Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Reĝlando Prusio

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Reĝa Prusio.
 |

|  |
| --- |
| **Reĝlando Prusio *Königreich Preußen |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←  | **1701 – 1918** |  →  →  →
 |

 |
|  |  |
| **historia lando • suverena ŝtato • subŝtato • ŝtato de la Germana Federacio 1815–1848 & 1850–1866 • ŝtato de la Germana Federacio 1815–1848 & 1850–1866 • ŝtato de la Germana Federacio 1815–1848 & 1850–1866** |
| **Geografio**

|  |
| --- |
|  Prusia reĝlando dum ties plej granda ekspansio, en la tempo de formigado de Germana regno, 1871
 |

 |
| Ĉefurbo: | Berlino
 |
| Areo:
 | 348 779,87 km² el la jaro 1910 |
| **Loĝantaro** |
| Kvanto de loĝantoj:
 | 34 472 509  en 1910 • 10 349 031 en 1816 • 24 689 000 en 1871 |
| Lingvoj:
 | germana
 |
| **Ŝtat-strukturo** |
| Ŝtat-strukturo:
 | monarkio, dividita en provincojn
 |
| Patrina lando:
 | ekde 1871: Germana Imperiestra Regno
 |
| Monunuo:
 | Reichsthaler • prusa talero
 |
| Estiĝo:
 | fondita la 18-a de januaro 1701
 |
| Pereo:
 | Novembra Revolucio 1918
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Antaŭaj ŝtatoj:**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Brandenburgio-Prusio
 |

 | **Postsekvaj ŝtatoj:**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Libera Ŝtato Prusio
 |
|  | Libera Urbo Dancigo
 |
|  | Pollando
 |

 |
| **Elstaraj historiaj eventoj** |
| **Diplomatiaj rilatoj** |
|  |
|  |
|
Sankta Romia Imperio • Germana Federacio • Germana Imperiestra Regno • Nordgermana Federacio

 |

 |
|  |

La **Reĝlando Prusio** estis monarĥia ŝtatformo de la germana lando Prusio, kiu ekzistis de la jaro 1701 ĝis 1918 (kiam Prusio fariĝis respubliko). Ekde 1871 ĝi estis la gvida ŝtato de la Germana Regno, ensumiganta pli ol du trionojn de la areo de la imperio. La nomo "Prusujo" venas de la praloĝantoj, la Prusoj, laŭ kiuj ankaŭ nomiĝas la iama teritorio de la Duklando Prusujo, kvankam ĝia baza forto estis la margraflando Brandenburgio.

Dum la teoria ŝtatestro estis la Reĝo de Prusio, plej ofte la praktika regado estis en mano de la Ministro-Prezidento de Prusio.

## Regantoj

* Frederiko la 1-a (Prusio)
* Kategorio:Reĝoj de Prusio

## Vidu ankaŭ

* Dispartigoj de Pollando
* Duklando Prusio
* Germana Imperiestra Regno
* Hohencolernoj
* Landlimaglo
* Provincoj de Prusio
* Prusio
* Reĝa Prusio
* Respubliko Prusujo (respubliko Prusio)

## Bibliografio

* Sebastian Haffner, *Prusy bez legendy: Zarys dziejów* (Prusio sen legendo. Skizo de historio), Oficyna Historii XIX i XX wieku, Varsovio 1996. ISBN 83-905989-3-0
* Otto Hintze, Der Commissarius und seine Bedeutung in der allgemeinen Verwaltungsgeschichte
* Henry Jacoby, The Bureaucratization of the World, University of California Press, 1973, ISBN 978-0-520-02083-2

## Eksteraj ligiloj

* Statistische und historische Informationen zu Preußen bei *HGIS* Arkivigite je 2013-11-11 per la retarkivo Wayback Machine
# Polaj Legioj en Italio

**Polaj Legioj en Italio** – polaj militistaj unuoj estiĝantaj sur teritorio de Italio, kies celo estis batalo por sendependeco. Batalantaj apud la francaj kaj italaj armeoj en la jaroj 1797–1807 kaj kreitaj laŭ iniciato de Jan Henryk Dąbrowski de francoj en la norda Italio. Tie la pola armeo planis rekonstruiĝi kaj prepari sin por plua militado, ĉar post la tria dispartigo de Pollando pola militistaro estis certagrade senpova.

## Polaj legioj plifortigantaj Lombardujon

Post la tria dispartigo de Pollando sekvis elmigrado de soldatoj kaj oficiroj de Pollando ĝis Italio kaj Francio. Danke al influoj de Napoleono, pere de Agencja (pola diaspora organizo fondita en Parizo post fiasko de la Insurekcio de Kościuszko en 1794), Jan Henryk Dąbrowski subskribis la 9-an de januaro 1797 pakton kun nova registaro de Respubliko de Lombardujo. Kunkreintoj de la Legioj estis ankaŭ Karol Kniaziewicz, Józef Wybicki kaj Antoni "Amilkar" Kosiński.

Dąbrowski garantiis al volontuloj lombardan civitanecon kun rajto reveni al la patrio kiam Lombardujo estos jam libera kaj sekura.
En majo 1797 jam estis 7 mil de soldatoj, ĉefe poloj vivantaj diaspore kaj polaj militkaptitoj kaj dizertintoj de aŭstra armeo de generalo Dogobert Wurmser en Mantuo (6 mil poloj), enkorpigitaj al ĝi pli frue kaj devigataj batali kun francoj.

## Soldatoj

* Józef Chłopicki
* Cyprian Godebski
* Berek Joselewicz
* Józef Wybicki

## Vidu ankaŭ

* Pola himno
* Legio
* Polaj Legioj (1914-1918)

## Bibliografio

* Jan Pachoński, *Sztuka wojenna Legionów Polskich* (Batalarto de Polaj Legioj), en: Witold Biegański, Piotr Stawecki, Janusz Wojtasik, *Historia wojskowości polskiej. Wybrane zagadnienia* (Historio de pola militistiko. Elektitaj problemoj), Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej (Eldonejo de Ministerio pri Nacia Defendo), Varsovio, 1972.
* Jan Pachoński, *Wojskowość polska w dobie Legionów i Księstwa Warszawskiego 1795-1815* (Pola Militistaro en la periodo de Legioj kaj Varsovia Duklando 1795-1815), en: *Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864* (Skizo pri la historio de pola militistaro ĝis 1864). 2-a volumo (1648-1864). Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Varsovio 1966.

## Eksteraj ligiloj

* Legiony Polskie we Włoszech Arkivigite je 2015-12-22 per la retarkivo Wayback Machine Polaj Legioj en Italio
# Fabian Gottlieb von Bellingshausen

| **Fabian Gottlieb von Bellingshausen** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 9-an de septembro 1778 (1778-09-09) en Saaremaa, Ösel County,  Rusia Imperio |
| **Morto** | 13-an de januaro 1852 (1852-01-13) (73-jaraĝa) en Kronŝtato
 |
| **Tombo** | Kronŝtato   |
| **Lingvoj** | rusa • germana
 |
| **Ŝtataneco** | Rusia Imperio   |
| **Alma mater** | Naval Cadet Corps (en)   (–1797) Sankt-Peterburga Mararmea Instituto   |
| Familio
 |
| **Patro** | Fabian Ernst von Bellingshausen (mul)   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | esploristo  marvojaĝanto  mararmea oficiro  militisto  kartografo  soldato   |
|  |

Portreto de Fabian Gottlieb von Bellingshausen
Admiralo von Bellingshausen
**Fabian Gottlieb VON BELLINGSHAUSEN**, prononco [FAbian GOTlib fon BELinkshaŭzn], ankaŭ konata ruslingve kiel **Фаддей Фаддеевич Беллинсгаузен**, prononco [FadEJ FadEJeviĉ BELinsgauzen], (n. la 20-an de septembro 1778 sur la insulo Saaremaa, germane nomata *Ösel*, nuna Estonio - m. la 25-an de januaro 1852 en Kronŝtadto) estis maroficiro de la Rusa Imperio. Devene li estis nobelo el familio de germanaj baltoj. Li estris la duan rusan ĉirkaŭmondan ekspedicion. Dum tiu ekspedicio, Bellingshausen fariĝis unu el la tri unuaj eŭropanoj, kiuj vidis la antarktan kontinenton el la ŝipo *Vostok*. Li estis akompananto tie de Miĥail Lazarev.

## Honorigoj

Laŭ lia nomo nomiĝis pluraj geografiaj objektoj en kaj apud la Antarkto, ekzemple la *maro Bellinghausen* okcidente de la antarkta duoninsulo, kaj la *monto Bellinghausen* de 1380 metroj (krome ankaŭ monto de iom pli ol 3340 metroj en la kanada teritorio Jukonio, parto de la Nacia Parko Kluane), krome glaĉero nomata "katedralo Bellinghausen", insularo en la teritorio Sud-Georgio kaj Sud-Sandviĉinsuloj kaj pluraj aliaj.
# Miĥail Lazarev

| **Miĥail Lazarev** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 3-an de novembro 1788 (1788-11-03) en Vladimir
 |
| **Morto** | 11-an de aprilo 1851 (1851-04-11) (62-jaraĝa) en Vieno
 |
| **Tombo** | St. Vladimir's Cathedral (en)    |
| **Lingvoj** | rusa
 |
| **Loĝloko** | Mikhail Lazarev House, Sevastopol
 |
| **Ŝtataneco** | Rusia Imperio   |
| **Alma mater** | Naval Cadet Corps (en)   (1800–)  |
|  |
| Memorigilo  |
| Familio
 |
| **Patro** | Pyotr Gavrilovich Lazarev (en)   |
| **Frat(in)o** | Andrey Lazarev (en)   |
| **Edz(in)o** | Yekaterina Lazareva (en)    |
| **Infanoj** | Pyotr Lazarev (en) , Anna Skalon (en)   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | esploristo  militisto  admiralo   |
|  |

Admiralo **Miĥail Petroviĉ Lazarev** (ruse *Михаил Петрович Лазарев*; la 3-an de novembro 1788 – la 11-an de aprilo 1851) estis rusa mararmea komandanto kaj esploristo. Li trifoje ĉirkaŭnavigadis la terglobon. Kiel komandanto de la ŝipo *Mirnij* kaj kun Fabian Gottlieb von Bellingshausen en 1819–1821 (Bellingshausen komandis la ŝipon *Vostok*), Lazarev partoprenis en la malkovro de Antarkto kaj de nombraj tieaj insuloj. La 28-an de januaro 1820 la ekspedicio malkovris la antarktan kontinenton, alproksimigante al la antarkta marbordo ĉe la koordinatoj 69°21′28″S 2°14′50″W kaj vidannte glacikampojn tie. Dum la 1820-aj kaj 1830-aj jaroj li estis militista komandanto en la mararmeoj de Mediteraneo, poste en la Balta Maro kaj poste denove en la Nigra Maro.

## Eksteraj ligiloj

* Mapo de lia antarkta ekspedicio (en rusa) Arkivigite je 2007-03-10 per la retarkivo Wayback Machine, atentu – la datoj estas laŭ la Julia kalendaro
# Ampolo

| Ampolo
 |
| --- |
|  |
| **invento**  |
| **elektra lampo** |
|

|   Partoj |
| --- |
|  | elektra filamento  vd |

 |
|  |

**Ampolo**, **inkandeska lampo** aŭ **inkandeska ampolo**, estas vitra ujo kun interna filamento, produktanta lumon, kiam ĝin trairas kurento.

## Ampoloj

**Ampolo** povas esti:

1. malgranda ventroforma botelo, uzata en laboratorio
2. vitra tubeto, fandfermita en du pintojn kaj entenante likvan kuracilon
3. elektra lampo
	1. Inkandeska lampo
	2. fluoreska lampo
	3. ampoltubo=pipeto

## Komparo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Lumflukso
 | Energikonsuma komparo
 |  |
|  |  LED lampo
 |  Kompakta- fluoreska- lampo
 |  Inkandeska Ampolo
 |
| 150 lm
 |  | 4 W
 | 20 W
 |
| 200 lm
 |  | 5 W
 | 25 W
 |
| 250–400 lm
 |  | 6/7 W
 | 30/35 W
 |
| 450 lm
 | 3,4 W
 | 8/9 W
 | 40 W
 |
| 500 lm
 |  | 10 W
 | 50 W
 |
| 550–700 lm
 |  | 11 W
 | 60 W
 |
| 800 lm
 |  | 14 W
 | 65 W
 |
| 950 lm
 |  | 17 W
 | 75 W
 |
| 1000 lm
 | 14 W
 | 18 W
 | 75 W
 |
| 1200 lm
 |  | 20 W
 | 100 W
 |
| 1500 lm
 |  | 23 W
 | 120 W
 |

## Vidu ankaŭ

* Arkampolo
* Lumtubo
* Gas-ŝargiga lampo

## Notoj kaj fontoj

## Eksteraj ligiloj

* La rakonto de la ampolo, kun multaj bildoj (angle)
* Diferenco inter germanaj kaj francaj ampoloj (germane/france) Arkivigite je 2005-03-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Fotoj: ampoloj viditaj alimaniere
# Striko

**Striko** estas intencita ĉeso de laboro celanta devigi la mastron kontentigi la postulojn de la salajratoj. Striko organiziĝas per helpo de la sindikatoj, krome la flavaj sindikatoj. Strikrompanto estas dungito kiu ne estas solidara kun siaj strikantaj kolegoj kaj do daŭrigas la laboron. Strikokaso estas starigita de sindikatoj kun la celo subteni la partoprenantojn de oficiala striko se pago de ilia salajro ĉesas. Mastrostriko estas ĉeso de laboro ordonata de mastro por cedigi la salajratojn. Lokaŭto (en la angla signifas fermi ekstere) estas interkonsento de dungantoj fermi la entreprenojn, por per tio devigi la laboristojn al cedoj.

La 24-an de majo 2005, ĉe IBM okazis mondskala striko, post anonco pri 13 000 maldungoj.

## Fastostriko

*Fastostriko* estas prireklamata senperforta ĉeso de sinnutro, memdecidita, por influi decidon fare de regantoj aŭ publiko.

## Lingvostriko

*Lingvostriko* estas striko por obteni lingvan rajton kiel faris ekzemple en 2015 Liadh Ní Riada (eŭroparlamentanino por Sinn Féin) kiam ŝi strikis lingve (irlande : 'stailc teanga') en la Eŭropa Parlamento parolante tie nur irlande dum pli ol unu semajno por protesti kontraŭ 'la diskriminacion de ŝia lingvo ene de la EU-institucioj' kaj kontraŭ la irlanda registaro kiu malkuraĝigus la uzadon de la irlanda, eĉ kiam ĝi ne plu aktive subpremas ĝin kiel estis la kazo dum la angla kaj brita koloniismo. Ŝi protestis kontraŭ la situacion ke la irlanda, kvankam havante la saman oficialan statuson de laborlingvo, tamen ne estas plenplene samrajta. Krome ŝi argumentis ke Irlandaj impostpagantoj jam pagas por la tradukado en aliajn lingvojn, do kial ne por dungi pli da lingvajn servojn en la irlanda.

## Famaj strikoj

* Striko de La Kanada en Katalunio.
* Vendredoj por la estonteco.
* Pullman-striko
* Vinipega ĝenerala striko

## Bildaro

*
*
*
*
*

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Dungeco
* Laborista movado
* Klasbatalo
* Ĝenerala striko
* Lokaŭto
* Striko (filmo)
* Lingvismo
* Lingva imposto
* Protesto
# Philibert Jacques Melotte

| Philibert Jacques Melotte |
| --- |
| Persona informo |
| **Nomo** | Philibert Jacques Melotte |
| **Dato de naskiĝo** | 29-a de januaro 1880 |
| **Naskiĝloko** | Camden Town |
| **Dato de morto** | 30-a de marto 1961 |
| **Mortoloko** | Abinger |
| **Aĝo je morto** | 81 |
| Okupoj kaj profesioj |
| **Okupo** | astronomo |
| Geografio |
| **Ŝtato** | Britio |
| Lingvoj |
| **Parolata lingvo** | angla lingvo [+] |
| Ceteraj informoj |
| **Honorigo** | Jackson-Gwilt Medal [+] |
| **Portalo pri Homoj** |
|  |

**Philibert Jacques Melotte** (naskiĝis la 29-an de januaro 1880 en Camden Town, mortis la 30-an de marto 1961 en Abinger) estis brita astronomo Naskis lin belgaj gepatroj elmigrintoj dum la Francia-Prusia Milito de 1870.

En 1908, en la Reĝa Grenviĉa Observatorio li malkovris sateliton de Jupiteron, kiu tiam ricevis nomon "Jupitero VIII", kaj kiu, en 1975 estis nomita Pazifao.

La 16-an de januaro 1909, li malkovris unu asteroidon, kiu ricevis nomon 676 Melitta, laŭ "*Melisa*", vorto de la *atika lingvo* (malnova gerka dialekto) por "*abelo*" (sed la simileco inter ĉi tiu vorto kaj la nomo de la malkovrinto ne estas hazardo).

En 1915, li eldonis katalogon de 245 stelamasoj. Iuj amasoj, kiuj ne figuris en pli konataj katalogoj, estas foje nomitaj laŭ ilij numeroj en la katalogo de Melotte. Tiel, la malfermita stelamaso de la Berenica Hararo estas foje nomata *Melotte 111* (aŭ *Mel 111*).

En 1926 li remalkovris galaksion, kiun Max Wolf estis malkovrinta en 1909. Knut Lundmark helpi lin elmontri, ke ĝi estas vera galaksio, kiu ricevis la nomon Galaksio de Wolf-Lundmark-Melotte (aŭ mallonge: WLM)

## Honoro

Li ricevis la Médalon Jackson-Gwilt de la Royal Astronomical Society en 1909.

## Noto kaj referencoj

## Eksteraj ligiloj

* angle Nekrologio, de la Royal Astronomical Society
# Pazifao (luno)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Pazifao.
 |

|  |
| --- |
| **Pazifao** |
| **Natura satelito de Jupitero (VIII)** |
|  |
| **satelito de Jupitero • neregula satelito** |
| Aliaj nomoj
 | Jupitero VIII
 |
| Nomita laŭ
 | Pazifao vd |
| **Malkovro** |
| Malkovrinto
 | Philibert Jacques Melotte
 |
| Dato de malkovro
 | 27-a de januaro 1908
 |
| Loko de malkovro
 | Reĝa observatorio de Grenviĉo
 |
| **Orbitaj ecoj** |
| **Granda duonakso** | 23 912 238 km
 |
| Discentreco
 | 0,33026
 |
| Klinangulo
 | 143,028° (rilate al la ekliptiko)
 |
| **Periodo** | 755,42 tagoj
 |
| **Fizikaj ecoj** |
| **Diametro** | 60 km (averaĝe)
 |
| **Maso** - Denso
 | 3 × 1017 kg ~2,6 × 103 kg/m3 (hipoteze)
 |
| **Rotacia periodo** | ?
 |
| **Atmosferaj kaj surfacaj ecoj** |
| **Surfaca temperaturo** | ~124 K (averaĝe)
 |
| Albedo Geometria albedo
 | ~0,04 (hipoteze) 0,04 vd |
| **Observaj ecoj** |
| **Videbla magnitudo** | 17
 |
|  |

**Pazifao** estas neregula satelito de Jupitero.
Ĝi estas la plej granda retrograda satelito de Jupitero

## Malkovro

Ĝin malkovris Philibert Jacques Melotte la 28-an de februaro 1908 en la Reĝa observatorio de Grenviĉo. Ekzameno de fotografiaj platoj permesis retrovi fotojn de ĝi de la 27-a de januaro. Tamen ne estis certe, ke estus ĉu jupitera satelito ĉu asteroido: ĝi ricevis la numeron **1908 CJ**.

## Nomo

La 7-an de oktobro 1975, IAU aprobis ke ĝi ricevu la nomon **Pazifao**, (greke; Πασιφάη: Pasifae) laŭ la nomo de Pazifaa, reĝino de Kreto, edzino de Minoo kaj patrino de Minotaŭro.

## Ecoj

La grando kaj maso de Pazifao (60 km kaj 3 × 1017 kg) estis proksimume kalkulitaj laŭ ĝia videbla magnitudo, 17; hipotezinte ke ĝiaj denso kaj albedo havus valorojn de 2,6 × 103 kg/m3 kaj 0,04.

Laŭ ĝia infraruĝa spektro kaj ĝia koloro (griza), Pazifao povas esti rigardita kiel asteroido (aŭ fragmento de asteroido) kaptita de Jupitero.

### Orbito

Pazifao estas la ĉefa ano de la pazifaa grupo, al kiu ĝi donas sian nomon. La retrogradaj orbitoj de la satelitoj de tiu grupo havas grandajn duonaksojn inter 22 800 000 kaj 24 100 000 km, kaj klinecojn inter 144,5° kaj 158,3° rilate al la Jupitera ekvatoro.

* Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La pazifaa grupo estas videbla en centro-malalto.
* Diagramo montranta la orbitajn inklinaciojn de la lunoj de la pazifaa grupo en funkcio de la granda duonakso.

## Notoj kaj referencoj

## Eksteraj ligiloj

* pole Pazifao, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
* angle Pazifao (angla versio)
* france Pazifao kaj la eksteraj jupiteraj lunoj Arkivigite je 2009-05-12 per la retarkivo Wayback Machine
* france Pasiphae (Le système solaire à portée de votre souris - *La Sunsistemo musklake atingebla*)
* germane La pazifaa grupo (el *"Projekto Luno"*)
# Konskripcio

Mondmapo de la armeoformoj (2008)
|  |
| Legendo
 |
| - ﻿ sen (propra) armeo
- ﻿ sen konskripcio (profesia- aŭ libervolula armeo)
- ﻿ konskripcio ekzistas, sed malpli ol 40% de la viroj estas reale alvokita aŭ malpli ol 20% de la tuta aĝogrupo (viroj kaj virinoj)
- ﻿ konskripcio estas nuligota post maksimume tri jaroj
- ﻿ konskripcio
- ﻿ sen deklaro
 |

**Konskripcio**, armea fakvorto por **deviga soldatservo** aŭ **deviga armeservo**, estas sistemo trudita de registaro al civitanoj partopreni en aŭ civila servo aŭ soldatservo, kiu estas ekzistanta ekde la romia imperio. Tie, legianoj devis servi 20 jarojn. Kompreneble, *soldatservo* aŭ *armeservo* ne nepre signifas soldatecon en milito, sed tiu risko ĉiam estas. Tial la nomigo **deviga militservo** priskribas nur la plej ekstreman formon de konskripcio.

Homo, kiu estas leĝe devigata servadi en ŝtata armeo, plej ofte juna viro ĵus plenaĝa, estas nomata **rekruto** aŭ **konskripto**.

Nun kelkaj landoj havas devigan militservon, kiu povas daŭri de 165 tagoj (en Finnlando) ĝis 3 jaroj. Aliaj landoj havas profesiajn armeojn en kiuj la soldatoj servas laŭ kontraktoj, t.e. mem elektas tian karieron. Multaj landoj konskripcias ne pli ol 20% de la junuloj kaj kombinas konskripcion kun grandparte profesia armeo.

## Rajto rifuzi militservon

En multaj landoj junuloj rajtas rifuzi la militservon. Ili anstataŭ tio devas ofte servi civilan servon.

En la Franca respubliko, post plursemajna fasto-striko fare de Louis Lecoin, junuloj en la jaro 1963 akiris rajton je nearmita servo, pro konscienceca obĵeto. Tiu civila servo daŭris du jarojn anstataŭ unu sola. En tiu lando, ekde 1996 la armeo profesiiĝis kaj la soldatservo estas provizore finita.

## Konskripcio de virinoj

Malmultaj landoj postulas konskripcion de virinoj.

En 1951 estis nur 4 landoj, kiuj varbis virinojn por deviga servo: Ĉilio, Pakistano, Turkio kaj Israelo.

En Svedio okazis deviga konskripcio de kuracistoj, dentistoj kaj flegistinoj. Diversaj landoj enmetis en siajn leĝojn la eblon konskripti virinojn dum milita tempo.

Ekde januaro 2015 ekzistas deviga konskripcio por virinoj en Norvegio, kaj ĝi estas la sola lando en NATO, kiu tenas devigan konskripcion por virinoj. Nord-Koreio ankaŭ postulas devigan konskripcion ekde 2015 .

En marto 2017, la sveda registaro anoncis la revenon de deviga militservo post kiam ĝi estis nuligita sep jarojn antaŭe, kaj ke la deviga militservleĝo validas ankaŭ por virinoj.

## Eksteraj ligiloj

* pri la historio de militservo (germanlingve) Arkivigite je 2008-02-15 per la retarkivo Wayback Machine

## Vidu ankaŭ

* Konscienceca obĵeto
* senperforta rezisto
* Unio de Komitato de Soldat-patrinoj de Rusio, pri movado en Rusio kontraŭ perforta kaj kontraŭvola deviga soldatservo
* "Pikniko sur la batalkampo" - klare kontraŭmilita teatraĵo de du malamikaj soldatservuloj, kiu laŭ la aŭtoro mem "montras la absurdaĵon de milito"
* "En okcidento nenio nova", kontraŭ-milita romano de Erich Maria Remarque aperinta en 1929

## Referencoj

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉion pri la pacmovado, la agado kontraŭ la milito, organizoj, revuoj, homoj
 |
# Finna Enlanda Milito

| Finna Enlanda Milito
 |
| --- |
|  La antaŭdecida batalo de la Finna Enlanda Milito furioze disvolviĝis en la urbo Tampere, kiu dum la milito estis grandparte detruita
 |
| **interna milito** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Daŭro:
 | 27-a de januaro - 15-a de majo 1918
 |
| Loko:
 | Finnlando
 |
| Rezulto:
 | Blanka Venko. Rusio retiriĝas sin armee de Finnlando. Germana hegemonio ĝis decembro de 1918. Profunda breĉo inter la finnoj, kiu fermus sin iom post iom.
 |

 |
| Flankoj
 |
| Blanka Gvardio Germana Imperiestra Regno
 | Ruĝa Gvardio Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko
 |
| Komandantoj
 |
| Carl Gustaf Emil Mannerheim
 | Ali Aaltonen Eero Haapalainen Eino Rahja Kullervo Manner
 |
|  |

La **Finna Enlanda Milito** (finne *Suomen sisällissota*) estis armita konflikto, kiu skuis la ĵus antaŭe sendependiĝintan ŝtaton Finnlando inter la 27-a de januaro kaj la 5-a de majo 1918. Fono de la enlanda milito estis amasiĝintaj sociaj konfliktoj, sed ankaŭ la efikoj de la revoluciaj eventoj en la Rusia Imperio, al kiu Finnlando dum la antaŭa jarcento apartenis kiel aŭtonoma grandprinclando. La abdiko de la rusia caro kaj laŭtitole finna grandprinco faligis Finnlandon en konstitucian krizon, en kiu la publika ordo pli kaj pli disfalis. Krizo pri la havigo de nutraĵoj sekve de la Unua Mondmilito kun la polemika propagando de la rusiaj bolŝevistoj en Finnlando kaŭzis radikaligon kaj armigon de la laborista movado.

Tiu evoluo fine de januaro 1918 rezultiĝis en provo de socialisma puĉo. Per revolucio en la sudo de Finnlando stariĝis ŝtato gvidita de la socialisma laboristaro — Finnlanda Socialisma Laborista Respubliko, sub gvido de Otto Kuusinen. Samtempe la nordon de la lando tenis la demokratiemaj, sed nekomunismaj burĝaj fortoj. Post kiam la burĝa finna „blanka armeo“ gvide de Carl Gustaf Emil Mannerheim pli bone ol la finna „ruĝa armeo“ sukcesis eduki siajn soldatojn pri batalado, ĝi meze de marto komencis ataki la sudan, revolucian ŝtaton kaj post severaj bataloj konkeris la urbon Tampere.

Samtempe armeaj unuoj el la Germana Regno, kiuj venis helpi al la finna blanka armeo, konkeris pli kaj pli da teritorio en la finnlanda sudo. Post la konkero de Viipuri fine de aprilo, komence de majo la lastaj socialismaj ribelantoj rezignaciis kaj fordonis siajn armilojn.

Ambaŭ armeoj dum la enlanda milito plenumis politike motivigitajn kruelaĵojn (8,3 mil personoj estis mortpunitaj de ambaŭ flankoj) kaj aldone post la fino de la milito tragike mortis ĉ. 12 mil malliberigitaj en koncentrejoj socialismaj ribelantoj, pro malsato kaj epidemiaj malsanoj.

## Eksteraj ligiloj

* pri la german-finna ekstra pripaca konsento de la 7-a de marto 1918 (germane) Arkivigite je 2009-07-29 per la retarkivo Wayback Machine

## Notoj kaj referencoj
# Jerzy Loth

| **Jerzy Loth** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 4-an de aŭgusto 1880 (1880-08-04) en Varsovio
 |
| **Morto** | 30-an de septembro 1967 (1967-09-30) (87-jaraĝa) en Varsovio
 |
| **Tombo** | Evangelia-aŭgsburga tombejo en Varsovio   |
| **Lingvoj** | Esperanto
 |
| **Ŝtataneco** | Pollando   |
| **Alma mater** | Jagelona Universitato   |
| Familio
 |
| **Frat(in)oj** | Alfred Loth (en)  kaj Edward Loth (en)   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | esperantisto (1905–) geografo   |
|  |

**Jerzy Loth** (naskiĝis la 4-an de aŭgusto 1880 en Varsovio, mortis la 30-an de septembro 1967 samloke) - pola geografo, etnografo, sporta aganto, esperantisto.

## Biografio

Profesoro de Wyższa Szkoła Handlowa (Supera Komerc-Lernejo), kies rektoro estis en la jaroj 1945-1946) kaj de Varsovia Universitato. Li esploris Amerikon kaj Afrikon (la lastan kune kun Walery Goetel). En 1931 fondis la unuan en Pollando Klubon Rotario. En la jaroj 1948-1961 estis membro de Internacia Olimpika Komitato, kaj poste honora membro. Aŭtoro de pluraj sciencaj laboraĵoj pri geografio kaj etnografio.

## Elektitaj publikaĵoj

* *Wykład geografii ekonomicznej ziem Polski w granicach przedrozbiorowych* (Lekcio de ekonomia geografio de la polaj teritorioj en la limoj de antaŭdispartigo)
* *Afryka* (Afriko), Trzaska, Evert i Michalski, Warszawa 1935
* *Geografia ekonomiczna ogólna* (Ekonomia geografio ĝenerala), SGPiS, Warszawa 1949, 1959
* *Geografia gospodarcza Polski* (Ekonomia geografio de Pollando), Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1962