Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Northumbria

|  |
| --- |
| **Northumbria** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **653 – 954** |  |

 |
| Dosiero:Sen valoro |
| **historia lando** |
| **Geografio**

|  |
| --- |
|  Northumbria en 802
 |

 |
| Ĉefurbo: | sen valoro
 |
| **Loĝantaro** |
| Lingvoj:
 | nordumbria anglosaksa lingvo • anglosaksa lingvo
 |
| Religioj:
 | paganismo • kristanismo
 |
| **Ŝtat-strukturo** |
| Ŝtat-strukturo:
 | monarĥio
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Antaŭaj ŝtatoj:**

 | **Postsekvaj ŝtatoj:**

 |
| **Elstaraj historiaj eventoj** |
| **Diplomatiaj rilatoj** |

 |
|  |

**Northumbria** (foje esperantigata kiel Norda Umbrio, kiel *Northumbrio* aŭ *Nortumbrio*) estis sendependa regno en Anglio dum la frua anglosaksa epoko, kaj poste graflando. Kiam la regno plejgrandiĝis, ĝi enhavis la plejparton de norda Anglio kaj sudorientan Skotlandon.

## Historio

La regno estiĝis en 604, kiam Aethelfrith unuigis la antaŭajn regnojn de Bernicia kaj Deira. Dum la frua 7-a jarcento ĝi estis la plej potenca regno de Anglio. En 867 la Vikingoj kaptis Northumbria. Post kiam la angloj regajnis la antaŭan regnon dum la frua 10-a jarcento, ĝi iĝis graflando. La skotoj kaptis la regionon norde de rivero Tweed, kiun la anglosaksoj, post akra militado, formale cedis en 1018. Tamen dum pluraj jarcentoj daŭris konfliktoj pri la limoj de Northumbria.

Northumbria estis oficiale parto de Anglio sed fakte plejparte sendependis. Post ribeloj, Vilhelmo la 2-a decidis ke la reganto de Northumbria tro potencis kaj dividis ĝin en du partojn: la palatinata graflando Durham (regata de la episkopo de Durham), kaj la graflando Northumberland (regata de grafo).

## Moderna signifo

Hodiaŭ Northumbria estas ankaŭ neoficiala nomo de Northumberland aŭ la plej granda regiono de Nordorienta Anglio.

## Reĝoj de Northumbria

* 604-616: Aethelfrith
* 616-632: Edwin
* 633-634: Eanfrith
* 634-642: Oswald
* 642-670: Oswiu
* 670-685: Ecgfrith
* 685-704: Aldfrith
* 704-705: Eadwulf
* 705-716: Osred la 1-a
* 716-718: Coenred
* 718-729: Osric
* 729-737: Ceolwulf
* 737-758: Eadbert
* 758-759: Oswulf
* 759-765: Aethelwald Moll
* 765-774: Alhred
* 774-779: Aethelred la 1-a
* 779-788: Aelfwald la 1-a
* 788-790: Osred la 2-a
* 790-796: Aethelred la 1-a
* 796: Osbald
* 796-806/808: Eardwulf
* 806/808-808/810: Aelfwald la 2-a
* 808-ĉ.810: Eardwulf
* ĉ.810-841: Eanred
* 841-844: Aethelred la 2-a
* 844: Raedwulf
* 844-ĉ.848/9: Aethelred la 2-a
* ĉ.848/9-ĉ.862/3 (kaj eble ankaŭ mallonge en 867): Osbert
* ĉ.862/3-867: Aelle la 2-a

## Subregoj de la vikinga regno de Jorko

* 867-872: Ecgbert la 1-a
* 872-876: Ricsige
* 876-ĉ.878: Ecgbert la 2-a

En 878 Northumbria iĝis parto de la regno de Jorko.

## Vidu ankaŭ

* Lothian
* Bernicia
* Northumbria dialekto
# Graflandoj de Anglio

La **graflandoj** (angle: *counties*) de Anglio estas grava parto de la sistemo de loka regado kaj administrado en Anglio (angle: *local government*).

Graflandoj kutime estas dividitaj en kelkaj distriktaj konsilantaroj. Ĉiu distrikta konsilantaro havas apartajn respondecojn.

Ĉiu graflando troviĝas en regiono kaj ĉiu graflando enhavas distriktajn konsilantarojn :

## Listo de la graflandoj de Anglio

Graflandoj en 2010
* Bedfordŝiro
* Bukingamŝiro
* Kembriĝŝiro
* Ĉeŝiro
* Derbiŝiro
* Devono
* Dorseto
* Durhamo
* Esekso
* Glosterŝiro
* Hampŝiro
* Hertfordŝiro
* (Huntindonŝiro historie estis mem graflando, nun temas pri distrikto de Cambridgeshire)
* Kento
* Kornvalo
* (Kumberlando, historie estis mem graflando, nun temas pri parto de Kumbrio)
* Kumbrio
* Lankaŝiro
* Lesterŝiro
* Linkolnŝiro
* Norfolko
* Nordhamptonŝiro
* Nordhumberlando
* Notingamŝiro
* Oksfordŝiro
* Ŝropŝiro
* Somerseto
* Stafordŝiro
* Sufolko
* Surio
* Varvikŝiro
* Viltŝiro
* Vorsterŝiro

* Vajt-Insulo estas graflando sed ne enhavas distriktojn.

## Jam ne estantaj graflandoj

Kelkaj restas kiel unuopaj instancoj sed ne plu estas graflandoj. Aliaj ne plu ekzistas sed la nomoj ankoraŭ estas uzataj en statistikoj, adresoj, ktp.

* Avonio – nuntempe unuopaj instancoj
* Berkŝiro
* Herefordŝiro – nuntempe unuopaj instancoj
* Humberflanko – nuntempe unuopaj instancoj
* Jorkŝiro
* Klevelandio – nuntempe unuopaj instancoj
* Kumbrio
* Midelsekso – nuntempe parto de Pli Granda Londono kaj Surio
* Rutlando
* Susekso – nuntempe du graflandoj Okcidenta Susekso, Orienta Susekso
* Tajno kaj Vero
* Vestmorlando

## Vidu ankaŭ

* Loka regado kaj administrado en Britio
* Regionoj de Anglio
* Metropolaj provincoj de Anglio
* ISO 3166-2:GB

*
*
*
*

## Eksteraj ligiloj

* informoj pri la graflandoj de Anglio, Kimrio kaj Skotlando antaŭ de la ŝanĝoj de 1974 (angle)
* informoj pri la ŝanĝoj de 1974 rilate al la graflandoj de Anglio, Kimrio kaj Skotlando antaŭ de la ŝanĝoj de 1974 (angle)
# Lankaŝiro

| Lankaŝiro |
| --- |
| Graflando |
|  |
|  |  |
| Flago | Blazono |
| ceremonia kantono de Anglio [+] |
|

| [Montri]  Ĝemelurboj |
| --- |
| Perpinjano [+] |

 |
|

---

 |
| Lando | Anglio |
|

---

 |
| Ĉefurbo | Preston |
|  - koordinatoj | 54° N, 3° U (mapo)53.8-2.6 [+] |
| Akvokolektejo | 3 075,13 km² (307 513 ha) [+] |
| Areo | 3 075,13 km² (307 513 ha) [+] |
| Loĝantaro | 1 515 487 [+] (2020) |
|

---

 |
| ISO 3166-2 | GB-LAN |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Lankaŝiro (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |
| Lancashire en Anglio |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Lankaŝiro (Anglio)DEC |

 |
|

---

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Lankaŝiro |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Lancashire** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

**Lancashire** estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono nordokcidenta Anglio, apud la Irlanda Maro. La nuna administra ĉefurbo estas Preston, kvankam la historia centro estas la urbo Lancaster. Laŭ la stato de la jaro 2020 en la urbo vivis 1 515 487 personoj sur areo de 3 075,1277 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 493 loĝantoj/km².

Post 1998 2 urboj funkcias kiel unaraj instancoj – t.e. Blackpool kaj Blackburn.

La graflando aŭ kantono cetere inspiris plurajn administrajn unuojn en Kanado, Usono kaj Aŭstralio al similaj titoloj, nomataj kantono Lancaster aŭ plene esperantigite kantono Lankastro.

## Urbegoj, urboj kaj vilaĝoj

* Accrington, Adlington
* Bacup, Bamber Bridge, Barnoldswick, Bickerstaffe, Blackburn, Blackpool, Burnley, Burscough
* Carnforth, Chipping, Chorley, Cleveleys, Clitheroe, Colne
* Dalton, Darwen
* Fleetwood, Freckleton
* Garstang, Gisburn, Goosnargh, Great Harwood
* Haslingden, Heysham, Hoghton
* Kirkham
* Lancaster, Lathom, Leyland, Longridge, Lytham
* Mawdesley, Morecambe
* Nelson
* Ormskirk, Oswaldtwistle
* Padiham, Parbold, Pendle, Poulton-le-Fylde, Preston
* Rawtenstall, Ribchester, Rufford
* Silverdale, Skelmersdale, St Annes
* Thornton, Trawden, Tyldesley
* Upholland
* Whalley

## Vizitindaĵoj

* Astley Hall
* East Lancashire Railway, antikva fervojo
* Hoghton Tower
* Samlesbury Hall
* Lancaster Castle
* Forest of Bowland Aonb – arbarego - oficiala Areo de Elstara Natura Beleco
* RSPB Leighton Moss rezervejo de Reĝa Societo por la Protektado de Birdoj - RSPB
* Morecambe Bay
* WWT Marton Mere, rezervejo por marbirdoj

## Lokaj asocioj

* Sudlankaŝira Esperanto-Grupo
* Morecambe Bay Esperanto-Societo

## Eksteraj ligiloj

*  Arkivigite je 2006-12-11 per la retarkivo Wayback Machine
*
*
* Oficiala TTT-ejo

la simbolo "ruĝa rozo de Lancashire"
# Cheshire

| Cheshire |
| --- |
| Graflando |
|  |
|  |  |
| Flago | Blazono |
| ceremonia kantono de Anglio [+] |
|

---

 |
| Lando | Anglio |
|

---

 |
| Koordinatoj | 53° N, 3° U (mapo)53.166666666667-2.5833333333333 |
| Ĉefurbo | Chester |
|  - koordinatoj | 53° N, 3° U (mapo)53.166666666667-2.5833333333333 [+] |
| Akvokolektejo | 2 342,77 km² (234 277 ha) [+] |
| Areo | 2 342,77 km² (234 277 ha) [+] |
| Loĝantaro | 1 069 646 [+] (2020) |
|

---

 |
| ISO 3166-2 | GB-CHW |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Cheshire (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |
| Cheshire en Anglio |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Cheshire (Anglio)DEC |

 |
|

---

 |
|  |
| Cheshire |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Cheshire** [+] |
|  |

**Cheshire** - prononco laŭ sistemo IFA [t͡ʃˈɛʃə], do pli-malpli [ĈEŝe] - estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono nordokcidenta Anglio. La ĉefurbo estas Chester (Ĉestro). Je la fino de 2020 en la graflando vivis 1 069 646 loĝantoj.

* **Areo** - 2 328 km²

**Industrio** - agrikulturo, aŭtomobiloj, petrokemiaĵoj

## Urboj kaj vilaĝoj

* Acton, Alderley Edge, Alsager, Aldford, Astbury, Audlem
* Barton, Beeston, Bickerton, Bollington, Bucklow Hill, Bunbury, Burton (ĉe Neston), Burton (ĉe Taporley)
* Chester, Congleton, Crewe
* Disley
* Elworth
* Farndon, Frodsham
* Gawsworth, Great Budworth
* Kelsall, Kerridge, Knutsford
* Langley, Ledsham, Lower Peover
* Maklesfildo (Macclesfield), Malpas, Marston, Middlewich, Mobberley
* Nantwich, Neston, Northwich
* Parkgate, Peckforton, Poynton, Prestbury
* Sandbach, Siddington, Stretton, Styal, Swettenham
* Tarporley, Tarvin, Tattenhall, Timbersbrook
* Warburton, Warmingham, Weaverham, Willaston, Wilmslow, Winsford, Wybunbury

## Vizitindaĵoj

* Adlington Hall
* Arley Hall
* Capesthorne Hall
* Dunham Hall
* Elton Hall
* Gawsworth Hall
* Holt Castle
* Lyme Hall, Lyme Park
* Little Moreton Hall
* Moss Hall
* Peover Hall
* Tabley House
* Tatton Hall, Tatton Park
* Beeston Castle
* Cholmondley Castle
* Peckforton Castle
* Sandbach Crosses
* Jodrell Bank
* Ellesmere Port Boat Museum
* Quarry Bank Mill, Styal
* Macclesfield Forest
* Ness Botanic Gardens
* Tegg's Nose Country Park
* Shropshire Union Canal
* Trent and Mersey Canal
* Anderton Boat Lift
# Warrington

| Warrington
 |
| --- |
|  |
| urbeto  eksterparoĥa areo  urbego  nova urbo en Britio   vd |
| Administrado
 |
|

|   Ĝemelurboj |
| --- |
|  | kantono Lago  Hilden  Náchod   vd |

 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio
 |
| **Loĝantaro** | 165 456  (2011) [+] |
| Geografio
 |
| **Geografia situo** | 53° 23′ N, 2° 36′ U (mapo)53.38732-2.60288 [+] |
| **Horzono** | UTC±00:00 [+] |
|

|  |
| --- |
| Warrington (Anglio)DEC |
| Situo de Warrington |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto
 |
|  **Vikimedia Komunejo** Warrington [+] |
|  |

 **Warrington**  estas kaj urbo kaj unuara instanco en la angla regiono Nordokcidenta Anglio (angle *North West England*. Je la fino de 2011 tie vivis 165 456 loĝantoj.

* **Loĝantaro** - 190 000 (1997)
* **Areo** - 176 km²

## Urboj kaj vilaĝoj

* Appleton Thorn
* Broomedge, Burtonwood
* Cadishead, Collins Green, Culcheth, Croft
* Doe Green
* Fowley Common
* Grappenhall, Great Sankey
* Hatton
* Higher Walton
* Latchford
* Lately Common, Lower Stretton, Lymm
* Martinscroft
* New Lane End
* Padgate
* Penketh
* Stretton
* Thelwall, Twiss Green
* Warrington, Winwick, Woolston

## Vidindaĵoj

* Walton Hall

## Servoj

* Chaigeley Lernejo

## Vidu ankaŭ

* Loka regado kaj administrado en Britio
# Estuaro

Estuaro de Plata-Rivero
**Estuaro**, aŭ enmarejo, estas larĝa elfluejo de rivero en maron. Pro ĝia larĝeco tajdo efikas en ĝi, tiel ke ĉe alta tajdo parte inversiĝas la fludirekto de la rivero. Tiel mara akvo penetras en la estuaron kaj igas ĝin pli aŭ malpli sala.

Tiu formo de riverfino kontrastas al riverdelto, en kiu granda rivero disbranĉiĝas al multaj brakoj, kiuj ne estas sufiĉe ampleksaj por formi estuarojn. Ĉu rivero formas estuaron aŭ delton, dependas de la flurapido, de la forteco de la tajdo kaj de la kvanto de transportata ŝlimo (alta rapido, forta tajdo kaj malgranda kvanto da transportaĵo favoras estuarojn).

Estuaroj ofte havas apartan faŭnon, kiu kapablas vivi nek en rivera nek en mara akvo.

Sankt-Laŭrenca Golfo estas la plej grandan estuaron en la mondo. Tiu estuaro komenciĝas ĉe la orienta pinto de la Insulo Orleano, tuj post Kebeko.

## Ekzemploj de riveroj kun estuaroj

* Amazono
* Elbo
* Emso
* Ĝirondo
* Jenisejo
* Kroso
* Luaro
* Orinoko
* Plata-Rivero
* Sankt-Laŭrenco
* Sejno
* Skeldo
* Tamizo
* Taĵo

## Referencoj
# Wirral

| Wirral
 |
| --- |
|  |
| metropolitan borough (en)   eksterparoĥa areo   vd |
| Administrado
 |
|

| [Montri]  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Sibiu   vd |

 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio
 |
| **Loĝantaro** | 323 235  (2018) [+] |
| **Loĝdenso** | 2 058 loĝ./km² |
| Geografio
 |
| **Geografia situo** | 53° 24′ N, 3° 1′ U (mapo)53.396972-3.011914 [+] |
| **Areo** | 157,0463 km² (15 704 .63 ha) [+] |
|  |
|

|  |
| --- |
| Wirral (Anglio)DEC |
| Situo de Wirral |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap

 |
|  |
| Alia projekto
 |
|  **Vikimedia Komunejo** Metropolitan Borough of Wirral [+] |
|  |

**Wirral** estas metropola distrikto en la angla regiono Nordokcidenta Anglio.

* Loĝantaro: 328 000 (en 1997)
* Areo: 159 km²

## Setlejoj

* Bebington
* Birkenhead
# Mirinda Kvaropo

Personoj kostumitaj kiel *Fantastic Four* kaj *She-Hulk*, Dragon Con 2011
La logoo de la Mirinda Kvaropo
La **Mirinda Kvaropo**, angle Fantastic Four, estas fikcia superheroa teamo de Marvel Comics, ĝi aperis en novembro de 1961 kaj estis kreita de verkisto-redaktoro Stan Lee kaj pentristo/kunlaboranto Jack Kirby.

La kvar individuoj tradicie asociitaj kun la Mirinda Kvaropo, kiuj akiris superpotencojn post influo de kosmaj radioj dum scienca misio al kosmo, estas:

* **Sinjoro Mirinda** (Rid Riĉards), scienca geniulo kaj la gvidanto de la grupo, kiu povas disstreĉi sian korpon al nekredeblaj longecoj kaj formoj;
* **Nevidebla Virino** (Suzana "Sju" Ŝtorm), poste edziniĝinta al Rid, kiu povas fariĝi nevidebla kaj generi potencajn fortajn kampojn;
* **Torĉo-Viro** (Ĝonni Ŝtorm), pli juna frato de Sju, kiu povas generi kaj regi flamojn kaj flugi;
* **Aĵo** (Ben Grimm), ilia grumblema, sed homama amiko, eksa altlerneja futbala stelo kaj altlerneja ĉambrokunulo de Rid, bona piloto, kiu posedas treegan superhoman forton, fortikecon kaj reziston pro la naturo de sia ŝtoneca karno.

Ili vivas en Baxtera konstruaĵo, esploras Negativan Zonon,

Ilia ĉefa kontraŭulo estas la superkrimulo *Doctor Doom* (Doktoro Fatalo).

Malamikoj de la Mirinda Kvaropo: Pupa Majstro (Puppet Master), Super-Skrulo, Galaktus, Ronan, Talpa Viro (Mole Man), Terura Kvaropo (Sorĉisto kaj aliaj). Ruĝa Fantomo (Red Ghost), Draka Viro (Dragon Man), Maximus.

Iliaj amikoj: She-Hulk, Nehomoj, Nigra Pantero, Arĝenta Surfisto.
# Stan Lee

| **Stan Lee** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Stan Lee**  |
| **Naskonomo** | Stanley Martin Lieber |
| **Naskiĝo** | 28-an de decembro 1922 (1922-12-28) en Manhatano
 |
| **Morto** | 12-an de novembro 2018 (2018-11-12) (95-jaraĝa) en Cedars-Sinai Medical Center
 |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | acute myocardial infarction (en)   vd |
| **Religio** | agnostikismo vd |
| **Etno** | Juda komunumo de Usono vd |
| **Lingvoj** | angla vd |
| **Loĝloko** | Los-Anĝeleso vd |
| **Ŝtataneco** | Usono   vd |
| **Alma mater** | DeWitt Clinton High School (en)    vd |
|  |
| **Subskribo**  |
| Familio
 |
| **Gefratoj** | Larry Lieber (en)   vd |
| **Edz(in)o** | Joan Lee (mul)  (1947–2017)  vd |
| **Infanoj** | 2
 |
| Profesio
 |
| **Alia nomo** | Stan Lee vd |
| **Okupo** | eldonisto  scenaristo  televida prezentisto  komerca estro  plenuma produktoro  voĉaktoro  verkisto  soldato  sciencfikcia verkisto  bildliteratura verkisto  filmaktoro  redaktisto  ĵurnalisto  filmproduktoro  comics editor (en)    vd |
| **Laborkampo** | eldonejo kaj bildliteraturo  vd |
| **Aktiva dum** | 1940– vd |
| Verkado
 |
| **Verkoj** | Marvel Comics vd |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (2018)  Science Fiction and Fantasy Hall of Fame (mul)
* (2017)  Disney Legends (en)
* (2011)  The Hero Initiative Lifetime Achievement Award (en)
* (2008)  Nacia Medalo de Artoj
* (2002)  Premio Saturno
* (1994)  Will Eisner Hall of Fame (en)
* (1974)  Inkpot Award (en)
* (1968)  Alley Award for Best Editor (en)
* (1968)  Alley Award for Best Writer (en)
* (1967)  Alley Award for Best Editor (en)
* (1967)  Alley Award for Best Writer (en)
* (1966)  Alley Award for Best Writer (en)
* (1966)  Alley Award for Best Editor (en)
* (1965)  Alley Award for Best Writer (en)
* (1965)  Alley Award for Best Editor (en)
* (1964)  Alley Award for Best Editor (en)
* (1964)  Alley Award for Best Writer (en)
* (1963)  Alley Award for Best Editor (en)
* (1963)  Alley Award for Best Writer (en)
* stelo sur la Trotuaro de famo en Holivudo
* World War II Victory Medal (en)

vd |

 |
| **En TTT** | Oficiala retejo vd |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Stan LEE** (naskiĝis kiel **Stanley Martin LIEBER** la 28-an de decembro 1922, mortis la 12-an de novembro 2018) estis usona verkisto de komiksoj, aŭtoro, eldonisto kaj publikigisto kiu estis aktiva de la 1940-aj jaroj ĝis la 2010-aj jaroj.

Li iĝis la ĉefa kreanto en Marvel Comics dum du jardekoj, kio markis ĝian ekspansion el malgranda divizio de publikiga entrepreno al plurmedia korporacio kiu hegemoniis en la industrio de bildliteraturo. Kunlabore kun aliaj artistoj de Marvel — partikulare kun Jack Kirby kaj Steve Ditko — li kunkreis nombrajn popularajn rolulojn, kiel superherooj Spider-Man, X-Men, Iron Man, Thor, Hulk, Mirinda Kvaropo, Black Panther, Daredevil, Doctor Strange, kaj Ant-Man.

## Filmoj

* *Spider-Man* (2002)
* Spider-Man 2 (2004)
* Spider-Man 3 (2007)
* The Amazing Spider-Man (2012)
* *The Avengers* (2012)
* The Amazing Spider-Man 2 (2014)
* Spider-Man: Homecoming (2017)
* *Avengers: Infinity War* (2018)
* *Avengers: Endgame* (2019)
# Kapitano Ameriko

| Kapitano Ameriko
 |
| --- |
|  |
| **mutate (en)**  |
| Kreita de
 | Jack Kirby
 |
| Verko
 | Captain America Comics Marvel vs. Capcom: Infinite Marvel vs. Capcom 2: New Age of Heroes
 |
| Rolita de
 | Dick Purcell, Matt Salinger, Chris Evans
 |
| En TTT
 | Oficiala retejo
 |
| Informoj
 |
| Kaŝnomo
 | Steve Rogers
 |
| Sekso
 | vira
 |
| Nacieco
 | Usono
 |
| Posedaĵo
 | ŝildo de Captain America
 |
| Okupo
 | militisto
 |
| Malamikoj
 | Red Skull • Baron Zemo • Crossbones • Sin • Kingpin • Batroc the Leaper • Arnim Zola • Baron Zemo • Helmut Zemo • MODOK • Vermin • Viper • Doctor Faustus • Hate-Monger • Korath the Pursuer • Hydra • Porcupine • Solarr • Serpent Society • Mister Hyde
 |
|  |

**Kapitano Ameriko** (angle *Captain America*, reala nomo: **Steve Rogers**) estas komiksa superheroo de Marvel Comics, unu el la plej famaj roluloj en la mondo de komiksoj. Li estis kreita de la verkisto Joe Simon kaj la artisto Jack Kirby kaj unue aperis en la 1940-aj jaroj Timely Comics. Tra la jaroj, totalo de proksimume 210 milionoj da kopioj de *Captain America* bildstrioj estis venditaj en 75 landoj (taksoj varias, kie kelkaj fontoj metas la figuron iomete pli altan aŭ pli malaltan).

Kapitano Ameriko portas usonan flag- teman vestokompleton kaj portas nedetrueblan ŝildon, kiu ofte estas utiligita kiel armilo. En la bildstrioj, la titolo "Kapitano Ameriko" estas aplikata al iu ajn elektita de la usona registaro (kiu rigardas sin kiel "posedanta" la rolulon) por porti la kostumon kaj ŝildon. Dum preskaŭ la tutaĵo de ĝia eldonhistorio, Kapitano Ameriko estis la dua egoo de Steve Rogers, malsana juna viro kies korpo estis plifortigita per eksperimenta serumo ĝis la maksimuma fizika formo disponebla por persono por helpi la usonan militistaron en militiaj operacioj. Rogers ĉiam estis favora al justeco, por kiu li faris multajn oferojn; ne gravas, li ĉiam helpis siajn aliancanojn.

Kapitano Ameriko estas celkonscie kreita patriota rolulo; li estis la plej populara rolulo dum Dua Mondmilito, ofte prezentita kiel ŝtatoj batalantaj la koalicion kontraŭ Hitlero. Post la fino de la milito, la populareco de la rolulo malkreskis kaj li jam ne estis uzita en la 1950-aj jaroj, krom malsukcesa reviviĝoprovo en 1953. La rolulo nur revenis al komikso dum la periodo konata kiel la Arĝenta Aĝo de Bildliteraturo, kiam li iĝis membro de la superheroa teamo nomita la Venĝantoj en *La Venĝantoj* numero 4 (marto 1964). Ankaŭ aktive implikite en la " Ultimate " komiksoarko.

Kapitano Ameriko estis la unua Marvel Comics-figuro aperanta en amaskomunikilaro ekstere de komiksoj kun la publikigo de la 1944-datita Captain America filmaj serioj. Post li, la rolulo ĉefrolis en aliaj filmoj kaj televidserioj. En la Marvel Cinematic Universe (MCU), la rolulo estas rolita fare de Chris Evans.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
* Kapitano Ameriko ĉe la datumaro de la vikio de Marvel Comics
* *Biblioteko de Kapitano Ameriko*, ampleksa fervorula retejo (likvidita; ligo tra Maŝino Wayback)
# Hulk

| Hulk
 |
| --- |
|  |
| **mutate (en)  gamma mutate (en)  rolulo en bildliteraturo filma rolulo**  |
| Kreita de
 | Stan Lee
 |
| Verko
 | Incredible Hulk Avengers Marvel vs. Capcom 2: New Age of Heroes
 |
| Rolita de
 | Bill Bixby, Eric Bana, Lou Ferrigno
 |
| En TTT
 | Oficiala retejo
 |
| Informoj
 |
| Kaŝnomo
 | Bruce Banner
 |
| Sekso
 | vira
 |
| Nacieco
 | Usono
 |
| Okupo
 | sciencisto
 |
| Patro
 | Brian Banner
 |
| Patrino
 | Rebecca Banner
 |
| Edzo/Edzino
 | Betty Ross • Caiera
 |
| Infanoj
 | Skaar • Hiro-Kala • Lyra
 |
| Malamikoj
 | Abomeno (Abomination), Estro (Leader), Majstro (Maestro), Enklavo
 |
|  |

**Hulk** aŭ **Koloso** estas fikcia superheroo aperanta en usonaj komiksoj publikigitaj fare de Marvel Comics. Kreita de verkisto Stan Lee kaj artisto Jack Kirby, la karaktero unue aperis en la debuttemo de *La Nekredebla Koloso* (majo 1962). En siajn komiksoaspektoj, la karaktero estas kaj *la Koloso*, verd-haŭta, muskola humanoido posedanta vastan gradon da fizika forto, kaj ties dua identeco *Bruce Banner*, fizike malforta, socie malparolema, kaj emocie hezitema fizikisto, kun la du ekzistadoj kiel personecoj sendependaj unu de la alia.

Sekvante lian neintencitan elmetiĝon al gamaradioj dum la eksplodo de eksperimenta bombo, Banner estas fizike aliigita, tiel ke li estas transformita en la Koloson kiam submetite je emocia streso, kontraŭ lia volo, ofte kaŭzante detruajn furiozadojn kaj konfliktoj kiuj malfaciligas la civilvivon de Banner. La nivelo de lia forto estas normale perita kiel proporcie al lia nivelo de kolero. Ofte portretita kiel kolerega sovaĝulo, la koloso estis reprezentita kun aliaj personecoj surbaze de la rompita psiko de Banner, de senpripensa, detrua forto, ĝis genia militisto, aŭ geniulsciencisto en sia propra rajto.

Lee deklaris ke la kreaĵo de la Koloso estis inspirita per kombinaĵo de Frankenstein kaj D-ro Jekyll kaj S-ro Hyde. Kvankam la kolorigo de la Koloso variis dum la publikighistorio de la karaktero, la plej kutima koloro estas verda.

Unu el la plej ikonecaj karakteroj en popola kulturo, la karaktero aperis sur diverseco de varoj, kiel ekzemple vestaĵo kaj kolekteblaj eroj, inspiranta real-mondajn strukturojn (kiel ekzemple plezurparkalogaĵojn), kaj referencita en amaskomunikilaro. Banner kaj la Koloso estis adaptitaj en realbatalado, animacio, kaj videoludoj, inkluzive de la 1970aj *The Incredible Hulk*, televidserioj (luditaj fare de Bill Bixby kaj Lou Ferrigno) kaj en filmoj fare de Eric Bana, Edward Norton kaj Mark Ruffalo.