉevaloj, la afrikan febron de porkoj, la subakutan sklerozigan panencefaliton de homoj (malofta komplikaĵo post morbilo), la malsanon kuruo de aborigenoj de Nov-Gvineo kaj multajn aliajn malsanojn. Komence oni opiniis, ke ĉiuj similaj infektoj estas virusaj, kaj tial ili nomiĝis „malrapidaj virusaj infektoj”. Por ili estis karakterizaj multjara inkubacia periodo, malrapida pligraviĝo de la malsano, neevitebla mortiga fino. Poste, rezulte de esploroj de Stanley B. Prusiner kaj de aliaj sciencistoj, evidentiĝis, ke kaŭzoj de multaj el malrapidaj infektoj estas ne virusoj, sed prionoj. Nuntempe inter prionaj malsanoj estas multaj malsanoj de bestoj: ŝaftremo, bova spongeca (spongoforma) encefalopatio (bovofrenezo), spongeca encefalopatio de katoj, hufuloj, transdonebla encefalopatio de lutreoloj ktp, kaj kvar malsanoj de homo: malsano de Creutzfeldt-Jakob, kuruo, la sindromo de Gerstmann-Sträussler-Scheinker kaj fatala familia insomnio (sendormeco). Por ĉiuj prionaj malsanoj estas karakterizaj spongecaj kavoj en la cerbo surloke de detruitaj neŭronoj (nervaj ĉeloj). Tial la malsanoj nomiĝas „transdoneblaj spongecaj encefalopatioj”.
# Herbert Copeland

| **Herbert Copeland** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 21-an de majo 1902 (1902-05-21) en Ĉikago
 |
| **Morto** | 15-an de oktobro 1968 (1968-10-15) (66-jaraĝa)
 |
| **Loĝloko** | Usono
 |
| **Ŝtataneco** | Usono   |
| Familio
 |
| **Patro** | Edwin Bingham Copeland (en)   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | botanikisto  fungosciencisto  natursciencisto   |
|  |

**Herbert Faulkner Copeland** (1902–1968) estis usona biologo kiu kontribuis al la teorio de biologiaj regnoj. Lia patro estis Edwin Copeland. Li estis responsa por la kvara regno, **Monera**. En 1966 li inkludis la bakteriojn kaj unu el plej primitivaj algoj, nome bluverdajn algojn en tiun regnon.

## Bibliografio

* "The kingdoms of organisms", *Quarterly review of biology* v.13, p. 383-420, 1938.
* *The classification of lower organisms*, Palo Alto, Calif., Pacific Books, 1956.

La standarda aŭtormallongigo H.F.Copel. estas uzata por indiki tiun individuon kiel la aŭtoro citante botanikan nomon.

## Referencoj
# Prokariotoj

Komparo inter eŭkariotaj kaj prokariotaj (dekstre) ĉeloj
**Prokariotoj** estas grupo de mikroorganismoj kiuj ne havas ĉelkernon. Ili estas ĉiam unuĉelaj do la plej simplaj kaj la plej malnovaj teraj organismoj, kiuj origine vivis en akvo. Laŭ la klasifiko de Carl Woese ĉi tiu grupo konsistas el la bakterioj kaj la arĥeoj.

Prokariotoj estas organismoj, kiuj kutime grandas je unu aŭ kelkaj mikrometroj.

## Vidu ankaŭ

* Eŭkariotoj
# Protozoo

**Protozooj** aŭ **uniĉelulaj eŭkariotoj** (*protozoa*) estas biologia subregno de unuĉelaj vivuloj, klorofilaj aŭ senklorofilaj, mikroskopaj, vivantaj en salaj kaj nesalaj akvoj. Multaj parazitas. Ekzemploj de protozooj estas plasmodio, babezio, giardio kaj lejŝmanio (PIV). Protozooj diferenciĝas de bakterioj per tio, ke ili havas ĉelkernon. Kune kun algoj kaj mukfungoj ili konsistigas la regnon de protistoj.

## Taksonoj

* *Toxoplasma gondii*
* *Trichomonas gallinae*

## Notoj
# Kromistoj

| Kiel legi la taksonomion**Kromistoj** |
| --- |
|  |
|   |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Domanio:
 | Eŭkariotoj *Eukaryota*  |

 |
| Aliaj Vikimediaj projektoj
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj
 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kromistoj
 |

 |
|  |

En biologio, la **Kromistoj** (latine *Chrōmista*) estas regno de eŭkariotoj.

## Priskribo

Strukturo de tipa kromista ĉelo komparita kun strukturo de tipa planta ĉelo
La kromistoj estas klado de tiuj eŭkariotoj, kies plastidoj (fotosintezaj organetoj) enhavas klorofilon *c*, kune kun aliaj eŭkariotoj evolue parencaj al tiuj. La kapablo de fotosintezo perdiĝis multfoje dum la evoluo de tiu klado; tial, multaj kromistoj fakte ne havas fotosintezajn organetojn.

La praa kromisto akiris la kapablon fotosintezi per enkorpigo (endosimbiozo) de rodofito (ruĝalgo): la kromista plastido devenas de tiu enkorpigita ruĝalga ĉelo, malsimile al la kloroplasto de plantoj (vastasence, inkluzive de rodofitoj (ruĝalgoj), klorofitoj (verdalgoj), kaj teraj plantoj), kiu devenas de enkorpigita cianobakterio.

Kromistoj povas esti unuĉelaj aŭ plurĉelaj. Interalie, la diatomoj kaj la brunalgoj estas kromistoj.

## Klasifiko

Laŭ la klasifiko de Cavalier-Smith de 2018, la regno Kromistoj konsistas el ok filumoj:

* Subregno Harozuloj (latine *Harosa*), ankaŭ konata kiel la SAR-supergrupo:
	+ Superfilumo Heterokontoj (latine *Heterokonta*), ankaŭ konata kiel *Stramenopiles*:
		- Filumo Giruloj (latine *Gyrista*). Inkluzivas, interalie, diatomojn kaj brunalgojn kaj Oomicetojn.
		- Filumo Bigiroj (latine *Bigyra*)
	+ Superfilumo Alveoluloj (latine *Alveolata*).
		- Filumo Ciliuloj (latine *Ciliophora*)
		- Filumo *Miozoa*. Inkluzivas interalie plasmodion kaj *Toxoplasma gondii*.
	+ Infraregno Radikuloj (latine *Rhizaria*):
		- Filumo Retuloj (latine *Retaria*)
		- Filumo Vostozooj (latine *Cercozoa*)
* Subregno *Hacrobia*:
	+ Filumo *Cryptista*
	+ Filumo *Haptista*

## Historio

La regnon Kromistoj origine difinis Thomas Cavalier-Smith en 1981. La origina difino nur inkluzivis la fotosintezajn kromistojn (en la nunaj *Heterokonta*, *Cryptista*, *Haptista*).

Poste, genaraj analizoj pruvis, ke multaj eŭkariotoj (speciale, la alveoluloj kaj la radikuloj) estas pli parencaj al la heterokontoj ol aliaja kromistoj — alivorte, la antaŭa difino de kromistoj ne estis klado. Tial, en 2018, Cavalier-Smith pligrandigis la regnon Kromistoj, inkluzivigante tiujn nefotosintezajn eŭkariotojn.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Introduction to the Chromista (angle).
# Natura historio

Bildoj de natura historio, el 1728 *Cyclopaedia*
**Natura historio** estas scienca esplorado de plantoj aŭ animaloj, kline pli al observado, ol al eksperimentadaj metodoj de studado, kaj ampleksas precipe tiajn esplorojn, kiuj estas eldonataj ne en striktasence sciencaj revuoj sed en revuoj pli vastatemaj. Grupita inter natursciencoj, *Natura historio* estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj kaj organismoj. Temas pri tre larĝa difino en kampo plena je multaj striktaj fokusitaj fakoj, tiele dum moderna natura historio datiĝas historie el studoj el la antikva klasika mondo kaj poste el la mezepoka araba mondo tra la disaj sciencistoj de la eŭropa Renesanco kiuj laboris en preskaŭ izoleco, nuna kampagado funkcias pli kiel fakombrelo de multaj sciencoj kiuj kiel geobiologio havas fortan multfakan naturon kombinantan sciencistojn kaj sciencajn konarojn de multaj fakaj sciencoj.

Kiu studas naturan historion estas konata per la neologisma termino naturalisto. Natura historio estas kategoriita inter naturaj sciencoj.

## Vidu ankaŭ

* Naturfilozofio
* Naturscienco
* Naturalismo (filozofio)
* Naturo
* *Flora Sinensis*
* BBC Earth
* David Attenborough
* National Geographic
* National Geographic Society
* Listo de naturhistoriaj muzeoj

## Notoj

## Bibliografio

* Allen, David Elliston (1994), *The Naturalist in Britain: a social history*, Nov-Ĵerzejo: *Princeton University Press*, pp. 270, (ISBN 0-691-03632-2)
* Kohler, Robert E. *Landscapes and Labscapes: Exploring the Lab-Field Border in Biology*, Ĉikago: *University of Chicago Press*, 2002.
* Mayr, Ernst. *The Growth of Biological Thought: Diversity, Evolution, and Inheritance*. Kembriĝo, Masaĉuseco: *The Belknap Press of Harvard University Press*, 1982.
* Rainger, Ronald; Keith R. Benson; and Jane Maienschein, editors. *The American Development of Biology*. Philadelphia: *University of Pennsylvania Press*, 1988.
# Konserva biologio

Oni faras klopodojn por konservi la naturajn karakterojn de la Akvofaloj Hopetoun, Aŭstralio por plupermesi vizitantan aliron.
**Konserva biologio**, **Konservobiologio**, **Konservada biologio** aŭ **Konservadekologio** estas la scienca studo de la naturo kaj statuso de la biodiverseco de la Tero kun la celo protektadi speciojn, iliajn vivejojn, kaj ekosistemojn de troaj indicoj de formorto. Ĝi estas interfaka kampo uzanta sciencojn, ekonomikon, kaj la praktikon de natura resursoadministrado.

## Historio de la termino

La esprimo konservadekologio (*conservation biology*) estis lanĉita kiel titolo de konferenco okazinta ĉe la Universitato de Kalifornio, San Diego en La Jolla, Kalifornio en 1978 organizita fare de biologoj Bruce Wilcox kaj Michael E. Soulé. La renkontiĝo estis ekigita fare de la konzerno inter sciencistoj pri tropika senarbarigo, malaperantaj specioj, malpliigo de genetika diverseco ene de specioj. La konferenco kaj konferencartikoloj kiuj rezultis serĉis transponti interspacon ekzistantan en tiu tempo inter teorio en ekologio kaj populacibiologio de unu flanko kaj konservopolitiko kaj praktiko ĉe la alia. Konservadekologio kaj la koncepto de biologia diverseco (biodiverseco) aperis kune, helpante al kristaligo de la moderna epoko de konservadoscienco kaj politiko.

## Notoj

## Vidu ankaŭ

* Ekologia restaŭro
* Naturkonservado
* Troekspluatado
# Unua priskribo

**Unua priskribo** aŭ **specipriskribo** estas termino el la biologio. En la unua priskribo sciencisto priskribas la unuan fojon ĝis tiam ne konatan vivaĵon. La unu priskribo estas la bazo por donado de scienca nomo de specio. Pro la signifo de la specio kiel baza unuo de la biologia scienco la priskribo devas plenumi striktajn regulojn.

La unua priskribo estas afero de la taksonomio. La biologia nomenklaturo certigu, ke ĉiu organismo ricevu sciencan nomon kaj ke por ĉiu vivaĵo estu nur unu valida nomo.

## Vidu ankaŭ

* taksonomio
* nomenklaturo
* Karolo Lineo
# Kaldronkapta planto

**Kaldronkapta planto** estas tipo de karnovora planto. Kaldronkaptilo unu el pluraj tipoj de kaptiloj kiujn karnovoraj plantoj uzas. La kaldronkaptiloj evoluiĝas el malsamaj plantorganoj. La kaldonkaptiloj kaptas bestetojn (plej ofte insektoj). La kaldronkaptilo povas havi ankaŭ funkcion de polenigado.

## Polenigado

Ĉe tiuj plantoj la florpartoj respektive brakteoj havas la formon de kaldrono. Tiaj *kaldronoj* kaptas la insektojn kaj la insektoj lasas polenon al la floraro. La floroj de kaldronkaptiloj ofte estas proteroginaj, t.s., la inaj organoj maturiĝas unue kaj povas akcepti polenon. Nur post la fekundigo la masklaj floroj malfermiĝas kaj lasas la polenon libere. Tio malhelpas memfekundigon. Tiu metodo ofte estas tre disvastigita, ekzemple ĉe:

* Arumacoj (*Araceae*)
* Aristoĥoriacoj (*Aristolochiaceae*)
* Kelkaj orkidacoj ekzemple: cipripedio (*Cypripedium*), *Paphiopedilum*, *Phragmipedium*
* Asklepiadacoj (*Asclepiadoideae*) ekzemple : *Ceropegia*

## Nutrado

Karnovoraj plantoj havas funel- aŭ kaldronformajn ujojn. Tiuj estas plenaj je fluidaĵo kie la predo droniĝas. Ofte ĉe la rando de la kaldrono estas haroj aŭ dentoj, kiuj helpas la englitadon de la insektoj. Kelkaj kaptiloj ankaŭ havas vaksan tavolon, kiu estas glita. La digestado de la bestetoj okazas per enzimoj, kiuj eligas la planton aŭ/kaj mikroorganismojn (bakterioj, fungo).
Reprezentantaj de tiu grupo estas:

* *Cephalotus follicularis*
* *Darlingtonia californica*
* *Heliamphora*
* *Nepenthes*
* *Sarracenia*

## Eksteraj ligiloj

* Definition auf garten-treffpunkt.de
* Kesselfallen - Gleitfallenblumen, Erläuterungen auf Spektrum.de
# Algoscienco

Algo en Hazards Bay, Nacia Parko Freycinet, Tasmanio, Aŭstralio.
**Algoscienco** estas la scienca studo de algoj. **Algologio** aŭ algoscienco estas branĉo de vivoscienco kaj ofte estas rigardata kiel subfako de botaniko. La internacia formo *fikologio* (el greka φῦκος, *fikos*, "algo"; kaj λογία, *logia*) malindas en Esperanto inter alia pro evitenda konfuzo kun la radiko de *fiki*.

Algoj estas gravaj plantoj kiel unuarangaj produktantoj en akvaj ekosistemoj. Plej algoj estas eŭkariotoj, fotosintezantaj organismoj kiuj vivas en malseka medio. Ili distingiĝas el pli altaj plantoj pro manko de veraj radikoj, tigoj aŭ folioj. Ili ne floras. Multaj specioj estas unusol-ĉelaj kaj mikroskopaj (inklude fitoplanktonon kaj aliajn mikroalgojn); multaj aliaj estas multĉelaj je unu grado aŭ alia, kelkaj el tiuj kreskas al ia grando (por ekzemplo, makroalgoj kiaj brunaj algoj kaj Sargasoj *Sargassum*).

Algoscienco inkludas la studon de prokariotaj formoj konataj kiel blu-verdaj algoj aŭ cianobakterioj. Nombro de mikroskopaj algoj ekzistas ankaŭ kiel simbiozuloj en likenoj.

## Eksteraj ligiloj

* Algae: The World's Most Important "Plants" video lecture by Russell Chapman from 2006.
* British Phycological Society
* International Phycological Society Arkivigite je 2007-05-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Algological Studies is an international journal of phycology which publishes peer reviewed scientific papers of international significance from the entire field of algology (phycology)
* AlgaeBase
* Seaweed Site