Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ĉefepiskopo

**Ĉefepiskopo** (ankaŭ "arkiepiskopo" aŭ "arĥiepiskopo") estas religia titolo en pluraj kristanaj eklezioj, pli alta ol episkopo.

La nocio **ĉefepiskopo** aŭ **metropolito** signifis komence nur la episkopon rezidantan en la ĉefurbo de iu romia provinco. Li kuntenis kaj gvidis la provincan sinodon, el kio evoluis la kontrolkomitato pri la provincaj episkopoj.

Vidu ankaŭ primaso.

## Eta listo de kelkaj ĉefepiskopoj

### Romkatolikaj

* Atto, ĉefepiskopo de Milano
* Adalberto de Wettin, ĉefepiskopo de Bremeno
* Péter Erdő, ĉefepiskopo de Esztergom-Budapeŝto
* Rino Fisichella, ĉefepiskopo prezidanto de Papa Akademio por la vivo
* Miklós György Jakubinyi, ĉefepiskopo de Alba Iulia
* Joseph Mercieca, ĉefepiskopo de La Valletta
* Dionigi Tettamanzi, ĉefepiskopo de Milano

### Ortodoksaj

* Makarios la 3-a, ĉefepiskopo kaj primaso de la aŭtokefala (sendependa) Kipra Ortodoksa Eklezio

### Luteranaj

* Nathan Söderblom, ĉefepiskopo de la luterana Eklezio de Svedio
* Antje Jackelén, ĉefepiskopo de la luterana Eklezio de Svedio, unua virino en tiu posteno
# Ordeno (eklezio)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: ordeno
 |

| Ordeno
 |
| --- |
| **religia komunumo • religia organizaĵo • order • vivstila organizo** |
|  |

klostro de la abatejo de Fontenay en Burgundio
**Ordeno** (el la latina *ordo*) markas firme destinitan formon de vivo, en kiu vivas per pastra vivo viroj kaj virinoj en eklezio.

En kristanismo la ordeno estas socio de viroj (monaĥoj, ordenuloj, fratoj) aŭ virinoj (monaĥinoj, ordenulinoj, fratinoj), kiuj plenumis ordenajn religiajn votojn. Tre disvastigita maniero de vivo de multaj ordenoj estas socio de vivo en monaĥejo aŭ konvento, dum kiu la geordenuloj komune preĝas (precipe la tielnomataj liturgioj de horoj, *jen alilingve en vikidatumoj*), manĝas ĉetable, laboras kaj portas ordenan veston kun kapuĉa survesto froko. La socio de ordenuloj estas subigita al unu estro (abato, abatino, prioro, ktp).

Listo de kristanaj monaĥaj ordenoj:

* katolikaj:
	+ Aŭgustenanoj
	+ Barnabitoj
	+ Benediktanoj
	+ Cistercianoj
	+ Dominikanoj
	+ Franciskanoj
	+ Jezuitoj
	+ Kartuzianoj
	+ Klaraninoj
	+ Pallottianinoj
	+ Piaristoj
	+ Teatinoj
	+ Trapistoj

* ortodoksaj:
	+ Bazilianoj
# Senmakula koncipiĝo

| Senmakula koncipiĝo
 |
| --- |
|  |
| **dogmo de Katolika Eklezio kulto al la Sankta Virgulino Marian dogma (en)  titolo de Maria arta temo human fertilization (en)**  |
|  |

**Senmakula Koncipiĝo** esprimas la katolikan dogmon, ke Sankta Maria estis koncipita sen la prapeko, do male al ĉiuj aliaj homoj neniam estis peka.

*Senmakula Koncipiĝo*.
La dogmon promulgis papo Pio la 9-a je la 8-a de decembro 1854 en sia mesaĝo *Ineffabilis Deus* (ne [plene] komprenebla Dio):

>
> Honore al la Sankta kaj Sendivida Triunuo,
> orname al la virga dipatrino,
> altige al la katolika kredo kaj
> kreskige al la kristana religio,
> aŭtoritate de nia Sinjoro Jesuo Kristo, de la beataj apostoloj
> Petro kaj Paŭlo
> kaj de la niaj Ni deklaras, promulgas kaj difinas:
> La instruo, ke la beatega virgulino Maria en la unua momento de sia koncipiĝo per unika graco kaj favoro de la ĉiopova Dio, konsidere de la meritoj de Jesuo Kristo, savinto de la homa gento,
> estis sendifekte ŝirmita de ĉia malutilo de la prapeko,
> estis revelaciita de Dio kaj pro tio firme kaj daŭre kredenda de ĉiuj kredantoj.
>
>
>
>

La promulgo de tiu dogmo metis formalan finon al jarcenta diskuto, kiel Maria, homo pekema kiel ĉiuj, povis naski Jesuon, savanton de la mondo.
La diskuto fine temis pri la alternativo, ĉu Dio purigis ŝin el la peko aŭ dekomence protektis ŝin kontraŭ ĝi.
Papo Siksto la 4-a en 1483 permesis al la kristanaro kredi je iu ajn el tiuj du ebloj, kaj la koncilio de Trento konfirmis tion. La festa enkonduko jam estis post la koncilio de Bazelo.

La tago de la promulgo, la 8-a de decembro, estas nun la katolika festo de la Senmakula Koncipiĝo.
Hispanaj konkeristoj donis al pluraj urboj la nomon "Concepción" (= koncipiĝo).

## Bildaro

*
*
*

## Vidu ankaŭ

* Fátima
* Lourdes

## Eksteraj ligiloj

*
*
*  Arkivigite je 2013-03-14 per la retarkivo Wayback Machine
*
# Komunio

| Komunio
 |
| --- |
|  |
| **kristana liturgia rito Sakramento**  |
| **kristana liturgia rito • religia ceremonio • Teofagio** |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | komunio  vd |

 |
|  |

Kaliko por ofero de la sakramenta vino
**Komunio** aŭ **eŭĥaristio** (signifanta "dankespriman oferon") estas sakramento, kiu estas rita ofero de pano kaj vino por memorigi pri Kristo. La komunio per la simbola manĝo de panpeco kaj iom da vino scene ripetas la Lastan Vespermanĝon de Jesuo Kristo dividis kun liaj dek du apostoloj kaj disĉiploj antaŭ ol esti mortigita per krucumado, kaj rite memorigas pri ĝi. Meso estas diservo, en kiu okazas komunio.

Dum la termino "eŭĥaristio" estas ankaŭ uzata por indiki la konsekritaĵojn mem: la panon (hostio) kaj la vinon, aliflanke la unua signifo de "komunio" estas la dono kaj la akcepto de la sanktaĵoj konsekritaj de eŭĥaristio.

## En diversaj eklezioj kaj doktrinoj

Laŭ katolikismo kaj ortodoksismo, la komunio aŭ eŭĥaristio — la pano kaj vino — fariĝas la veraj sango kaj korpo de Kristo, kaj ne nur simbole aŭ spirite, kvankam la ekstera apero restas sama. Sankta Tomaso de Akvino klarigis la procezon per la ideo de transsubstancigo. Per la eŭkaristio ni partoprenas en la korpo kaj sango de Kristo, kaj tial en lia venko super peko kaj morto. Ĝi estas nia nutraĵo spirita, la pano de la ĉielo, per kiu ni estas fortigitaj iri laŭ la volo de Dio sur la tero kaj tial al la ĉielo post morto. Sed la eŭkaristio devas esti manĝita kun fido kaj koro ricevema.

La eŭĥaristio estas oferata dum ĉiu meso. En la katolikismo ĉiu baptita kredanto, nekonscianta pri grava peko (murdo, adulto, ŝtelo, ktp) povas ricevi la eŭkaristion; alie li devas konfesi siajn pekojn en konfeso antaŭ ol li povas ricevi ĝin. La eŭkaristio donas pardonon pri malgravaj pekoj (kolero, volupto, egoismo, ktp). La ortodoksismo ne konas la distingon inter pekoj gravaj kaj malgravaj, sed la praktiko pri la antaŭkomunia konfeso varias laŭ landoj. En la Rusa Ortodoksa Eklezio konfeso antaŭ la komunio estas nepre necesa.

Laŭ protestantismo, la pano kaj vino estas simboloj de la korpo kaj sango de Kristo, sed ne la efektivaj korpo kaj sango. Jesuo eble ĉeestas en la sakramento, sed la pano kaj vino ne estas la efektiva korpo kaj sango. Zvinglo diris, ke la sakramento estas tute simbola. Kalvino diris, ke Jesuo ne estas en la pano, sed en la kredanta manĝanto (Konsento de Zuriko). Lutero diris, ke Kristo estas fizike en la pano kaj vino, tamen ne per transsubstancigo (la katolika doktrino), sed per *kunsubstancigo*. La disputo krevigis la protestantan eklezion.

La Konferenco de Lambeth deklaris, ke anglikanoj havas la saman doktrinon pri eŭkaristio, kiun havas romkatolikismo kaj ortodoksismo.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Eŭkaristiaj fratinoj
* Hostio
* Internacia Eŭkaristia Kongreso
* Komuneco (kristanismo)
* Kristokorpa festo
* Unua komunio
# Franz Joseph Zimmermann

| **Franz Joseph Zimmermann** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 9-an de septembro 1850 (1850-09-09) en Sibiu
 |
| **Morto** | 27-an de januaro 1935 (1935-01-27) (84-jaraĝa) en Linz
 |
| **Lingvoj** | germana
 |
| **Ŝtataneco** | Hungario  Aŭstrio   |
| **Alma mater** | Universitato de Vieno  (–1875)  |
| Okupo
 |
| **Okupo** | historiisto  arkivisto   |
|  |

**Franz Joseph Zimmermann** (cimerman) estis saksa arkivisto, historiisto naskita en Sibio la 9-an de septembro 1850 kaj mortinta en Linz la 27-an de januaro 1935.

## Kariero

Zimmermann studis en la universitato de Vieno kaj en la Institut für Österreichische Geschichtsforschung. En 1875 li ŝtatekzameniĝis kaj iĝis arkivisto en Sibio. En 1914 li translokiĝis Aŭstrion. Li hejmenigis en historio la fondkritikon.

## Verkoj

* *Sas Archiv der Stadt Hermannstadt und der sächsischen Nation* (I., Hermannstadt; 1887);
* *Über Archive in Ungarn* (Hermannstadt, 1891);
* *Urkundenbuch zur Geschichte der Deutschen in Siebenbürgen* (I – III., kun Karl Werner, Nagyszeben, 1892 – 96);
* *Mehr Fachmänner für unser Schrifttum* (Nagyszeben, 1925).

## Fonto

* Magyar Életrajzi Lexikon [1]
# Károly Gulyás

| **Károly Gulyás** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 15-an de decembro 1873 (1873-12-15) en Debrecen
 |
| **Morto** | 27-an de januaro 1948 (1948-01-27) (74-jaraĝa) en Dévaványa
 |
| **Ŝtataneco** | Hungario   vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | bibliotekisto  ilustristo  lerneja instruisto  verkisto   vd |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**GULYÁS KÁroly** (guja:ŝ) estis hungara instruisto, pentristo, bibliotekisto naskita en Debrecen la 15-a de decembro 1873 kaj mortinta en Dévaványa la 27-an de januaro 1948.

## Biografio

Károly Gulyás akiris diplomon de desegninstruisto en Budapeŝto kaj li instruis en Kisújszállás (1898–1901), interalie la verkiston Zsigmond Móricz. Ekde 1901 li instruis en Marosvásárhely, kie li estis ankaŭ konservisto en Biblioteko Teleki. Li ilustris la revuojn Pásztortűz kaj Cimbora inter 1920–1930. Li estis eminenta pedagogo.

## Verkoj

* *Földi János magyar grammatikája* (Bp., 1912);
* *Bolyai Farkas zenészeti dolgozata* (Bp., 1914);
* *Bagoly Bandi lakodalma* (Porinfana romano en versoj, kun ilustracioj, Marosvásárhely, 1921);
* *Az ismeretlen gróf Teleki Sámuel* (Bp., 1944).

## Fonto

* Magyar Életrajzi Lexikon
# Imre Botár

**BOTÁR Imre** [bota'r] estis hungara historiisto, gimnazia instruisto naskita la 3-an de decembro 1880 en Deĵo kaj mortinta la 27-an de januaro 1959 en Budapeŝto.

## Biografio

Imre Botár havigis diplomon de instruisto en Universitato Budapeŝto en 1903 kaj li instruis en Szentgotthárd, Fehértemplom, en 1906-19 en Kaposvár, en 1920-38 en Szolnok. Li esploris parte la ekonomi- kaj setlegejhistorion, parte la historion de unitariisma eklezio.

## Verkoj

* *A vallásszabadság és Dávid Ferenc* (Bp., 1920);
* *Szolnok települési, népesedési és gazdasági viszonyai a XVIII. században* (Szolnok, 1941).
* *A magyarországi unitárius egyház története. Alapításától II. Rákóczi Györgyig* (Restis en manuskripto).

## Fontoj

* Magyar Életrajzi lexikon
# Erich Heckel

| **Erich Heckel** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 31-an de julio 1883 (1883-07-31) en Döbeln, Reĝlando Saksio,  Germana Imperiestra Regno |
| **Morto** | 27-an de januaro 1970 (1970-01-27) (86-jaraĝa) en Radolfzell,  Okcidenta Germanio |
| **Lingvoj** | germana
 |
| **Ŝtataneco** | Germanio   |
|  |
| Memorigilo  |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Siddi Heckel (mul)    |
| Okupo
 |
| **Okupo** | pentristo  fotisto  desegnisto  ilustristo  universitata instruisto  presgravuristo  vidartisto   |
| TTT
 |
| **Retejo** |
 |
|  |

Erich Heckel ĉe la pentrista stablo
**Erich HECKEL** (naskiĝinta la 31-an de julio 1883 en Döbeln, mortinta la 27-an de januaro 1970 en Radolfzell am Bodensee) estis germana pentristo kaj grafikisto, kaj unu el la plej gravaj reprezentantoj de la Germana ekspresionismo. Li anis ĉe Berlina secesio.

## Vivo kaj agado

Heckel studis en Dresdeno arkitekturon. Tiel li ankaŭ fondis en 1905 kune kun Ernst Ludwig Kirchner, Fritz Bleyl kaj Karl Schmidt-Rottluff la grupon *Die Brücke*. Kiel Vincent van Gogh kaj aliaj faŭvistoj - kiuj al Heckel estis modeldonaj - li pentris la verkojn per helaj kaj puraj koloroj. Liaj motivoj estis preferite nudulojn, portretojn kaj pejzaĝojn. Temo ĉiam revenante estis la mondo de la cirko.

En 1911 li transloĝiĝis al Berlino, kie la pentromaniero lia iĝis pli geometria, la kompozicia arto pli malronda kaj severa - kaj la koloraro pli malhela. Post malfondo de *Die Brücke* (1913) liaj verkoj perdis dramecon. De 1915 ĝis 1918 li soldatis en Flandrujo.

Post la Unua mondmilito li revenis al Berlino kaj vojaĝis la sekvintajn jarojn tra Germanio, Italio kaj Franclando. De la nazioj li estis ege malŝatita; tial li vivis ekde 1944 ĉe la Konstanca lago, najbare al Otto Dix en Gaifenhofen-Hemmenhofen. Inter 1949 kaj 1955 li profesoris ĉe la Artoakademio de Karlsruhe.

Krom pentraĵoj li postlasis multon da ligna gravuraĵoj, litrografioj kaj akvafortojn.

## Vidu ankaŭ

* Max Beckmann

## Eksteraj ligiloj

* Informoj sur Heckel kaj la verkaro de li
# Luigi Minnaja

| **Luigi Minnaja** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 21-an de januaro 1899 (1899-01-21) |
| **Morto** | 27-an de januaro 1974 (1974-01-27) (75-jaraĝa) en Romo
 |
| **Lingvoj** | Esperanto
 |
| **Ŝtataneco** | Italio (1946–) Reĝlando Italio (–1946)  |
| Familio
 |
| **Infanoj** | Carlo Minnaja, Nicola Minnaja  |
| Okupo
 |
| **Okupo** | esperantisto  beamter (en)    |
|  |

**Luigi MINNAJA**, (naskiĝis la 21-an de januaro 1899 en Pisticci, mortis la 27-an de januaro 1974 en Romo) estis itala esperantisto, ŝtatoficisto. Ĉe la Belartaj Konkursoj de UEA estas atribuata Premio Luigi Minnaja por eseoj.

## Biografio

Esperantisto de 1926. Dum multaj jaroj li estis sekretario de la loka Esperanto-grupo en Romo kaj ĝia ĉefa Esperanto-aktivulo, kune kun s-ino Carolina Minnaja. Li estis unu el la plej aktivaj kaj sindonaj agantoj por la Internacia Lingvo en Italio kaj ankaŭ vaste ekster ĝiaj limoj. Luigi Minnaja restis fidela al la lingvo kaj al la idealoj, ligitaj al ĝi, ĝis la lasta momento de sia vivo. Li fariĝis membro de UEA kaj senĉese laboris por la Asocio, interalie kiel delegito en Romo kaj peranto kaj ĉefo-delegito por Italio de 1945 ĝis 1969, kiam pro la ne tre bona sano li retiriĝis de tiu funkcio.

### Radio Romo en Esperanto

Danke al la klopodoj de gesinjoroj Carolina kaj Luigi Minnaja rekomenciĝis la elsendoj de Radio Romo en 1950 - interrompitaj en 1941. Gesinjoroj Minnaja dum multaj jaroj, preskaŭ tute solaj, prizorgis la programon kaj la disaŭdigojn.

### Tradukado

Luigi Minnaja estis tre aktiva ankaŭ kiel tradukanto. Unu el la plej gravaj atingoj inter la du mondmilitoj estis la publikigo de la belega *Gvidlibro pri Romo*, kiun eldonis la Itala *Touring Club*, sed kiu bedaŭrinde jam delonge elĉerpiĝis. La tradukon kaj la bonegan glosaron prizorgis Carolina kaj Luigi Minnaja. Al tiu grava kampo ambaŭ dediĉis multe da tempo kaj talenta laboro. Ilia lasta verko estas la traduko de *Renkonto kun Trentino*, riĉe ilustrita libro, publikigita okaze de la itala landa Kongreso de Esperanto en Trento.

#### Tradukoj

* Salvatore, Vincenzo: *L' inno dei cittadini del mondo* (Teksto en Esperanto de Luigi Minnaja)
* Conti, Giuseppe:*Enigmista Junularo* (1961)
* Foscolo, Ugo 1970 : *Pri la Tomboj*, 13 p.
* *Glossario dei congressi: italiano, Esperanto, francese, inglese, tedesco* (1959)
* *Pacon, Sinjoro* (1970)
* Pascoli, Giovanni: *Thallusa* (el la latina, 1969)
* Scrinzi, Gino: *Renkonto kun Trentino* (1974)
* Senes, Lydia: *Eta Bukedo*

## Persone

En la familio Minnaja nur Esperanto estis uzata. Ambaŭ filoj, d-ro Carlo kaj d-ro Nicola estas denaskaj esperantistoj. Ankaŭ tiurilate la familio Minnaja povas esti modelo por multaj gepatroj, kiuj scias la lingvon. En la Esperanto-movado la familio Minnaja fariĝis koncepto. Kiel homo Luigi estis senfine ĝentila, afabla, helpema kaj klera. Ĉiuj, kiuj havis la grandan privilegion persone konatiĝi kun li, spertis tion.

## Eksteraj ligiloj

* Luigi Minnaja en *Enciklopedio de Esperanto*
# Jacobo Arbenz

| **Jacobo Arbenz** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 14-an de septembro 1913 (1913-09-14) en Ketzaltenango
 |
| **Morto** | 27-an de januaro 1971 (1971-01-27) (57-jaraĝa) en Meksikurbo
 |
| **Mortis pro** | nekonata valoro  vd |
| **Tombo** | Guatemala City General Cemetery (en)    vd |
| **Religio** | katolika eklezio vd |
| **Lingvoj** | hispana vd |
| **Loĝloko** | Q5754495 vd |
| **Ŝtataneco** | Gvatemalo   vd |
| **Alma mater** | Escuela Politécnica (Guatemala) (en)    vd |
| **Partio** | Partio de Agado Revolucia   vd |
|  |
| **Subskribo**  |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | María Cristina Vilanova (en)    vd |
| **Infanoj** | Arabella Árbenz (en) , Jacobo Árbenz Vilanova (mul) , Leonora Árbenz (en)   vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | universitata instruisto  militisto  politikisto   vd |
| **Aktiva dum** | 1932– vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | Prezidento de Gvatemalo (1951–1954)  vd |

 |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * Kecalo-ordeno
* Legion of Merit

vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Jacobo ARBENZ Guzmán**, svisdevena, nask. je la 14-a de septembro 1913, mort. je la 27-a de januaro 1971, estis Prezidanto demokratie elektita de Gvatemalo de 1951 ĝis 1954, kiam li estis forpelita de ŝtatrenverso aranĝita de la usonaj Sekretaj Servoj, kaj estis anstataŭigita per militista diktatoro Carlos Castillo Armas.

Estinte elektita la 15-an de marto 1951, la Arbenz-a registaro efektivigis agran reformon cele dispartigi la neuzitan agron.
La *United Fruit Company* (UFC), usona firmao, estis la plej granda terposedanto de la lando. La registaro eksproprietigis parton de la tero, kaj donis al la kompanio kompenson de 600.000 dolaroj, kiun la UFC konsideris nesufiĉa.

En 1952 estis leĝigita la Komunista partio de Gvatemalo, kiu havis rimarkindan influon en la kamparanaj organizoj. La UFC sukcesis konvinki la usonan registaron pri la supozata komunismemo de la registaro, kaj tiu ordonis al la spionagentejo CIA, ke ĝi pretigu ŝtatrenverson por forigi la registaron.

Arbenz demisiis la 27-an de junio de 1954 kaj ekziliĝis, unue al Kubo kaj poste al Prago. Li forpasis en Meksiko en 1971.
# Menyhért Vizi

| **Menyhért Vizi** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 21-an de aprilo 1910 (1910-04-21) en Sânzieni
 |
| **Morto** | 27-an de januaro 1987 (1987-01-27) (76-jaraĝa) en Kluĵo
 |
| Familio
 |
| **Infano** | Imre Vizi  |
| Okupo
 |
| **Okupo** | pedagogo   |
|  |

**Menyhért VIZI** rumania hungara bazlerneja instruisto, verkisto pri pedagogio. Li naskiĝis en Kézdiszentlélek la 21-an de aprilo 1910 kaj mortis la 27-an de januaro 1987 en Kluĵo. Li estis la patro de matematikinstruisto Imre Vizi.

## Kariero

Menyhért Vizi akiris diplomon de bazlerneja instruisto en Ĉikŝomjo (1926–30). Li instruis, estis lernejestro en Buia (1930–34), Leghia (1934), de 1939 ĝis sia pensiuliĝo en Kluĵo (1969). Li publikigis en Igazság, Tanügyi Újság, Előre, tradukis el rumana lingvo lernolibrojn (1954–78).

## Lernolibroj

* Az ember és állampolgár kötelességei (Kv. 1939 = Tudományok Könyve a magyar tannyelvű elemi népiskolák VII. osztálya számára); Istoria Românilor pentru clasa VI. primară (in: Román olvasókönyv, történelem és alkotmánytan a népiskolák VI. osztálya számára. kunulaŭtoro, 1939); Ábécéskönyv felnőtteknek (névtelenül, uo. 1953); Olvasókönyv a III. osztály számára (kunulaŭtoro, Nv. 1953).

## Fonto

* Románia Magyar Irodalmi Lexikon Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
# Miklós Borsos

| **Miklós Borsos** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 13-an de aŭgusto 1906 (1906-08-13) en Sibiu
 |
| **Morto** | 27-an de januaro 1990 (1990-01-27) (83-jaraĝa) en Budapeŝto
 |
| **Tombo** | Tombejo Farkasrét, 20/2-1-929/930   |
| **Lingvoj** | hungara
 |
| **Ŝtataneco** | Hungario   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | skulptisto  medalisto  grafikartisto   |
|  |

**BORSOS Miklós** (mikloe:ŝ borŝoŝ) estis hungara skulptisto, medalisto. Li naskiĝis en Sibio la 13-an de aŭgusto 1906 kaj mortis la 27-an de januaro 1990 en Budapeŝto.

## Kariero

Lia patro estis naskita en Gyergyócsomafalva kaj li estis horloĝisto en Sibio. Miklós Borsos kontraŭ la volo de patro en 1922 iris urbon Győr, (Hungario) por pristudis arton. Komence li prilernis pentroarton, kaj en 1928 li faris studvojaĝon en Florenco (Italio). En 1933 li decidis iĝi skulptisto. Inter 1946 kaj 1960 li estis profesoro en la Industriarta Altlernejo en Budapeŝto. En 1957 li ricevis premion Kossuth.

## Elektitaj disĉiploj

* István Bors
* Árpád Csekovszky
* József Cserny (fasonisto)
* László Dudás
* József Engelsz
* György Fürtös
* Lajos Győrfi
* Bálint Józsa
* Jenő Ferenc Kiss
* László Nádas
* József Péri
* Imre Schrammel
* Veronika Szabady
* Enikő Szöllőssy
* Joachim Szvetnik
* Gábor Veres (skulptisto)
* Miklós Veress (ceramikisto)

## Literaturo

* L. Kovásznai Viktória: Borsos Miklós (hungare). Képzőművészeti Kiadó, 1989.

## Fonto

* Artportal.hu Arkivigite je 2012-04-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Skulptaĵoj
# Jean Tardieu

| **Jean Tardieu** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Jean Tardieu**  |
| **Naskiĝo** | 1-an de novembro 1903 (1903-11-01) en Bobigny
 |
| **Morto** | 27-an de januaro 1995 (1995-01-27) (91-jaraĝa) en Abbaye Saint-Pierre d’Hautvillers
 |
| **Tombo** | Villiers-sous-Grez   vd |
| **Lingvoj** | franca vd |
| **Ŝtataneco** | Francio   vd |
| **Alma mater** | Lycée Condorcet   vd |
| Familio
 |
| **Patro** | Victor Tardieu (en)   vd |
| **Patrino** | Caroline Luigini (mul)   vd |
| **Edz(in)o** | Marie-Laure Tardieu-Blot (en)    vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | verkisto  futbalisto  poeto  kantisto  libretisto   vd |
|

|   Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (1r aprilo 1994)  Komandoro de la Honora Legio
* (1993)  Grand prix national des Lettres (en)
* (1986)  Premio de la Lingvo Franca
* (1986)  Grand prix de littérature de la SGDL (en)
* (1972)  Grand prix de poésie de l'Académie française (mul)

vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Jean TARDIEU** (naskiĝis en St Germain de Joux, la 1-an de novembro, 1903 - mortis en Créteil, 27-an de januaro, 1995) estis franca artisto, muzikisto, poeto kaj dramisto. Li gajnis diplomon en literaturo kaj laboris por eldonejo. Li eldonis kelkajn poeziajn kolektaĵojn en la 1930-aj jaroj, antaŭ li ekskribis por la etapo. Post la Dua Mondmilito, Tardieu eniris la mondon de radio kaj eventuale fariĝis estro de dramprogramado, poste estro de programoj ĉe Francio-Muziko. La kvalito kaj sukceso de Franca Nacia Publika Radio post la Dua Mondmilito estis atribuitaj grandparte al Jean Tardieu.

La verkoj de Tardieu miksiĝis kun la idealoj de la Franca Nova Teatro kaj uzis komedion sekci pli tradician teatron. Li estas ofte kuniĝinta kun la Absurda Teatro.

La franca komponisto Germaine Tailleferre de Les Six, kiu estis harpista student de Caroline, la patrino de Tardieu, kaj kiu unue renkontiĝis kun Tardieu kiel infano, metis kelkajn el la poemoj de Tardieu al muziko, rimarinde en la "Concerto des Vaines Paroles" por baritona voĉo, piano, kaj orkestro kaj en la ciklo "Trois Poèmes de Jean Tardieu" ("Tri Poemoj de Jean Tardieu") por voĉo kaj piano.

## Referencoj

Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la angla versio la 16-an de novembro, 2006.
# Don Harlow

| **Don Harlow** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 8-an de julio 1942 (1942-07-08) en Portland (Oregono)
 |
| **Morto** | 27-an de januaro 2008 (2008-01-27) (65-jaraĝa) en Martinez (Kalifornio)
 |
| **Lingvoj** | Esperanto
 |
| **Ŝtataneco** | Usono   |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Anjo Harlow   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | lingvisto  esperantisto   |
|  |

**Donald HARLOW** [dan'ld harlo] naskiĝis la 8-an de julio 1942 en Portland (Oregono), mortis la 27-an de januaro 2008 en Martinez (Kalifornio). Profesie programisto, li estis esperantisto ekde 1959, loĝis apud San Francisco (Kalifornio) kaj estis aktivulo por Esperanto. Don Harlow estis iama prezidanto de la Esperanto-Ligo de Nord-Ameriko (1993-1996) kaj plurfoje redaktanto de ties gazeto *Esperanto USA*. Li verkis en la angla *The Esperanto Book*, pri la Esperanta movado; ĝi estas legebla en la reto. Li ankaŭ kreis la paĝojn de "Esperanto Access" (Esperantaj paĝoj por anglalingvanoj) kaj "Literaturo en Esperanto", ampleksa indekso de literaturaj tekstoj alireblaj en la reto.

Harlow mortis la 27-an de januaro 2008 en la malsanulejo de sia hejmurbo, post suferiga malsano.

Ekde 2007 ekzistas la premio Harlow, kiu estas aljuĝita al gajnintoj de nova ĉiujara konkurso de Esperanto USA por elstaraj tradukoj el la usona literaturo en Esperanton. La premio estis establita omaĝe al la multjara laboro de Don Harlow por la Esperanto-Ligo de Norda Ameriko kaj por la Esperanto-movado.

## Eksteraj ligiloj

* Nekrologo kun foto ĉe edukado.net

Retpaĝoj de Don Harlow:

* Esperanto-TTTejo de Don HARLOW (Best) (en Retarkivo)
* The Esperanto Book
* Esperanto Access
* Literaturo en Esperanto
* Esperanto - T'is and t'aint (el Retarkivo 2005) Angle
* Reta tombejo de Don Harlow

## Referencoj