# Endre Ady

| **Endre Ady** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Ady Endre**  |
| **Naskonomo** | diósadi Ady András Endre |
| **Naskiĝo** | 22-an de novembro 1877 (1877-11-22) en Ady Endre, Departemento Sălaj
 |
| **Morto** | 27-an de januaro 1919 (1919-01-27) (41-jaraĝa) en Budapeŝto
 |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | Hispana gripo kaj sifiliso  vd |
| **Tombo** | Malnova tombejo de Budapeŝto, 19/1-külső sziget   vd |
| **Lingvoj** | hungara vd |
| **Ŝtataneco** | Hungario   vd |
| **Alma mater** | Universitato Eötvös Loránd - juroscienco (1897–1898) Debrecen Reformed College High School and Student Dormitory (en)  - juroscienco (1896–1897) Calvinist College in Zilah (en)   (1892–1896)  vd |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio
 |
| **Gefratoj** | Lajos Ady  vd |
| **Edz(in)o** | Berta Boncza (1915–1919)  vd |
| **Parencoj** | Mariska Ady (kuzo aŭ kuzino)  vd |
| Profesio
 |
| **Alia nomo** | Ida vd |
| **Okupo** | poeto  ĵurnalisto  verkisto   vd |
|

|   Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | framasonismo   vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**ADY Endre** (rumana nomo: Ady Endre) (naskiĝis la 22-an de novembro 1877 en komunumo Érmindszent, hodiaŭ Ady Endre en la distrikto Satu Mare en Rumanio, kaj mortis en Budapeŝto la 27-an de januaro 1919) estis unu el la plej grandaj hungaraj poetoj, kaj la pli aĝa frato de Lajos Ady.

Kovrilpaĝo de Endre Ady: *La Morto de la Ĉielarko*; Budapeŝto, 1977, Hungara Esperanto-Asocio
Li studis juron kaj laboris kiel ĵurnalisto, kaj estis la unua poeto, kiu aplikis simbolismon en la hungaran poezion. Liaj poemoj traktas amon, la hungarismon dividitan inter oriento kaj okcidento, la rilaton de homo al sia dio, la kultadon de la narcisisma egoo, kaj la proksimecon de la fino kaj la malkapablo fari ion ajn pri tio neevitebla. Ady jam estis en sia vivo unu el la plej respektataj hungaraj poetoj, sed ankaŭ estis kalumniita kiel malmorala poeto. La emo al memdetruo alportis lin al diboĉa vivo, drinkemo kaj malsano. Li mortis juna, en 1919 en Budapeŝto, pro sifiliso.

## En Esperanto aperis

Ĉe Tibisko-bordo ; La animoj lazitaj ; Konservi vin... ; Batalo kun la Grandsinjoro ; Plori, plori, plori ; Antaŭ Princo Silent' ; Alflugis la pavo... ; Neĝmontoj kaj Riviero ; Kanto de hungara jakobeno; La stelo de steloj ; Post maja pluvego ; Rememoro pri nokto somera ; Admono al la gardantoj ; Kanto kronika en 1918 ; Morto de la naciismo ; Hungara problemo / Trad. Rados Péter András, Kálmán Kalocsay, Ferenc Szilágyi, Imre Baranyai, Vilmos Benczik. – En: *Hungara Antologio* ; p.153 - 164

Endre Ady 1877-1919 / [tr.: P. Rados; K. Kalocsay; M. Fejes; I. Baranyai]. – Budapest: Instituto por Kulturaj Interrilatoj ; Hungara Esperanto-Asocio, 1977. – 39 p. ISBN 963-571-025-7

*La Morto de la Ĉielarko* : elektitaj poemoj kaj artikoloj. – Budapest: Hungara Esperanto-Asocio, 1977. – 87 p. (Libroserio 2)

ISBN 9635710281

## Citaĵo

"Mi volas plu havi vin – tial mi elektas por gardi vin la plibeligan malproksimon." (Citita de Ferenc Szilágyi en *Tiel Okazis aŭ Mistero Minora*, p. 34 de la eldono de Kopenhago 1958)

## Framasono

Li ekmembriĝis al framasona asocio en 1912 kaj estis membro dum 7 jaroj. Li vizitis kunsidojn nur 4-foje en tiu periodo, unufoje pro la ekmembriĝo kaj dufoje pro la pago de la membrokotizo. Do li fakte neniam estis vera framasonisto.

## Verkoj

* Junio ​​1889 Debrecen *Versek - Poemoj*
* 1903 Oradea *Még egyszer (denove)*
* Februaro 1906 *Új versek - Novaj kantoj*
* 1907 *Vér és arany - sango kaj oro*
* 1908 *Az Illés szekerén - En la Ĉaro de Elija*
* 1909 *Szeretném, ha szeretnének - Ami, mi pledas*
* 1910 *Verso Minden-Titkok - (Kantoj de Sekretoj)*
* 1912 *A menekülő Élet - La pasema vivo Margita*
* 1912 *Margita élni akar - Margita volas vivi*
* 1913 *A Magunk szerelme - Amu nin mem*
* 1914 *Ki látott engem? - Kiu vidis min?*
* 1918 *A halottak élén - ĉe la kapo de la mortinto*
* 1923 *Az utolsó hajók - La lastaj ŝipoj*

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

La eksa kafejo EMKE, preferata loko de Ady en Nagyvárad
* *Ady Endre levelei* (korespondado de E. A., hungare)
* kelkaj poemoj en la hungara kaj en angla traduko Arkivigite je 2004-11-09 per la retarkivo Wayback Machine
* alia paĝo kun poemoj en la hungara kaj en angla traduko
* biografio kaj poemoj de li tradukitaj al la angla lingvo
*
*
*
*
*  Arkivigite je 2005-04-05 per la retarkivo Wayback Machine
* La morto de la ĉielarko Arkivigite je 2004-05-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Plori, plori, plori Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine