# 1-a de januaro

|  |
| --- |
| **januaro** |
| lu
 | ma
 | me
 | ĵa
 | ve
 | sa
 | di
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
| aranĝo de 2026 tagoj
 |

La **1-a de januaro** estas la 1-a tago de la jaro laŭ la Gregoria kalendaro. 364 tagoj restas (365 in superjaroj).

Je la 1-a de januaro okazis, interalie:

## Eventoj

* -4713: Komenco de la erao de Scaliger, kalkulita de la franca sciencisto Joseph Justus Scaliger en 1583
* -153: En kalendaro de romia konsulo, la 1-a de januaro estis difinita kiel komenco de la jaro (ĝis tiam la jaro komenciĝis la 1-an de marto)
* -45: Romia Respubliko: Julio Cezaro enkondukis julian kalendaron - korekto de romia versio de la egipta kalendaro, poste anstataŭigita per la gregoria kalendaro
* 193: Pertinakso iĝis romia imperiestro
* 404: Lasta batalo de gladiatoroj en Romia imperio
* 898: Karlo la 3-a iĝis reĝo de Francio
* 1068: Pardonite de Eŭdokja Makrembolitissa, la regantino de Orientromia Imperio, por provo uzurpi la tronon, Romanus la 4-a Diogeno edzinigis ŝin por iĝi bizanca imperiestro
* 1345: Subskribo de alianco inter Vitelsbaĥoj, reĝo de Pollando Kazimiro la Granda kaj reĝo de Hungario Ludoviko la 4-a
* 1438: Albreĥto la 2-a kroniĝis kiel reĝo de Hungario
* 1515: Francisko la 1-a iĝis reĝo de Francio
* 1531: Rio-de-Ĵanejro fondita kiel vilaĝo apud Atlantiko
* 1582: Francio, Italio kaj Hispanio enkondukis Gregorian kalendaron
* 1586: Angla armeo konkeris Sanktan Domingon
* 1651: Karlo la 2-a kroniĝis kiel reĝo de Skotlando
* 1678: En Torino estis fondita unua en la mondo militista akademio (nun en Modeno)
* 1707: Johano la 5-a kroniĝis kiel reĝo de Portugalio
* 1739: Atlantiko: malkovro de Buvet-Insulo fare de Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier
* 1773: Himno *Mirinda graco* estis verŝajne unuafoje uzita dum religia renkonto de protestantoj en Sud-orienta Anglio
* 1781: Super la rivero Severn en la angla provinco Shropshire ekfunkciis Iron Bridge, unua fera ponto en la mondo
* 1788: Britio: "The Times" aperis kiel "The Daily Universal Register" - la plej malnova londona gazeto
* 1800: Nederlanda Hindio estis kreita de Nederlanda Orient-hinda Kompanio
* 1801: Act of Union 1800: Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando formiĝis per unuiĝo de Reĝlando de Granda Britio kaj Reĝlando Irlando; itala astronomo Giuseppe Piazzi malkovris unuan asteroidon - Cereso, nomitan omaĝe al romia diino, komence difinata kiel planedo, poste kiel asteroido kun kataloga numero 1, kaj de 2006 klasifikita al nanoplanedoj
* 1803: Ekvalidis "Dispono pri negra komerco" de Kristiano la 7-a de 1792, kiu malpermesis sklavkomercon kaj transporton de sklavoj al Danaj Karibaj Insuloj. Tamen sklaveco sur la insuloj ne estis abolita ĝis 1848
* 1804: Jean Jacques Dessalines anoncis sendependecon de Haitio (de Francio)
* 1806: Laŭ dekreto de Napoleono Bonaparte oni forigis la francan revolucian kalendaron, revenante al la Gregoria kalendaro
* 1808: Kiel rezulto de lobiado de la aboliciisma movado, importado de sklavoj al Usono estis oficiale malpermesita, kvankam sklaveco mem ankoraŭ ne estis forigita
* 1818: Ĉilio deklaris sendependecon (de Hispanio); unua sciencfikcio *Frankenŝtejno aŭ la moderna Prometeo* estis anonime publikigita en Londono - dediĉita de la aŭtorino Mary Shelley al ŝia patro William Godwin, kun antaŭparolo de ŝia edzo Percy Bysshe Shelley
* 1837: Tertremo en Galileo kun epicentro en Safed mortigis pli ol 6 mil homojn
* 1848: En Vilno okazis premiero de opero *Halka* kun muziko de la pola komponisto Stanisław Moniuszko
* 1858: En Varsovio okazis premiero de la nova kvarakta versio de la pola nacia opero *Halka*; franca sciencisto Allan Kardec kreis unuan spiritisman revuon
* 1860: En Kongresa Pollando aperis unua pola poŝtmarko
* 1863: Emancipiga Proklamo: Usono malpermesis sklavecon - aboliciismo proklamita de prezidento Abraham Lincoln
* 1867: Sveda industriisto kaj kemiisto Alfred Nobel inventis dinamiton
* 1872: En Krakovo okazis prapremiero de la dramo de Adam Mickiewicz *Konfederacianoj de Bar*
* 1880: Ferdinand de Lesseps komencis konstrui Panaman kanalon; en Lvovo aperis ukraina gazeto "Dilo", eldonata kun paŭzo en 1918-22, kaj poste ĝis la Dua Mondmilito
* 1885: En Ĉernivco aperis ukrainlingva gazeto "Bukovino", redaktata de Jurij Fedkoviĉ
* 1891: Oni la unuan fojon enkondukis pensiojn (Germanio)
* 1892: Enmigrada stacio sur Insulo Ellis en Novjorka Haveno malfermiĝis, priservante preskaŭ 12 milionojn da enmigrintoj al Usono dum sia ekzisto
* 1901: Aŭstralio estiĝis - Aŭstralia Unio estis oficiale proklamita, formita per unuiĝo de pluraj britaj transmaraj teritorioj, Kanbero estis nomumita nova ĉefurbo; Niĝerio iĝis brita protektorato
* 1912: Respubliko Ĉinio estas fondita
* 1915: Unua mondmilito: 547 personoj pereis sur Manika Markolo post torpedigo de brita kirasŝipo HMS „Formidable” fare de germana submarŝipo U-24
* 1919: Belorusa SSR estas fondita; Komunista Partio de Germanio estas fondita
* 1923: Dua Pola Respubliko: urborajton ricevis Kamienna kaj Szczekociny
* 1925: En Libera Urbo Dancigo oni malfermis polan poŝtoficejon; la nomo de la norvega ĉefurbo estis ŝanĝita de Christiania (Kristianio) al Oslo
* 1926: Radio kaj Televido de Irlando ekfunkciis
* 1928: Persona sekretario de Josif Stalin, Boris Baĵanov, transiris iranan ŝtatlimon fuĝante el Sovetunio
* 1934: Tria Regno dekretis steriligon; Golfo de San-Francisko: insulo Alcatraz fariĝis federacia malliberejo
* 1935: Wilhelm Canaris iĝis ĉefo de germana militista spionorganizo Abwehr
* 1940: tutlanda mobilizo en Britio, por viroj en la aĝo de 18 ĝis 27 jaroj; laŭ en Bukareŝto eldonita bulteno nombro de polaj elmigrintoj estas 120 000 personoj (en Francio, Rumanio, Hungario, Litovio, Britio, Svedio kaj Latvio)
* 1941: Polaj rifuĝintoj en Hungario de la 21-a oktobro 1940 ĝis la 1-a de januaro 1941 ricevis de Usono materian helpon, egalvaloran al 201 24 usonaj dolaroj
* 1942: En Rzeszów la okupantoj establis judan geton, en Provinco Vartlando devigis la polan loĝantaron al donado de kvinono de monata salajro, kaj en Galicio forprenis de judoj senpage 130 mil peltojn; 26 landoj militantaj kun la Tria Regno subskribis la Deklaracion de la UN; Orienta Fronto: dum kontraŭofensivo de Moskvo la 39-a Armeo atingis Rĵev, la 29-a konkeris Starica kaj la 22-a atingis Volgon okcidente de Rĵev; Krimeo: Sebastopola Defend-Areo reĵetis la duan atakon de Wehrmacht; Hindoĉinio: oni haltigis por certa tempo japanan ofensivon en Brita Malajzio
* 1943: Pola Rezistomovado: Gestapo arestis en Sieradz 40 personojn; taĉmento de Pola Enlanda Armeo eksplodigis akvoturon en Krasnobród; soveta armeo en sud-orienta fronto komencis atakon por konkeri Doneckan Basenon
* 1944: Germana polico pafmortigis 25 personojn, kaj grupo de ukrainoj pafmortigis jarŝanĝe 6 personojn; en okupata Pollando estis 35 000 italaj militkaptitoj; gazeto "Kurier Białostoski" (Bjalistoka Kuriero) komencis aperi - verŝajne eldonata de germana sekureca servo; Pola Rezistomovado likvidis litovan gardejon; dua soveta okupado de Pollando: jarŝanĝe nokte en Varsovio konspire fondiĝis komunista Landa Nacia Konsilio kiel alternativo al la pola ekzila registaro, fondante Popolan Armeon, subigita senpere al sovetaj regantoj; unua plenumo de la Nacia himno de Sovetunio; Erwin Rommel iĝis komandanto de la Grupo Armeo "B" en Nederlando kun kontrolpovo de defendejoj en Normandio; bomba korpuso de brita aerarmeo atakis nokte Berlinon; Svislando: aera batalo inter germana kaj svisa aviadiloj
* 1945: La Pola Armeo kaj Civitana Milico en la lando havas 316 388 personoj; sur liberigitaj areoj de Pollando estis 88 257 registritaj radioriceviloj; dekrete de Stalin estis kreita Ministerio pri Publika Sekureco; Sovetunio: Stalin depeŝis al Roosevelt pri agnosko de Provizora Registaro de Pola Respubliko; Belgio: venĝe pro masakro de kaptitaj usonaj soldatoj, usona armeo mortigis 60 malliberulojn de Wehrmacht en Vaux-sur-Sûre; 1 035 atakaviadiloj de Luftwaffe atakis aviadilejojn en suda Nederlando, Belgio kaj norda Francio - detruis 479 aviadilojn de Aliancanoj, perdis 277 ĉefe pro la propra kontraŭaviada defendo, ne informita pri la operaco; 8-a usona aerarmeo atakis pontojn sur Rejno ĉe Koblenco, Neuwied kaj Remagen
* 1948: Konstitucio de la Itala Respubliko ekvalidis
* 1950: Pollando: en Lublin, Lodzo, Poznano, Varsovio kaj Vroclavo fondiĝis medicinaj altlernejoj
* 1951: Funkciigo de la unua kabla televido en Ĉikago - 300 abonantoj; Pollando: el kunligo de du unuoj estiĝis la urbo Bielsko-Biała
* 1954: Unua nacia kolorotelevida elsendo okazis en Usono
* 1956: Sudano sendependiĝis (de Egiptio kaj Britio)
* 1957: Francio redonis Sarlandon al Germanio; en Pola Popola Respubliko oni enkondukis devigan registron de televidiloj
* 1959: En Kubo Fidel Castro faligis diktatoron Fulgencio Batista transprenante kontrolon super Havano
* 1960: Kameruno sendependiĝis de Francio; en Francio oni enkondukis francan frankon
* 1962: Okcidenta Samoo sendependiĝis (de Nov-Zelando); pola vilaĝo Sobieszów, apartenanta mezepoke al Piastidoj, ricevis urborajton
* 1964: Organizaĵo por Liberigo de Palestino fondiĝis
* 1966: Jean-Bédel Bokassa, post faligo de David Dacko, iĝis prezidento de Centr-Afrika Respubliko
* 1969: Premiero de la soveta animacia serio *Lupo kaj Leporo*
* 1970: Unikso-tempo komencita laŭ UTC
* 1973: Britio, Danio kaj Irlando aliĝis al Eŭropaj Komunumoj; en Pollando kunfondiĝis subigita al Pola Unuiĝinta Laborista Partio la plej granda en Mez-Orienta Eŭropo gazetara konzerno RSW Prasa-Książka-Ruch (Laborista Eldon-Kooperativo Gazetaro-Libro-Movado)
* 1977: En Ĉeĥoslovakio intelektuloj publikigis manifeston Ĉarto 77, en kiu ili postulis respekton de homrajtoj fare de la komunisma reĝimo - unuaj proparolantoj estis Václav Havel, Jan Patočka kaj Jiři Hajek
* 1979: Kantono Ĵuraso (Svislando) fariĝis suverena; Usono kaj Ĉina Popola Respubliko ligis diplomatiajn rilatojn
* 1981: Grekio aliĝis al Eŭropaj Komunumoj
* 1983: Interreto kreiĝis - ARPANET oficiale forlasis Ret-komunikan protokolon NCP favore al TCP-IP
* 1984: Brunejo sendependiĝis (de Britio)
* 1986: Hispanio kaj Portugalio aliĝis al Eŭropaj Komunumoj
* 1987: Jelcz-Laskowice fondiĝis kiel urbo en distrikto Oława de Malsuprasilezia Provinco
* 1988: En Pollando oni ĉesis superbruigi Radion Libera Eŭropo - post 36 jaroj dum la malvarma milito
* 1990: Moravia urbo Zlín revenis al sia nomo - de 1949 estis alinomita al Gotvaldovo, omaĝe al komunista prezidento
* 1991: En Litovio fondiĝis Klaipėda Universitato
* 1993: Ĉeĥoslovakio disfalis - du apartaj ŝtatoj Ĉeĥio kaj Slovakio estiĝis; kadre de Eŭropa Komunumo oni enkondukis plenan internan merkaton
* 1994: Nord-Amerika Liberkomerca Interkonsento ekvalidis; Zapatista Armeo por Nacia Liberigo komencis ribelon en Ĉiapo; en Pollando Wąchock reakiris urborajton, perditan en 1869
* 1995: Aŭstrio, Finnlando kaj Svedio aliĝis al Eŭropa Unio; Monda Organizaĵo pri Komerco ekfunkciis
* 1999: Eŭropa Unio: enkonduko de eŭro kiel ĝirala mono en la 11 landoj de la Eŭropa Valuta Unio
* 2000: Malgraŭ pli fruaj timoj pri kvazaŭa apokalipso, la problemo de jaro 2000 estis preskaŭ nesentebla kaj facile solvita
* 2002: Eŭrozono: enkonduko de eŭro kiel monbiletoj kaj moneroj
* 2003: Luiz Inácio Lula da Silva enposteniĝis kiel prezidento de Brazilo
* 2006: Varsovio: sekulara instituto, de la komenco en 1942 ligita kun pilgrimejo Jasna Góra, laŭ sugesto de papo Johano Paŭlo la 2-a ŝanĝas nomon al Primas-Instituto Stefan Wyszyński
* 2007: Bulgario kaj Rumanio aliĝis al EU, Slovenio al Eŭrozono
* 2008: Kipro kaj Malto aliĝis al eŭrozono
* 2009: Slovakio aliĝis al eŭrozono
* 2011: Estonio aliĝis al eŭrozono; Dilma Rousseff kiel unua virino iĝis prezidantino de Brazilo; Aleksandrio: bombeksplodo antaŭ enirejo al preĝejo de Kopta Ortodoksa Eklezio de Aleksandrio mortigis 23 personojn
* 2012: Nova konstitucio de Hungario ekvalidis
* 2014: Latvio aliĝis al Eŭrozono
* 2015: Litovio aliĝis al Eŭrozono
* 2017: Doris Leuthard ekprezidentis en Svislando; Pollando: ekvalidis leĝo pri fondo de Teritoria Defend-Armeo
* 2018: Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj akceptis por dujara oficperiodo kiel nekonstantajn membrojn Ekvatoran Gvineon, Kuvajton, Peruon, Pollandon kaj Ebur-Bordon, kiuj okupis lokon de Egiptio, Japanio, Senegalo, Ukrainio kaj Urugvajo; Wiślica reakiris urborajton iĝante la plej malgranda urbo en Pollando, unu el 930
* 2019: NASA: kosmosondilo New Horizons preterpasis transneptunan objekton Ultima Thule; Ueli Maurer iĝis prezidento de Svislando
* 2021: Briteliro: Britio forlasis doganunion kaj internan merkaton de Eŭropa Unio
* 2022: En Aŭstrio estis leĝigita eŭtanazio; Azio-Oceanio: en Hanojo dum pintkunveno de ASEAN ekvalidis la Regiona Ampleksa Ekonomia Partnereco; 12 polaj urboj reakiris urborajtojn - perditajn post Januara ribelo de 1863 kontraŭ Rusia Imperio; Invado de Rusio en Ukrainion: Pasintjare en dek militaj monatoj el 14 870 kontraŭaviadaj alarmoj super Ukrainio la plimulto okazis en Lugansko, Donecko, kaj en Sumia kaj Zaporiĵa provincoj; nokte Ukraina Aer-Armeo paffaligis 45 senpilotajn aviadilojn Shahed 131/136; post rusa atako mankas kurento en Ĥersono; laŭ ukraina stabo rusoj ĝis nun perdis en Ukrainio 106,7 mil soldatojn, 3 031 tankojn, 6 084 kirasitajn veturilojn, 2 021 artileriajn sistemojn, 423 raketajn elpafilojn, 213 kontraŭaviadajn sistemojn, 283 aviadilojn, 269 helikopterojn, 1 792 senpilotajn aviadilojn, 723 krozmisilojn, 16 ŝipojn, 4 720 veturilojn kaj 181 unuojn de specialaj ilaroj; de la komenco de agreso 452 infanoj estis mortigitaj, kaj 876 vunditaj; ĉefo de germana spionagentejo konfirmis, ke rusaj spionoj pliintensigis sian agadon en Germanio; la prezidanteco de EU hodiaŭ transiras de Ĉeĥio al Svedio
* 2023: Kroatio ekuzis eŭron
* 2024: Japanio: Okazas tertremo de la magnitudo 7.6 en gubernio Iŝikavo
* 2026: Bulgario ekuzis eŭron

## Naskiĝintoj

* 1424: Ludoviko la 4-a, princo-elektisto de Palatinato (m. 1449)
* 1431: Aleksandro la 6-a, papo (m. 1503)
* 1449: Lorenzo de Mediĉo, itala politikisto kaj estro de Florenco (m. 1492)
* 1467: Sigismondo la 1-a, reĝo de Pollando kaj grandduko de Litovio (m. 1548)
* 1484: Zvinglo, svisa protestanto kunkreinto de kalvinismo (m. 1531)
* 1504: Caspar Cruciger la malplijuna, germana teologo kaj reformisto (m. 1548)
* 1557: István Bocskai, landestro de Hungario kaj Transilvanio (m. 1606)
* 1628: Christoph Bernhard, germana komponisto, kapelestro kaj muzikteoriisto (m. 1692)
* 1638: Go-Sai, imperiestro de Japanio (m. 1685)
* 1694: Sámuel Pataki, hungara kuracisto (m. 1766)
* 1714: Kristijonas Donelaitis, litova luterana pastro kaj poeto (m. 1780)
* 1735: Paul Revere, usona oraĵisto, grafikisto, entreprenisto, kaŭzinta la unuan batalon de la Usona milito de sendependeco (m. 1818)
* 1750: Frederick Muhlenberg, usona politikisto (m. 1801)
* 1767: Maria Edgeworth, angla-irlanda verkistino (m. 1849)
* 1778: Charles-Alexandre Lesueur, franca maristo, naturalisto, artisto kaj esploristo (m. 1846)
* 1787: Ludwig Ernst Gebhardi, germana muzikisto, orgenisto kaj komponisto (m. 1862)
* 1797: Christoffer Jacob Boström, sveda filozofo kaj profesoro de Upsala Universitato (m. 1866)
* 1799: Andrzej Towiański, pola religia filozofo, mistikulo kaj juristo (m. 1878)
* 1809: Gustaw Zieliński, pola verkisto kaj poeto (m. 1881)
* 1822: Frederiko Kerényi, hungara poeto, advokato (m. 1852)
* 1823: Sándor Petőfi, hungara poeto, nacia heroo (m. 1849)
* 1833: Franziska Lechner, germana beatulino kaj ordenfondinto
* 1846: Léon Denis, franca verkisto kaj spiritisto (m. 1921)
* 1854: James Frazer, skota kultura antropologo, filologo, historiisto pri mitologioj kaj religioj, religiosciencisto (m. 1941)
* 1859: Thibaw Min, lasta reĝo de Birmo (m. 1916)
* 1863: Pierre de Coubertin, franca historiisto kaj pedagogo, fondinto de Internacia Olimpika Komitato (m. 1937)
* 1864: Qi Baishi, ĉina pentristo, kaligrafo kaj gravuristo de sigeloj (m. 1957)
* 1877: Stepan Szuchewycz, ukraina advokato kaj aŭstra oficiro (m. 1945)
* 1879: E. M. Forster, angla verkisto kaj eseisto (m. 1970)
* 1882: János Adorján, hungara pioniro de aviado (m. 1964)
* 1887: Wilhelm Canaris, germana admiralo, ĉefo de kontraŭspiona organizo Abwehr (m. 1945)
* 1888: István Szombati-Szabó, hungara/romania hungara poeto, tradukisto (m. 1934)
* 1894: Satyendra Nath Bose, barata fizikisto, kunlaborinto de la statistiko de Bose-Einstein (m. 1974)
* 1895: J. Edgar Hoover, usona juristo, fondinto kaj ĝisviva direktoro de FBI (m. 1972)
* 1900: Chiune Sugihara, japana diplomato savinta milojn da polaj kaj litoviaj judoj, justulo inter la popoloj (m. 1986)
* 1901: Antonino Immè, itala filologo (m. 1988)
* 1903: Irma Ferch, hungara komponistino (m. 1977)
* 1904: Antoni Baraniak, pola episkopo, partoprenanto de la Dua Vatikana koncilio, Servisto de Dio (m. 1977)
* 1905: Isaj Dratwer, pola judo, kuracisto kaj bakteriologo, propagandisto de Esperanto-movado en Mahiljoŭ, fondinto de Varsovia Esperanto-Societo, verkanta por "Heroldo de Esperanto", "Literatura Mondo" kaj "Pola Esperantisto", organizanto de UK 1937 kaj UK 1959, redaktoro de E-elsendoj de Pola Radio, ĝenerala sekretario de Pola Esperanto-Asocio kaj prezidanto de Esperanto-Ligo en Israelo, aktivulo de Neŭtrala Esperanto-Movado, tradukisto, aŭtoro de la libro *Pri Internacia Lingvo dum jarcentoj* (m. 1985)
* 1906: Leonid Breĵnev, gvidanto de Sovetunio (m. 1982)
* 1909: Árpád Radó, rumania hungara ĵurnalisto, poeto (m. 1943)
* 1909: Stepan Bandera, ukraina naciisto, estro de Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj (m. 1959)
* 1909: Sylwester Braun, pola fotoĵurnalisto dokumentinta germanan okupadon, partoprenanto de la ribelo de Varsovio (m. 1996)
* 1910: Gáspár Bódis, rumania hungara kuracisto, kunlaboranto de "Junuloj Transilvaniaj" (m. 1944)
* 1912: Sándor Balogh, hungara reformita pastro, lokhistoriisto (m. 1981)
* 1912: Kim Philby, brita sekretagento kaj soveta spiono (m. 1988)
* 1915: Branko Ĉopiĉ, serba poeto kaj prozisto el Bosnio, aŭtoro de rakontoj pri partizanoj (m. 1984)
* 1915: Józef Światło, pola komunisto, funkciulo de ministerio pri publika sekureco fuĝinta al Okcidenta Berlino, senmaskiginta stalinismon pere de Radio Libera Eŭropo (m. 1994)
* 1916: Robert Muth, aŭstra klasika filologo kaj arkeologo (m. 2008)
* 1919: István Kovács, rumania hungara radioraportisto (m. 2001)
* 1919: Jerome David Salinger, usona verkisto (m. 2010)
* 1920: Mário Chaves, brazila dentokuracisto kaj esperantisto, aŭtoro de esperantigita faklibro pri socia medicino *Sano. Strategio por ŝanĝo*
* 1924: Grégoire Maertens, flandra esperantisto, prezidanto de Institucio Hodler kaj de UEA, LKK-ano de UK 1960, trezoristo de AIS, renoviganto de Grafika Centro Antverpeno, aktivulo de Belga Esperanto-Federacio, honora membro de UEA
* 1926: Piroska Kusztos, rumania hungara muzikfolkloristino (m. 1992)
* 1926: András Szederjesi, rumania hungara skulptisto (m. 2006)
* 1927: Maurice Béjart, franca koregrafo (m. 2007)
* 1928: Ádám Könczei, rumania hungara folkloristo kaj redaktoro (m. 1983)
* 1931: József Füzi, rumania hungara botanikisto, universitata instruisto
* 1931: Gianuario Carta, politikisto kaj parlamentano de Itala kristan-demokrata partio (m. 2017)
* 1936: Vilmos Demeter, rumania hungara skulptisto
* 1937: Gábor Dezső Simon, rumania hungara-israela muzikisto, kritikisto
* 1938: Sándor Enyedi, hungara teatrohistoriisto
* 1938: Árpád Kupán, rumania hungara lokhistoriisto
* 1938: György Nagy, rumania hungara socisciencisto (m. 1998)
* 1939: Michele Mercier, franca aktorino
* 1942: Vilmos Szejke, rumania hungara pentristo (m. 1992)
* 1942: Lidia Ligęza, pola filologino, vic-direktorino de la Muzeo de Stanisław Wyspiański, tradukistino al Esperanto de pola literaturo, docentino de Akademio Internacia de la Sciencoj, lekciistino de Esperanta literaturo ĉe postdiplomaj Interlingvistikaj Studoj en Universitato Adam Mickiewicz
* 1942: Szilveszter Mihálycsa, rumania hungara kulturorganizanto, instruisto
* 1944: Ján Čarnogurský, slovaka advokato kaj politikisto
* 1945: István Ferenczes, hungara poeto
* 1945: Rüdiger Safranski, germana verkisto kaj filozofo, aŭtoro de biografioj pri Arthur Schopenhauer kaj Martin Heidegger
* 1950: Abdula Nuri, irana politikisto, ministro pri internaj aferoj
* 1959: Michel Onfray, franca filozofo
* 1962: Sándor Bartha, rumania hungara pentristo, grafikisto
* 1965: Margareta Handzlik, pola entreprenistino, edzino de Georgo Handzlik, esperantistino kaj membro de Eŭropa Parlamento, kungvidantino de la Eldonejo KLEKS
* 1967: Igor Pavljuk, ukraina ĵurnalisto, poeto, tradukisto
* 1973: Elek Jabab, rumania hungara pentristo (m. 2005)
* 1980: Olivia Ruiz, franca kantistino

## Mortoj

* 379: Sankta Bazilo, kristana teologo, doktoro de la Eklezio, sanktulo (n. ĉirkaŭ 330)
* 898: Eŭdo la 1-a, reĝo de frankoj (n. ĉirkaŭ 860)
* 1515: Ludoviko la 12-a, reĝo de Francio (n. 1462)
* 1559: Kristiano la 3-a, reĝo de Danio-Norvegio (n. 1503)
* 1560: Joachim du Bellay, franca poeto (n. 1522)
* 1572: Paul Crusius, germana teologo, historiisto kaj matematikisto (n. ĉ. 1525)
* 1617: Hendrick Goltzius, nederlanda gravuristo kaj pentristo (n. 1558)
* 1713: Jozefo Maria Tomasi, itala kardinalo, sanktulo (n. 1649)
* 1748: Johann Bernoulli, svisa matematikisto kaj fizikisto, universitata profesoro, kunellaborinto de matematika analizo (n. 1667)
* 1766: James Francis Edward Stuart, pretendanto al trono de Skotlando kaj Anglio (n. 1688)
* 1782: Johann Christian Bach, germana komponisto (n. 1735)
* 1798: Irakli la 2-a, reĝo de Kartvelio (n. 1720)
* 1809: Nikolao Petroviĉ Ŝeremetev, rusa filantropo kaj mecenato (n. 1751)
* 1817: Martin Heinrich Klaproth, germana kemiisto kaj apotekisto, malkovrinto de uranio, zirkonio kaj cerio (n. 1743)
* 1832: Mihály Székely (juristo), hungara juĝistmajstro (n. nekonata)
* 1848: Friedrich Karl Forberg, germana filozofo (n. 1770)
* 1861: Ferenc Kállay, hungara historiisto, etnografo, lingvisto, juristo (n. 1790)
* 1862: Miĥail Ostrogradskij, ukraina matematikisto, konata de diverĝenca teoremo (n. 1801)
* 1881: Auguste Blanqui, franca socialisma gvidanto kaj revoluciulo (n. 1805)
* 1894: Heinrich Rudolf Hertz, germana fizikisto, malkovrinto de elektromagneta ondo (n. 1857)
* 1901: Ignatius Donnelly, usona politikisto kaj verkisto (n. 1831)
* 1902: Anna Löhn-Siegel, germana aktorino, feminisma aktivistino kaj verkistino (n. 1830)
* 1921: Theobald von Bethmann-Hollweg, kanceliero de Germana Imperiestra Regno, ĉefministro de Reĝlando Prusio (n. 1856)
* 1925: Paŭlo Medem, litova bankisto, germana balto, gvidanto de Kaŭna Esperanto-Societo kaj Litova Esperanto-Asocio, kunlaboranto de Esperanto-gazetoj kiel "Esperanto Triumfonta" kaj "Heroldo de Esperanto", tradukisto (de Lev Tolstoj kaj Vasilij Avsejenko) kaj kontribuanto al *Litova Almanako*, membro de Lingva Komitato kaj de Akademio de Esperanto (n. 1862)
* 1929: János Karácsonyi, hungara episkopo, historiisto, profesoro (n. 1858)
* 1934: Jakob Wassermann, germana verkisto (n. 1873)
* 1936: Ernst Beermann, germana eks-volapukisto kaj lingvo-planisto de Novilatiino kaj Novilatin (n. 1853)
* 1937: Bhaktisiddhanta Sarasvati, barata guruo de viŝnuismo, astronomo kaj veda astrologo, tradukisto kaj eldonisto (n. 1874)
* 1943: Jenő Rejtő, hungara verkisto (n. 1905)
* 1953: Hank Williams, usona kontrea kantisto (n. 1923)
* 1966: Vincent Auriol, unua prezidento de la Kvara Respubliko de Francio (n. 1881)
* 1972: Maurice Chevalier, franca aktoro kaj kanzonisto (n. 1888)
* 1973: František Běhounek, ĉeĥa polus-esploristo, fondinto de la ĉeĥa atomfiziko, verkisto kaj esperantisto (n. 1898)
* 1980: Károly Tamkó Sirató, hungara poeto kaj tradukisto (n. 1905)
* 1981: Kazimierz Michałowski, pola egiptologo, historiisto pri arto, kreinto de la pola skolo pri mediteranea arkeologio, okupiĝinta pri arkeologio de Sudano (n. 1901)
* 1982: Maria Peretz, pola artisma teksistino, ekde 1936 aktivis en Varsovio kune kun Lidia Zamenhof, Zofia Zamenhof kaj Adam Zamenhof kadre de Pola Esperanto-Societo ĝis la Dua Mondmilito, ekde 1945 redonis por 10 jaroj ĉambron de sia loĝejo por dispono de Pola Esperanto-Asocio, kunfondintino de Senjora Rondo (n. 1895)
* 1992: Paulo Rónai, hungara lingvisto, romanistikisto kaj interlingvisto (n. 1907)
* 1994: Werner Schwab, aŭstra verkistoj kaj dramisto (n. 1958)
* 1995: Eugene Paul Wigner, hungara-usona Nobelpremiita fizikisto disvolvinta teorion pri ĉena reakcio, partoprenanto de la Projekto Manhattan (n. 1902)
* 1998: Mario Sola, itala juristo, fakdelegito de UEA pri juro, prezidanto de la landa sekcio de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista, redaktoro de "Katolika Sento" (n. 1933)
* 2006: Zoltán Andrásy, rumania hungara pentristo, grafikisto (n. 1910)
* 2006: Árpád Szőllősy, hungara juristo, kulturorganizinto (n. 1918)
* 2007: Antal Beczásy, hungara pentristo (n. 1938)
* 2009: Johannes Mario Simmel, aŭstra verkisto, tradukisto kaj raportisto (n. 1924)
* 2013: Patti Page, usona kantistino kaj artistino (n. 1927)
* 2015: Géry Leuliet, franca episkopo (n. 1910)
* 2016: Vilmos Zsigmond, hungara-usona kameraisto (n. 1930)
* 2019: Joan Guinjoan, hispana komponisto kaj pianisto (n. 1931)
* 2024: Trautl Brandstaller, aŭstra ĵurnalistino (n. 1939)
* 2025: David Lodge, brita verkisto (n. 1935)

## Specialaj tagoj kaj festoj

* La komenco de la novjaro (la unua tago de la kalendara jaro)
* Tago de publika havaĵo - neoficiala festo i.a. en Kanado, Pollando, Svislando kaj Usono
* Nacia tago en Haitio, tago de la sendependiĝo (1804)
* Nacia tago en Kubo, tago de la revolucio, *Aniversario de la Revolución, Día de la Liberación* (1959)
* Nacia tago en Sudano: sendependiĝo (1956)
* ebla Nacia tago en Japanio: Ĉiam la naskiĝjubileo de l' tenoo, do: plej frue la 1-a de januaro
* ebla Nacia tago en Vatikanurbo: Ĉiam la tago de la elekto de l' papo, do: plej frue la 1-a de januaro
* Festoj kaj rememoroj en Katolika Eklezio:
	+ Monda Tago de Paco
	+ Oktavo de Kristnasko
	+ Soleno de la sankta Dipatrino Maria
	+ Jozefo Maria Tomasi, itala kardinalo, sanktulo
* Ortodoksa Kristana Eklezio kaj Anglikanismo: cirkumcido
* Mariavitismo: Festo de cirkumcido kaj de la nomo Jesuo
* Novjara koncerto de la vienaj filharmonikistoj

## Tagoj de semajno

La **1-a de januaro** estas (laŭ gregoria kalendaro):

* Dimanĉo en jaroj: 1584 1589 1595 1606 1612 1617 1623 1634 1640 1645 1651 1662 1668 1673 1679 1690 1696 1702 1708 1713 1719 1730 1736 1741 1747 1758 1764 1769 1775 1786 1792 1797 1804 1809 1815 1826 1832 1837 1843 1854 1860 1865 1871 1882 1888 1893 1899 1905 1911 1922 1928 1933 1939 1950 1956 1961 1967 1978 1984 1989 1995 2006 2012 2017 2023 2034 2040 2045 2051 2062 2068 2073 2079 2090 2096;
* Lundo en jaroj: 1590 1596 1601 1607 1618 1624 1629 1635 1646 1652 1657 1663 1674 1680 1685 1691 1703 1714 1720 1725 1731 1742 1748 1753 1759 1770 1776 1781 1787 1798 1810 1816 1821 1827 1838 1844 1849 1855 1866 1872 1877 1883 1894 1900 1906 1912 1917 1923 1934 1940 1945 1951 1962 1968 1973 1979 1990 1996 2001 2007 2018 2024 2029 2035 2046 2052 2057 2063 2074 2080 2085 2091;
* Mardo en jaroj: 1585 1591 1602 1608 1613 1619 1630 1636 1641 1647 1658 1664 1669 1675 1686 1692 1697 1704 1709 1715 1726 1732 1737 1743 1754 1760 1765 1771 1782 1788 1793 1799 1805 1811 1822 1828 1833 1839 1850 1856 1861 1867 1878 1884 1889 1895 1901 1907 1918 1924 1929 1935 1946 1952 1957 1963 1974 1980 1985 1991 2002 2008 2013 2019 2030 2036 2041 2047 2058 2064 2069 2075 2086 2092 2097;
* Merkredo en jaroj: 1586 1592 1597 1603 1614 1620 1625 1631 1642 1648 1653 1659 1670 1676 1681 1687 1698 1710 1716 1721 1727 1738 1744 1749 1755 1766 1772 1777 1783 1794 1800 1806 1812 1817 1823 1834 1840 1845 1851 1862 1868 1873 1879 1890 1896 1902 1908 1913 1919 1930 1936 1941 1947 1958 1964 1969 1975 1986 1992 1997 2003 2014 2020 2025 2031 2042 2048 2053 2059 2070 2076 2081 2087 2098;

* Ĵaŭdo en jaroj: 1587 1598 1604 1609 1615 1626 1632 1637 1643 1654 1660 1665 1671 1682 1688 1693 1699 1705 1711 1722 1728 1733 1739 1750 1756 1761 1767 1778 1784 1789 1795 1801 1807 1818 1824 1829 1835 1846 1852 1857 1863 1874 1880 1885 1891 1903 1914 1920 1925 1931 1942 1948 1953 1959 1970 1976 1981 1987 1998 2004 2009 2015 2026 2032 2037 2043 2054 2060 2065 2071 2082 2088 2093 2099;
* Vendredo en jaroj: 1582 1588 1593 1599 1610 1616 1621 1627 1638 1644 1649 1655 1666 1672 1677 1683 1694 1700 1706 1712 1717 1723 1734 1740 1745 1751 1762 1768 1773 1779 1790 1796 1802 1808 1813 1819 1830 1836 1841 1847 1858 1864 1869 1875 1886 1892 1897 1904 1909 1915 1926 1932 1937 1943 1954 1960 1965 1971 1982 1988 1993 1999 2010 2016 2021 2027 2038 2044 2049 2055 2066 2072 2077 2083 2094;
* Sabato en jaroj: 1583 1594 1600 1605 1611 1622 1628 1633 1639 1650 1656 1661 1667 1678 1684 1689 1695 1701 1707 1718 1724 1729 1735 1746 1752 1757 1763 1774 1780 1785 1791 1803 1814 1820 1825 1831 1842 1848 1853 1859 1870 1876 1881 1887 1898 1910 1916 1921 1927 1938 1944 1949 1955 1966 1972 1977 1983 1994 2000 2005 2011 2022 2028 2033 2039 2050 2056 2061 2067 2078 2084 2089 2095.