Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Placo Lujza Blaha

| Placo Lujza Blaha |
| --- |
|  |
| placo [+] |
|

---

 |
| Lando | Hungario |
| Situo | Budapeŝto |
|  - koordinatoj | 47° 29′ 48″ N, 19° 4′ 12″ O (mapo)47.496719.07 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Placo Lujza Blaha (Centra Budapeŝto)DEC |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Placo Lujza Blaha (Budapeŝto)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Placo Lujza Blaha |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Blaha Lujza tér** [+] |
|  |

**Placo Lujza Blaha** estas la ĉefa trafika nodo de Budapeŝto. Ĝi situas en kruciĝo de "Granda Bulvardo" kaj avenuo "Rákóczi". Oni nomumas la placon "koro de Budapeŝto". La nomo venis en 1918, ĉar en tiu placo loĝis Lujza Blaha. Budapeŝtanoj uzas la mallongan nomon Blaha, kiu sufiĉas esprimi la placon.

Malnova foto pri Placo Lujza Blaha, centre la jam malkonstruita Nacia Teatro, dekstre la ankoraŭ origina Corvin, inter la du domoj iomete vidiĝas domo de ĵurnalistoj, tute maldekstre estas la apoteka domo, la aŭtobuso trafikas laŭ la avenuo, la bulvardo troviĝas malantaŭ la teatro
Domo de "Tage-nokte"
La placo havas haltejojn pri metroo, tramoj, kaj aŭtobusoj. La iama ŝlagro (ankaŭ nun konata) (en kruda traduko) kantas: "Je la 7-a mi atendos Vin ĉe Nacia Teatro, kie haltas la tramo numero 6. La tramo ankaŭ nun haltas, sed la teatro vivas nur en rememoroj. Ankaŭ flankostrato de la placo havas traman kaj aŭtobusan trafikon. En la pasinteco la avenuo havis tramon, sed ĝi anstataŭiĝis per metroo ekde 1972.

Lokon de la teatro parte la aŭtoj, parte malgranda parko okupas, kiu estas grava renkonta loko de la homoj.

Gravaj konstruaĵoj donas la ĉefan formon al la placo.

* En la centro **Nacia Teatro (Budapeŝto)** regadis inter 1875-1964, sed pro la metrookonstruado oni malkonstruis ĝin, sekve la placo pligrandiĝis.
* **Grandvendejo Corvin** funkcias ekde 1926. Dum la socialismo ĝi kovriĝis per aluminio, kiu kovris la belajn fenestrojn.
* **Domo EMKE** estas mallongigo signifanta Transilvania Hungara Publikkultura Asocio, kie estas diversaj kafejoj, restoracioj, butikoj.
* **Nokte-tage**. Tiu vorto eterne radikiĝis inter la budapeŝtanoj kaj esprimis ĝin, ke iam nutraĵvendejo funkciis ankaŭ nokte. Kontraŭe apoteko troviĝas, kiu same uzis nokte-tage. Nuntempe ambaŭ funkcias nur dumtage.
* **Domo de ĵurnaloj**. Komence de la socialismo tie estis eldonejo de *Szabad Nép*, kiu estis ĉefa propagandilo de la komunistoj. Dum la revolucio en 1956 la revoluciuloj okupis ĝin, poste tie sangaj bataladoj okazis. Komence de la 21-a jarcento la tuta domo trakonstruiĝis, la origina vizaĝo perdiĝis kaj nun kiel hotelo funkcias. Ankaŭ aliaj 2 hoteloj funkcias sur la placo (apoteka domo kaj EMKE).
* **Malsanulejo Rókus** kaj la same nomata Kapelo de Sankta Roĥo (Budapeŝto) faras striktaĵon al la avenuo. Tiu malsanulejo okupiĝis komence pri infektaj malsanoj, tial oni trovis lokon ekster la tiama urbo.

## Fontoj

* Hungara Vikipedio
* A Blaha Lujza tér története Arkivigite je 2007-06-12 per la retarkivo Wayback Machine (www.emke-budapest.com)
* Cikk a tér tervezett felújításáról és történetéről Arkivigite je 2010-04-02 per la retarkivo Wayback Machine (HG.hu, 2010. március 31.)
# Pensolibero

| Pensolibero
 |
| --- |
| **civila libereco**  |
| **civila libereco • intelekta libero** |
|  |

Diriaĵo de Benjamin Franklin, 1722: "Sen libereco de penso saĝo neeblas, kaj libereco de publiko ne eblas sen libereco de esprimo."
La **pensolibero** estas la rajto, kiun havas ĉiu individuo por determini per si mem la enhavon de siaj intelektaj, moralaj, politikaj kaj religiaj konsideroj. Tia libereco estas ofte kundifinita per la determinado de limo inter la publikaj kaj la privata medioj. Ĝi estas unu el la civilaj liberecoj.

Tiu libereco havas du aspektojn. Unuflanke estas la absoluta libero havi konvinkojn kaj kredojn (interna aspekto), aliflanke la relativa libero manifestigi konvinkojn kaj kredojn (ekstera aspekto).

## Notoj

## Vidu ankaŭ

* Liberpensuloj (ne konfuzu kun pensoliberulo)
* Parollibereco
* Religia libereco
* Amaskomunikila literatio
# Blazono

| Blazono
 |
| --- |
|  |
| **flago aŭ blazono • simbolo • konstruelemento** |
|  |

**Blazono** estas la tuto de la simbolaj signoj, kiuj distingas homon aŭ juran personon, ekzemple familion, ŝtaton, urbon, korporacion. Ofte uzata en la malpli vasta signifo **blazon-ŝildo**, tabulo kun la pentritaj signoj.

En multaj landoj multaj disdividaĵoj - regionoj, provincoj, urboj, distriktoj, komunumoj - havas siajn blazonojn. Ĉi tio entute estas grandega aro da signoj, tamen la loĝantoj ofte ne scias la signojn aŭ eĉ ne konjektas pri ilia ekzisto.

Laŭ Francisko Azorín **blazono** estas *Insigno de ŝtato, regno, urbo, gildo aŭ nobela familio.* Kaj li indikas etimologion el greka *blasen* (trumpeti, famigi). Krome li indikas rilatajn terminojn kiaj blazonarto, blazonŝildo, blazonornamo, blazonlibro kaj blazonscienco.

Ekzemploj de blazonoj:

*
*
* Blazono Piĉilemo

Blazonoj troveblas en arkivoj, dokumentoj ktp. Pri germanaj blazonoj ekzemple vidu artikolon pri Blazonaro de Scheibler.

## Vidu ankaŭ

* Heraldiko
* Heraldikaj koloroj
* Listo de ĉiuj naciaj blazonoj, kiu galerie bildigas la ŝtatajn blazonojn.

## Notoj

## Eksteraj ligiloj

* konciza heraldika manlibro "priskribo de blazonoj" Arkivigite je 2021-09-03 per la retarkivo Wayback Machine (esperante)
# Gazetarlibereco

| Gazetarlibereco
 |
| --- |
|  |
| **Bazaj rajtoj • civitanaj rajtoj** |
|  |

**Rangotabelo de gazetarlibereco 2023** laŭ Raportistoj sen limoj

|  |  |
| --- | --- |
| - ﻿ Bona situacio
- ﻿ Kontentiga situacio
- ﻿ Rekoneblaj problemoj
 | - ﻿ Malfacila situacio
- ﻿ Tre severa situacio
- ﻿ Nekonata situacio
 |

Monumento al la Gazetarlibereco en Kadizo, Hispanio.
La **Gazetlibereco** aŭ **gazetarara libereco** estas la ekzisto de garantioj per kiuj la civitanoj havas rajton organiziĝi por la kreado kaj eldonado de amaskomunikiloj kies enhavo estu nek kontrolitaj nek cenzuritaj fare de la povoj de la ŝtato. Laŭ tio ĉia persono povus publikigi siajn ideojn libere kaj sen antaŭcenzuro. Ĝi estas unu el la civilaj liberecoj.

Nuntempe ŝtatoj formas malpli riskon je gazetara libereco, sed ja interreto kiu mortigas la tradician komercan modelon de gazetoj, aparte grava por ne-anglalingvaj gazetoj, kies lingva bazo ne estas sufiĉe granda por subteni la nur-reklamajn strategiojn.

Svedio estis la unua lando kiu adoptis klaran leĝaron por la gazetara libereco pere de la "*tryckfrihet*" de 2-a de decembro 1766. En Usono tiu rajto estas garantiita de la Unua Amendo al la Usona Konstitucio.

Ne ĉiuj landoj havas ĝin garantiita, ĉu pere de Rajtoĉarto aŭ Konstitucio, por ekzemplo en Aŭstralio. En multaj okazoj tiu libereco estas limigita pro aliaj rajtoj, kiel rajto al propra bildo, kontraŭ kalumnio, kontraŭ opozicio al superaj gravuloj ktp.

## Vidu ankaŭ

* Esplorĵurnalismo
* Gazeto
* Libereco
* Monda Tago de Gazetarlibereco
* Premio Unesko/Guillermo Cano de Monda Gazetarlibereco
* Internacia Gazetara Instituto

## Referencoj
# Sendependeco

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Sendependeco (apartigilo)
 |

Aliro al la sendependeco de diversaj landoj de la mondo.
**Sendependeco** kiel ĝenerala politika supernocio signifas, ke lando, loĝantara parto aŭ organizaĵo regas mem aŭ formas propran suverenan ŝtaton, anstataŭ esti regata de aliaj potencoj.

## Tago de Sendependeco

En la historio de multaj landoj, evidente la momento de sendependeco disde imperio, najbara lando, okupint potenco ktp., povas esti grava mejloŝtono. Tiele tre ofte oni celebras en la lando eventojn por la Tago de Sendependeco, kiu konsistas ĉefe el feritago, militistaj paradoj, piroteknikaĵoj ktp. Ekzemploj povas esti la jenaj:

* Afgana Sendependeca Tago
* Bangladeŝa Sendependeca Tago
* Sendependeca tago de Usono

## Historio

Ĉefe post la Dua Mondmilito svarmis tra la tuta mondo movadoj por sendependigo de respektivaj landoj disde la koloniigaj potencoj. Tiu procezo pluis laŭlonge de la dua duono de la 20-a jarcento, sed je la fino de la jarcento preskaŭ ĉiuj sendependigaj movadoj estis atingintaj siajn celojn (sed ne ĉiuj) kaj la nova tendenco estis ĉu secesio aŭ separismo el federacia ŝtato.

### Kelkaj movadoj kaj organizoj

* NFLA, MPLA kaj UNITA en Angolo
* ETA en Eŭskio
* Gronlanda sendependeco en Gronlando
* MPAIAC en Kanarioj
* Frente Polisario en Okcidenta Saharo
* OLP en Palestino
* Sardiniaj Armitaj Fortoj en Sardinio
* *Vancouver Island Party* en Vankuvera Insulo

## Vidu ankaŭ

* Diplomatia agnosko
* Separatismo
* Aŭtonomio
* Suvereneco
* Militoj de nacia liberigo
* Nacia ŝtato
* Aŭtarkio
* Rejna separatismo
* Sendependiĝa tago
* Usona Sendependiĝa Deklaro

## Eksteraj ligiloj

* Stanislavo Belov (2018-01-13) Domo de vic-reĝo aŭ Kiom kostas sendependeco? (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2018-01-14. Alirita 2018-01-14 . *(recenzo pri la filmo "Domo de vic-reĝo" kaj pensoj, estigitaj de ĝi)*
# Centra Komitato

| Centra Komitato
 |
| --- |
| **metaklaso**  |
| **komitato • party council** |
|  |

La **Centra Komitato** estas centrala organo de multaj partioj, speciale uzita en Komunistaj partioj.

## Koncepto

La koncepto de Centra Komitato naskiĝis de Vladimir Lenin. Socialistaj partioj (kiel eŭropaj partioj) intendis parlamentan politikan partion, kiu gajnas politikan potencon tra demokrata baloto. La Socialdemokrata Partio de Germanio sekvis tiun vidon. Sed Lenin kontraŭis pri tradician vidon de marksismo.

Laŭ Lenin, Por renversi registaron kaj defendi solan politikan potencon kontraŭ aliaj politikaj frakcioj, komunista partio necesas centran organon por kontroli ĉiun partion kaj ekzekuti partiajn politikojn. Tiel "centra organo" de Partio havas gravan potencon en Partio. Lenin kreis centran komitaton en sian politikan partion, Rusia Socialdemokrata Laborpartio (Bolŝeviko).

### Ĉinio

Kontraste al Sovetunio, Ĉina Komunista Partio ankaŭ havas centran komitaton en Partio, tamen la kontrola potenco de partio estas dependita de Centra Milita Komisiono. Ĉina Komunista Partio sekvis politikan struktudon de Sovetunio, aldonis sian politikan organon laŭ Ĉinio. Laŭ fondinto de ĈKP, Mao Zedong grave pensis pri rolo de militfortoj, tiel la ŝtatestro de Ĉinio necesis kapti du postojn, ĝeneralan sekretarion de CK kaj prezidanto de CMK.

Historie, Centra Komitato estas rekonata kiel centra organo, sed nur administranta organo. Dum la Kultura revolucio, Centra Komitato ĉesis funkcion pro politika rivaleco kun Mao Zedong. Malgraŭ Centra Komitato estas grava organo de ĈKP. La famaj politikistoj kiel estis membro de komitato.

## Vidu ankaŭ

* Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio
* Centra Komitato de Komunista Partio de Ĉinio
* Internacia Centra Komitato
* Centra Milita Komisiono
# Partio de Hungaraj Laboristoj

| Partio de Hungaraj Laboristoj
 |
| --- |
|  |
|  |
| **partio**  |
| Komenco
 | 14-a de junio 1948 vd |
| Fino
 | 31-a de oktobro 1956 vd |
| Antaŭe
 | Hungara Komunista Partio vd |
| Poste
 | Hungara Socialista Laborista Partio vd |
| Lando*j* | Hungario vd |
| Sidejo
 | Budapeŝto
 |
| **Ideologio** |
komunismo • Marksismo-leninismo • stalinismo

 |
| Estro
 | Mátyás Rákosi
 |
| **Filioj** | Hungarian Working People's Party Central Directorate Resolution (en)   vd |
|  |

La **Partio de Hungaraj Laboristoj** (hungare: *Magyar Dolgozók Pártja* - MDP) estis la reganta komunista partio de Hungario ekde 1949 ĝis 1956. Ĝi formiĝis per kunfando de la Hungara Komunista Partio kaj la Socialdemokrata Partio la 12-an de junio 1948. La aliaj politikaj partioj estis malfonditaj, malpermesitaj, la registaron ekde 1947 dominis la komunista partio. La gravan pozicion - ĉefsekretario - en la Partio okupis Mátyás Rákosi, sub kies gvido hungario suferis teruran stalinisman epokon. Julie 1956 Rákosi transdonis sian pozicion al GERŐ Ernő je soveta premo kaj forlasis la landon.

Dum la hungara revolucio de 1956, la partio estis reorganizita sub la nomo Hungara Socialista Laborista Partio ĉirkaŭ la komunista Imre Nagy. Sed post la 4-a de novembro 1956, la KP estis kontrolita per János Kádár kiu tute apogis la Sovetunion. En la 1960-aj jaroj, la partio akiris ioman sendependecon de la Sovetunio kaj eksperimentis per propraj vojoj en ekonomio.

## Vidu ankaŭ

* Sieĝo de la komunista ĉefsidejo
* Historio de Hungario
* Politiko de Hungario
# Ernő Gerő

| **Ernő Gerő** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Gerő Ernő**  |
| **Naskonomo** | Singer Ernő |
| **Naskiĝo** | 8-an de julio 1898 (1898-07-08) en Trebušovce
 |
| **Morto** | 12-an de marto 1980 (1980-03-12) (81-jaraĝa) en Budapeŝto
 |
| **Tombo** | Tombejo Farkasrét, Torony-88. fülke   vd |
| **Lingvoj** | hungara vd |
| **Ŝtataneco** | Hungario   vd |
| **Alma mater** | Universitato Eötvös Loránd  (1916–1918)  vd |
| **Partio** | Hungara Komunista Partio  Partio de Hungaraj Laboristoj  Hungara Socialista Laborista Partio (–1962)  vd |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Erzsébet Fazekas   vd |
| **Parencoj** | Anna Fazekas (bofratino)  vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | ekonomikisto  spiono  politikisto  ŝtata funkciulo   vd |
| **Aktiva en** | Budapeŝto vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | Minister of Interior of Hungary (en)  (1953–1954) membro de la nacia asembleo de Hungario (1949–1957) member of the HWP Central Directorate Resolution (en)  (1948–1956) membro de la nacia asembleo de Hungario (1948–1949) membro de la nacia asembleo de Hungario (1947–1948) Minister of Transport (en)  (1945–1949) membro de la nacia asembleo de Hungario (1945–1947) Minister of Trade and Transport (en)  (1945–1945) member of the Provisional National Assembly (en)  (1944–1945)  vd |

 |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (1949)  Kossuth-premio
* (1948)  Kossuth Order of Merit (en)

vd |

 |
|

| [Montri]  Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Hungara Scienca Akademio   vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**GERŐ Ernõ** (naskiĝis kiel **SINGER Ernő**, la 8-an de julio 1898 Terbegec [hodiaŭ Trebušovce, Slovakio] – mortis la 12-an de marto 1980, Budapeŝto) estis hungara komunista politikisto, ekonomikisto, gvidanto dum la t.n. Rákosi-epoko. Li respondecas pri misagadoj dum la stalina epoko de Hungario (1949-1953) kun Mátyás Rákosi kaj Mihály Farkas. Lia edzino estis Erzsébet Fazekas.

Li junaĝe agadis en socialismaj, poste komunismaj junularaj movadoj, en 1919 batalis en la hungara Ruĝa Armeo. Li fuĝis en 1919 al Vieno, poste al Bratislavo, Bukareŝto. Oni arestis lin en 1922 en Budapeŝto kaj kondamnis je 15-jara prizono, sed en 1924 transdonis al la Sovetunio.

Li agadis inter kadroj de la internacia laborista movado interalie en Francio, Belgio, Finnlando, Portugalio, Jugoslavio. Li kaŭzis morton de multaj anoj de la Internaciaj Brigadoj kiel komisiisto de la soveta sekretservo, dum la hispana enlanda milito. Li agadis dum la dua mondmilito en la Kominterno.

Li revenis en Hungarion en 1945 kun aliaj komunistaj gvidandoj de la elmigrejo. Li estis gvidanto en la komunista partio kaj en la registaro. Li direktis la ŝtatigojn, ekonomian ministerion en diversaj pozicioj.

Post forigo de Mátyás Rákosi, ekde julio de 1956 ĝis 25-a de oktobro, li estis unua sekretario de la komunista partio.

Li akrte atakis la revolucion en radioparolo (23-an de oktobro) poste fuĝis al Moskvo. Li vivis ĝis 1960 en Sovetunio, poste hejmenvenis kaj tiam la partio ekskludis lin pro la misagadoj (1962). Li vivis ĝismorte retiriĝante, okupiĝante per tradukado. Li estis ano de Hungara Scienca Akademio.
# Salvo en Placo Kossuth Lajos

La **salvo en Placo Kossuth Lajos** okazis en la 25-an de oktobro 1956 en Budapeŝto. Ankaŭ pri tio mankas veraj datenoj, estas nur pluraj rememoroj. Tute mankas nombro de mortintoj kaj vunditoj, nur estas rememoroj.

Memorejo de angulo de Ministerio pri agrikulturo (Hungario), kie oni metis globojn - kvazaŭ kuglojn - en la muron por prezenti la salvon
## Historio

Antaŭtagmeze en la menciita tago komenciĝis amikeco inter la hungaraj revoluciuloj kaj sovetiaj soldatoj, kion helpis tio, ke ĉiuj hungaraj lernantoj lernis la rusan lingvon. La sovetianoj konvinkiĝis, ke la hungaroj ne estas faŝistoj. Granda amaso marŝis al la Parlamentejo (Budapeŝto) por prezenti la amikecon. Sovetia tanko gvidis la marŝon. Ĝuste tiam okazis komuna kunveno de hungaraj kaj sovetiaj politikistoj, kie Ernő Gerő estis eksigita, János Kádár estis nomumita gvidanto de la centra estraro. Tio okazis tre proksime de la menciita placo. La Parlamentejo estis forte defendita fare de diversaj armeaj taĉmentoj. Neatendite terura salvo okazis kontraŭ la senarma amaso. Bazo de la pliaj okazintaĵoj estas nur rememoroj.

Amaso antaŭ la Parlamentejo dum la Hungara revolucio de 1956
* Kelkaj mencias, ke en la alia flanko de la placo estis videbla soldata taĉmento - ĉu sovetia, ĉu hungara - ne estis konstatebla, ĉar la uniformoj estis la samaj.
* Multaj mencias, ke venis pafoj el supra parto de la Ministerio pri agrikulturo, kio estis logika, se oni volas defendi la kontraŭan Parlamentejon.
* Estas opinio, ke tiuj sovetianoj ordonis la pafojn, kiuj venis el la menciita kunveno. El tiu direkto alvenia pafanta tanko.
* Estas fakto, ke ankaŭ la Parlamentejo havis armean defendon kun sovetiaj tankoj.

Pri la mortintoj estas diversaj taksoj ĝis mil. Kaj la mortintoj, kaj la vunditoj estis miksitaj kun similaj homoj, kiuj mortis/vundiĝis en aliaj lokoj.

Post horoj famo de la okazintaĵo disetendiĝis, kolero de la popolo fokusiĝis al sovetianoj kaj ties hungaraj adeptoj. Dum la socialismo estis tabuo ankaŭ ĉi tiu salvo, poste la vero jam ne estas konstatebla.

## Fontoj

* [1]
* [2] Arkivigite je 2018-04-22 per la retarkivo Wayback Machine
* [3] Arkivigite je 2016-10-22 per la retarkivo Wayback Machine
* [4] Arkivigite je 2016-10-19 per la retarkivo Wayback Machine
# Egipto

La vorto **Egipto** povas rilati al:

* egipto, ano de Egiptio, lando en Nordorienta Afriko;
* Egipto, diversaj roluloj de la helena mitologio.

En iuj sudeŭropaj lingvoj la vorto ankaŭ signas la landon mem, la modernan Egiption, sed ankaŭ aludas historie pri antikva Egiptio kaj la romia provinco Aegyptus kaj pli poste la Mamluka Sultanlando kun centro e Kairo, sed en Esperanto la vorto nur signifas individuajn homojn.
# Pál Maléter

| **Pál Maléter** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 4-an de septembro 1917 (1917-09-04) en Prešov
 |
| **Morto** | 16-an de junio 1958 (1958-06-16) (40-jaraĝa) en Budapeŝto
 |
| **Mortokialo** | pendumo  |
| **Tombo** | Nova tombejo de Budapeŝto (1989–)  Plot 301, New Public Cemetery (en)  (1958–1989)  |
| **Lingvoj** | hungara
 |
| **Ŝtataneco** | Hungario   |
| **Alma mater** | Akademio Ludovika  (1940–) Universitato Eötvös Loránd - medicino (1938–) Universitato de Karolo - medicino  |
| **Infanoj** | 3
 |
| Okupo
 |
| **Okupo** | oficiro  politikisto   |
|  |

**Pál Maléter** (4-an de septembro 1917 – 16-an de junio 1958) naskiĝis el hungaraj gepatroj en Eperjes, urbo en la norda parto de historia Hungario, nuntempe Prešov, Slovakio. Li estris la hungaran armeon dum la Hungara revolucio de 1956.

Maléter studis kuracarton ĉe la Universitato de Karolo en Prago, antaŭ ol transloĝiĝi en 1938 al Budapeŝto, kie li eniris la militan akademion. Dum la 2-a mondmilito, li batalis je la orienta fronto ĝis li estis kaptata de la ruĝa armeo. Poste, li iĝis komunisto, estis trejnigita kiel sabotisto kaj resendita al Hungario. Pro sia kuraĝo kaj aŭdaco, li estis alte taksita.

En 1956 Maléter estis kolonelo kaj estris blenditan divizion en Budapeŝto. Li estis komisiita por subpremi la insurekcion sed, konatiĝinte, li aliĝis al la revolucio kune kun la kazerno Kilian. Li iĝis tiel unu el la plej gravaj oficistoj kiuj transpasis al la popolo, elektante siajn samlandanojn prefere ol la sovetianoj.

Pro sia altranga nivelo, Maléter rapide estis kontaktita de la nova registaro, kaj la kolonelo tuj iĝis generalo. La 29-an de oktobro, li estis nomumita ministro pri la Nacia Defendo.

La 3-an de novembro, li iris al Tököl, apud Budapeŝto, pro invito de la soveta armeo, kiu kazernis tie. Kiel traktanto, Maléter ricevis garantion pri sia persona sekureco. Estis tamen kaptilo. La morgaŭon, senantaŭaverto ekeliris la sovetaj tankoj el siaj kazernoj kaj perforte subpremis la revolucion. Samtempe, Maléter estis perfide arestita dum la kunveno, spite la internacia juro. Tuj malliberigita, li malaperis.

Pál Maléter estis fakte ekzekutita kune kun Imre Nagy kaj aliaj en iu malliberejo, en Budapeŝto, la 16-an de junio 1958, post sekreta "juĝado", pro provado faligi la "popolan respublikon Hungarujo".

En junio 1989, je la datreveno de tiuj murdoj, Imre Nagy, Pál Maléter, tri aliaj kiuj mortis en malliberejo kaj sesa malplena ĉerko (simbolante ĉiujn kiuj tiam estis mortigitaj) estis oficiale reenterigitaj en Budapeŝto, kun ŝtataj honoroj.

Pinvarietato estis nomita je honoro de Maléter . Temas pri nana varietato, tuthumure, ĉar Maléter estis fakte vera giganto. Laŭ la historiisto Victor Sebestyen, li estis pli ol du metroj alta!

## Referencoj
# Tito

La gloso **Tito** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

* Josip Broz Tito, jugoslavia regnestro
* Dennis Tito, usona entreprenisto
* la kristana sanktulo Tito vivis sur la insulo Kreto: al li adresiĝis la epistolo al Tito, libro el la nova testamento de la kristana biblio
* Tito Puente, usona latinĵaza muzikisto (1923-2000)
* Teburoro Tito, prezidento de Kiribato
* Diego Quispe Tito, perua pentristo
* Tito, romia imperiestro
* Tito Jackson, usona kantisto (kaj frato de Michael Jackson kaj Janet Jackson)
* beata Tito (Titus) Brandsma, monaĥo de la 20a jarcento, beatulo laŭ la Katolika Eklezio
* Tito, komunumo en Italio
* 1550 Tito, asteroido

Aldone, Tito (latine *Titus*) estis ofta nomo en la antikva Romo. Inter aliaj, havis unuan nomon *Titus*:

* Tito Livio, romia historiisto
* Plaŭto (*Titus Maccius Plautus*), romia komediverkisto
* Lukrecio (*Titus Lucretius Caro*), romia poeto
* Vespasiano, Domiciano, Antonino Pia, romiaj imperiestroj
* Tito Androniko (*Titus Andronicus*), fikcia romia generalo en tragedio de Shakespeare

ktp.
# Mihály Farkas

| **Mihály Farkas** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskonomo** | Lőwy Hermann |
| **Naskiĝo** | 18-an de julio 1904 (1904-07-18) en Abaújszántó
 |
| **Morto** | 6-an de decembro 1965 (1965-12-06) (61-jaraĝa) en Budapeŝto
 |
| **Tombo** | Tombejo Farkasrét, Hv18-11-3   |
| **Lingvoj** | hungara
 |
| **Ŝtataneco** | Hungario   |
| Familio
 |
| **Infano** | Vladimir Farkas (mul)   |
| **Parencoj** | Sándor Lőwy (en)  (bofrato)  |
| Okupo
 |
| **Okupo** | politikisto  aŭtoro   |
|  |

**FARKAS Mihály** [farkaŝ miha:j] (naskiĝis kiel **LŐWY Herman** la 18-an de julio 1904, Abaújszántó, – m. 5-an de decembro 1965 en Budapest) estis organizanto de la hungara komunisma movado, gvidanta politikisto de la Rákosi-epoko. Li estis de 1948 ĝis 1953 defenda ministro, direktanto de konceptaj juĝprocesoj kaj aliaj krimagoj, turmentoj.

Li agadis en la 1920-aj jaroj en diversaj eŭropaj landoj, poste laboris en asocio de Komintern. Dum la dua mondmilito, li estis gvidanto de la hungarlingva radio en Moskvo, nomata Kossuth (kiel hodiaŭ en Hungario).

Farkas hejmenvenis en novembro de 1944 kaj iĝis ano de partigvidantaj organizoj kaj membro de la Provizora Nacia Asembleo. Li iĝis en 1948 defenda ministro, tria homo (laŭ komunista rango) en la lando. Oni abdikigis lin en junio de 1953.

Post kelkaj monatoj, li ŝanĝis sian politikon kaj apogis la novan komunistan gvidanton Imre Nagy kontraŭ Rákoŝi, tiel revenis en la gvidantaron. Post kiam Rákosi refortiĝis, oni ekskludis lin en aprilo de 1955 kun Imre Nagy el la Politika Komitato kaj el aliaj postenoj.

Rákosi - por malpliigis sian respondecon - kreis apartan komisionon por analizi agadon de Mihály Farkas. Per raporto de tiu komisiono, oni ekskludis Farkas-on el la partio kaj sen-soldatrangigis kaj oni eĉ arestis lin la 13-an de julio 1956.

Oni kondamnis lin en marto de 1957 je sesjara prizono, sed ricevis amnestion en 1960.