# KGB

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri sekreta polico de Sovetunio ekde 1954 ĝis 1991. Por antaŭa sekreta polico de Sovetunio rigardu la paĝon NKVD. Por sekreta polico "FSB" ekde 1995 legu la artikolon Federacia Sekureca Servo de la Rusia Federacio. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon KGB (apartigilo).* |

| KGB
 |
| --- |
|  |
|  |
| **sekureca servo Komitato de Nacia Sekureco Ŝtata Komitato de Sovetunio**  |
| Komenco
 | 13-a de marto 1954 vd |
| Fino
 | 3-a de decembro 1991 vd |
| Antaŭe
 | Ministerio por Ŝtata Sekureco vd |
| Poste
 | interrespublika Sekureca Servo de Sovetunio vd |
| Geografia situo
 | 55° 45′ 37″ N, 37° 37′ 33″ O (mapo)55.76018656233637.625853767952 |
| Lando*j* | Soveta Unio vd |
| Sidejo
 | Moskvo
 |
| **Situo** | Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko
 |
|

|  |
| --- |
| KGB (Centra Moskvo)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMapKGB
 |
| **Agareo** |
kontraŭspionado

 |
| Estro
 | Vadim Bakatin (ekde 23-a de aŭgusto 1991)
 |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | KGB of RSFSR (en)  Komitato por Ŝtata Sekureco de la Ukraina SSR Committee for State Security of the Belarusian Soviet Socialist Republic (en)  Committee for State Security of the Latvian Soviet Socialist Republic (en)  Committee for State Security of the Georgian Soviet Socialist Republic (en)  Committee for State Security of the Uzbek Soviet Socialist Republic (en)  Committee for State Security of the Moldovan Soviet Socialist Republic (en)  State Security Committee of the Estonian SSR (en)  Committee for State Security of the Armenian Soviet Socialist Republic (en)  Committee for State Security of the Azerbaijani Soviet Socialist Republic (en)  Committee for State Security of the Kyrgyz Soviet Socialist Republic (en)  Committee for State Security of the Turkmen Soviet Socialist Republic (en)  Committee for State Security of the Tajik Soviet Socialist Republic (en)   vd |

 |
|  |

la ĉefsidejo de KGB ĉe la placo Lubjanka
La Monumento de la Viktimoj de KGB / NKVD en Vilniuso (Vilno), Litovio
**KGB** (ruse Комитет государственной безопасности, Komitet gosudarstvennoj bezopasnosti, signifante Komitato pri Ŝtata Sekureco, akronime konata **КГБ**) estas Mallongigo de sekreta polico de Sovetunio inter 1954 kaj 1991.

Ĝia sidejo lokinta en Lubjanka, Moskvo. Post Dissolvo de Sovetunio, ĝi dividiĝis en la SVRR, inteligenteca servo pri eksterlanda informo, kaj la FSB, servo de kontraŭspionado.

Dum la malvarma milito, Kun CIA, KGB estis ĉefa informa servo de socialismaj ŝtatoj.

## Historio

La historia fondinto povas esti nomata Feliks Dzerĵinskij - bolŝevika gvidanto, ĉefo de la unua soveta superpolica organizo t. n. "La Tutrusia Eksterordinara Komisiono", ruslingve *Всероссийская Чрезвычайная Комиссия* (Vserosiskaja Ĉrezviĉajnaja Komisija), kiu iĝis pli konata per siglo *ЧК* (prononce "Ĉeka"). Interesa rimarko: anoj de tiu organizo nomiĝis ĉekistoj, kaj tiu ĉi nomo apartenis al membroj de ĉiuj sekvaj rusiaj organizaĵoj pri ŝtata sekureco: GPU, NKVD, KGB kaj nun FSB.

En 1953, Ministro pri enlandaj aferoj de USSR, Lavrentij Berija anekcis Ministerion pri Ŝtata Sekureco (MGB) en MVD, sian ministerion. Post la ekzekuto de Lavrentij Berija, Inteligenteca servo dispartiĝis el MVD. En 1954 establinta kiel Komitato pri Ŝtata Sekureco, sub la Soveto de Ministroj.

Dum la ekzisto, KGB administris inteligentecon (1-a ĉefoficejo), kontraŭspionadon (2-a ĉefoficejo), gvatadon de militfortoj (3-a ĉefoficejo), protekton de altpostenuloj (9-a ĉefoficejo), ktp.

Jevgenij Ĉazov, estro de la 4-a administracio de la Ministerio pri sano de Sovetunio, kuracinta la estraranojn, asertis ke KGB estis la sola organizo kiu plu servis al la ŝtato kaj socialismo dum ĉiuj aliaj zorgis sole pri la potenco kaj sia poŝo.

|  |
| --- |
|  |
|  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **„** Была единственная организация, которую боялись и которая сохранила, больше благодаря своему руководству, бескорыстное служение тому государственному строю, который ее породил. Это был КГБ, защищавший идеи социализма, единство многонационального государства и существовавшие порядки. **”** |  | **„** Estis unusola organizo, kiun oni timis kaj kiu konservis, precipe danke al sia estraro, senprofitan servadon al la ŝtata ordo, naskinta ĝin. Tio estis KGB, defendanta ideojn de socialismo, unuecon de la pluretna ŝtato kaj ekzistintan ordon. **”** |
| — Jevgenij Ĉazov |

 |

En 1991, post la Aŭgusta puĉo, KGB fakte haltigis siajn aktivecojn. La 3-an de decembro 1991, KGB oficiale dissolviĝis.

En 1975 Vladimir Putin finis la juran fakultaton de Sankt-Peterburga Ŝtata Universitato (tiam *Leningrada*) kaj ekservis en KGB. En la jaroj 1985—1990 li servis kiel kolonelo kaj estis rezidento de KGB en Dresdeno (Germana Demokratia Respubliko).

## Ĉefoj

* Ivan Serov (1954-1958)
* Aleksandr Ŝelepin (1958-1961)
* Vladimir Semiŝĉastnij (1961-1967)
* Jurij Andropov (1967-1982)
* Vitalij Fedorĉuk (1982)
* Viktor Ĉebrikov (1982-1988)
* Vladimir Kruĉkov (1988-1991)
* Leonid Ŝebarŝin (1991)
* Vadim Bakatin (1991)

## Vidu ankaŭ

* CIA
* Sekreta servo
* subfoso
* Bohdan Staŝinski
* Posteulaj organizaĵoj:
	+ interalie en Rusio Federacia Sekureca Servo de la Rusia Federacio (FSB) kaj SVRR
	+ en Ukrainio Sekureca Servo de Ukrainio (SBU)
	+ kaj en aliaj postsovetuinaj respublikoj poresponde

## Referencoj

Malvarma milito[Montri]

| Ĉefaj eventoj (1945–1961)
 | Ĉefaj eventoj (1962–1991)
 | Specifaj artikoloj
 | Ĉefaj partoprenintoj
 | Pliaj gravaj personoj
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Ĝenerala kronologio:** Kronologio de eventoj de malvarma milito

*1940-aj jaroj:** Jalta konferenco
* Potsdama konferenco
* Irana krizo
* Afero de Guzenko
* Ĉinia civitana milito
* Unua Hindoĉina Milito
* Doktrino de Truman
* Greka civitana milito
* Plano Marshall
* Berlina blokado

*1950-aj jaroj:** Korea milito
* Ribelo en GDR en 1953
* Hungara revolucio de 1956
* Sueza krizo
* Vjetnama milito
* Sputnik-ŝoko
* Doktrino de Eisenhower

*1960-aj jaroj:** Ĉina-sovetia disiĝo
* Krizo pri U-2 en 1960
* Gvatemala civitana milito
* Doktrino de Kennedy
* Invado de la Porkogolfeto
 | *1960-aj jaroj (daŭrigo):** Kariba krizo
* Berlina muro
* Doktrino de Johnson
* Praga printempo 1968
* Doktrino de Nixon
* SALT I
* Malstreĉiĝo

*1970-aj jaroj:** SALT II
* Vizito de Nixon en Ĉinio en 1972
* Angola civitana milito
* Ogadena milito
* Sovetia-afgana milito

*1980-aj jaroj:** Doktrino de Carter
* Solidareco
* Doktrino de Reagan
* Glasnost
* Nuklea akcidento de Ĉernobilo
* Protestoj sur placo Tian An Men en 1989
* Perestrojko
* Revolucioj en 1989
* Berlina muro
* Kantanta Revolucio (en Baltio)
* Ĉeĥoslovaka revolucio en 1989
* Rumana revolucio en 1989

*1990-aj jaroj:** Disfalo de Sovetunio

*Daŭrantaj konfliktoj:** Araba-israela konflikto
* Nikaragvo
 | * Fera Kurteno
* Movado de Nealiancitaj Landoj
* Politiko de retenado
* Politiko de repuŝado
* Armadkonkuro
* Konkurso en konkerado de la kosmo
* Ruĝul-timigo
* Imperio de malbono
* Makartiismo
* Komplemento de Bricker de la Konstitucio de Usono
* Operaco Kondoro
* Soveta spionado en Usono
* Ostpolitik (la politiko de okcidenta Germanio rilate al ŝtatoj de la Varsovia Kontrakto)
* CIA
* KGB
* Stasi (Ministerium für Staatssicherheit)
 | * NATO
* Varsovia Traktato

*Politikaj ĉefuloj:Usono**
	+ Franklin D. Roosevelt
	+ Harry S. Truman
	+ Dwight D. Eisenhower
	+ John F. Kennedy
	+ Lyndon B. Johnson
	+ Richard Nixon
	+ Gerald Ford
	+ Jimmy Carter
	+ Ronald Reagan
	+ George H. W. Bush
	+ Henry Kissinger
	+ Jeane Kirkpatrick
	+ Zbigniew Brzeziński
* **Sovetunio**
	+ Josif Stalin
	+ Georgij Malenkov
	+ Nikita Ĥruŝĉov
	+ Leonid Breĵnev
	+ Jurij Andropov
	+ Konstantin Ĉernenko
	+ Miĥail Gorbaĉov
	+ Vjaĉeslav Molotov
	+ Eduard Ŝevardnadze
 | *Politikaj ĉefuloj:Eŭropo**
	+ Winston Churchill
	+ Clement Attlee
	+ Margaret Thatcher
	+ Charles de Gaulle
	+ Josip Broz Tito
	+ Konrad Adenauer
	+ Willy Brandt
	+ Helmut Kohl
	+ Walter Ulbricht
	+ Erich Honecker
	+ Todor Ĵivkov
	+ Imre Nagy
	+ Nicolae Ceauşescu
	+ Alexander Dubček
	+ Papo Johano Paŭlo la 2-a
	+ Francisco Franco
	+ Lech Wałęsa
* **Azio**:
	+ Mao Zedong
	+ Zhou Enlai
	+ Ĉiang Kai-ŝek
	+ Kim Il-sung
	+ Ho Chi Minh
	+ Tôn Đức Thắng
	+ Pol Pot
	+ Jawaharlal Nehru
* **Latin-Ameriko**:
	+ Fidel Castro
	+ Che Guevara
	+ Salvador Allende
	+ Augusto Pinochet
	+ Daniel Ortega
 |