# Ho Chi Minh

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri iama gvidanto de Vjetnamio. Por urbo rigardu la paĝon Ho-Ĉi-Min-urbo.* |

| **Hồ Chí Minh** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Hồ Chí Minh**  |
| **Naskonomo** | Nguyễn Sinh Cung |
| **Naskiĝo** | 19-an de majo 1890 (1890-05-19) en  Nghe An (Nghệ An), Franca Hindoĉinio
 |
| **Morto** | 2-an de septembro 1969 (1969-09-02) (79-jaraĝa) en  Hanoi, Vjetnamio
 |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | kora malsufiĉo  vd |
| **Tombo** | Maŭzoleo de Ho-Ĉi-Min   vd |
| **Religio** | vjetnama popola religio vd |
| **Etno** | vjetnamoj vd |
| **Lingvoj** | angla • franca • rusa • vjetnama • sudĉina lingvo • Nordĉina dialektaro vd |
| **Loĝloko** | Hanojo vd |
| **Ŝtataneco** | Nord-Vjetnamio  Franca Hindoĉinio   vd |
| **Alma mater** | Komunista Universitato de Laboristoj Orientaj   Quốc Học – Huế High School for the Gifted (en)    vd |
| **Partio** | Komunista Partio
 |
|  |
| **Subskribo**  |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio
 |
| **Patro** | Nguyễn Sinh Sắc (en)   vd |
| **Patrino** | Hoàng Thị Loan (en)   vd |
| **Edz(in)o** | Tăng Tuyết Minh
 |
| Profesio
 |
| **Alia nomo** | Nguyễn Ái Quốc • Hồ Chí Minh • Nguyễn Tất Thành vd |
| **Okupo** | politikisto  ĵurnalisto  poeto  verkisto  militisto   vd |
| **Aktiva en** | Parizo • Hanojo vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | Ĝenerala Sekretario de Komunista Partio de Vjetnamio (1956–1960) member of the National Assembly of Vietnam (en)  (1946–1969) prezidento de Vjetnamio (1945–1969) Ĉefministro de Vjetnamio (1945–1955)  vd |

 |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (1967)  Ordeno de Lenin
* Grand Cross of the Order of Polonia Restituta (en)
* Ordeno de la Ora Stelo
* Stelo de la Respubliko Indonezio

vd |

 |
| **2-a Prezidento de Demokrata Respubliko Vjetmanio** |
| **Dum** | 2-a de septembro 1945 – 2-a de septembro 1969
 |
| **Antaŭulo** | la oficejo ekestis
 |
| **Sekvanto** | Tôn Đức Thắng
 |
|  **Ĉefministro de Demokrata Respubliko Vjetnamio** |
| **Dum** | 2-a de septembro 1945 – 20-a de septembro 1955
 |
| **Sekvanto** | Phạm Văn Đồng
 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

La domo de Ho-Ĉi-Min en Hanojo
Ho-Ĉi-Min kun la maristoj en la havenurbo Stralsund en la iama Orienta Germanio, 1957
**HO Chi Minh** (vjetname **Hồ Chí Minh,** IFA: [hò cǐ mīŋ̟], esperante laŭ PIV **Ho-Ĉi-Min**; antaŭe **Nguyễn Sinh Cung** kaj konata kiel **Bác Hồ,** aŭ **Onklo Ho**) estis vjetnama komunista revolucia gvidanto, ĉefministro (1954) kaj prezidento (1954 – 1969) de Nord-Vjetnamio.

## Biografio

Ho Chi Minh fariĝis komunisto kiam li loĝis en Britio kaj Francio (1915 – 1927). En Francio en 1918 li kampanjis por sendependiĝo kaj en 1919 li peticiis la pac-konferencon de Versajlo, Francio, postulante egalrajtojn por Hindoĉinio.

Poste Ho Chi Minh iĝis fondanta ano de la Franca Komunista Partio, kaj pasigis tempon en Moskvo. Li translokiĝis al Hongkongo, kie li fondis la Hindoĉinan Komunistan Partion.

Li prenis la nomon Ho Chi Minh (esperante Li, Kiu Lumigas) kaj revenis al Vjetnamio en 1941 kaj deklaris sendependiĝon. Li gvidis la movadon Viet Minh por sendependiĝo kaj sukcese batalis kontraŭ Francio inter 1946 kaj 1954.

Li fariĝis prezidento de Nord-Vjetnamio je la 2-a de marto 1946. Je la 6-a de marto li subskribis interkonsenton laŭ kiu Francio akceptis Vjetnamion kiel sendependan ŝtaton.

Dum la 1960-aj jaroj li batalis por la reunuiĝo de Norda kaj Suda Vjetnamo. Li gvidis preskaŭ senĉesan militon kontraŭ Francio kaj poste Usono ĝis sia morto en 1969.

## Ideologio

Jeno estis priskribita kiel la kerno de la ideologia sistemo de la nomita Pensaro Ho Ĉi Minh, kiel estis kodigita de la Vjetnama Komunista Partio:

* Nacia liberigo, klasa liberigo, homa liberigo
* Nacia sendependeco
* Nacia unueco
* Popola posedrajto; konstruo de la vera ŝtato de la popolo, fare de la popolo, por la popolo
* Nacia defendo de ĉiu popolo, konstruo de la popolaj armitaj fortoj
* Ekonomia kaj kultura disvolvigo, konstante plibonigante materian kaj spiritan vivon de la popolo
* Revoluciaj etikaj necesoj, ŝparemo, integreco, justeco, kaj nepartieco
* Zorgo de promocio de revoluciaj generacioj por la estonteco
* Konstruo de pura, forta partio, kadroj kaj partimembroj kiuj estas kaj estroj kaj fidelaj servistoj de la popolo

## Ho Chi Minh kaj Esperanto

Laŭ artikolo Arkivigite je 2014-06-29 per la retarkivo Wayback Machine de Ĉina Radio Internacia, Ho Chi Minh interesiĝis pri esperanto kaj eĉ povis paroli ĝin. En la artikolo, oni povas legi :

|  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„** Nuntempe, surbaze de fidindaj fontoj de informado mi malkovris, ke li sciis ankaŭ Esperanton, kaj Ho Chi Minh reale estis esperantisto. De 1914 ĝis 1917 Ho Chi Minh vivis en Anglio. Krom la anglan lingvon, li lernis ankaŭ Esperanton, partoprenis la sindikatan movadon kaj la skoltisman organizon de Anglio. Tiutempe anglaj skoltoj ŝatis paroli Esperanton en siaj kunsidoj kaj renkontiĝoj.
Post la Aŭgusta Revolucio de 1945 krom la francan, anglan kaj ĉinan, la Radiostacio de Vjetnamio uzis ankaŭ Esperanton por elsendi siajn novaĵojn tra la mondo. Prezidanto Ho Chi Minh sugestis al tiama direktoro de "Voĉo de Vjetnamio", ke Esperanto, krom aliaj lingvoj, estis utiligata por disvastigi tra la mondo la "Deklaracion de Sendependo" de Vjetnamio. Tiamaniere Vjetnamio estis la unua azia lando uzinta la internacian lingvon en radio. La ĉiutaga radio-elsendo en Esperanto daŭris de septembro 1945 ĝis la eksplodo de la agresmilito fare de la francaj koloniistoj en Vjetnamio en decembro 1946.
En 1954, post la subskribo de la Ĝeneva Konvencio por paco en Hindoĉinio, internacia kontrola delegacio konsistanta el reprezentantoj de Hindio, Kanado kaj Pollando alvenis Vjetnamion por efektivigi sian funkcion. La delegacio estis akceptita de la Prezidanto Ho Chi Minh. En tiu renkontiĝo Prezidanto Ho parolis angle kaj france kun la gastoj. Turninte sin al polaj delegitoj li subite demandis: "Ĉi tie ĉeestas reprezentantoj de Pollando, la patrujo de Doktoro Zamenhof, la kreinto de la internacia lingvo? Do kiu el vi povas paroli Esperanton?". Du el ili levis siajn brakojn. Ho Chi Minh montriĝis ĝoja kaj de tiu ĉi momento li babiladis kun tiuj poloj en Esperanto. [...]

En 1968, unu jaro antaŭ sia morto, dum vizito al aviadistoj de la Popolaj Armefortoj de Hanojo, en intima konversacio Ho Chi Minh foje klarigis al ili pri Esperanto. Li diris: "Ĉiuj nacianoj, krom sian patrinan lingvon, povas lerni nur Esperanton por egalrajte kontaktiĝi unu al la alia. Esperanto estas facila por la ellernado kompare kun la nacilingvoj. **”** |

 |

## En Esperanto aperis

* **Tagkajero en prizono**. Tradukis Dao Anh Kha. Eld. Fremdlingva Eldonejo, Hanojo 1966.
* **Ho Chi Minh: Versaĵoj kaj prozo**. Tradukis Dao Anh Kha, Nguyen Minh Kinh kaj Dang Dinh Dam. Eld. Fremdlingva Eldonejo, Hanojo 1980.

### Recenzoj

Pri *Tagkajero en prizono*

|  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„** La aŭtoro, estro de la plej aktuala kaj plej suferanta popolo, montriĝas per siaj poemetoj posedanto de forta spirito. Kiu, vivaĉante longe, longe en malliberejoj kun la kutimaj skabio, cimoj, frosto, malsato, soifo, severeco, pedikojn kaj nenio bona, havus la laŭdindan humoron verki tagofine sian poemeton, nur kvarversan, mildan, simplan pri la taga notindaĵo, aŭ pensi iom filozofe pli profunde? Vidu:

«Suferas la rizgreno sub la bato rizpistila
Sed pasis la elprovo, miros vi pro blanko brila!
Similaj estas homestaĵoj en ĉi-monda vivo
Por iĝi hom’ necesas la pistil’ de malfeliĉo.»

La sinsekvaj poemetoj konigas la homon kaj rakontas parton de lia vivo. La traduko estas klara; sed estas videble ke la tradukinto devis forte streĉi la

kordon por harmoniigi la rimojn! Estas notindaj du interjekcioj: *Ua..,! ua...! ua! uaa!*, por esprimi ploron de bubo kaj: *fing, fing, fing...* (pluveto vibradas); sed ne ŝajnas necesa tiu *pa, li elveture saltis*, ĉar en Plena Vortaro ni jam havas *Hopi* por invito al salto. **”** |
| — Salvador Gumà. Boletín n161 (maj 1967) |

 |

---

Pri *Ho Chi Minh*

|  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„** La Fremdlingva Eldonejo en Hanojo «Ruĝa Rivero" prezentas al ni 128-paĝan broŝuron «Ho Chi Minh". Ĉiu pli aŭ malpli klera homo, ĉu Vjetnamo aŭ ne, komunisto aŭ ne, scias ion pri la unika personeco de tiu nacia heroo. Oni ofte legis jam pri li. Sed tiu broŝuro enhavas 23 versaĵojn kaj 9 ĉapitrojn de prozo el la plumo de Ho Chi Minh mem, tradukitaj de la al ni
jam bone konata Dao Anh Kha kaj Nguyen Minh Kinh kaj Dang Dinh Dam. La versaĵoj, traktantaj naturon, mizeron kaj batalon, laŭ ritmo, rimoj, sono ne ĉiam senteblas kiel «versaĵoj". Ili datumas el la kvardekaj jaroj, la prozo el la dudekaj. Temas unuavice pri historiaj faktoj el sufer- kaj batalplenaj jaroj, kiuj lumigas la fifamajn agojn de la francaj koloniistoj kaj de la usonaj imperiistoj. Ne mankas rimarkindaj atentigoj, ek?.. «Ekzistas nur du rasoj en la universo, tiu de ekspluatantoj kaj tiu de ekspluatatoj".
Aparte menciindaj estas la du lastaj ĉapitroj «Deklaracio pri sendependeco de Vjetnama Demokratia Respubliko" voĉlegata la 2an de septembro 1945 de Prezidanto Ho Chi Minh dum mitingo de duon-miliono da personoj en Hanojo, kaj "Testamento" el la jaro 1969 kun konsiloj kaj profetaj eldiroj, koncernantaj la Partion kaj la estontecon de VDR.

Se unuanimos
ni en aro kanta,
ja sukcesi finos
tia verko granda.

 **”** |
| — Hella Sauerbrey. Der Esperantist n112 feb. 1982 |

 |

## Literaturo

**Prezidento Ho Chi Minh (resuma biografio)**. Fremdlingva eldonejo. Hanojo, 1970. 154 paĝoj.

|  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„** En la antaŭparolo de ĉi tiu interesa verko aperas interalie: “la meritoj kaj la verkoj de Prezidento Ho Chi Minh estas senmezuraj, kiel alta ĉielo kaj vasta maro." La libro estas ne nur biografio de eminenta ŝtatestro, sed ankaŭ
ekzalta panegiro, pasia kaj patosa kulto al homo, kiu nedubeble faris al si lokon en la monda historio kaj speciale en la historio de sia lando disŝirata de kruela kaj longa milito.

La konstanta majuskligo de la litero L en la pronomo *li*, kiam per ĝi oni aludas la antaŭ nelonge mortintan Prezidenton Ho Chi Minh, iom ŝokas niajn okcidentajn morojn. **”** |
| — Boletín n184 (mar 1971) |

 |

## Eksteraj ligiloj

* esperante Artikolo de Tran Quan Ngoc pri Ho Chi Minh kaj Esperanto
* angle Artikolo pri aziaj landoj kaj Esperanto
* angle Faktoj pri Ho Chi Minh
* angle Biografieto Arkivigite je 2009-05-20 per la retarkivo Wayback Machine Arkivigite je 2009-05-20 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Nekrologo

## Referencoj

Malvarma milito[Montri]

| Ĉefaj eventoj (1945–1961)
 | Ĉefaj eventoj (1962–1991)
 | Specifaj artikoloj
 | Ĉefaj partoprenintoj
 | Pliaj gravaj personoj
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Ĝenerala kronologio:** Kronologio de eventoj de malvarma milito

*1940-aj jaroj:** Jalta konferenco
* Potsdama konferenco
* Irana krizo
* Afero de Guzenko
* Ĉinia civitana milito
* Unua Hindoĉina Milito
* Doktrino de Truman
* Greka civitana milito
* Plano Marshall
* Berlina blokado

*1950-aj jaroj:** Korea milito
* Ribelo en GDR en 1953
* Hungara revolucio de 1956
* Sueza krizo
* Vjetnama milito
* Sputnik-ŝoko
* Doktrino de Eisenhower

*1960-aj jaroj:** Ĉina-sovetia disiĝo
* Krizo pri U-2 en 1960
* Gvatemala civitana milito
* Doktrino de Kennedy
* Invado de la Porkogolfeto
 | *1960-aj jaroj (daŭrigo):** Kariba krizo
* Berlina muro
* Doktrino de Johnson
* Praga printempo 1968
* Doktrino de Nixon
* SALT I
* Malstreĉiĝo

*1970-aj jaroj:** SALT II
* Vizito de Nixon en Ĉinio en 1972
* Angola civitana milito
* Ogadena milito
* Sovetia-afgana milito

*1980-aj jaroj:** Doktrino de Carter
* Solidareco
* Doktrino de Reagan
* Glasnost
* Nuklea akcidento de Ĉernobilo
* Protestoj sur placo Tian An Men en 1989
* Perestrojko
* Revolucioj en 1989
* Berlina muro
* Kantanta Revolucio (en Baltio)
* Ĉeĥoslovaka revolucio en 1989
* Rumana revolucio en 1989

*1990-aj jaroj:** Disfalo de Sovetunio

*Daŭrantaj konfliktoj:** Araba-israela konflikto
* Nikaragvo
 | * Fera Kurteno
* Movado de Nealiancitaj Landoj
* Politiko de retenado
* Politiko de repuŝado
* Armadkonkuro
* Konkurso en konkerado de la kosmo
* Ruĝul-timigo
* Imperio de malbono
* Makartiismo
* Komplemento de Bricker de la Konstitucio de Usono
* Operaco Kondoro
* Soveta spionado en Usono
* Ostpolitik (la politiko de okcidenta Germanio rilate al ŝtatoj de la Varsovia Kontrakto)
* CIA
* KGB
* Stasi (Ministerium für Staatssicherheit)
 | * NATO
* Varsovia Traktato

*Politikaj ĉefuloj:Usono**
	+ Franklin D. Roosevelt
	+ Harry S. Truman
	+ Dwight D. Eisenhower
	+ John F. Kennedy
	+ Lyndon B. Johnson
	+ Richard Nixon
	+ Gerald Ford
	+ Jimmy Carter
	+ Ronald Reagan
	+ George H. W. Bush
	+ Henry Kissinger
	+ Jeane Kirkpatrick
	+ Zbigniew Brzeziński
* **Sovetunio**
	+ Josif Stalin
	+ Georgij Malenkov
	+ Nikita Ĥruŝĉov
	+ Leonid Breĵnev
	+ Jurij Andropov
	+ Konstantin Ĉernenko
	+ Miĥail Gorbaĉov
	+ Vjaĉeslav Molotov
	+ Eduard Ŝevardnadze
 | *Politikaj ĉefuloj:Eŭropo**
	+ Winston Churchill
	+ Clement Attlee
	+ Margaret Thatcher
	+ Charles de Gaulle
	+ Josip Broz Tito
	+ Konrad Adenauer
	+ Willy Brandt
	+ Helmut Kohl
	+ Walter Ulbricht
	+ Erich Honecker
	+ Todor Ĵivkov
	+ Imre Nagy
	+ Nicolae Ceauşescu
	+ Alexander Dubček
	+ Papo Johano Paŭlo la 2-a
	+ Francisco Franco
	+ Lech Wałęsa
* **Azio**:
	+ Mao Zedong
	+ Zhou Enlai
	+ Ĉiang Kai-ŝek
	+ Kim Il-sung
	+ Ho Chi Minh
	+ Tôn Đức Thắng
	+ Pol Pot
	+ Jawaharlal Nehru
* **Latin-Ameriko**:
	+ Fidel Castro
	+ Che Guevara
	+ Salvador Allende
	+ Augusto Pinochet
	+ Daniel Ortega
 |