Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Biologia disiĝo

Proventa disiĝo de semoj de taraksako.
**Biologia disiĝo** aludas al movoj de specioj for el ekzistinta populacio aŭ el la patra organismo. Kvankam simple moviĝanta el unu habitata areeto al alia, la disiĝo de individuo havas konsekvencojn ne nur por individua taŭgeco, sed ankaŭ por la populacia dinamiko, la populacia genetiko, kaj la specia distribuado. Kompreno de la disiĝo kaj de la konsekvencoj kaj por evoluaj strategioj ĉe specinivelo, kaj por procezoj ĉe ekosistema nivelo, postulas komprenon pri la tipo de disiĝo, la disiĝa teritorio de preciza specio, kaj pri la disiĝaj mekanismoj uzitaj.

**Biologia disiĝo** povas esti kontrastata kun geodisiĝo, kio estas mikso de antaŭe izolaj populacioj (aŭ tute biotoj) sekve de la erozio de geografiaj baraĵoj por disiĝo aŭ genfluo (Lieberman, 2005; Albert kaj Reis, 2011).

## Referencoj

## Literaturo

* Ingold, C. T. (1971) *Fungal spores: their liberation and dispersal* Oxford, Clarendon Press 302 p. ISBN 0-19-854115-5
* Lidicker, W. Z. and R. L. Caldwell (1982) *Dispersal and migration* Stroudsburg, Pa. : Hutchinson Ross Pub. Co 311 p. ISBN 0-87933-435-5 (Dispersal of animals)
* Bullock, J. M.; R. E. Kenward and R. S. Hails (editors) (2002) *Dispersal ecology : the 42nd symposium of the British Ecological Society*. Oxford, UK : Blackwell Science 458 p. ISBN 0-632-05876-5 (Animals and plants)
* Lieberman, B. S. 2008. Emerging syntheses between palaeobiogeography and macroevolutionary theory. Proceedings of the Royal Society of Victoria 120: 51-57.
* Turner M. G., Gardner R. H., O’Neill. 2001. Landscape Ecology: In theory and practice, pattern and process. New York (NY): Springer Science.
* Groom M. J., Meffe G. K., Carroll C. R. 2005. Principles of Conservation Biology. Sunderland (MA): Sinauer Associates, Inc. 793 p.
* Hanski, I. (1999). Metapopulation Ecology, Oxford University Press, Oxford.
* Hanski, I. & Gilpin, M. E. (eds.) (1997). Metapopulation biology : ecology, genetics and evolution, Academic Press, San Diego.
* Levin, S. A. 1974. Dispersion and Population Interactions. The American Naturalist. 108:960, p. 207.
* Clobert, J., E. Danchin, A. A. Dhondt and J. D. Nichols (eds.)(2001) "dispersal", Oxford University Press, Oxford.
* Cousens, R., C. Dytham, R. Law (2008), Dispersal in plants: a population perspective, Oxford University Press, Oxford

## Eksteraj ligiloj

* Frukta kaj sema disiĝoj, bildoj ĉe bioimages.vanderbilt.edu Arkivigite je 2017-04-25 per la retarkivo Wayback Machine
* Interactive model of movement of plant species induced by climate change Arkivigite je 2009-04-19 per la retarkivo Wayback Machine
# Mulĉo

**Mulĉo** estas laŭ NPIV vegetaĵa materialo, ekzemple pajlo, herbo, disŝutita piede de la kultivataj plantoj, por malpliigi la elvaporiĝon de akvo, alporti al tiu ĉi organikan materialon kaj malebligi de iuj fruktoj (ekzemple fragoj, melonoj) kun la grundo.

2 vicoj de framboj kun mulĉo, la tria vico sen mulĉo
arboŝela mulĉo (10 ĝis 40 mm; pino)
aŭtunaj folioj
razena tranĉitaĵo, post monatoj de la disŝuto
## Vidu ankaŭ

* verda sterkado
* grundkovranto
# Alkaloido

LSD
La **alkaloidoj** estas organikaj kombinaĵoj de plantoj kun forta efiko je la besta organismo. Ili estas komplikaj, N-entenaj, bazaj, plej ofte venenaj materialoj. La termino originas de la vorto alkalo.

La plimulto de la alkaloidoj estas senkolora, senodora, kristala materialo. Ili solviĝas en maldensa acido, tiel ili estas eltireblaj el la dispecigitaj partoplantoj per ili. Ili ne solviĝas en akvo.

Ankaŭ alkaloido estas la nebaza alkaloido de la pipro (piprino) kaj la neŭtrala (nevenena) kafeino en kafo.

La rolo de la alkaloidoj en la plantoj estas ankoraŭ esplorata, sed la plibonigoj rezultis plantojn senalkaloidajn, kio montras ilian malhaveblecon. La venenaj alkaloidoj eble servas kiel defendaĵoj kontraŭ herbovoraj bestoj.

## Grupigo

La alkaloidojn oni povas grupigi surbaze de:

* kemia strukturo
* aminoacido, kies derivaĵo ĉiam estas alkaloido
* plantoj kaj plantopartoj, kiuj entenas la alkaloidojn

## Konataj alkaloidoj

Kelkaj konataj alkaloidoj estas jenaj:

* Pirolizidinaj alkaloidoj
* akonitino de akonito
* amanitino de amanito
* Atropino de beladono, mandragoro
* Kinino de kinkono
* Kokaino de kokao
* Kodeino
* Kolĥicino de kolĥiko
* Efedrino
* Kafeino de kafo
* Lupenino de lupeno
* Heroino
* Meskalino
* Morfino el opio
* Ergometrino de ergoto
* Ergotamino de ergoto
* Nikotino de nikotiano
* Papaverino de papavo
* Solanino de Solanacoj
* Piprino de piproarbedo
* Skopolamino
* Striknino de strikno el Loganiacoj
* Teobromino de teo
* Teofilino de teo
* Johimbino

## Eksteraj ligiloj

*
*  Arkivigite je 2003-09-24 per Archive.today
*
*  Arkivigite je 2006-01-13 per la retarkivo Wayback Machine
# Plasmodium falciparum

| Kiel legi la taksonomionPlasmodium falciparum |
| --- |
|  |
|   |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Domanio:
 | Eŭkariotoj *Eukaryota*  |
| Regno:
 | *Chromalveolata*  |
| Superfilumo:
 | *Alveolata*  |
| Filumo:
 | *Apicomplexa*  |
| Klaso:
 | *Aconoidasida*  |
| Ordo:
 | *Haemosporida*  |
| Familio:
 | Plasmodiedoj *Plasmodiidae*  |
| Genro:
 | Plasmodio *Plasmodium*  |
| Specio:
 | Plasmodium vivax  |

 |
| Aliaj Vikimediaj projektoj
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj
 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Plasmodium falciparum* |

 |
|  |

Plasmodium falciparum estas specio de plasmodio, genro de protistoj el klaso de sporozooj, vivante parazite en la sango de homoj, kie ĝi kaŭzas malarion kaj inter la plasmodiaj specioj respondecas pri la plej multaj malsaniĝoj. Ĝi estas transportita de homo al homo per specio de moskito. Ĉiuj specioj de plasmodio estas migrantaj senformaj masoj de protoplasmo senseptaj, multenukleaj, kiel ĉe miksomicetoj.

Gametocitoj de *Plasmodium falciparum*.
## Vidu ankaŭ

* Artemisinino
# Kantono Sonoma

|  |
| --- |
| **Sonoma (Kalifornio)** |
|  |
| **Mapo** |
|  Situo en Kalifornio
 |
|  |
|  |
| **Statistikaĵoj** |
| Fondita
 | 1850
 |
| Ŝtato
 |  Usono
 |
| Subŝtato
 |  Kalifornio
 |
| Ĉefurbo
 | Santa Rosa
 |
| Areo  - Sume  - Tero  - Akvo
 |   4 580 km² 4082 km² 498 km²
 |
| Loĝantaro  - Censo en 2020:  - Loĝdenso:
 |  488 863 107 / km²
 |
| Horzono:
 | pacifika tempo: UTC-8 / somera tempo UTC-7
 |
|  |

La **Kantono Sonoma** - angle *Sonoma County* - estas kantono de Usono en la subŝtato Kalifornio. Ĝi situas norde de la Golfo de San-Francisko. Ĝia ĉefurbo estas Santa Rosa. La kantono estas parto de la urbega "Areo Golfo de San-Francisko". La vorto "Sonoma" venas el la lingvo de la *Mivok*-indianoj kaj tradukatas aŭ "valo de la luno" aŭ "lando de ĉefulo nazo".

Laŭ la stato de la jaro 2020 en la kantono vivis 488 863 personoj sur areo de 4 580 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 107 loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun kantono Mendocino, kantono Lago, kantono Napa, kantono Solano kaj kantono Marin.

monto *Hood* kun vitejoj malfone

## Ekonomio

La kantono konatas pro sia vinproduktado kaj grandaj vitejoj. Aparte produktiĝas la vinspecoj *Chardonnay, Cabernet Sauvignon* kaj *Pinot Noir*, sed iom malplikvante ankaŭ *Merlot* kaj *Zinfandel*.

## Turismo

Unu el la plej pitoreskaj plaĝoj de Kalifornio estas la 17 mejlojn longa *Sonoma Coast State Beach* laŭlonge de la ŝtata ŝoseo 1 inter la loĝlokoj Kenner kaj Bodega Bay.

## Vidu ankaŭ

* la liston de kantonoj de Kalifornio.

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (angle)
# Reĝa Botanika Ĝardeno de Londono

| Reĝa Botanika Ĝardeno de Londono |
| --- |
| *Royal Botanic Gardens, Kew* aŭ pli mallonge *Kew Gardens* |
| Botanika ĝardeno |
|  |
|  |
|

| [Montri]  Estas |
| --- |
| botanika ĝardeno, non-departmental public body, esplora instituto, eduka institucio [+] |

 |
|

---

 |
| Lando | Unuiĝinta Reĝlando |
| Municipo | Londono |
| Koordinatoj | 51° 28′ 43″ N, 0° 17′ 44″ U (mapo)51.478694444444-0.2956111111111 [+] |
| Loko de Monda heredaĵo de UNESCO |
| Tipo de heredaĵo | Kultura |
| Jaro | 2003 (27) |
| Numero | 1084 |
| Regiono | Eŭropo kaj Nordameriko |
| Kriterioj | (ii)(iii)(iv) |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Reĝa Botanika Ĝardeno de Londono (Granda Londono)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Reĝa Botanika Ĝardeno de Londono |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Royal Botanic Gardens, Kew** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

la vitrodomo "Temperate House"
la por-palma vitrodomo "Palm House"
La **Reĝa Botanika Ĝardeno de Londono** (angle *Royal Botanic Gardens, Kew* aŭ pli mallonge *Kew Gardens*) estas ampleksa parko kun vastaj kreskejoj de plej diversaj plantoj kaj grandaj vitrodomoj. La ĝardeno - aŭ laŭ la angla lingvo plurale "ĝardenoj" - situas en la urba distrikto *Richmond upon Thames* ("Richmond ĉe Tamizo"), inter la urbokvartaloj *Richmond* kaj *Kew*, en la sudoriento de la britia ĉefurbo Londono.

En la botanika ĝardeno videblas kreskaĵoj de la suda hemisfero de la tero, kiuj nenie alie alireblas en Eŭropo aŭ aliloke en la norda hemisfero. La ĝardeno estas inter la plej aĝaj botanikaj ĝardenoj de la mondo, kaj ankaŭ kalkuleblas inter la plej grandaj. Ĝi troviĝas en la listo de Unesko pri mondaj kulturaj heredaĵoj en Britio.

Krom mondkonataj vitrodomoj el la viktorina epoko en la ĝardeno ankaŭ troveblas imponaj parkaj pejzaĝoj, kun interalie imponaj arbustaroj de rododendroj. Ĉiujare proksimume 1 miliono da homoj vizitas la ĝardenon. Malavantaĝo de la parka situo nuntempe estas, ke ĝi relative proksimas al la grava internacia flughaveno *Londono-Heathrow* kaj tial suferas kaj de la bruo kaj de la aera ploluado de la multaj aviadiloj.

## En Esperanto

* Virginia Woolf: *La ĝardeno de Kew* (trad. Sten Johansson). Beletra Almanako (20), junio 2014. pp. 33-37.

## Eksteraj ligiloj

* oficiala retejo de la botanika ĝardeno
* retejo de la "Internacia Planto-Noma Indekso" (IPNI), administrata pere de la ĝardeno
* mapo de la botanika ĝardeno en formato PDF
# Enciklopedio de la Vivo

| Enciklopedio de la Vivo
 |
| --- |
|  |
|  |
| **biologia datumbazo interreta enciklopedio interreta datenbanko scio**  |
| Komenco
 | 2008 vd |
| **Fondinto*j | Fondaĵo Alfred P. Sloan vd |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
|  |

La **Enciklopedio de la Vivo** (angle *Encyclopedia of Life*; mallongigita **EOL**) estas kunlabora kaj senpaga, libere-alirebla, reta enciklopedio dezajnita por dokumenti ĉiujn 1,9 milionojn da specioj de vivo konataj de la scienco. Ĝi estas kompilita el ekzistantaj datumbazoj, inkluzive de Vikipedio. kaj kontribuoj de fakuloj kaj natur-amantoj el la tuta mondo. Ĝi estas desegnita por konstrui unu paĝon kiu estos vastigita.al "senfineco" por ĉiu specio, kiu inkluzivas filmetojn, registraĵojn, fotojn, grafikaĵojn kaj tekstojn. Krome, la enciklopedio asimilas enhavon de la Biodiverseca Heredaĵa Biblioteko, kiu ciferecigis milionojn da paĝoj da presita literaturo de la plej grandaj naturhistoriaj bibliotekoj de la mondo. La projekto komence kolektas financan devontigon de 50 milionoj da dolaroj, gvidita de la MacArthur Foundation kaj la Sloan Foundation, kiuj kune disponigis 25 milionojn da dolaroj. La pliaj 25 milionoj USD venis de kvin gravaj institucioj: la Muzeo Field, Universitato Harvard, la Mara Biologia Laboratorio, la Misouri Botanika Ĝardeno, kaj la Smithsonian Institution. La projekto estis komence gvidita fare de Jim Edwards.kaj la evoluigteamo gvidita fare de David Patterson. Nuntempe, la partoprenantaj institucioj kaj privataj donacantoj daŭre subtenas la enciklopedion per financaj kontribuoj.

## Vidu ankaŭ

* All Species Foundation (Fondaĵo de ĉiuj specioj)
* Biodiversity Heritage Library (Heredaĵa Biblioteko de Biodiverseco)
* GBIF
* ITIS
* IUCN
* NCBI
* Animal Diversity Web
* Reta Projekto de la Vivarbo
* FishBase
* Tutmonda Registro pri Maraj Specioj
* Listo de enretaj enciklopedioj
	+ Encyclopedia of Earth (Enciklopedio de la Tero)
	+ Vikispecioj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
* Field Guides Kampogvidilo de la retejo.
* The Encyclopedia of Life – Introductory video ĉe YouTube from May 2007.
* Encyclopedia of Life ĉe la Nacia Muzeo de Natura Historio
* ' **en la Enciklopedio pri Vivo (*Encyclopedia of life*)**
# Global Biodiversity Information Facility

| Global Biodiversity Information Facility
 |
| --- |
|  |
|  |
| **internacia organizaĵo interreta datenbanko biologia datumbazo taksonomia datenbanko datena biblioteko neprofitcela organizaĵo research infrastructure (en)  global species database (en)**  |
| Komenco
 | 2001 vd |
| Geografia situo
 | 55° 42′ 10″ N, 12° 33′ 35″ O (mapo)55.70270653003112.55958653911 |
| Lando*j* | Danio vd |
|

|  |
| --- |
| Global Biodiversity Information Facility (Centra Kopenhago)DEC |

 |
|
Global Biodiversity Information Facility
 |
| **Agareo** |
biodiversity informatics • biodiverseco

 |
| **Filioj** | GBIF Norvegio Finnish Biodiversity Information Facility (en)  GBIF Spain (en)   vd |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
|  |

La oficialaj membroj aŭ.partoprenantoj" de GBIF konsistas el landoj kaj internaciaj organizaĵoj kiuj kunlaboras por antaŭenigi liberan kaj malferman aliron al biodiversecaj datumoj. Ĉi tiu mapo montras la naciajn partoprenantojn de GBIF la 29-an de aŭgusto 2017)
**Tutmonda Biodiverseca Informa Servo**, **Tutmonda Informa Servo pri Biodiverseco** aŭ **Tutmonda Sistemo pri Biodiverseca Informado** (angle **Global Biodiversity Information Facility,** mallongigite **GBIF**) estas internacia organizaĵo kiu temigas kreado de sciencaj datenoj pri biodiverseco haveblaj tra la interreto per Interretaj servoj.

La datumoj estas provizitaj de multaj institucioj el la tuta mondo; la informa arkitekturo de GBIF igas tiujn datumojn haveblaj kaj serĉeblaj tra ununura portalo. La datumoj haveblaj tra la GBIF-portalo estas plejparte distribuaj datumoj pri plantoj, bestoj, fungoj kaj mikroorganismoj (mikroboj) por la mondo, kaj sciencaj nomdatenoj por ĉiu vivanto.

## Celoj

La celo de GBIF estas ebligi liberan kaj malferman aliron al biodiversecaj datumoj tutmonde por subteni daŭripovon. La organizo havas prioritatojn, kun emfazo de antaŭenigado de partopreno kaj laborado per partneroj, inkluzive de kolektado de informoj pri biologia diverseco, evoluigado de protokoloj kaj normoj por certigi sciencan integrecon kaj reciprokan kunfunkcieblecon, konstruado de malsamaj dizajnitaj retejoj kiuj permesas ligi diversajn specojn de datumoj de malsamaj fontoj., kaj similaj.

GBIF planas krei informajn ligilojn inter ciferecaj datumresursoj de trans la spektro de biologia organizo, inter genoj kaj ekosistemoj, kaj ligi ilin en gravaj temoj por scienco, socio kaj daŭripovo uzante geografiajn kaj iloj de geografia informsistemo. Ĝi funkcias kunlabore kun aliaj internaciaj organizoj kiel ekzemple: Katalogo de Vivo-Partnereco, Biodiverseco-Informo, Konsorcio por la Strekkodo de Vivo (CBOL), la Enciklopedio de la Vivo (EOL)), kaj GeoRSS.

## Vidu ankaŭ

* ABCD Schema
* Atlas of Living Australia (ALA)
* Australasian Virtual Herbarium (AVH)
* Darwin Core
* Global biodiversity
* List of electronic Floras (por aliaj enretaj vegetaĵaraj datumaroj)

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
* Mallonga priskribo de GBIF
* Retejo de GBIF
* Datumaj eldonejoj de GBIF
# National Center for Biotechnology Information

| National Center for Biotechnology Information
 |
| --- |
|  |
|  |
| **esplora instituto informa sistemo**  |
| Komenco
 | 4-a de novembro 1988 vd |
| Geografia situo
 | 38° 59′ 45″ N, 77° 5′ 56″ U (mapo)38.995833333333-77.098888888889 |
| Lando*j* | Usono vd |
| Sidejo
 | Bethesda
 |
| **Situo** | kantono Montgomery
 |
|

|  |
| --- |
| National Center for Biotechnology Information (Marilando)DEC |

 |
|
National Center for Biotechnology Information
 |
| **Agareo** |
biokomputiko

 |
| **Posedatoj** | PubChem (mul)  BLAST (en)  PubMed Central (mul)  PubMed (mul)  GenBank  vd |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
|  |

La **National Center for Biotechnology Information** estas usona instituto pri informo de molekula biologio. Ĝi situas en Bethesda, Marilando. Ĝi estas fondita en 1988.

Ĝia adreso estas :

* National Center for Biotechnology Information
* National Library of Medicine
* Building 38A, Room 8N805
* Bethesda, MD 20894.

David Lipman estas ĝia direktoro.

Stéphane Schmutz Professor The white Test

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala paĝaro angle
# The Plant List

| The Plant List
 |
| --- |
| The Plant List |
| **retejo biologia datumbazo interreta datenbanko**  |
| Komenco
 | decembro 2010 vd |
| Poste
 | World Flora Online • WFO Plant List vd |
| **Agareo** |
plantoscienco

 |
| **Lingvoj** |
angla lingvovd |
| **Posedata de** | Reĝa Botanika Ĝardeno de Londono • Botanika Ĝardeno de Misurio vd |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
|  |

The Plant List (La planta listo) estis listo de botanikaj nomoj de plantospecioj kreita de la *Royal Botanic Gardens*, Kew, kaj de *Missouri Botanical Garden* kaj lanĉita en 2010. Ĝi estis intencita kiel kompleta registro de ĉiuj konataj nomoj de plantospecioj laŭlonge de la tempo, kaj estis produktita kiel respondo al la 1a Celo de la *Global Strategy for Plant Conservation* de 2002-2010 (GSP C, Tutmonda Strategio por Plantokonservado), por produkti "Retan "flora" (flaŭroliston) de ĉiuj konataj plantoj.” Ĝi ne estis ĝisdatigita ekde 2013, kaj estas superrigardata de *World Flora Online*.

## Notoj
# World Flora Online

| World Flora Online
 |
| --- |
| **interreta datenbanko biologia datumbazo flora (en)**  |
| Komenco
 | oktobro 2011 vd |
| Antaŭe
 | The Plant List vd |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
|  |

World Flora Online (Tutmonda Flaŭro Rete) estas retejo en interreto kiu funkcias kiel kompendio de la tutmondaj planto-specioj. En oktobro 2012, la *World Flora Online* (WFO) estis lanĉita kiel rezulta projekto de The Plant List kun la celo publikigi retan flaŭro-liston de ĉiuj konataj plantoj por ĉirkaŭ 2020.

Alirebla publikigo *Flora* de ĉiuj konataj plantospecioj estis konsiderata fundamenta postulo por plantokonservado.

## Notoj
# Evoluisma biologio

**Evoluisma biologio** estas subfako de biologio kiu studas la evoluajn procezojn kiuj produktis la diversecon de vivo sur la Tero, starte el unusola komuna praulo, tio estas la ŝanĝojn de la vivaj estaĵoj laŭlonge de la tempo (biologia evoluo), same kiel la parencajn rilatojn inter la specioj (filogenetiko).

Tiuj evoluaj procezoj estas natura selektado, komuna deveno, kaj speciigo.

La fako aperis tra tio kion Julian Huxley nomis la modernan sintezon (de la 1930-aj jaroj) de subkompreno el kelkaj antaŭe nerilataj kampoj de la biologia esplorado, kiel genetiko, ekologio, sistematiko kaj paleontologio.

Lastatempa esplorado pliampleksiĝis ĝis kovri areojn de genetika arkitekturo de adaptado, molekula evoluismo, kaj la diferentajn fortojn kiuj kontribuas al la evolucio kiel seksa selekto, genetika drivo kaj biogeografio. La plej ĵusaj kampoj de evoludisvolviga biologio ("evo-bio") esploras kiel embriona disvolvigo estas kontrolita, tiele kreante pli ampleksan sintezon kiu integras disvolviĝ-biologion kun la kampoj kovritaj de la pli fruaj evoluaj sintezoj.

## Gravaj evoluismaj biologoj

J.S.Haldane
Sciencistoj kiuj ege kontribuis al la fako:

* Charles Darwin
* Erasmus Darwin
* Richard Dawkins
* Stephen Jay Gould
* Ernst Haeckel
* William Donald Hamilton
* Willi Hennig
* Jean-Baptiste Lamarck
* Lynn Margulis
* Ernst Mayr
* Gregor Mendel
* Fritz Müller
* George Gaylord Simpson
* John Maynard Smith
* Pierre Teilhard de Chardin
* Alfred Russel Wallace
* George Christopher Williams
* Edward Osborne Wilson

Aliaj kiuj klopodis popularigi la evoluismon en ĝenerala konsidero:

* Daniel Dennett
* Steven Pinker

## Notoj
# Populacigenetiko

**Populacia genetiko** aŭ **populacigenetiko** estas subfako de genetiko kiu temas pri genetikaj diferencoj ene kaj inter populacioj de animaloj, kaj estas ankaŭ parto de evoluisma biologio. Studoj en tiu branĉo de biologio esploras fenomenojn kiaj adaptado, speciigo, kaj populacistrukturon.

Populacigenetiko estis ŝlosila ingredienco por la apero de la moderna evolucisintezo. Ties ĉefaj fondintoj estis Sewall Wright, J. B. S. Haldane kaj Ronald Fisher, kiuj ankaŭ metis la bazojn por la rilata fako de *kvantogenetiko*. Tradicie estas tre matematika fako, kaj moderna populacigenetiko enhavas teorian, laboratorian, kaj kamparan laborojn. Modeloj de populacigenetiko estas uzataj kaj por statistika inferenco el informaro el la sekvenco de DNA kaj por pruvaro/dispruvaro de la koncepto.

Kio tenas populacigenetikon aparte nuntempe el pli novaj, pli fenotipaj alproksimiĝoj al la modela evoluismo, kiel la evoluisma ludoteorio kaj la adaptada dinamiko, estas ĝia emfazo al genetikaj fenomenoj, epistazo, kaj la grado laŭ kiu la genetika rekombinado rompas la ligilan malekvilibron. Tio faras ĝin taŭga por komparo al la informo el la populacigenomiko.

## Vidu ankaŭ

* Bonfarto (biologio)

## Referencoj
# Genetika diverseco

Variaĵoj de maizo en la oficejo de la rusa plantogenetikisto Nikolaj Vavilov.
**Genetika diverseco** estas la totala nombro de genetikaj karakteroj en la genetika formado de specioj. Ĝi distingiĝas el "genetika varieblo", kiu priskribas la tendencon de la genetikaj karakteroj al variado.

Genetika diverseco utilas kiel vojo por ke la populacioj adaptiĝu al ŝanĝoj en la medioj. Per pli da variado, estas pli facile ke kelkaj individuoj en populacio posedu variaĵojn de aleloj kiuj estas kongruaj por la medio. Tiuj individuoj plej facile survivos por produkti idojn kiuj portu tiun alelon. La populacio pluos dum pluaj generacioj pro la sukceso de tiuj individuoj.

## Vidu ankaŭ

* Biodiverseco
* Mutacio
* Neŭrodiverseco

## Notoj
# Polimorfismo (zoologio)

Hela morfo Jaguaro (tipa)
Malhela morfo aŭ melanisma Jaguaro (ĉirkaŭ 6% de la sudamerika populacio)
**Polimorfismo** en biologio okazas kiam ekzistas du aŭ pliaj klare diferencaj fenotipoj en la sama populacio de unu specio — alivorte la okazo de pli da unu *formo* aŭ *morfo*. Por esti klasita kiel tio, morfoj devas okupi la saman habitaton samtempe kaj aparteni al *panmiksita* (miksita) populacio (tiu kun hazarda pariĝado).

## Vidu ankaŭ

* Ĉasfalko
* Ekotipo

## Notoj

## Eksteraj ligiloj

* Gvidilo al reptiliaj morfoj
* Heterostyly in the Cowslip (*Primula veris* L.) Arkivigite je 2002-03-06 per la retarkivo Wayback Machine
* McNamara, Don. Notes on Rearing Scarlet tiger moth *Callimorpha dominula* (L.). Amateur Entomologists' Society (1998). Alirita 2006-08-15 .
# Adaptado

La blanka urso havas multajn esprimojn de adaptiĝo al sia malvarma ĉirkaŭaĵo: ĝia malpeza felo kaŝvestas ĝin, ĝiaj kavaj felaj haroj kaptas aeron kaj formas izolan tavolon, kiu varmigas ĝian korpon, ĝiaj piedoj ankaŭ estas kovritaj de felo, do ili ne frostiĝas dum marŝado sur neĝo, kaj ĝia agado varias laŭ sezonoj kaj manĝebleco.
**Adaptado** estas procezo, agado, dum kiu oni prilaboras kaj ŝanĝas iun teĥnikan aŭ programan objekton tiel, ke ĝi estu taŭga por iu celo, por kiu ĝi ne estis taŭga antaŭ la procezo.

Ankaŭ biologiaj vivaj estaĵoj kaj plantoj adaptiĝas por pli bone vivi aŭ eĉ elvivi en realaj kondiĉoj de la vivo.

## Ekzemplo

Kompare kun aliaj mamuloj, kameloj havas elstarajn adaptiĝojn al netradiciaj vivaj medioj: la unu-ĝiba kamelo havas serion da adaptaj trajtoj por varmaj dezertojn; Por la du-ĝiba kamelo - por malvarmaj dezertoj; Kaj lamo kaj alpako - al montaj areoj kun maldika aero.

Ĉi tiuj adaptiĝoj estas plejparte adaptiĝoj de anatomiaj strukturoj (palpebroj, kiuj bone protektas sin kontraŭ la sablo), mikro-anatomiaj (ruĝa globula strukturo) kaj fiziologiaj (fleksebla korpa temperaturo). Tamen estas ankaŭ kondutaj ŝanĝoj kadre de ĉi tiuj adaptiĝoj - anstataŭ rifuĝi sub ombro, la simpla kamelo preferos kuŝi kun la dorso turnita al la suno.

## Vidu ankaŭ

* Aposematismo