Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Świętochłowice

|  |
| --- |
| **Świętochłowice** |
| germane: **Schwientochlowitz** |
|  |  |
| Flago
 | Blazono
 |
|  |
| **eksterdistrikta urbo en Pollando • urbo** |
|

|   Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Novajiĉino • Heiloo • Laa an der Thaya • Tiszaújváros • Rimavská Sobota vd |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Świętochłowice (Pollando)DMS

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|  |
| MapoMapo
 |
| **Genitivo de la nomo** | Świętochłowic
 |
| **Provinco** | Silezia provinco
 |
| **Distrikto-rajta** | Jes
 |
| **Distrikto** | Urba
 |
| **Speco de komunumo** | Urba
 |
| **Urba komunumo** | Jes
 |
| **Aglomeraĵo** | 3487000 (Katowice)
 |
| **Urborajtoj** | 1947
 |
| **Koordinatoj** | 50° 18′ N, 18° 55′ O (mapo)50.318.916666666667 |
| **Areo** | 13,22 km² |
| **Loĝantaro** | 55065 (en 2006)
 |
| **Loĝdenso** | 4 165 loĝ./km² |
| **Poŝtkodo** | 41-600 do 41-608
 |
| **Telefona antaŭkodo** | (+48) 32
 |
| **Aŭtokodo** | SW
 |
| **TERYT** | 247601 1
 |
| **Estro** | Daniel Beger
 |
| **Titolo de estro** | Prezidanto de urbo
 |
| **Adreso de estraro** | ul:Katowicka 54
 |
| **Poŝtkodo de estraro** | 41-600
 |
| **Ĝemelaj urboj** | (Nederlando) Heiloo (Ĉeĥio) Nový Jičín (Aŭstrio) Laa an der Thaya (Hungario) Tiszaujvaros (Slovakio) Rimavská Sabato |
| **Komunuma retejo** |
 |
|  |

**Świętochłowice** - elparolo laŭ sistemo IFA [ˌɕvʲɛntɔxwɔˈviʦɛ]; germane: Schwientochlowitz, prononco [ŝvjentoKLOvic] kaj en la nuna silezia dialekto de la pola *Śwjyntochlowice*) estas urbo en la nuna Silezia provinco en suda parto de Pollando kun loĝantaro de 55 500 homoj (2005). Ĝi estas unu el la plej dense loĝataj urbo de Eŭropo. Ekde 1999, ĝi estas parto de vojevodio Silezio, antaŭe ĝi apartenis al vojevodio Katowice (1975–1998).

## Historio

La fondo de la komunumo okazis plej verŝajne en la 12-a jarcento, la unua mencio de la komunumo estas datita al 1313. Alterne parto de Bohemio kaj de iuj konkuraj sileziaj duklandoj, ekde 1526 ĝi estis parto de Aŭstrio, plej laste tiam estis dokumentite germanlingva, kaj ekde 1742 apartenis al prusa Silezio, do ekde 1871 estis parto de la Germana Regno.

Kvankam en la plebiscito en Supra Silezio la 20-an de marto 1921 la loĝantoj de la urbo *Schwientochlowitz* voĉdonis resti parto de la Germana Regno kun 51,9% de la voĉoj,la urbo kiel la tuta orienta Supra Silezio, estis tamen atribuita al la Dua Pola Respubliko en 1922, malobee al internacia juro. La urbo forlasis la distrikton Beuthen kaj iĝis parto de la aŭtonoma Silezia Provinco je nova nomo Świętochłowice kun propra distrikto. Oni malfermis tie en 1943 la Deviglaborejon *Zgoda* apartenanta al nazia koncentrejo Aŭŝvico. Ĝin uzis la komunista registaro ekde januaro de 1945 ĝis novembro (mortis 2500 arestitoj). Świętochłowice estas urbo ekde 1947 kaj nun estas eksterdistrikta urbo.

## Bibliografio

* *Spacerując po Świętochłowicach* (Promenante tra Świętochłowice) – Marian Piegza, Iwona Szopa, ISBN 83-915649-2-4
* *Dawne Świętochłowice* (Malnova Świętochłowice) – Marian Piegza, ISBN 83-907657-8-0

## Eksteraj ligiloj

* oficiala paĝo
* iuj statistikaj nombroj en la retejo *BIP UM Świętochłowice*
# Trzcianka

|  |
| --- |
| **Trzcianka** |
|  |
| Blazono
 |
|  |
| **urbo** |
|

| [Montri]  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Berwick-upon-Tweed • Duszniki-Zdrój • Husum • Lehrte • Tomashpil vd |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Trzcianka (Pollando)DMS

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|  |
| MapoMapo
 |
| **Genitivo de la nomo** | Trzcianki
 |
| **Provinco** | Grandpollando
 |
| **Distrikto** | Distrikto Czarnkowsko-Trzcianecki
 |
| **Komunumo** | Komunumo Trzcianka
 |
| **Speco de komunumo** | Urbo-kampa
 |
| **Fondita en** | 12-a jarcento
 |
| **Urborajtoj** | 1731
 |
| **Koordinatoj** | 53° 3′ N, 16° 28′ O (mapo)53.0516.466666666667 |
| **Areo** | 18,25 km² |
| **Loĝantaro** | 17290 (en 2004)
 |
| **Loĝdenso** | 919,2 loĝ./km² |
| **Poŝtkodo** | 64-980
 |
| **Telefona antaŭkodo** | 067
 |
| **Aŭtokodo** | PCT
 |
| **TERYT** | 4303802074
 |
| **Estro** | Marek Kupś
 |
| **Titolo de estro** | Urbestro
 |
| **Adreso de estraro** | ul. Sikorskiego 7
 |
| **Poŝtkodo de estraro** | 64-980
 |
| **Ĝemelaj urboj** | Berwick-upon-Tweed , Lehrte |
| **Komunuma retejo** |
 |
|  |

**Trzcianka**, germane **Schönlanke (Ostbahn)**, estas urbo en Grandpollando en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Trzcianka en distrikto Czarnkowsko-Trzcianecki.

## Partneraj urboj

* Berwick-upon-Tweed, Anglio
* Duszniki-Zdrój, Pollando
* Lehrte, Germanio
* Husum, Germanio

## Esperanto

En Schönlanke naskiĝis en 1877 la "verda trobadoro", la Esperanto-poeto kaj eldonisto Karl Vanselow. Supozeble li vivis tie denove inter 1914 kaj 1945 kaj iĝis altestimata poeto en la germana lingvo. Post la fuĝo li estis en Berlino membro de Heimatkreis Schönlanke. Ekde la jaro 1910 li posedis imponan vilaon en pitoreska urbo Werder (Havel) apud Potsdam.

## Bibliografio

* Piotr Maluśkiewicz: *Trzcianka i okolice* (Trzcianka kaj ĉirkaŭaĵoj), Poznań: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1989. ISBN 83-03-02947-9.

## Eksteraj ligiloj

* Virtuala Muzeo de Trzcianka
* BIP Bulteno de Publika Informado de Urbo Trzcianka
# Zbąszyń

|  |
| --- |
| **Zbąszyń** |
| germane: **Bentschen (ĝis 1919)** |
|  |  |
| Flago
 | Blazono
 |
|  |
| **urbo** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Zbąszyń (Pollando)DMS

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap

 |
| **Genitivo de la nomo** | Zbąszynia
 |
| **Provinco** | Grandpollando
 |
| **Distrikto** | Distrikto Nowotomyski
 |
| **Komunumo** | Komunumo Zbąszyń
 |
| **Speco de komunumo** | Urbo-kampa
 |
| **Koordinatoj** | 52° 15′ N, 15° 55′ O (mapo)52.25305555555615.917777777778 |
| **Areo** | 5,57 km² |
| **Loĝantaro** | 7319 (en 2004)
 |
| **Loĝdenso** | 1 314 loĝ./km² |
| **Poŝtkodo** | 64-360
 |
| **Telefona antaŭkodo** | 68
 |
| **TERYT** | 4303915064
 |
| **Estro** | Tomasz Kurasiński
 |
| **Titolo de estro** | Urbestro
 |
| **Adreso de estraro** | ul.Żwirki 1
 |
| **Poŝtkodo de estraro** | 64-360
 |
| **Komunuma retejo** |
 |
|  |

**Zbąszyń** estas urbo en la provinco Grandpollando de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en distrikto Nowy Tomyśl. Ĝis 1919 la loko apartenis al la Germana Regno, havis la nomon *Bentschen*, kaj ekde 1919 situis rekte oriente de la limo inter la Germana Regno kaj Pollando: la loko tial inter 1919 kaj 1939 estis grava limtransirejo, kies okcidenta parto estis la germana loko *Neu Bentschen*, kiu ekde 1945 same fariĝis pola kaj ekde tiam havas la nomon Zbąszynek.

Laŭ la stato de 2021 en la urbo vivis 7 209 loĝantoj sur areo de 5,57 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 294 loĝantoj/km².

## Vidu ankaŭ

* Polenaktion, Forpelo de polaj judoj vinintaj en Germanio al Zbąszyń
* Sinagogo de Zbąszyń
# Italoj

| Italoj
 |
| --- |
|  |
|  |
| **loĝantaro • popolo • etno** |
| **latinaj gentoj • okcident-Eŭropanoj • loĝanto** |
| **latinaj gentoj** |
| Suma populacio
 |
| 130 000 000 |
| Ŝtatoj kun signifa populacio |
|  |
| Lingvo(j)
 |
| itala lingvo
 |
| Religio
 |
| katolikismo  |
|  |

Famaj italoj tra la generacioj
Pliaj famaj italoj tra la generacioj
**Italoj** estas latinida nacio vivanta ĉefe en Italio. La lingvoj parolataj estas la itala, la sicilia, la istriota, la napola, la korsika, la sarda, la ladina, la piemonta, la ligura, la lombarda, la venecia, la friula kaj la romanĉa, ĉiuj latinidaj lingvoj kaj dialektoj, kiuj evoluis el la popola latina lingvo.

Se oni konsideras la tutan loĝantaron de Italio temas pri ĉirkaŭ 60.300.000 loĝantoj, sed multaj enmigrintoj povas ne konsideri sin italoj, dum multaj italoj loĝas kaj povas havi naciecon eksterlande.

Malsame kiel aliaj grandaj eŭropaj landoj kiel Francio kaj Britio, kie relative granda proporcio el la loĝantaro loĝas en la respektivaj ĉefurboj Parizo kaj Londono, Italio estas plurcentra lando, kiu ne posedas grandan ĉefurbon kiu forte elstaras rilate al la aliaj urboj laŭ graveco aŭ nombro da loĝantoj, ĉar Romo estas tre konkurencata de multaj aliaj grandaj urboj, kiel Milano, Torino, Napolo, Florenco, Ĝenovo, Palermo, Bolonjo ktp.

## Verkistoj

* Dante Alighieri
* Francesco Petrarko
* Ludovico Ariosto
* Giacomo Leopardi
* Alessandro Manzoni
* Giosuè Carducci, unua italo al kiu estis atribuita la Nobel-premio pri Literaturo
* Gabriele D'Annunzio
* Eugenio Montale
* Italo Calvino
* Dario Fo
* Umberto Eco

## Eksteraj ligiloj

* Stanislavo Belov (2015-11-08) Ksenofobia gvidlibro al la italoj/nederlandanoj (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2017-09-18. Alirita 2017-09-18 . *(recenzo pri libro «Ksenofobia gvidlibro al la italoj»)*
# Rabo

Roninoj - senmajstraj samurajoj- prirabas komercistan domon, Japanio, 1860
**Rabo** estas krimo per kiu rabisto perforte forprenas moveblan objekton, kiu apartenas al alia homo. Leĝoj de diversaj ŝtatoj punis tiun ĉi delikton pli grave, se armilo estis uzata. Rabo estas normale difinita kiel pli perforta ol ŝtelo.

## Vidu ankaŭ

* Ŝtelo
* Pirato
* La Rabistoj, dramo de Friedrich Schiller
# Mino

**Mino** estas

1. entera aŭ subtera kavaĵo, el kiu ministoj elfosas ekspluateblajn substancojn per hakado, pulveksplodo aŭ borado. Komparu: minejo, minado, minakademio.
2. fosaĵo subtera aŭ kavaĵo en muro, ponto, roko kc., kien oni metas eksplodigilon por renversi aŭ detrui ion
3. eksplodkesto kiun oni metas en maron aŭ en grundon, kiu eksplodos ĉe tuŝo aŭ vibrado - vidu la tekston "tera mino"
4. Kontraŭpersona mino
5. Mara mino
6. Minkampo
7. minĵetilo - armilo
8. Mino (dio) - dio en egipta mitologio
9. Geografia nomo
	1. Mino (urbo) - urbo en Japanio, en gubernio Gifu
	2. Mino (Tokuŝima) - urbeto en Japanio, en gubernio Tokuŝima
	3. Mino (Kagaŭa) - urbeto en Japanio, en gubernio Kagaŭa
	4. Mino-distrikto - estinta distrikto en Japanio, en gubernio Ŝimane
10. en biblia lingvo: unuo de pezo egalanta 50 siklojn
11. Mino (monunuo) - antikva monunuo kaj monero (kp. la evangelion laŭ Sankta Luko, ĉirkaŭ 19)

En la du lastaj sencoj la vorto ofte estas skribata kun apostrofo: *min'o*.
# Donecka baseno

| Donecka baseno |
| --- |
| Historia-geografia regiono |
|  |
| Blazono |
|

| [Montri]  Estas |
| --- |
| industria regiono, historia regiono de Ukrainio, pridisputata teritorio, regiono, historia regiono [+] |

 |
|

---

 |
| Lando | Ukrainio |
|

---

 |
| Ĉefurbo | Donecko |
|  - koordinatoj | 48° 0′ 0″ N, 37° 48′ 0″ O (mapo)4837.8 |
|

---

 |
| Areo | 53 201 km² (5 320 100 ha) |
|

---

 |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Donecka baseno (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Donecka baseno (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |
| La provincoj Donecka kaj Luhanska inkluzivas la ĉefparton de la regiono DonBas |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Donecka baseno (Ukrainio)DEC |

 |
|

---

 |
|  |
| Donecka baseno |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Donbas** [+] |
|  |

La **Donecka baseno** (ukraine *Донецький басейн*; ruse *Донецкий бассейн*; latinliterigite *Doneckij basejn*), ofte nomata per la sovetunie kreita vortokunfando **Donbas** aŭ **DonBas** (ukraine *Донбас*, ruse *Донбасс*), foje eĉ esperantigita **Donbaso**, estas neformala historia, ekonomia kaj kultura regiono en orienta Ukrainio kaj suda Rusio kiu antaŭe estis landlima teritorio inter la regnoj de la kozakoj de Zaporiĵo kaj de la rivero Don. La nomo venas de la rivero Donec. Tereno de vasta karbominado ekde la malfrua 19-a jarcento, ĝi fariĝis forte industriigita teritorio kiu suferis je urba kadukiĝo kaj industria poluo.

## Vidu ankaŭ

* Donecko (ĉefurbo)
* Ŝaĥtia proceso
* Milito de Donbaso
* Donbaso (2018) militdramo
* Donecka Popola Respubliko
* Luganska Popola Respubliko
* Incidento en Kerĉa markolo
* Invado de Rusio en Ukrainion (2022)
# Żory

|  |
| --- |
| **Żory** |
| germane: **Sohrau** |
|  |  |
| Flago
 | Blazono
 |
|  |
| **eksterdistrikta urbo en Pollando • urbo** |
|

| [Montri]  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Montceau-les-Mines • Kamp-Lintfort • Mezőkövesd • Pasvalys vd |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Żory (Pollando)DMS

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap

 |
| MapoMapo
 |
| **Genitivo de la nomo** | Żor
 |
| **Provinco** | Silezia provinco
 |
| **Distrikto-rajta** | Jes
 |
| **Distrikto** | eksterdistrikta urbo
 |
| **Speco de komunumo** | Urba
 |
| **Urba komunumo** | Jes
 |
| **Aglomeraĵo** | 659000 (Rybnicki Okręg Węglowy (ROW))
 |
| **Urborajtoj** | 1272
 |
| **Koordinatoj** | 50° 3′ N, 18° 42′ O (mapo)50.0518.7 |
| **Areo** | 64,64 km² |
| **Loĝantaro** | 62964 (en 2005)
 |
| **Poŝtkodo** | 44-240
 |
| **Telefona antaŭkodo** | (+48) 32
 |
| **Aŭtokodo** | SZO
 |
| **Estro** | Waldemar Socha
 |
| **Titolo de estro** | urba prezidanto
 |
| **Adreso de estraro** | Aleja Wojska Polskiego 25
 |
| **Poŝtkodo de estraro** | 44-240
 |
| **Ĝemelaj urboj** | (Germanio) Kamp-Lintfort (Hungario) Mezőkövesd (Litovio) Pasvalys (Francio) Montceau-les-Mines (Usono) San Diego |
| **Komunuma retejo** |
 |
|  |

**Żory** (jen pole ekde 1922, germane *Sohrau*) estas urbo kun rajto de distrikto en la en 1999 kreita provinco Silezio de Pollando.

## Incendioj

Specifa parto de la urba historio estis mulaj incendioj, en tio:

* 1552 – bruliĝis duono de la urbo
* 1661 – bruliĝis ligna preĝejo kun alvoko al Ĉielenpreno de Maria
* 1702 – tute bruliĝis lignaj konstruaĵoj
* 1807 – bruliĝis mezepoka ligna preĝejo sub alvoko al Virgeco de Maria

Memore al la incendio el 1702, datrevene (la 11-an de majo), de pli ol 300 jaroj estas celebrata unusola en Eŭropo Festo de Fajro. Al historio de incendioj aludas ankaŭ malfermita en 2014 Muzeo de Fajro.

## Plebiscito de 1921

En la plebiscito en Supra Silezio la 20-an de marto 1921, en la urbo Sohrau 2 353 voĉoj (69,4%) voĉdonis por restado en la Germana Regno, 1 036 voĉoj (30,6%) estis por aliĝado al Pollando. Tamen la urbo, kune kun la plej granda parto de la distrikto Rybnik, estis integrigita en la polan ŝtaton la 3-an de julio 1922, malobee al internacia juro.

## Famuloj

* Otto Stern (1888–1969), usona Nobelpremiita fizikisto germana el *Sohrau*

## Partneraj urboj

* Kamp-Lintfort, Germanio
* Mezőkövesd, Hungario
* Pasvalys, Litovio
* Montceau-les-Mines, Francio
* San Diego, Usono

## Bibliografio

* Felix Triest, *Topographisches Handbuch von Oberschlesien*, Verlag von Wilh. Gottl. Korn, Breslau 1865

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
# Iwo Jima

| Iwo Jima |
| --- |
|  |
| vulkaninsulo [+] |
|

---

 |
| Akvejo | Pacifiko |
|

---

 |
| Supermara alteco | 161 m T.P. [+] |
| Koordinatoj | 24° 47′ N, 141° 19′ O (mapo)24.78141.32 [+] |
| Ĉefa loko | Iōtō |
|  - koordinatoj | 24° 47′ N, 141° 19′ O (mapo)24.78141.32 |
| Plej alta punkto | Monto Suribaĉi [+] |
| Akvokolektejo | 23,73 km² (2 373 ha) [+] |
| Areo | 23,73 km² (2 373 ha) [+] |
| Loĝantaro | 400 [+] |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Iwo Jima (Japanio)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Iwo Jima |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Iwo Jima** [+] |
|  |

Monto Suribaĉi en Iwo Jima.
La insulo **Iwo Jima** (komune), oficiale la insulo **Iō-tō** (japane 硫黄島; oficiala prononco :Iōtō ; komune [iōĵima], laŭvorte: *Sulfurinsulo*) estas ĉirkaŭ 21 km² granda vulkana insulo en la Pacifiko, ĉirkaŭ 1.050 km sude de Tokio; ĝi apartenas al la grupo de la Vulkanaj Insuloj en la Ogasaŭara-insuloj. Ĝi politike apartenas al Ogasaŭara-vilaĝo de Tokia Metropolo.

## Historio

### Setliĝo

La insulo estis neloĝata ĝis la frua 18-a jc., post oni setlis tie kaj elkonstruis ĝin al militara apogpunkto en la Pacifiko. En 1943 loĝis tie ĉirkaŭ 1100 homoj en 5 lokoj.

### Dua Mondmilito

En la Dua Mondmilito apartenis ĝi al Japanio kiel pacifika apogpunkto.

Post 50-taga bombardado. La usonaj trupoj surlandiĝis la 19-an de februaro 1945. La tiam okazanta batalo de Iwo Jima estis la plej sanga de la Pacifika milito.

Famiĝis la foto pri hisado de la usona flago de la 23-a de februaro 1945. La fotado kaj hisado okazis horojn post la vera fino.

*Sands of Iwo Jima* estas titolo de usona filmo kun John Wayne.

*Letters from Iwo Jima* estas titolo de usona filmo de Clint Eastwood, aperinta en 2006.

## Geografiaj elementoj

Monto Suribaĉi (japane 摺鉢山, Suribaĉijama) estas 169 m alta monto en sudokcidento de la insulo Iwo Jima (nune oficiale Iō-tō).

## Politika situo

Iwo Jima estis ĝis 1968 okupita de Usono. Hodiaŭ la insulo estas neloĝata de ordinaraj popoloj, por surpaŝo de la insulo necesas aparta permesilo. Aerbazo de Japana Mara Defendkorpuso situas ĝin.

## Geologio

La ĉirkaŭaĵo estas ankoraŭ vulkane aktiva. Tiel okazis subakvaj erupcioj en la jaroj 1986, 1992 kaj 2005.

## Ekonomio

Teorie oni povas kultivi tie sukerkanon en la norda parto de la insulo, ĉar tie ekzistas naturaj akvofontoj.

Oni povas tie mini sulfuron.

*
*
*
*

## Vidu ankaŭ

* Batalo de Iwo Jima
* Letters from Iwo Jima (filmo)
# Marianoj

| Marianoj |
| --- |
|  |
| insularo [+] |
|

---

 |
| Akvejo | Pacifiko |
|

---

 |
| Supermara alteco | 965 m [+] |
| Koordinatoj | 16° 42′ 0″ N, 145° 46′ 48″ O (mapo)16.7145.78 |
| Plej alta punkto | Agrihan [+] |
|

---

 |
| Akvokolektejo | 1 018 km² (101 800 ha) [+] |
| Areo | 1 018 km² (101 800 ha) [+] |
| Nombro de insuloj | 17 |
| Ĉefa insulo | Gvamo |
| Loĝantaro | 201 165 [+] (2020) |
| Horzono | UTC+10:00 [+] |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Marianoj |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Mariana Islands** [+] |
|  |

La **Marianoj** aŭ **Marianaj Insuloj** estas ĉeno da iamaj vulkanoj en suda Pacifiko, proksikume sur la 146-a orienta longitudo kaj inter 13° kaj 21° de norda latitudo.

## Geografio

Geografie ili apartenas al Mikronezio.
Oriente kaj sude de ĝi situas la Mariana Fosego.

Politike ili dividiĝas en du partojn:

* Gvamo, la plej granda kaj plej suda insulo, estas usona ne-enkorpigita teritorio.
* Nord-Marianoj, kiuj kune estas iom malpli grandaj ol Gvamo, estas en unio (angle *commonwealth*) kun Usono, same kiel Porto-Riko

Biogeografie la insularo troviĝas en la Pacifika ekozono laŭ la sistemo de la Monda Natur-Fonduso (WWF).

## Historio

La Kampanjo de Marianoj kaj Palaŭo, konata ankaŭ kiel Operaco *Forager*, estis ofensivo lanĉita de usonaj fortoj kontraŭ la trupoj de la Japana Imperio en Marianoj kaj Palaŭo en la Pacifika Oceano inter junio kaj novembro 1944 dum la pacifika fronto.

## Bildaro

* situo de la insularo
*
* mapo de Mikronezio

## Vidu ankaŭ

* Vulkanarko
* Varma makulo

## Eksteraj ligiloj

*  Arkivigite je 2005-04-05 per la retarkivo Wayback Machine
*
# Kanalo de Sankta Georgo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Sankta Georgo (apartigilo)
 |

| Kanalo de Sankta Georgo |
| --- |
|  |
| markolo [+] |
|

---

 |
| Akvejo | Kelta Maro, Irlanda maro |
| Koordinatoj | 52° 0′ 0″ N, 6° 0′ 0″ U (mapo)52-6 |
|

---

 |
| Longo | 160 km (99 mi) |
| Minimuma larĝo | 81 km (50 mi) |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Kanalo de Sankta Georgo (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |
| Reliefa mapo de la kanalo sude kaj la Irlanda Maro norde |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Kanalo de Sankta Georgo (Kimrio)DEC |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Kanalo de Sankta Georgo (Irlando)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Kanalo de Sankta Georgo |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Saint George's Channel** [+] |
|  |

situo de la Kanalo de Sankta Georgo
Reliefa mapo de la kanalo sude kaj la Irlanda Maro norde
La **Kanalo de Sankta Georgo** (angle *St George’s Channel*, kimre *Sianel San Siôr*, irlande *Muir Bhreatan*) estas mara kanalo inter Irlando kaj Kimrio. Ĝi ligas la Irlandan Maron norde kun la Kelta Maro respektive la Atlantika Oceano sude. La plej malvasta punkto situas inter la kabo *Carnsore Point* en la irlanda graflando Wexford kaj la kabo *St David’s Head*, la plej okcidenta punkto de Kimrio en la graflando *Pembrokeshire*.

Historie, la tuta mara parto inter Irlando kaj sudokcidenta Britio de la duoninsulo Lleyn en nordokcidenta Kimrio ĝis Land's End en sudokcidenta Anglio nomiĝis Kanalo de Sankta Georgo. La nomo devenis de legendo el la 14-a jarcento, laŭ kiu la sankta Georgo, romia soldato origine el Kapadokio, ŝipe pasis la kanalon dum vojaĝo de Bizanco al Britio.

La mara kanalo inter la insuloj *Novbritio* kaj *Novirlando* en la Bismarka Insularo de Papuo-Nov-Gvineo konsekvence same nomiĝas Kanalo de Sankta Georgo.
# Militoŝipo

la fregato *Hamburg* de la germana mararmeo
**Militoŝipo** estas ĉiaspeca akvoveturilo ekipita por uzo en marmilito. Homaj socioj, en kiuj gravis mara transporto, jam frue komencis konstrui malsamajn tipojn da ŝipoj por militado kaj por komerco. Kiam komenciĝis la moderna epoko, velŝipoj anstataŭigis la antaŭajn remilajn ŝipojn, kaj meze de la 19-a jarcento la velŝipojn anstataŭigis motore movitaj ŝipoj.

la aviadila ŝipo *Charles de Gaulle* de la Franca Mararmeo
Dum multaj jarcentoj militoŝipoj estis ekipitaj aparte por la batalado kontraŭ aliaj militoŝipoj, kaj ekzistis limigita nombro da militoŝipaj tipoj.

Fine de la 19-a jarcento tamen tre variiĝis la ŝipaj tipoj: aldone al tradiciaj diversgrandaj militoŝipoj, kiel fregatoj kaj korvetoj, aldoniĝis interalie submarŝipoj kaj aviadilaj ŝipoj, apartaj ŝipoj kontraŭ maraj minoj kaj specifaj ŝipaj armetransportiloj.

## Vidu ankaŭ

* Surfaca ŝipo
# U-boato

U-995, kiel tipa U-boato.
**U-boato** estas adapta versio de la germanlingva vorto U-Boot [ˈuːboːt], mallongigo de Unterseeboot, laŭvorte "submara boato". Kvankam la germanlingva termino referencas al ajna submarŝipo, la termino *U-boato* referencas specife al militsubmarŝipoj funkciigitaj de Germanio, speciale en la Unua kaj Dua Mondmilitoj.

Kvankam foje ili estis tre utilaj militŝipoj kontraŭ malamikaj militŝipoj, ili estis plej efektive uzataj en ekonomia milito (komercmilito) kaj plifortiganta ŝipan blokadon kontraŭ malamikaj ŝipoj. La unuarangaj celoj de la U-boataj kampanjoj en ambaŭ mondmilitoj estis la komercaj konvojoj, kiuj alportis liverojn el Kanado kaj aliaj partoj de la Brita Imperio, kaj el Usono al Britio kaj (dum la Dua Mondmilito) al Sovetunio kaj la teritorioj de Aliancanoj en la Mediteraneo. Germanaj submarŝipoj detruis ankaŭ komercŝipojn de Brazilo dum la Dua Mondmilito, pro kio Brazilo deklaris militon kaj al Germanio kaj al Italio la 22an de aŭgusto 1942.

Ankaŭ submarŝipoj de la ŝiparo de Aŭstrio-Hungario estis konataj kiel U-boatoj.

## Bibliografio

* Abbatiello, John (2005) Anti-Submarine Warfare in World War I: British Naval Aviation and the Defeat of the U-Boats
* Buchheim, Lothar-Günther. Das Boot (1973). Filmo en 1981, reĝisorita de Wolfgang Petersen
* Gray, Edwyn A. (1994) The U-Boat War, 1914–1918
* Hans Joachim Koerver (2010) German Submarine Warfare 1914–1918 in the Eyes of British Intelligence, LIS Reinisch, ISBN 978-3-902433-79-4
* Möller, Eberhard kaj Werner Brack (2006) The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present, ISBN 1-85367-623-3
* Stern, Robert C. (1999) Battle Beneath the Waves: U-boats at war. Arms and Armor/Sterling Publishing. ISBN 1-85409-200-6.
* Showell, Jak Mallmann (2006) The U-boat Century: German Submarine Warfare, 1906–2006, ISBN 1-59114-892-8
* Von Scheck, Karl. U122: The Diary of a U-boat Commander. Diggory Press, ISBN 978-1-84685-049-3
* Georg von Trapp and Elizabeth M. Campbell (2007) To the Last Salute: Memories of an Austrian U-Boat Commander
* Westwood, David (2005) U-Boat War: Doenitz and the evolution of the German Submarine Service 1935–1945, ISBN 1-932033-43-2
# Birma Vojo

| Birma Vojo |
| --- |
|  |
| vojo [+] |
|

---

 |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Burma Road** [+] |
|  |

Transportado de Aliancanaj Fortoj en Birmo kaj sudokcidenta Ĉinio inkludis la eron de la Birma Vojo​.
La **Birma Vojo** (angle *Burma Road*, ĉine 滇缅公路) estis vojo kiu ligis Birmon kun la sudokcidento de Ĉinio. Ties terminaloj estis Kunmingo, Junano, kaj Laŝio, Birmo. Ĝi estis konstruita dum Birmo estis Brita kolonio por sendi liverojn al Ĉinio dum la Dua Ĉin-Japana Milito. Eviti la fluon de liveraĵoj laŭ la ŝoseo helpis la okupacion de Birmo fare de la Japana Imperio en 1942. La uzado de la ŝoseo estis restaŭrita por la Aliancanoj en 1945 post la kompletigo de la Ledo Vojo. Kelkaj partoj de la malnova vojo estas ankoraŭ videblaj aktuale.

## Notoj