Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1710-aj jaroj

|  |  |
| --- | --- |
| **Jarmiloj:** | 2-a jarmilo
 |
| **Jarcentoj:** | 17-a jarcento - **18-a jarcento** - 19-a jarcento
 |
| **Jardekoj:** | 1680-aj 1690-aj 1700-aj - **1710-aj** - 1720-aj 1730-aj 1740-aj
 |
| **Jaroj:** | 1710 1711 1712 1713 1714 1715 1716 1717 1718 1719
 |

## Eventoj

* Finiĝas liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a en 1711, sekve eterne ĉesas sendependeco de Transilvanio

## Regantoj

* reĝo Ludoviko la 14-a en Francio (1643 - 1715)
* reĝo Ludoviko la 15-a en Francio (1715 - 1774)
* reĝino Anna de Britio en Anglio (1702 - 1714)
* reĝo Georgo la 1-a en Anglio (1714 - 1727)
* caro Petro la 1-a en Rusio (1682 - 1725)
* reĝo Filipo la 5-a en Hispanio (1700 - 1746)
* reĝo Karolo la 12-a en Svedio (1697 - 1718).

## Naskiĝoj

* 13-a de majo 1717: Maria Teresia en Sankta Romia Imperio (m. 1969)

## Mortoj

* 11-a de decembro 1718 Karolo la 12-a, reĝo de Svedio (n. 1682)
* 1-a de septembro 1715: la franca reĝo Ludoviko la 14-a (Francio), la "Suno-reĝo", post regado de 72 jaroj.
# 1730-aj jaroj

|  |  |
| --- | --- |
| **Jarmiloj:** | 2-a jarmilo
 |
| **Jarcentoj:** | 17-a jarcento - **18-a jarcento** - 19-a jarcento
 |
| **Jardekoj:** | 1700-aj 1710-aj 1720-aj - **1730-aj** - 1740-aj 1750-aj 1760-aj
 |
| **Jaroj:** | 1730 1731 1732 1733 1734 1735 1736 1737 1738 1739
 |

## Eventoj

### Eŭropo

* Milito de pola sukcedo (1733 -1738)
* 4a milito Aŭstrio-Turkio (1736 - 1739)

### Afriko

## Gravaj personoj

### Reĝoj

* Frederiko la 4-a de Danio kaj Norvegio (1699 - 1730)
* Filipo la 5-a de Hispanio (1700 - *intermito en 1724* - 1746)
* Kristiano la 6-a de Danio 1730 – 1746
* Stanislavo la 1-a Leszczyński de Pollando, dua reĝado (1733 - 1736)

### aliaj personoj

## Mortoj

* Frederiko la 4-a 12-an de oktobro 1730
* Antonio Stradivari, la 18-an de decembro 1737

## Naskiĝoj

## Malkovroj

La 16-a de majo 1735 Charles Marie de La Condamine estas komisiita de la Franca Scienca Akademio, iri Peruon por mezuri la longon de unu grado de meridiano.
# 1720-aj jaroj

|  |  |
| --- | --- |
| **Jarmiloj:** | 2-a jarmilo
 |
| **Jarcentoj:** | 17-a jarcento - **18-a jarcento** - 19-a jarcento
 |
| **Jardekoj:** | 1690-aj 1700-aj 1710-aj - **1720-aj** - 1730-aj 1740-aj 1750-aj
 |
| **Jaroj:** | 1720 1721 1722 1723 1724 1725 1726 1727 1728 1729
 |

1720s decade montage3

## Eventoj

* Maristoj el la haveno Makasar kolektas holoturiojn tiel nomatajn "*trepang*" sur la norda bordo de Aŭstralio (en *Arnhem Land* kaj *Kimberley*) por provizi la ĉinan merkaton
* Epidemio de pesto en Marsejlo

## Regantoj

* reĝo Ludoviko la 15-a en Francio (1715 - 1774)
* reĝo Georgo la 1-a en Anglio (1714 - 1727)
* caro Petro la 1-a en Rusio (1682 - 1725)
* reĝo Filipo la 5-a en Hispanio (1700 - 1746)
* imperiestro Karolo la 6-a de la Sankta Romia Imperio (1711 - 1740)

## Naskiĝoj

## Mortoj

* caro Petro la 1-a, la 8-a de februaro 1725 en Sankt-Peterburgo
* Isaac Newton 31-an de marto 1727 (laŭ Gregoria kalendaro) en Kensington (Londono)
# 1740-aj jaroj

|  |  |
| --- | --- |
| **Jarmiloj:** | 2-a jarmilo
 |
| **Jarcentoj:** | 17-a jarcento - **18-a jarcento** - 19-a jarcento
 |
| **Jardekoj:** | 1710-aj 1720-aj 1730-aj - **1740-aj** - 1750-aj 1760-aj 1770-aj
 |
| **Jaroj:** | 1740 1741 1742 1743 1744 1745 1746 1747 1748 1749
 |

1740s montage

## Eventoj

* Aŭstria Hered-Vica Milito 1740–1748
* Kapitano Vitus Bering, dano en la servo de Rusio, "malkovris" Alaskon
* 1-a Silezia Milito
* 2-a Silezia Milito ekde 1744
* Angloj venkis skotojn sub la stuarta Karolo la Pretendanto en Culloden en 1746

## Regantoj

* reĝino Maria Teresia en Aŭstrio, Hungario, Ĉeĥio, Kroatio
* Frederiko la 5-a iĝis reĝo de Danio kaj Norvegio ekde 1746
* Ferdinando la 6-a (Hispanio) ekde 1746
* Karlo la 6-a Albrecht iĝis imperiestro de Sankta Romia Imperio ekde 1742

## Papoj

* Benedikto la 14-a

## Naskiĝoj

* 23-a de septembro 1740 Go-Sakuramachi, imperiestrino de Japanio (m. 1813)
* 30-a de marto 1746 Francisco de Goya, hispana pentristo (m. 1828)
* 7-a de oktobro 1748 Karolo la 13-a, reĝo de Norvegio kaj Svedio (m. 1818)

## Mortoj

* Karolo la 6-a en 1740 imperiestro de la Sankta Romia Imperio (n. 1685)
* 14-a de januaro 1742 Edmond Halley, brita astronomo (n. 1656)
* 28-a de julio 1742 Antonio Vivaldi, itala komponisto (n. 1678)
* Karolo la 7-a Albreĥto, imperiestro de la Sankta Romia Imperio 1745
* 19-a de decembro: Filipo la 5-a, reĝo de Hispanio en 1746 (n. 1683)
# 1750-aj jaroj

|  |  |
| --- | --- |
| **Jarmiloj:** | 2-a jarmilo
 |
| **Jarcentoj:** | 17-a jarcento - **18-a jarcento** - 19-a jarcento
 |
| **Jardekoj:** | 1720-aj 1730-aj 1740-aj - **1750-aj** - 1760-aj 1770-aj 1780-aj
 |
| **Jaroj:** | 1750 1751 1752 1753 1754 1755 1756 1757 1758 1759
 |

1750s montage

## Eventoj

* en 1755: fondiĝo de Moskva Ŝtata Universitato.
* en 1755: tertremo en Lisbono. Vidu Lisbona tertremo en 1755.
* en 1756: komenciĝas la Sepjara milito

## Regantoj

## Papoj

## Naskiĝoj

* en 1751: la 4-a prezidanto de Usono James Madison, († 1836
* en 1754: franca politikisto, diplomato Charles-Maurice de Talleyrand, († 1838)
* en 1756: aŭstra muzikisto Wolfgang Amadeus Mozart, († 1791)
* en 1759: franca revoluciulo Georges Jacques Danton, († 1794)
* en 1759: germana verkisto Friedrich Schiller, († 1805)

## Mortoj

* en 1750: germana muzikisto Johann Sebastian Bach, (\* 1685)
* en 1759: germandevena angla muzikisto, komponisto Georg Friedrich Händel (\* 1685)
# 1760-aj jaroj

|  |  |
| --- | --- |
| **Jarmiloj:** | 2-a jarmilo
 |
| **Jarcentoj:** | 17-a jarcento - **18-a jarcento** - 19-a jarcento
 |
| **Jardekoj:** | 1730-aj 1740-aj 1750-aj - **1760-aj** - 1770-aj 1780-aj 1790-aj
 |
| **Jaroj:** | 1760 1761 1762 1763 1764 1765 1766 1767 1768 1769
 |

1760s montage

## Eventoj

* finiĝas la 7-jara milito (1756-1763) en Kanado, sekve ĝi iĝis angla kolonio
* Francio perdas multe da kolonioj
* batalo de kapelistoj kaj ĉapelistoj en Svedio
* Prusio venkas en la Sepjara milito kaj gajnas Silezion de Aŭstrio

## Regantoj

* reĝino Maria Teresia en Aŭstrio, Hungario, Ĉeĥio, Kroatio
* Mustafa la 3-a (Turka Imperio)
* Georgo la 3-a (Anglio)
* Ludoviko la 15-a Francio
* Frederiko la 5-a, Kristiano la 7-a Danio kaj Norvegio
* Karolo la 3-a Hispanio
* Frederiko la 2-a Prusio
* Jozefo la 1-a (Portugalio)
* Petro la 3-a, Katerino la 2-a (Rusio) (Rusio)

## Papoj

* Klemento la 13-a ĝis 1769
* Klemento la 14-a iĝis papo ekde 1769

## Naskiĝoj

* Andrew Jackson, prezidento de Usono (m. 1845) en 1767
* Wilhelm von Humboldt, germana sciencisto kaj politikisto (m. 1835) en 1767
* Napoléon Bonaparte, franca generalo kaj imperiestro en 1769

## Mortoj

* papo Klemento la 13-a en 1769
# 1770-aj jaroj

|  |  |
| --- | --- |
| **Jarmiloj:** | 2-a jarmilo
 |
| **Jarcentoj:** | 17-a jarcento - **18-a jarcento** - 19-a jarcento
 |
| **Jardekoj:** | 1740-aj 1750-aj 1760-aj - **1770-aj** - 1780-aj 1790-aj 1800-aj
 |
| **Jaroj:** | 1770 1771 1772 1773 1774 1775 1776 1777 1778 1779
 |

1770s montage

## Eventoj

* en 1770 brita kapitano ŝipestro James Cook vizitis Aŭstralion
* en 1770 Bostona masakro ekbruligis la Usonan Revolucion. Fine oni proklamis sendependecon de Usono en 1776 kaj naskiĝis Usono.
* Bavara hered-vica milito inter 1778-1779.

## Regantoj

* reĝino Maria Teresia en Aŭstrio, Hungario, Ĉeĥio, Kroatio
* Kristiano la 7-a en Danio kaj Norvegio
* Georgo la 3-a en Granda Britanio
* Katarino la 2-a (Rusio)
* Karlo la 3-a Hispanio
* Ludoviko la 15-a ĝis 1774 kaj Ludoviko la 16-a ekde Francio

## Papoj

* Klemento la 14-a iĝis papo inter 1769-1774
* Pio la 6-a ekde 1775

## Naskiĝoj

* en 1770: Hegelo, germana filozofo
* en 1770: Ludwig van Beethoven, germana komponisto

## Mortoj

* en 1778: Jean-Jacques Rousseau, svisa filozofo (n. 1712)
* en 1778: Linnaeus, sveda kuracisto kaj botanikisto (n. 1707)
* en 1778: Voltaire, franca verkisto kaj filozofo (n. 1694)
* en 1779 brita kapitano ŝipestro James Cook
# Ab urbe condita

| Ab Urbe condĭta |
| --- |
|  |
| **literatura verko** |
| Aŭtoroj
 |
| Aŭtoro | Tito Livio
 |
| Lingvoj
 |
| Lingvo | latina lingvo
 |
| Eldonado
 |
| Ĝenro | historiografio
 |
|  |

**Ab urbe condita** [ab URbe KONdita] (latine: "ekde kiam la urbo estis fondita") estis la nul-punkto de la romia tempokalkulo. Ĝi rilatas al la legenda fondo de Romo en la jaro 753 antaŭ nia epoko.

**Ab urbe condita** estas verko de la romia verkisto Tito Livio. Restas tridek kvin libroj (el kiuj pluraj estas nekompletaj) traktantaj la periodon ekde fondo de la urbo ĝis 292 a.K. kaj ekde 219 a.K. ĝis 168 a.K.. Krom malmultaj fragmentoj, la aliaj libroj tute perdiĝis. Tamen lia historio estas grava fonto por modernaj historiistoj.

Tito Livio ne pretendis fari originalajn esplorojn, sed bazis sian verkon sur antaŭaj historioj kaj kronikoj. Rilate la fruan historion de Romo, li ne klopodis distingi fakton de legendo. Li verkis en relative simpla latina stilo. Kiel aliaj antikvaj historiistoj, li inkluzivigis fikciajn paroladojn.

| **2026 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 2026 *MMXXVI* |
| Ab urbe condita
 | 2779
 |
| Armena kalendaro
 | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ
 |
| Bahaa kalendaro
 | 182 – 183
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1948 – 1949
 |
|  - *Kalijugo* | 5127 – 5128
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2570
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4662 / 4722 – 4663 / 4723 乙巳 – 丙午
 |
| Etiopa kalendaro
 | 2018 – 2019
 |
| Franca respublika kalendaro
 | 234 - 235 *CCXXXIV -CCXXXV* |
| Hebrea kalendaro
 | 5786 – 5787
 |
| Holocena kalendaro
 | 12026
 |
| Irana kalendaro
 | 1404 – 1405
 |
| Islama kalendaro
 | 1447 – 1448
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2686 (皇紀2686年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 12026
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 4359
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2569
 |

## Vidu ankaŭ

* Romia erao
# Armena kalendaro

| **2026 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 2026 *MMXXVI* |
| Ab urbe condita
 | 2779
 |
| Armena kalendaro
 | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ
 |
| Bahaa kalendaro
 | 182 – 183
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1948 – 1949
 |
|  - *Kalijugo* | 5127 – 5128
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2570
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4662 / 4722 – 4663 / 4723 乙巳 – 丙午
 |
| Etiopa kalendaro
 | 2018 – 2019
 |
| Franca respublika kalendaro
 | 234 - 235 *CCXXXIV -CCXXXV* |
| Hebrea kalendaro
 | 5786 – 5787
 |
| Holocena kalendaro
 | 12026
 |
| Irana kalendaro
 | 1404 – 1405
 |
| Islama kalendaro
 | 1447 – 1448
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2686 (皇紀2686年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 12026
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 4359
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2569
 |

La **armena kalendaro** estis enkondukita en Armenion de la persoj en la 4-a jarcento a. K., sed multe pli similas al la egipta kalendaro. La jaro havis 360 tagojn plus kvin intermetitaj. Ĝi ne havas superjaron, tial ĝi perdas po unu tago ĉiun kvaran jaron.

La antikvaj armenaj monatoj havas la sekvajn nomojn: nawasard, hoṙi, sahmi, trē, kʿałocʿ, aracʿ, mehekan, areg, ahekan, mareri, margacʿ kaj hroticʿ. La unua tago de la armena jaro estas la 11-a de aŭgusto (laŭ la okcidenta kalendaro).

La armena kalendaro koincidas kun la juliana kalendaro ĉiun 1461 armenan jaron. Tiun ĉi periodon oni nomas "**Granda Armena Epoko**". Krom tiu ĉi Granda Epoko ekzistas "malgrandaj epokoj" de 532 jaroj: la epoko de Aleksandrio, la epoko de Johano Diakono kaj la epoko de Azarias Julja (ĉi-lasta estas la nuntempa). La Granda Armena Epoko komenciĝas per la Koncilio de Tiben en kiu okazis la skismo de la Greka Eklezio. Komenciĝis la 9-an de julio 552 p.K (superjaro).
# Barata nacia kalendaro

La **Barata nacia kalendaro** - angle *Indian national calendar*, hindie भारतीय राष्ट्रीय कैलेंडर - estas la oficiale uzata kalendaro en Barato. Ĝi uziĝas, kune kun la gregoria kalendaro, ekzemple fare de la registara komunikilo *The Gazette of India*, fare de novaĵelsendoj de la ŝtata radiofonia stacio *All India Radio*, kaj fare de kalendaroj kaj komunikaĵoj eldonataj de la Barato-registaro.

## Kalendara strukturo

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Monato (hindie)
 | Monato (marate)
 | Monato (tamile/தமிழ்)
 | Nombro da tagoj
 | Komenca dato laŭ la gregoria kalendaro
 | Tropika Zodiako (latine)
 |
| 1
 | चैत्र (Cait) | चैत्र (Caitr) | சித்திரை (Ĉitirai) | 30/31 | 21/22-a de marto | Aries
 |
| 2
 | बैसाख (Baisaĥa) | वैशाख (Vaiŝaĥa) | வைகாசி (Vaikasi) | 31 | 21-a de aprilo | Taurus
 |
| 3
 | जेठ (Ĝeth) aŭ ज्येष्ठ (Ĝjeŝth) | ज्येष्ठ (Ĝjeŝth) | ஆனி (Ani) | 31 | 22-a de majo | Gemini
 |
| 4
 | आसाढ़ (Aŝarh) aŭ आषाढ (Aŝadh) | आषाढ (Aŝadh) | ஆடி (Adi) | 31 | 22-a de junio | Cancer
 |
| 5
 | सावन (Savan) |  | ஆவணி (Avani) | 31 | 23-a de julio | Leo
 |
| 6
 | भादों (Bhado) | भाद्रपद | புரட்டாசி (Purratasi) | 31 | 23-a de aŭgusto | Virgo
 |
| 7
 | अश्विन् (Aŝvin) | अश्विन् (Aŝvin) | ஐப்பசி (Aijpasi) | 30 | 23-a de septembro | Libra
 |
| 8
 | कार्तिक (Kartik) | कार्तिक (Kartik) | கார்த்திகை (Karthigai) | 30 | 23-a de oktobro | Scorpio
 |
| 9
 | Margŝiŝ |  | மார்கழி (Margazhi) | 30 | 22-a de novembro | Sagitarius
 |
| 10
 | पूस (Pus) |  | தை (Thai) | 30 | 22-a de decembro | Capricorn
 |
| 11
 | माघ (Magh) | माघ (Magh) | மாசி (Masi) | 30 | 21-a de januaro | Aquarius
 |
| 12
 | फागुन (Phaagun) aŭ फाल्गुन (Phalgun) | फाल्गुन (Phalgun) | பங்குனி (Panguni) | 30 | 20-a de februaro | Pisces
 |

## Vidu ankaŭ

* barataj kalendaroj
* persa kalendaro
# Vikram Samvat

| **2026 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 2026 *MMXXVI* |
| Ab urbe condita
 | 2779
 |
| Armena kalendaro
 | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ
 |
| Bahaa kalendaro
 | 182 – 183
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1948 – 1949
 |
|  - *Kalijugo* | 5127 – 5128
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2570
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4662 / 4722 – 4663 / 4723 乙巳 – 丙午
 |
| Etiopa kalendaro
 | 2018 – 2019
 |
| Franca respublika kalendaro
 | 234 - 235 *CCXXXIV -CCXXXV* |
| Hebrea kalendaro
 | 5786 – 5787
 |
| Holocena kalendaro
 | 12026
 |
| Irana kalendaro
 | 1404 – 1405
 |
| Islama kalendaro
 | 1447 – 1448
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2686 (皇紀2686年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 12026
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 4359
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2569
 |

**Vikram Samvat** (**Bikram Samwat**) estas kalendaro fondita de la Barata imperiestro Vikramaditya. Ĝi estas kutima kaj oficiala kalendaro en Nepalo. Ĝi komencas la 13-a aŭ 14-a de aprilo -56, do estas 56.7 jaroj pli frua ol la Gregoria kalendaro.
# Kalijugo

La ciklo de la *jugo*
(Kalijugo estas viola)
**Kalijugo** (hindie कलियुग, *kaliyuga*), la *erao de Kali* estas la kvara (kaj la nuna) erao de Mahajugo, daŭranta 432,000 jarojn. Ĝi estas difinata kiel la fera aĝo kaj kiel *aĝo de kverelo kaj hipokriteco*. La tri aliaj estas kritajugo, tretajugo kaj dvaparajugo.

## Tempa daŭreco

Kali Juga estas aĝo, kiu nun daŭras (de ĉirkaŭ 5 100 jaroj - plejparte oni akceptas la jaron 3102 a. K. kiel la komenco, precize la 17-an/18-an de februaro). Tiu estas la aĝo de la pleja sufero, sub influo de la demono Kali ( कलि ), (kiun oni ne konfuzu kun la diino Kalio ( काली ))

Laŭ la *Mahabarato*, tiu aĝo komenciĝis kiam Kriŝno estis mortigita fare de ĉasisto. Tiu dato estas origino de la Hinda kalendaro.

Ĝi finiĝos, laŭ la hinduisma kredo, kiam nova avataro de Viŝnuo revenos kaj komencos la novan ciklon de *juga*, kun Krita Juga, la ora epoko de ordo (darmo) kaj feliĉo sur la Tero.

## Ecoj

Konforme al *puranoj* ĝi karakterizas per abundo da konfliktoj, ignoro, nereligiemo kaj alta krimeco. La pozitivaj ecoj, kiuj karakterizis homojn en la antaŭaj aĝoj, estas en rudimentaj formoj aŭ tute perdiĝis.

Laŭ viŝnuismo, en ĉiu Juga aperas difinita formo de Viŝnuo, ekzemple la flavkolora avataro por Kalijugo estas Śrī Kṛṣṇa Caitanya Mahāprabhu, vivanta en la 16-a jarcento mistikulo, filozofo, religia reformisto kaj granda adepto de baktijogo.

Tamen la Dio, fine de la aĝo, descendos kiel Kalkin – batalanto sur la blanka ĉevalo, detruonta demonojn kaj savonta siajn adorantojn, kaj komenciĝos la venonta Satja Juga (t.e. la nova Maha Juga).

## Simptomoj

Longeco de la vivo en Kalijugo malofte trapasas 100 jarojn kaj tial memrealigon ne servas temporabaj praktikoj de la aliaj. Oni rekomendas kantadon, ankaŭ de la nomoj de Dio kun diskutoj pri liaj aventuroj en pluraj reenkarniĝoj.

Antaŭ alveno de Kalkin en la mondo regos manko de virto, vero, sankteco, pardono kaj boneco. Disvastiĝos krimagoj. En komerco enestos trompo, sciencistoj lekcios pri nenio. Korpoĉarmo, hararanĝo kaj manĝego estos agnoskitaj plej alta vivocelo. Troe kreskos impostoj, alvenos malsanoj, kuraciloj estos senefikaj.

Fundamenta eco de la aĝo estos tio, ke reprezentantoj de la plej malalta varno - ŝudroj, la homoj sen brahmana kulturo kaj spiriteca inico, ekstere ŝajnos esti administrantoj aŭ reĝoj. La plej grava intereso de tiaj regantoj, ne-kŝatrijoj, estos mortigo de senkulpaj bestoj, precipe de bovinoj kaj taŭroj, kiuj estos sen protekto de siaj sinjoroj, t.e. de vajŝjoj, la socio de komercistoj, metiistoj kaj agrikulturistoj.

## Vidu ankaŭ

* Bagavata Purano
* Juktesvar Giri
* Mitologio
# Budhisma kalendaro

| Budhisma kalendaro
 |
| --- |
| **Lunsuna kalendaro** |
| Lando*j* | Birmo • Srilanko • Tajlando • Kamboĝo • Laoso • Barato • Ĉinio • Malajzio • Singapuro • Vjetnamio vd |
|  |

| **2026 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 2026 *MMXXVI* |
| Ab urbe condita
 | 2779
 |
| Armena kalendaro
 | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ
 |
| Bahaa kalendaro
 | 182 – 183
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1948 – 1949
 |
|  - *Kalijugo* | 5127 – 5128
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2570
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4662 / 4722 – 4663 / 4723 乙巳 – 丙午
 |
| Etiopa kalendaro
 | 2018 – 2019
 |
| Franca respublika kalendaro
 | 234 - 235 *CCXXXIV -CCXXXV* |
| Hebrea kalendaro
 | 5786 – 5787
 |
| Holocena kalendaro
 | 12026
 |
| Irana kalendaro
 | 1404 – 1405
 |
| Islama kalendaro
 | 1447 – 1448
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2686 (皇紀2686年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 12026
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 4359
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2569
 |

La **budhisma kalendaro** estas lunsuna kalendaro uzata en la sudorientaj aziaj landoj de Kamboĝo, Laoso, Birmo kaj Tajlando, kaj, por religia kialoj, en Srilanko.

La malnova budhisma lunsuna kalendaro nenie plu estas oficiala. La budhisma kalendaro de Tajlando, kiu estas reagordita Gregoria kalendaro, estas la oficiala taja kalendaro.

| Budhisma Kalendaro
 | Komuna erao
 | Taja Kalendaro
 |
| --- | --- | --- |
| 0
 | 544–543 aKE
 |  |
| 1
 | 543–542 aKE
 |  |
| 543
 | 1 aKE – 1 KE
 |  |
| 544
 | 1–2 KE
 | 1–2 KE
 |
| 2483
 | 1940–1941
 | 1940 (aprilo–decembro)
 |
| 2484
 | 1941–1942
 | 1941
 |
| 2559
 | 2016–2017
 | 2016
 |
# Ĉina kalendaro

| **2026 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 2026 *MMXXVI* |
| Ab urbe condita
 | 2779
 |
| Armena kalendaro
 | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ
 |
| Bahaa kalendaro
 | 182 – 183
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1948 – 1949
 |
|  - *Kalijugo* | 5127 – 5128
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2570
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4662 / 4722 – 4663 / 4723 乙巳 – 丙午
 |
| Etiopa kalendaro
 | 2018 – 2019
 |
| Franca respublika kalendaro
 | 234 - 235 *CCXXXIV -CCXXXV* |
| Hebrea kalendaro
 | 5786 – 5787
 |
| Holocena kalendaro
 | 12026
 |
| Irana kalendaro
 | 1404 – 1405
 |
| Islama kalendaro
 | 1447 – 1448
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2686 (皇紀2686年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 12026
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 4359
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2569
 |

La tradicia **ĉina kalendaro** (en la Xia Li (夏曆), ĉina lingvo, tradicia: 農曆, simpligita: 农历, pinjino: nónglì), enkondukita je 2637 antaŭ Kristo de la 'Flava imperiestro' Huangdi, estas luna-suna kalendaro kiu konsistas el jaroj (dividataj en 12 monatoj) da 353, 354 aŭ 355 tagoj kaj plilongaj jaroj (dividataj en 13 monatoj) da 383, 384 aŭ 385 tagoj. Al ĉiu jaro estas atribuita nomo kunmetita el du etimoj: la *ĉiela* ne tradukebla (jia, yi, bing, ding, wu, ji, geng, xin, ren, gui) kaj la *tera branĉo* responda al besto: zǐ (rato), chǒu (bovo), yín (tigro), mǎo (kuniklo), chén (drako), sì (serpento), wǔ (ĉevalo), wèi (ŝafo), shēn (simio), yǒu (koko), xū (hundo), hài (porko).

Ĉiu monato estas numerita de 0 ĝis 11 (aŭ 12), kaj daŭras kiom luna monato. '2' respondas ĉiam al la printempa ekvinokso kaj '11' al la vintra solstico.
# Ĉina sesdekjara ciklo

La **ĉina sesdekjara ciklo** (ĉine: 六十花甲; pinjino: liùshí huājiǎ), ankaŭ konata kiel *tigoj‑kaj‑filioj* (ĉine: 干支; pinjino: gānzhī), estas ciklo de sesdek terminoj uzitaj por numeri kaj kalkuli tagojn aŭ jarojn. Ĝi aperas, kiel metodo por registri tagojn, en la unuaj ĉinaj skribitaj tekstoj sur la orakola osto de la Shang‑dinastio dum la 2‑a jarmilo a.K..

Ĝia uzo por numeri jarojn komencis ĉirkaŭ la mezo de la 3‑a jarcento a.K. La ciklo, kaj variantoj de ĝi, estis grava parto de historiaj kalendaraj sistemoj en aliaj, ĉin‑influitaj landoj, precipe tiuj de Japanujo, Koreujo, kaj Vjetnamujo.

Tiu tradicia metodo kalkuli tagojn kaj jarojn ne plu havas signifan rolon en nuna ĉina tempomezurado nek en la oficiala kalendaro. Tamen, la sesdekjara ciklo restas trovata en nomoj de historiaj okazaĵoj, kiel la japana Boŝin‑milito kaj la ĉina Xinhai‑revolucio, nomita laŭ la monanto Xinhai.

## Referencoj
# Persa kalendaro

| Persa kalendaro
 |
| --- |
| گاه‌شماری هجری خورشیدی‎‎ |
|  |
| **Persa kalendaro**  |
| **suna kalendaro** |
| Lando*j* | Irano • Afganio vd |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | Farvardin (en)  Ordibehesht (en)  Khordad (en)  Tir (en)  Mordad (en)  Shahrivar (en)  Mehr (en)  Aban (en)  Azar (en)  Dey (en)  Bahman (en)  Esfand (en)  17 Shahrivar (en)  18 Shahrivar (en)  14th century SH (en)  13th century SH (en)  12th century SH (en)   vd |

 |
|  |

La **Persa** aŭ **Irana kalendaro** estas suna heĝira kalendara sistemo, kies novjaro komenciĝas la 21-an de marto (printempa ekvinokso). En marto de la jaro 2002 en Irano estiĝis la jaro 1381 laŭ persa kalendaro. La kalendaro estis adoptita en 1925.

**La persa kalendaro** havas dek du monatojn kun 31 tagoj kaj ses sekvantaj kun 30 escepte de la lasta kiu havas 29 tagoj krom en superjaroj. La jaro komenciĝas je *Novruz* kiu koincidas kun la 21-a de marto de la gregoria kalendaro.

La 1-a de januaro 2000 laŭ la gregoria kalendaro estis la 11-a de Dej 1378 laŭ la persa.

La **monatoj** de persa kalendaro estas (inter krampoj - la averaĝa komenco de la monato laŭ gregoria kalendaro):

>
>
>
> |  |  |  |  |  |  |
> | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
> |  | **Nomo:** | **Irane:** | **Signifo:** | **Tagoj:** |  |
> | 1 | **Farvardin** | فروردین | impeta forto | 31 | (la 21-an de marto)
>  |
> | 2 | **Ordibeheŝt** | اردیبهشت | vero kaj puro | 31 | (la 21-an de aprilo)
>  |
> | 3 | **Ĥordad** | خرداد | bonfarto | 31 | (la 22-an de majo)
>  |
> | 4 | **Tir** | تیر | pluv-anĝelo | 31 | (la 22-an de junio)
>  |
> | 5 | **Mordad** | مرداد | senmorteco | 31 | (la 23-an de julio)
>  |
> | 6 | **Ŝahrivar** | شهریور | majesto | 31 | (la 23-an de aŭgusto)
>  |
> | 7 | **Mehr** | مهر | suno, amikeco, amo | 30 | (la 23-an de septembro)
>  |
> | 8 | **Aban** | آبان | gardanto de l' akvo | 30 | (la 23-an de oktobro)
>  |
> | 9 | **Azar** | آذر | fajro | 30 | (la 22-an de novembro)
>  |
> | 10 | **Dej** | دی | kreanto | 30 | (la 22-an de decembro)
>  |
> | 11 | **Bahman** | بهمن | bonaj pensoj | 30 | (la 21-an de januaro)
>  |
> | 12 | **Esfand** | اسفند | modesto | 29/30 | (la 20-an de februaro)
>  |
>
>
>

La erao de la kalendaro estas islama.

## Eksteraj ligiloj

* An online Persian/Gregorian date convertor, Persian calendar for mobile (j2me) Arkivigite je 2009-01-20 per la retarkivo Wayback Machine
* esperante angle france Irana suna kalendaro ĉe YouTube