# Fera Kurteno

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri politika esprimo el la malvarma milito. Por protekta elemento en teatroj rigardu la paĝon Fera kurteno (teatro).* |

| Fera Kurteno
 |
| --- |
|  |
| **interŝtata limo fetiĉa frazo**  |
| Komenco
 | 5-a de marto 1946 vd |
| Fino
 | 19-a de aŭgusto 1989 vd |
| Geografia situo
 | 48° 52′ 33″ N, 15° 52′ 25″ O (mapo)48.87583315.873611 |
| Lando*j* | Ĉeĥoslovakio • Germanio • Germana Demokratia Respubliko • Italio • Jugoslavio • Soveta Unio • Finnlando vd |
|

|  |
| --- |
| Fera Kurteno (Tero)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMapFera Kurteno
 |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | inter-Germania limo landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio Berlina muro  vd |

 |
|  |

Konservita parto de la fera kurteno apud Čížov
Preter la Rusa Fera Kurteno ( Järnridå = Fera Kurteno ) - ilustraĵo de sveda libro el 1923
“**Fera Kurteno**” aŭ *ferkurteno* estas esprimo uzita en kapitalismaj landoj por nomi la dividon inter la komunistaj nacioj de orienta Eŭropo kaj la nekomunistaj nacioj de okcidenta Eŭropo dum la Malvarma milito. Fera kurteno aludas al la izoleco, kiun Sovetunio trudis al siaj satelitaj nacioj en orienta Eŭropo, kaj al la subpremaj rimedoj de multaj registaroj de orienta Eŭropo.

La esprimon *Fera kurteno* ekster Eŭropo konatigis Winston Churchill, dum alparolo la 5-an de marto de 1946 en Fulton, kantono Callaway, Misurio (Usono):

>
> Fakte la divido de la mondo estis rezulto de la Dua Mondmilito. La venkintoj super faŝistaj Germanio, Italio kaj aliaj ŝtatoj t.n. aksaj potencoj, decidis dum kelkaj konferencoj dividi la mondon. Dum la malvarma milito la kapitalista bloko finfine sukcesis per vetarmado kaj propagando, ekonomia supereco, altrudo de kapitalisma kulturo, forigi la feran kurtenon, de ili mem kunkreitan.
>  De Szczecin ĉe la Balta maro al Triesto ĉe Adriatiko, **fera kurteno** malsuprenvenis tra la kontinento. Trans tiu linio, situas ĉiuj ĉefurboj de la antikvaj regnoj de Meza kaj Orienta Eŭropo: Varsovio, Berlino, Prago, Budapeŝto, Beogrado, Bukareŝto kaj Sofio; ĉiuj ĉi famaj urboj kaj la loĝantaroj ĉirkaŭe situas en tio, kion mi devas nomi la sovetia sfero, kaj ĉiuj ricevas, tiel aŭ alie, ne nur sovetian influon sed tre altan kaj iukaze kreskantan regon de Moskvo.
>
>
>
>

Tamen en Eŭropo ĝi jam estis konata kaj uztata komence de la 1920-aj jaroj, kiel montras la montrata sveda librokovrilo el 1923.

La plej videbla realigo de la Fera Kurteno estis la Berlina Muro, dividanta la anglan, francan kaj usonan sektorojn de Berlino el la sovetia sektoro kaj Germana Demokratia Respubliko (GDR).

Oni ekmalkonstruis la feran kurtenon en Hungario printempe de 1989 (cetere tutsimple ĉar la malnoviĝinta barilo bezonis riparon kaj la hungara registaro ne volis elspezi la necesan grandan monsumon). Solena simbola malfermo kun politikistoj okazis ĉe limtransireja vilaĝeto *Sopronpuszta*, parto de la urbo Sopron la 27-an de junio 1989. La solenan ceremonion partoprenis Gyula Horn kaj Alois Mock - du monatojn pri poste, la 19-an de aŭgusto 1989, en la sama loko okazis la celebraĵo "Tuteŭropa pikniko". Ankaŭ tio helpis la rapidan kolapson de la iama GDR (komunista Germanio), post amasa elmigrado de germanoj trans Hungario al okcidenta Germanio. Oni starigis tie 15 jarojn post la ceremonio memoraĵon.

Nunepoke, kelkaj komparas la novajn malfaciligajn rimedojn establitajn de Eŭropa Unio kontraŭ ekstereŭropaj enmigruntoj, por malhelpi ilin **en**iri, ege limigi azilrajton ktp, kaj kiuj kaŭzas foje mortojn, je ia nova Ferkurteno.

Sekve de la Invado de Rusio en Ukrainion (2022) kaj la ampleksaj internaciaj sankcioj kontraŭ Rusio kaj Belorusio, inkluzive de la ĉeso de flugoj kaj la reciproka fermo de la ĉielo al flugoj ambaŭflanke, oni pli kaj pli kutimas diri ke oni havas novan feran kurtenon.

## Vidu ankaŭ

* Demokratiigo
* Falo de la Berlina Muro
* Lundaj manifestacioj (Leipzig)
* Tuteŭropa pikniko

Malvarma milito[Montri]

| Ĉefaj eventoj (1945–1961)
 | Ĉefaj eventoj (1962–1991)
 | Specifaj artikoloj
 | Ĉefaj partoprenintoj
 | Pliaj gravaj personoj
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Ĝenerala kronologio:** Kronologio de eventoj de malvarma milito

*1940-aj jaroj:** Jalta konferenco
* Potsdama konferenco
* Irana krizo
* Afero de Guzenko
* Ĉinia civitana milito
* Unua Hindoĉina Milito
* Doktrino de Truman
* Greka civitana milito
* Plano Marshall
* Berlina blokado

*1950-aj jaroj:** Korea milito
* Ribelo en GDR en 1953
* Hungara revolucio de 1956
* Sueza krizo
* Vjetnama milito
* Sputnik-ŝoko
* Doktrino de Eisenhower

*1960-aj jaroj:** Ĉina-sovetia disiĝo
* Krizo pri U-2 en 1960
* Gvatemala civitana milito
* Doktrino de Kennedy
* Invado de la Porkogolfeto
 | *1960-aj jaroj (daŭrigo):** Kariba krizo
* Berlina muro
* Doktrino de Johnson
* Praga printempo 1968
* Doktrino de Nixon
* SALT I
* Malstreĉiĝo

*1970-aj jaroj:** SALT II
* Vizito de Nixon en Ĉinio en 1972
* Angola civitana milito
* Ogadena milito
* Sovetia-afgana milito

*1980-aj jaroj:** Doktrino de Carter
* Solidareco
* Doktrino de Reagan
* Glasnost
* Nuklea akcidento de Ĉernobilo
* Protestoj sur placo Tian An Men en 1989
* Perestrojko
* Revolucioj en 1989
* Berlina muro
* Kantanta Revolucio (en Baltio)
* Ĉeĥoslovaka revolucio en 1989
* Rumana revolucio en 1989

*1990-aj jaroj:** Disfalo de Sovetunio

*Daŭrantaj konfliktoj:** Araba-israela konflikto
* Nikaragvo
 | * Fera Kurteno
* Movado de Nealiancitaj Landoj
* Politiko de retenado
* Politiko de repuŝado
* Armadkonkuro
* Konkurso en konkerado de la kosmo
* Ruĝul-timigo
* Imperio de malbono
* Makartiismo
* Komplemento de Bricker de la Konstitucio de Usono
* Operaco Kondoro
* Soveta spionado en Usono
* Ostpolitik (la politiko de okcidenta Germanio rilate al ŝtatoj de la Varsovia Kontrakto)
* CIA
* KGB
* Stasi (Ministerium für Staatssicherheit)
 | * NATO
* Varsovia Traktato

*Politikaj ĉefuloj:Usono**
	+ Franklin D. Roosevelt
	+ Harry S. Truman
	+ Dwight D. Eisenhower
	+ John F. Kennedy
	+ Lyndon B. Johnson
	+ Richard Nixon
	+ Gerald Ford
	+ Jimmy Carter
	+ Ronald Reagan
	+ George H. W. Bush
	+ Henry Kissinger
	+ Jeane Kirkpatrick
	+ Zbigniew Brzeziński
* **Sovetunio**
	+ Josif Stalin
	+ Georgij Malenkov
	+ Nikita Ĥruŝĉov
	+ Leonid Breĵnev
	+ Jurij Andropov
	+ Konstantin Ĉernenko
	+ Miĥail Gorbaĉov
	+ Vjaĉeslav Molotov
	+ Eduard Ŝevardnadze
 | *Politikaj ĉefuloj:Eŭropo**
	+ Winston Churchill
	+ Clement Attlee
	+ Margaret Thatcher
	+ Charles de Gaulle
	+ Josip Broz Tito
	+ Konrad Adenauer
	+ Willy Brandt
	+ Helmut Kohl
	+ Walter Ulbricht
	+ Erich Honecker
	+ Todor Ĵivkov
	+ Imre Nagy
	+ Nicolae Ceauşescu
	+ Alexander Dubček
	+ Papo Johano Paŭlo la 2-a
	+ Francisco Franco
	+ Lech Wałęsa
* **Azio**:
	+ Mao Zedong
	+ Zhou Enlai
	+ Ĉiang Kai-ŝek
	+ Kim Il-sung
	+ Ho Chi Minh
	+ Tôn Đức Thắng
	+ Pol Pot
	+ Jawaharlal Nehru
* **Latin-Ameriko**:
	+ Fidel Castro
	+ Che Guevara
	+ Salvador Allende
	+ Augusto Pinochet
	+ Daniel Ortega
 |