# Hungaroj

| Hungaroj
 |
| --- |
|  |
|  |
| **etno • loĝantaro** |
| **orient-eŭropanoj • loĝanto** |
| **Ugric peoples • finn-ugroj** |
| Suma populacio
 |
| 14 500 000 |
| Ŝtatoj kun signifa populacio |
|  |
| Lingvo(j)
 |
| hungara lingvo
 |
| Religio
 |
| Hungara grek-katolika eklezio • katolika eklezio • Reformita Eklezio en Hungario • luteranismo • ortodoksa kristanismo  |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | sikuloj Ĉangohungaroj de Moldavio Madjaraboj Jasoj hungara diasporo  vd |

 |
|  |

I. (Szent) István • Hunyadi Mátyás • Bethlen Gábor • Bartók Béla • Hugonnai Vilma • Csontváry Kosztka Tivadar • Bolyai János • Orczy Emma • Eötvös József • Eötvös Loránd • Kodály Zoltán • Arany János • Széchenyi István • II. Rákóczi Ferenc• Laborfalvi Róza
**Hungaroj** (ankaŭ nomataj **madjaroj** por la nekristanaj praaj hungaroj) estas la nomo de nacio loĝanta precipe en **Hungario**.

La hungara popolo apartenas ne al la indoeŭropa lingvofamilio, kiel plejmulto de la najbaroj, sed kiel la finnoj, sameoj kaj estonoj al la finno-ugra lingvofamilio.

## Disvastiĝo

La hungaroj nombras dismonde ĉirkaŭ 15 milionojn, el kiuj 10 milionoj vivas en Hungario kaj grava nombro kiel malplimulto en la najbaraj landoj (Rumanio, Slovakio, Serbio, Ukrainio) — ĉirkaŭ 3 milionoj.

La sikuloj (*Székely* hungare) estas hungara popolo kun specifaj vestaĵoj kaj vivantaj en la montara parto de Transilvanio (Rumanio).

## Historio

**legu aparte prahistorio de la hungaroj**

La madjaroj vivis originale ĉe la sud-orienta rando de la Urala montaro. Poste (-500) ili migris al la stepo de suda Ukrainio (hungare Levedia poste *Etelköz*, neprecize konata areo inter du riveroj), kie ili estis sub kazara regado. La hungaroj devis fuĝi pro atakoj de peĉenegoj kaj ili ekokupis la Karpat-basenon (ĉefe la ebenaĵojn) en 896, kie ili setlis. (Plia detala historio ĉe Historio de Hungario)

Kiam la turkoj okupis parton de lando, la ĉiamaj bataloj inter la turkoj kaj hungaroj senloĝantarigis grandajn sudajn areojn de la iama Hungario. Post malvenko de la osmanoj, Hungario venis tute sub Aŭstran regadon kiuj setligis tiujn senhomajn areojn (la 3 ĉefa setligo okazis en 1690, 1711 kaj 1745) per slovakoj, germanoj kaj aliaj.

## Nomo

### Magyar kiel propra nomigo de la hungaroj

La vorto *magyar* (pli frue *magyeri*) estas hodiaŭ memnomumigo de la hungaroj. Ĝi aperas jam en la 9-a kaj 10-a jc en mohamedanaj verkoj. Ĝi venas verŝajne el la *magy* (< ugra \**mańćε* = homo; similas al la nomo de la mansi popolo) kaj *er(i)* (same homo ĉe finna ürke, ĉeremisa erge).

Tiu nomo (madjaro) estis komence nur vorto de unu el la 7 nomadaj triboj (*Meder (madjaro), Tárján, Jenő, Kér, Keszih, Kürt-Gyarmat* kaj *Nyek*. ) La landookupo okazis sub gvido de la madjara tribo sub gvido de la ĉefa tribestro Arpado.

### Aliaj nomoj

* Laŭ diversaj fontoj *Ungari* aŭ *Ougri*.
* *(H)ungarus* francaj kronikoj
* turkoj (false)
* hunoj (false)
* avaroj (false)

La nuntempe uzataj formoj kiel *(H)ungarus, (H)ungarn, Uhri, Vengry, Hungarian, Hongrois* ktp. venas el al slava *og(ъ)r-* per germana perado al la aliaj eŭropaj lingvoj. La slava vorto originas el la bulgara-turka tribonomumo *onogur* (*on*= dek + *ogur*= tribo), kiu estiĝis en la 5. kaj 6. jarcento, kiam la madjaroj vivis en strikta rilato kun la onoguroj, kies gvidanta triba alianco nomiĝis *Onoguren*. La H-litero en la latina Hungarus (kaj tiel en kelkaj aliaj lingvoj) estiĝis, kiam la nomon oni false rilatigis al la hunoj (*Hunni*).

## Vidu ankaŭ

* Hungara kuirarto
* Hungaroj en Rumanio
* Famaj hungaroj
* Sikuloj
* Magaroj, popolo en Nepalo
* Madjaraboj, hungardevenaj araboj en Egiptio
* Patrujokupo

## Bildaro

* Hungara loĝantara grafo super reliefa mondmapo
*
* Hungaroj (21-a jarcento)
*
* Migrado
*
* Aŭstri-Hungara imperio
* Soveta represio de la hungara revolucio de 1956 per T-54-tankoj

## Eksteraj ligiloj

*
*
*  Arkivigite je 2007-10-16 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2017-04-26 per la retarkivo Wayback Machine