Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ekziligo

**Ekziligo** estas la ordono al iu persono forlasi sian kutiman ĉirkaŭaĵon aŭ hejman regionon, aŭ la ordono al aliaj forpeli la ekziligitan personon de tie. Male al la *émigré*, la libervole elektita nova hejmlando de homo forlasinta sian hejmlandon, ekziligito ĉiam estas sub la premo de ekstera potenco, kaj per libervola ago. La ekziligito estas malhelpita vizite reveni al sia eksa hejmlando, kaj ne disponas pri la baza rajto decidi pri sia vivoloko. Ofte la ekziligitoj restas ene de la potencozono de tiu, kiu ordonis la ekziligon, ekzemple en malliberula kolonio de la ekziliga ŝtato, aŭ en aparte malcentra loko de ĝi. En sia historio diversaj ŝtatoj, inter ili Rusio kaj Britio amplekse praktikis la ekziligon de kondamnitoj. Parte el la malliberulaj regionoj de ekziligitoj poste iĝis "normalaj" kolonioj respektive landopartoj – ekzemploj estas Siberio kaj Aŭstralio.

Konataj ekzemploj de ekziligoj estis

* la forsendo de Ovidio al la romia urbo Tomis (hodiaŭ Constanța en Rumanio) ĉe la Nigra Maro,
* la forsendoj de Napoleono al la insulo Elbo kaj la insularo Sankta Heleno,
* la forsendo de Lenino al *Ŝuŝenskoje* apud *Abakan* (53°43' norde – 91°24' oriente) en Ĥakasio,
* la forsendo de Stalino al *Turuĥansk* (65°51' norde – 88°04' oriente) ĉe la rivero Jenisejo en Siberio kaj
* la forsendo de Aleksandr Solĵenicin al Kazaĥio.

Literatura verko, kiu temigas la ekziligon en faŝisma ŝtato, estas la romano de Carlo Levi "Kristo venis nur ĝis Eboli".

## Vidu ankaŭ

* Ekzilo
* Deporto
* Katorgo
* Ostracismo
* Prizontransportado
# 1306

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
13-a jarcento |
**14-a jarcento**
| 15-a jarcento
| ►

◄ |
1270-aj jaroj |
1280-aj jaroj |
1290-aj jaroj |
**1300-aj jaroj**
| 1310-aj jaroj
| 1320-aj jaroj
| 1330-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1302 |
1303 |
1304 |
1305 |
**1306**
| 1307
| 1308
| 1309
| 1310
| ►
| ►►

| **1306 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1306 *MCCCVI* |
| Ab urbe condita
 | 2059
 |
| Armena kalendaro
 | 755 ԹՎ ՉԾԵ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -538 – -537
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1361 – 1362
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1228 – 1229
 |
|  - *Kalijugo* | 4407 – 4408
 |
| Budhisma kalendaro
 | 1850
 |
| Ĉina kalendaro
 | 3942 / 4002 – 3943 / 4003 乙巳 – 丙午
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1298 – 1299
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -486 - -485
 |
| Hebrea kalendaro
 | 5066 – 5067
 |
| Holocena kalendaro
 | 11306
 |
| Irana kalendaro
 | 684 – 685
 |
| Islama kalendaro
 | 705 – 706
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 1966 (皇紀1966年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11306
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 3639
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 1849
 |

En la jaro **1306** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Roberto Bruso iĝis reĝo de Skotlando.

## Unuaj dokumentaj mencioj

* Attelwil kiel *Attelwile* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
* Bădeşti (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Hergiswil kiel *Hergenswile* (hodiaŭ komunumo en Kantono Nidvaldo en Svislando).
* Holziken kiel *Helzinkon* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
* Kallern kiel *Kaltherren* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
* Laŭerco kiel *Lowertz* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ŝvico en Svislando).
* Linn kiel *Linne* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
* Marbach kiel *Marpach* (hodiaŭ komunumo en Kantono Lucerno en Svislando).
* Münchwilen kiel *Munchwille* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
* Niederwil kiel *Niderwile* (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).
* Pâglişa (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Riken kiel *Richen* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Murgenthal en Kantono Argovio en Svislando).

## Naskiĝoj

## Mortoj

* 4-a de aŭgusto : Venceslao la 3-a
# Leĝoj de Burgoso

La **Leĝoj de Burgoso** (hispane: Leyes de Burgos), promulgita la 27-an de decembro 1512 en Burgoso, Hispanio, estis la unua kodigita aro de leĝoj regante la konduton de hispanoj en Ameriko, precipe koncerne indiĝenojn. Ili malpermesis la fitrakton de indiĝenoj, kaj aprobis ilian konvertiĝon al Katolikismo. La leĝoj estis kreitaj por eviti la laŭleĝan problemon kiu estiĝis de la konkero kaj koloniigo de la Indioj, kie la ĝenerala juro de Hispanio ne estis uzita. La leĝoj neniam estis vere observigitaj kaj havis malgrandan efikon.

La amplekso de la leĝoj estis originale restriktita al la insulo Hispaniolo, sed estis poste etendita al Porto-Riko kaj Jamajko. Tiuj leĝoj rajtigis kaj leĝigis la kolonian praktikon de kreado de Enkomendoj, kie indianoj estis grupigitaj kune por labori sub koloniaj majstroj, kaj limigitaj la grandeco de tiuj establadoj al inter 40 kaj 150 homoj. Tamen, ili ankaŭ establis reguligitan reĝimon de laboro, salajro, proviante loĝejojn, higienon, kaj prizorgon por la indianoj en racie protekta kaj humanitara spirito. Virinoj pli ol kvar monatoj gravedaj estis sendevigitaj de laboro.

La dokumento ankaŭ malpermesis la uzon de ia formo de puno de la enkomendantoj, rezervante ĝin por oficialuloj establitaj en ĉiu urbo por la efektivigo de la leĝoj. Ĝi ankaŭ ordonis ke la indianoj estu preteraŭditaj, malpermesita bigamio, kaj postulis ke la kabanoj de la indianoj estu konstruitaj kune kun tiuj de la hispanoj. Ĝi respektis, laŭ kelkaj manieroj, la tradiciajn aŭtoritatojn.

La malbona plenumado de la leĝoj kondukis al multaj protestoj. La leĝoj tiel ofte estis nebone uzitaj ke ili estis viditaj kiel simple leĝigo de la antaŭa malbona situacio. Tio kreis impeton por reformo, aranĝita per Novaj Leĝoj de 1542.
# 1512

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
15-a jarcento |
**16-a jarcento**
| 17-a jarcento
| ►

◄ |
1480-aj jaroj |
1490-aj jaroj |
1500-aj jaroj |
**1510-aj jaroj**
| 1520-aj jaroj
| 1530-aj jaroj
| 1540-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1508 |
1509 |
1510 |
1511 |
**1512**
| 1513
| 1514
| 1515
| 1516
| ►
| ►►

| **1512 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1512 *MDXII* |
| Ab urbe condita
 | 2265
 |
| Armena kalendaro
 | 961 ԹՎ ՋԿԱ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -332 – -331
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1567 – 1568
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1434 – 1435
 |
|  - *Kalijugo* | 4613 – 4614
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2056
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4148 / 4208 – 4149 / 4209 辛未 – 壬申
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1504 – 1505
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -280 - -279
 |
| Hebrea kalendaro
 | 5272 – 5273
 |
| Holocena kalendaro
 | 11512
 |
| Irana kalendaro
 | 890 – 891
 |
| Islama kalendaro
 | 917 – 918
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2172 (皇紀2172年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11512
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 3845
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2055
 |

En la jaro **1512** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Italio: Florenca Respubliko falas.
* Marteno Lutero doktoriĝis pri Teologio.
* Indiĝenoj detruis burgeton de Cabo Frio en Brazilo
* 2-a de novembro: Mikelanĝelo finprezentis sian verkon en Siksta Kapelo.
* Selim la 1-a iĝis estro de Osmanida imperio.
* La grizonanoj konkeris Valtelinon.

## Naskiĝoj

* Papo Gregorio la 13-a
* 5-a de marto : Gerardus Mercator
* Adrianus Turnebus, klasika franca poeto, humanisto, filologo kaj klerulo. (m. 1565)

## Mortoj

* 22-a de februaro : Amerigo Vespucci, esploristo kaj kartografo
# Orientaj Hindioj

Hindioj** alidirektas ĉi tien. Ankaŭ ekzistas **Okcidentaj Hindioj**.*

| Orientaj Hindioj |
| --- |
|    |
| regiono [+] |
| Koordinatoj | 1° 0′ 0″ N, 103° 0′ 0″ O (mapo)1103 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Orientaj Hindioj (Indonezio)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Orientaj Hindioj |
|  |

**Orientaj Hindioj** estas historia nomo de la insularo, kiun hodiaŭ plejparte konsistigas Indonezio. Pli vastasence, la esprimo inkluzivas ankaŭ la regionon de suda kaj sudorienta Azio, inkluzive de Brita Hindio.
# 1527

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
15-a jarcento |
**16-a jarcento**
| 17-a jarcento
| ►

◄ |
1490-aj jaroj |
1500-aj jaroj |
1510-aj jaroj |
**1520-aj jaroj**
| 1530-aj jaroj
| 1540-aj jaroj
| 1550-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1523 |
1524 |
1525 |
1526 |
**1527**
| 1528
| 1529
| 1530
| 1531
| ►
| ►►

| **1527 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1527 *MDXXVII* |
| Ab urbe condita
 | 2280
 |
| Armena kalendaro
 | 976 ԹՎ ՋՀԶ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -317 – -316
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1582 – 1583
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1449 – 1450
 |
|  - *Kalijugo* | 4628 – 4629
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2071
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4163 / 4223 – 4164 / 4224 丙戌 – 丁亥
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1519 – 1520
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -265 - -264
 |
| Hebrea kalendaro
 | 5287 – 5288
 |
| Holocena kalendaro
 | 11527
 |
| Irana kalendaro
 | 905 – 906
 |
| Islama kalendaro
 | 933 – 934
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2187 (皇紀2187年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11527
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 3860
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2070
 |

En la jaro **1527** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Svislando (Zuriko) : Oni brulas Michael Sattler kiel herezulon.
* Sudameriko: Sebastián Gaboto malkrovis riveron Paranaon.
* Huáscar iĝis inkao de sudo;
* Atahualpa iĝis inkao de nordo;

## Naskiĝoj

* 21-a de majo: Filipo la 2-a, reĝo de Hispanio (m. 1598)
* 31-a de julio: Maksimiliano la 2-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio (m. 1576)
* 30-a de novembro: Andreas Mylius, germana juristo, diplomato, historiisto kaj kronikisto (m. 1594)
* 23-a de decembro: Hugo Donellus, franca juristo, universitata profesoro kaj humanisto (m. 1591)
* Giussepe Arcimboldo, itala pentristo (m. 1593)

## Mortoj

* 20-a de majo: Michael Sattler, germana monaĥo kaj Reformaciisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1495)
* 21-a de junio: Makiavelo, politika filozofo (n. 1469)
* 9-a de junio: Heinrich Finck, germana komponisto (n. 1444)
* 27-a de oktobro: Johann Froben, svisa pentristo, libro-ilustristo, eldonisto, libristo kaj presisto (n. 1460)
* Huayna Cápac, imperiestro de la Inkaoj (n. 1493)
# Duko

**Duko** estas titolo de nobeleco uzata en la nobelaro de okcidenta Eŭropo.
La lando kiun duko regas estas duklando.

En la mezepoka feŭdismo, duko estis vasalo de reĝo. Tamen kelkaj duklandoj atingis partan aŭ plenan sendependecon, kiel Luksemburgo.

## Lingvo

La vorto venas de la latina *dux*, kiu signifas gvidanto. El la sama latina radiko venas *ducere* kaj *conducere*, kiuj signifas *gvidi* kaj *konduki*.

La itallingva politika titolo de Benito Mussolini, *duce*, havas la saman devenon.
Same la rumanlingva titolo de Nicolae Ceaucescu, *conducator*.

## Vidu ankaŭ

* Princo
* Arkiduko
* Grandduko
# Batalo

| Batalo
 |
| --- |
|  |
| **tipo de konflikto**  |
| **batalo • historia evento • operaco • geographically localized event • milita konflikto** |
|  |

La batalo de Austerlitz, de Louis-François Lejeune.
**Batalo** estas lukto inter du aŭ pli da grupoj. Bataloj ĝenerale okazas kadre de militoj. La nombro de batalantoj varias kaj povas atingi plurajn centmilojn ĉiuflanke.

Oni konsideras kutime unu flankon venka, kiam la kontraŭa flanko kapitulacis, disfuĝis, retiriĝis aŭ iĝis nekapabla daŭrigi la militan agadon. La germana stratego Carl von Clausewitz asertis, ke *"la uzo de bataloj por fingajni militon"* estis la esenco de la strategio.

Batalkampo estas parto de tereno en kiu batalas du armeoj.

## Vidu ankaŭ

* militistiko
* stabo (armeo)
* taktiko
* sieĝo
* tranĉea milito
* aviadila ŝipo
* fulmomilito
* listo de bataloj
* Osprey Publishing

## Bibliografio

* Carl von Clausewitz, Carl. Hahlweg, Werner, ed. *Bemerkungen über die reine und angewandte Strategie des Herrn von Bülow oder Kritik der darin enthaltenen Ansichten* (in German). Verstreute kleine Schriften. (Osnabrück: Biblio Verlag, 1979), 77.
* *Wojsko, wojna, broń* (Militistaro, milito, armilo), Scienca Eldonejo PWN, Warszawa: 2001, p. 36-37. ISBN 83-01-13506-9.
* John Keegan, *The Face of Battle*, Pimlico 1976, ISBN 1-84413-748-1
* F.M. Richardson, Sir Peter Hunt (antaŭparolo), *Fighting spirit: A study of psychological factors in war*, Leo Cooper, London 1978, ISBN 0-85052-236-6
# Monaĥo

| Monaĥo
 |
| --- |
|  |
| **religiulo**  |
| **monastic • religiulo** |
|  |

Sofonisba Anguissola (1556)
Monaĥo
**Monaĥo** (latine: *monachus*, greke: μοναχός *monaĥos* - soliĝinta) estas homo praktikanta religian asketismon, kiu ekzercas la menson kaj la korpon utile al la spirito; li faras tion aŭ sola aŭ kun aliaj homoj de simila celo, sen homoj, kiuj ne partoprenas tiun ĉi celon.

En Eŭropo kaj ĉe la Mediteraneo ekzistas longa tradicio de kristanaj monaĥ-ordenoj. En la romkatolika eklezio ekzistis/as interalie: Benediktanoj, Cistercianoj, Kamaldolianoj, Trapistoj kaj Kartuzianoj.

Monaĥoj plimalpli ekzistas en ĉiuj religioj; kronologie:

* ĝajnismo;
* budhismo (vidu: bonzo, lamaismo, arahanto);
* hinduismo;
* judismo (teorie ne, sed historie estis (kaj gravis) la esenoj);
* kristanismo, ĉefe en katolikismo (vidu monaĥaj ordenoj), ortodoksismo; en protestantismo tio teorie estas forpuŝita, tamen ekzistas unu ekumena monaĥejo en Taizé kie estas protestantaj monaĥoj; sed ankaŭ, la anglikana eklezio havas iometajn monaĥajn ordenojn kaj estis eĉ baptistaj monaĥejoj;
* islamo: la "ortodoksa" islamo ne akceptas monaĥismon, sed inter kelkaj branĉoj abundas sufioj, kiuj vivis foje (ekzemple en Turkio) komune en tepeoj.

## Kelkaj monaĥoj

* Benedikto de Nursio
* Andreo de Fleury-sur-Loire
* Roberto de Molesme

## Rilataj temoj

* Monaĥino
* Froko

## Fotogalerio

*
*
*
*
# Filozofo

De supre maldekstre ĝis malsupre dekstre:
 Platono, Kant, Konfuceo,
 Budho, Nietzsche, Kartezio,
 Hegelo, Ibn Ruŝd (Averroes), Bertrand Russell.
Sokrato estas konsiderata kiel la prapatro de okcidenta filozofio.
**Filozofo** aŭ **filozofiisto** estas persono, kiu studas filozofion, kaj provas produkti rezultojn en tiu fako. La vorto devenas rekte el la greka lingvo kaj signifas "amanto de saĝeco".

Laŭ la satiraĵo de Raymond Queneau, filozofoj ne agas politike. Internaciaj aktualaĵoj malmulte interesas ilin. Multaj el ili, fraŭloj aŭ konfuzitaj pri sia amemo, vagas, babiladas, trinkas kaj troviĝas en *Luna Park*, kie ili propraopinie kontemplas la fundon de aĵoj, kiam ili vidas virinajn subvestojn, kiujn rivelas ventoblovo.

## Plej gravaj filozofoj

* Alfred Tarski
* Anaksimandro
* Anaksimeno
* Aristotelo
* Arthur Schopenhauer
* August Cieszkowski
* Aŭgusteno el Abdero
* Ayn Rand
* Blaise Pascal
* Charles Fourier
* Edmund Husserl
* Epikuro
* Eriugeno
* Francis Bacon
* Jean-François Lyotard
* Franz Brentano
* Friedrich Nietzsche
* Gilles Deleuze
* Giordano Bruno
* Gottlob Frege
* Ĝuangzio
* Hegelo
* Henri Bergson
* Henri de Saint-Simon
* Heraklito
* Immanuel Kant
* Jacques Derrida
* Jean-Jacques Rousseau
* Jeremy Bentham
* John Locke
* John Stuart Mill
* Konfuceo
* Koperniko
* Laozio
* Godfried Leibniz
* Markso
* Marsilio Ficino
* Martin Heidegger
* Monteskeo
* Okhamo
* Parmenido
* Piko de la Mirandola
* Pitagoro
* Platono
* Plotino
* Protagoro
* Rene Descartes
* Roger Bacon
* Sigmund Freud
* Sokrato
* Spinozo
* Stanisław Leśniewski
* Taleso
* Tomaso de Akvino
* Voltero
* Zenono el Elajo
* Zygmunt Bauman

## Vidu ankaŭ

* Filozofio
* Listo de filozofoj
* Listo de islamaj filozofoj
# Giordano Bruno

| **Giordano Bruno** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Giordano Bruno Iordanus Brunus Nolanus**  |
| **Naskonomo** | Filippo Bruno |
| **Naskiĝo** | 31-an de decembro 1547 (1547-12-31) en Nola
 |
| **Morto** | 17-an de februaro 1600 (1600-02-17) (52-jaraĝa) en Romo
 |
| **Mortis pro** | mortpuno  vd |
| **Mortis per** | morto sur brulŝtiparo  vd |
| **Religio** | katolika eklezio vd |
| **Lingvoj** | latina • itala vd |
| **Ŝtataneco** | Reĝlando de Napolo   vd |
| **Alma mater** | Universitato de Napolo  (1562–1565)  vd |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Profesio
 |
| **Alia nomo** | Il Nolano vd |
| **Okupo** | universitata instruisto (1583–) romkatolika sacerdoto (1572–) astrologo  matematikisto  verkisto  filozofo  poeto  astronomo   vd |
| **Laborkampo** | filozofio kaj kosmologio  vd |
| **Aktiva en** | Wittenberg vd |
| **Filozofo**  |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Giordano BRUNO** (prononco laŭ IFA d͡ʒɔrˈdano ˈbruno, per esperantaj literoj [ĝorDAno BRUno], esperantigite **Ĝordano Bruno**) naskita en 1548 en Nola (Italio), ekzekutita kiel herezulo la 17-an de februaro 1600 en Romo, estis itala monaĥo kaj filozofo.

Bruno, baptita je la nomo Filippo, post studado en Napolo en 1565 aniĝis en la ordeno de la dominikanoj kaj alprenas la ordenan nomon Giordano.

Li interesiĝis pri la teorio de Koperniko pri la suncentreco de la universo kaj pluevoluigis ĝin. Interalie li asertis, ke steloj estas similaj al la Suno. Liaj opinioj estis kontraŭ la dogmoj de la kristanismo, kaj ĉar li ne emis al diplomateco, li renkontis multe da rezisto kaj malamikeco.

Je la 22-a de majo 1592 la inkvizicio arestis lin; post severa pridemandado li reprenis siajn teoriojn. Tamen oni en 1593 transportis lin al Romo kaj malliberigis lin en la papa Kastelo de la Anĝeloj. Sep jarojn li malliberis, dum oni preparis proceson kontraŭ li.

Je la 8-a de januaro 1600 li estis ekskomunikita kaj kondamnita al morto sur ŝtiparo, precipe ĉar li ne akceptis la personan kaj triunuan dion de katolikismo kaj la plenan homecon de Jesuo Kristo. Bruno komentis la verdikton per "kun pli da timo vi proklamas la verdikton, ol mi ĝin akceptas".

Bruno estis torturata kaj je la 17-a de februaro 1600 ŝtiparumita sur placo *Campo dei Fiori*. Liaj verkoj eniris la indekson de malpermesitaj libroj kaj tie restis ĝis 1965 (nuligo de la indekso).

400 jarojn post lia ekzekuto la katolika eklezio, pere de papo Johano Paŭlo la 2-a, oficiale esprimis "profundan doloron" kaj konfesis, ke ĝi eraris kondamnante Brunon al morto.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Fondaĵo Giordano Bruno

## Eksteraj ligiloj

* GiordanoBruno.info
* Página de Filozofia Moderna
* Consciencia.org
* Intratext.com
# Kargowa

|  |
| --- |
| **Kargowa** |
| germane: **Unruhstadt** |
|  |
| Blazono
 |
|  |
| **urbo** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Kargowa (Pollando)DMS

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|  |
| MapoMapo
 |
| **Genitivo de la nomo** | Kargowej
 |
| **Provinco** | Lubuŝio
 |
| **Distrikto** | distrikto Zielona Góra
 |
| **Komunumo** | Urbo-kampa
 |
| **Koordinatoj** | 52° 4′ N, 15° 52′ O (mapo)52.06666666666715.866666666667 |
| **Loĝantaro** | 3600 (en 2004)
 |
| **Poŝtkodo** | 66-120
 |
| **Telefona antaŭkodo** | 0-68
 |
| **Aŭtokodo** | FZI
 |
| **Estro** | Janusz Kłys
 |
| **Titolo de estro** | Urbestro
 |
| **Komunuma retejo** |
 |
|  |

**Kargowa** - germane *Unruhstadt* - estas urbo en la provinco Lubuŝio de nuna Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en distrikto Zielona Góra.

## Historio

* 1360 - unua mencio pri ekzisto de la setlejo
* 1637 – pola reĝo Ladislao la 4-a donis privilegion organizi kvar foirojn dum la jaro kaj unu bazaron semajne
* 1641 Christoph von Unruh aĉetis la loĝlokan areon kaj tuj apud la malnova setlejo fondas novan loĝlokon por luteranoj fuĝintaj el la proksima aŭstra Silezio. La nova loĝloko ekde 1655 formale nomiĝis Unruhstadt.

## Partneraj urboj

* Jatznick, Germanio

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo de la urbo kaj komunumo (pole)
# Infanterio

20a-jarcenta infanterio: Aŭstralia infanterio ĉe Tobruk, Libio, en 1941, dum la Dua Mondmilito (1939–45).
**Infanterio** (ankaŭ nomata **piedsoldataro**) estas parto de la militistaro, kiu batalas kaj ordinare translokiĝas piede. Oni nomas la infanterianojn ankaŭ piedsoldatoj.

La infanterianoj batalas ankaŭ tiam piede, kiam oni liveras ilin per ĉevalo, ŝipo, aviadilo, kirasaŭto aŭ per aliaj veturiloj al la batalkampo.

Ĝi estis komence ekipita per lancoj, glavoj, en la modernaj tempoj per aŭtomataj pafiloj, kaj grenadoj ks. La tasko de la piedsoldatoj estas akiro, okupo de malamika teritorio, kaj ties defendo.

La infanterio iom malgraviĝis dum la Mezepoko pro graveco de la kavalerio.

Kutime oni distingas inter peza infanterio kaj malpeza infanterio.
# Urbodomo

| Urbodomo
 |
| --- |
|  |
| **tipo de konstruaĵo**  |
| **konstruaĵo por publika administrado • civitana konstruaĵo • publika konstruaĵo • government office building** |
|  |

**Urbodomo** kutime estas prestiĝa konstruaĵo, kiu servas kiel sidejo de la administracio de urbo aŭ komunumo.

Urbodomo en Szczecin, Pollando
La urbodomo de Pécs.
En la mezepoko ĉefe ekde la koncesio de urbaj rajtoj, la urbodomoj fariĝis signifaj profanaj konstruaĵoj de la urboj. En ili kunsidis la urba konsilantaro, kiu konsistis el influhavaj familioj aŭ patricioj. Kiel sidejo de la konsilantaro la urbodomoj dum longa tempo por la gildoj restis fermitaj.

La pretendon de ekskluziveco por la privilegiuloj montris ankaŭ la riĉa arkitekturo de la urbodomoj. Ofte la turo de la urbodomo estis loko por la ununura horloĝo de la urbo.
Krom la salono por la konsilantaro en la urbodomoj ofte ankaŭ troviĝis grandaj salonoj por festenoj, krome foireja halo en la teretaĝo kaj gastejo en la kelo.

## Kelkaj urbodomoj

* Urbodomo de Arnstadt
* Urbodomo de Astorgo
* Urbodomo de Baja
* Urbodomo de Balassagyarmat
* Ruĝa Urbodomo de Berlino
* Urbodomo de Bremeno
* Urbodomo de Bruselo
* Urbodomo de Budapeŝto
* Urbodomo de Eger
* Urbodomo de Erfurto
* Urbodomo de Esztergom
* Urbodomo de Gento
* Urbodomo de Győr
* Urbodomo de Jáchymov
* Urbodomo de Kaposvár
* Urbodomo de Kecskemét
* Urbodomo de Kroměříž
* Urbodomo de Kvenko
* Urbodomo de Makó
* Urbodomo de Mohács
* Urbodomo de Parizo
* Urbodomo de Pécs
* Urbodomo de Pesterzsébet
* Urbodomo de Rennes
* Sanfranciska Urbodomo
* Urbodomo de Sevilo
* Urbodomo de Sopron
* Urbodomo de Szeged
* Urbodomo de Szolnok
* Urbodomo de Újpest
* Urbodomo de Veszprém
* Urbodomo de Vieno

## Kelkaj arĥitekture interesaj urbodomoj

* Urbodomo de Bruselo.
* Londono (Britio).
* Berlino (Germanio).
* Vieno (Aŭstrio).
* Liberec (Ĉeĥio).
* Klosterneuburg (Aŭstrio).
* Ĉefa fasado de la Urbodomo de Alcañiz.
* Melle (Germanio).
# Bataliono

En armeo, **bataliono** estas parto de (infanteria) regimento, konsistanta el almenaŭ du rotoj. Tankbataliono konsistas el skadroj.

## Etimologio

La termino venas de la itala vorto *battaglia* “batalo”, al tio aldoniĝis la silabo *-on-* kiu, simile kiel en Esperanto, ĉi tie havas la signifon “parto de”: bataliono do laŭvorte estas “certa parto de [armeo dum] batalo”.