Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Pola Muzeo en Rapperswil

| Pola Muzeo en Rapperswil |
| --- |
| muzeo |
|  |
|

| [Montri]  Estas |
| --- |
| muzeo de historio, memora institucio, turisma celloko [+] |

 |
|

---

 |
| Lando | Svislando |
|

---

 |
| Situo | Rapperswil SG |
|  - koordinatoj | 47° 13′ 36″ N, 8° 49′ 6″ O (mapo)47.2266666666678.8183333333333 [+] |
|

---

 |
| Fondo | 23-a de oktobro 1870 |
| Poŝtkodo | 8640 [+] |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Pola Muzeo en Rapperswil (Zuriko)DEC |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Pola Muzeo en Rapperswil (Svislando)DEC |

 |
|  |
| Pola Muzeo en Rapperswil |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Polish Museum in Rapperswil** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

**Pola Muzeo en Rapperswil** (pole *Muzeum Polskie w Rapperswilu*) estas pola historia muzeo en Rapperswil SG (Svislando), fondita en 1870 kiel Nacia Pola Muzeo (Muzeum Narodowe Polskie) laŭ iniciato de Agaton Giller fare de grafo Władysław Plater cele de sekurigo de polaj historiaj monumentoj kaj promocio de polaj aferoj.

En 1927 kolektoj estis transprenitaj de Nacia Muzeo en Varsovio kaj Nacia Biblioteko de Pollando. Presaĵoj kaj manuskriptoj detruiĝis komence de la dua mondmilito dum Sieĝo de Varsovio kaj poste estis bruligitaj de germanoj post la ribelo de Varsovio.

En 1975 la muzeo estis rekreita.

En 2022 decide de aŭtonomiaj regopovoj de Rapperswil, la muzeo estos fermita.

## Membroj de la Societo de Nacia Pola Muzeo en Rapperswill

* Adam Asnyk
* Odo Bujwid
* August Cieszkowski
* Roman Dmowski
* Jan Kasprowicz
* Ernest Malinowski
* Jaroslav Vrchlický

## Filmo

En 2008 laŭ iniciato de la Muzeo de Pola Historio en Varsovio estis realigita de la rimedoj de Ministerio pri Kulturo kaj Nacia Heredaĵo filmo "Serce Polski – Rapperswil" (Koro de Pollando - Rapperswill) reĝisorita de Bogdan Łoszewski.

## Bibliotekistoj

* 1892–1896 – Stefan Żeromski
* 1901–1910 – Florian Znaniecki

## Vizitantoj

* Bolesław Prus (1895)
* Bronisław Piłsudski (1915)
* Christopher Kasparek (2007)

## Bibliografio

* Edward Chwalewik, *Zbiory polskie w ojczyźnie i na obczyźnie* (Polaj kolektoj en la patrujo kaj eksterlande), volumo 2, Varsovio 1927, p. 141-151

## Eksteraj ligiloj

* Muzeum Polskie w Rapperswilu Pola Muzeo en Rapperswil (pole, germane, angle)
* Serce Polski – Rapperswil (PL); film zrealizowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego Koro de Pollando - Rapperswil (YouTube)
# Muzeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri daŭra ekspozicio. Por mita estaĵo rigardu la paĝon Muzeo (mitologio).* |

| Muzeo
 |
| --- |
|  |
| **speco de institucio**  |
| **galerio, biblioteko, arĥivo aŭ muzeo • institucio • ejo** |
|  |

Muzeo Luvro (Parizo), malfermita en 1793, estis la plej vizitata muzeo de la mondo en 2009.
La Prado-Muzeo, kore de Madrido.
**Muzeo** estas konstanta ekspozicio de dokumentoj kaj objektoj, kiuj atestas la evoluon de la homa kulturo. Oni kaj la domon de la ekspozicio kaj la kolektaĵojn ekspoziciatajn nomas muzeo. Karakterize la aĵoj en muzeo estas bondataj, kaj efektive reprezentas la kulturon de la pasintaj personoj/periodo de historio.

Laŭ Francisko Azorín **muzeo** estas *Edifico por konservi k. elmontri grandan kolekton de sciencaj aŭ artaj objektoj.* Li indikas etimologion el la greka *muzeion* (muzejo) kaj de tie la latina *museum*. Kaj li aldonas liston de muzetipoj: nome arkeologia, etnografia, belarta, naturscienca, milita.

Arta muzeo aŭ arta galerio estas konstruaĵo aŭ alitipa spaco por ekspozicioj de arto, plej ofte de vidaj artoj.

Pri muzeoj estas kelkaj internaciaj rezolucioj. La unuaj estas la "Ĉartoj de Ateno" de Ligo de Nacioj de 1931, poste Unesko aprobis la rekomendan Ĉarton de Nov-Delhio en 1956, ankaŭ estas aliaj regionaj rezolucioj.

## Tipoj

Porinfana muzeo (aŭ Infanmuzeo) estas muzeo adaptita al la bezonoj de infanoj. Infanmuzeoj estis ĉiam pli fonditaj en multaj landoj ekde la 1990-aj jaroj kaj estas specife adaptitaj al la celgrupo de infanoj kaj junuloj de muzeo-eduka perspektivo. Plej multaj infanmuzeoj estas dediĉitaj al specifaj temoj kaj ofertas turneojn adaptitajn al malsamaj aĝoklasoj. Konceptoj kiel lernado per faro kaj praktikado estas uzataj. Male al la plej multaj aliaj muzeoj, tuŝado estas ne nur permesita, sed eksplicite kuraĝigita.

## Famaj muzeoj

* Brita Muzeo en Londono
* Ekomuseum Bergslagen en Svedio
* Ermitejo en Sankt-Peterburgo
* Louvre en Parizo
* Franca Nacia Muzeo De Renesanco
* Egipta Muzeo de Berlino
* Pergamo-Muzeo kaj la Alte Nationalgalerie
* Nacia Muzeo de Tanzanio
* Prado en Madrido
* Muzeo Guggenheim Bilbao
* Smithsonian Institution en Vaŝingtono
* Muzeo de Moderna Arto de Novjorko (MOMA)
* Kanada Muzeo de Homaj Rajtoj en Vinipego

## En Esperanto aperis

* Unesko-Kuriero 2024 n-ro 4 (Okt-Dec) "Reimagataj muzeoj"

## Bildaro

* La Nacia Galerio en Londono
*
* La Nacia Muzeo de Natura Historio en Vaŝingtono
* La Nacia Muzeo en Szczecin, Pollando

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Esperanto-Muzeoj
* Internacia Konsilio de Muzeoj
* Listo de muzeoj
* Muzeo de Aleksandrio
* Muzeologio

## Eksteraj ligiloj

* Artikoloj pri muzeoj esperante
* Muzeologia vortaro en 20 lingvoj, inkluzive Esperanton. Laŭ komisio de "Internacia Konsilio de Internacia Komitato de Muzeoj" aperis en 1986 en Hungario, ampleksa, 774-paĝa, 20-lingva vortaro kun 1623 nocioj pri muzeologiaj sciencoj kaj laboroj. Redaktintoj: Éri István kaj Végh Béla, eksperto pri la Esperanta vorto-grupo: Bernard Golden.
# Packontrakto

Traktato de Versajlo, subskribita post la unua mondmilito kadre de la Pariza Packonferenco (1919)
**Pactraktato**, aŭ **pacinterkonsento**, estas traktato inter malamikaj partioj, kiu oficiale finas militan staton inter la partioj kaj starigas finan pacon inter ili, plenumante la ĉefajn kondiĉojn por atingi ĝin. Pacinterkonsento celas konstitui konstantan interkonsenton, kaj tiel diferencas de aliaj situacioj de portempa ĉesigo de malamikecoj aŭ batalhalto.

La enhavo de packontrakto kutime dependas de la naturo de la disputo inter la partioj. Kaze de grava milito inter multaj landoj, sola internacia traktato eble estos subskribita, kiu traktos ĉiujn problemojn inter la partioj.

Oftaj aferoj inkluzivitaj en packontrakto estas:

* Formala interkonsento pri la limoj de ĉiu lando
* Procezoj por solvi estontajn konfliktojn
* Aliro al resursrimedoj kaj ilia asigno al ĉiu partio.
* Statuso de rifuĝintoj
* La statuso de la militkaptitoj
* Forigo de ekzistantaj ŝuldoj
* Validante ekzistantajn traktatojn
* Difinantaj kazoj, kiuj konsistigas rompon de interkonsento

Kelkaj pactraktatoj havis asientojn, tio estas dokumento pere de kiu aro da komercistoj ricevis la monopolon pri difinita komerca vojo, varo aŭ produkto.

## El la antikva mondo

La plej frua konata packontrakto estas la traktato inter la hitita imperio kaj la Konfederacio de Hayasa-Azzi (ĉirkaŭ) 1350 a.K.

Unu el la plej famaj interkonsentitaj pactraktatoj estas la hitita-egipta packontrakto, subskribita en antikva Egiptio en 1259 a.K., post la Batalo de Kadeŝo. Ambaŭ flankoj perdis multajn fortojn dum la batalo, kaj ambaŭ flankoj tute ne povis permesi plu batali, pro aldonaj eksteraj minacoj: Antikva Egiptio alfrontis la taskon defendi sian okcidentan limon de la invado de la libiaj triboj konstruante vicon de fortikaĵoj laŭlonge de la limo, dum la hititoj alfrontis pli grandan minacon en la formo de la Asira Imperio, kiu konkeris la apudajn teritoriojn al iliaj.

La packontrakto estis skribita en du versioj, unu en egiptaj hieroglifoj, kaj la alia en akada kojnskribo. Ambaŭ versioj pluvivis. Dulingvaj tiaspecaj interkonsentoj oftas ĝis hodiaŭ.

La interkonsento, subskribita de Ramseso la 2-a kaj Ĥattusili la 3-a, iras pli ol la simpla deklaro pri fino de malamikecoj kaj batalhalto. Ĝi ankaŭ inkluzivas interhelpan aliancon en la okazo ke unu el la partioj estas atakita de tria, aŭ en kazoj de internaj disputoj. Ĝi enhavas klaŭzojn pri la reveno de rifuĝintoj al ilia loko de origino kaj malpermesas damaĝon al ili, kaj ankaŭ minacojn de venĝo en kazoj de malobservo de la interkonsento.

Ĉi tiu interkonsento havas tiom da historia signifo en la kampo de internaciaj rilatoj, ke kopio de ĝi estas montrata ĉe la enirejo de la ĉefsidejo de Unuiĝintaj Nacioj en Novjorko.

## Vidu ankaŭ

* Armistico
* Batalhalto
* Pakto Briand-Kellogg
* Vestfalia Paco
* Interkonsento de Nöteborg
* Diplomatia agnosko
# Alberto Santos-Dumont

| **Alberto Santos-Dumont** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Alberto Santos-Dumont**  |
| **Naskiĝo** | 20-an de julio 1873 (1873-07-20) en Santos Dumont
 |
| **Morto** | 23-an de julio 1932 (1932-07-23) (59-jaraĝa) en Guarujá
 |
| **Mortis pro** | sinmortigo  vd |
| **Mortis per** | pendumo  vd |
| **Tombo** | Cemitério de São João Batista (mul)    vd |
| **Lingvoj** | portugala • franca vd |
| **Ŝtataneco** | Brazilo  Francio   vd |
| **Alma mater** | Colégio Culto à Ciência (en)    vd |
|  |
| **Subskribo**  |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio
 |
| **Patro** | Henrique Dumont (mul)   vd |
| **Patrino** | Francisca de Paula Santos (en)   vd |
| **Gefratoj** | Luiz Dumont (mul)   vd |
| **Edz(in)o** | –
 |
| Profesio
 |
| **Okupo** | piloto  sciencisto  balonisto  inventisto   vd |
|

|   Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (2006)  Order of Cultural Merit (Brazil) (en)
* (13-a de novembro 1922)  Ordeno de Merito de Ĉilio
* Komandoro de la Honora Legio
* Grande médaille de l'Aéro-Club de France (en)
* Granda Oficiro de la Honora Legio
* Livro dos Heróis e Heroínas da Pátria (en)

vd |

 |
|

|   Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Brazila Beletristika Akademio   vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Alberto SANTOS-DUMONT** [aŭ**ber**tŭ **san**tŭz du**mon**] (naskiĝis la 20-an de julio 1873 en tiama Santa Luzia do Rio das Velhas (hodiaŭ Santos Dumont), kaj mortis la 23-an de julio 1932 en Guarujá, San-Paŭlo, Brazilo) estis inĝeniero kaj inventinto de aviadilo. Grandan parton de sia vivo li pasigis en Parizo, kie ekzemple li en 1898 estis inter la fondintoj de la nacia aviada klubo *Aéro-Club de France*, kies fondon ĉefe motoris la esperantisto kaj teknikisto Ernest Archdeacon.

Santos-Dumont skribis kelkajn verkojn, inter ili *Dans l’Air* ("En la aero", 1904) kaj *O que eu vi, o que nós veremos* ("Kion mi vidis, kion ni vidos", 1918), kaj krom stireblaj balonoj lia plej fama inventaĵo estas 14 bis. Li kontribuis al la popularigo de brakhorloĝoj por viroj, ĉar pli praktikaj por la tiamaj flugpioniroj; ĝis tiam la brakhorloĝo, inventita de Patek Philippe, estis uzata nur de virinoj, kiel juvelo.

Li estas konsiderata la dua okupanto de la Seĝo 38 de la Brazila Beletristika Akademio, kvankam li ne enoficiĝis. Santos-Dumont sinmortigis 59-jaraĝa. Laŭdire li estis profunde ĉagrenita pro la uzo de aviadiloj en sangaj bataloj de la brazila Pro-Konstitucia Revolucio en 1932 (pri kiu oni povas legi ankaŭ en Historio de Brazilo).

Pro liaj faroj, la Aera Klubo de Parizo donis al li diversajn honoraĵojn, kiel monumenton en Saint-Cloud, kiu reprezentas la legendan Ikaro en bronza statuo.

## Eksteraj ligiloj

* Brazila Beletristika Akademio (Brazil-portugale) - Oficiala paĝo.
* Brigole, A.. (1945) *Santos-Dumont: La Aeropioniro*.

* Santos Dumont. (2020) *Miaj Balonoj/ Kion Mi Vidis, Kion Ni Vidos*. ISBN 978-65-861-8206-4.

* Lunazzi, Jozefo J. (Marto 2000). “Alberto Santos Dumont”, *Brazila Esperantisto* (310), p. 7–8.
* Lunazzi, Jozefo J. (Februaro 2001). “Alberto Santos Dumont (Dua parto)”, *Brazila Esperantisto* (314), p. 24–25.
# Filharmonio

**Filharmonio** (greke: „Amo de harmonio (de muziko)“) estas ekde la 19-a jarcento ofta nomo por koncertasocioj.

Kun la ekfloro de la burĝa muzikentreprenado ĉirkaŭ ekde la komenco de la 19-a jarcento ekestis la bezono emancipiĝi de la ĝis tiam dominaj kortegaj organizoformoj de orkestroj. En multaj urboj de Eŭropo formiĝis „filharmoniaj asocioj“ kiel subtenantoj, kiuj okazigis „filharmoniajn koncertojn“. Multloke el ĉi tiuj koncertserioj ekestis fiksaj orkestroj.

De la vorto *filharmono* do deduktiĝas la nocioj *filharmoniisto* resp. *filharmonia orkestro*, kiuj ofte sinonimas simfoniorkestrojn. Foje orkestroj ankaŭ rekte portas la nocion *filharmonio* en sia nomo; ekz. la *Dresdner Philharmonie* en 1870 fondita aŭ la *Jenaer Philharmonie*.

Metafore *filharmonio* krome estas koncertodomo, kiu servas kiel koncertejo por orkestromuziko, ekz. la *Berliner Philharmonie*, en 1963 konstruita de Hans Scharoun, aŭ la *Kölner Philharmonie*, en 1986 inaŭgurita.
# Krono

**Krono** povas signifi jenan:

## Biologio kaj kuracarto

* Krono (botaniko)
* Krono (anatomio)
* Krono (dento)

## Cetere

* Krono (ĉapelo)
* Krono (dio)
* Krono (valuto)
* Orkrono

## Vidu ankaŭ

* Korono
* Krongrupo, kolekto da specioj kun sama praulo.
* Kronviruso, viruso kiu aspektas kun krono kiam vidita per mikroskopo.
# Virgulino de Ĉenstoĥovo

Nigra Virgulino de Ĉenstoĥovo, Pollando
La **Nigra Virgulino de Ĉenstoĥovo (Częstochowa)** (pole *Czarna Madonna* aŭ *Matka Boska Częstochowska*, latine *Imago thaumaturga Beatae Virginis Mariae Immaculatae Conceptae, in Claro Monte*, *Ченстоховская икона Божией Матери* en slavono) estas sankta ikono de la Virgulino Maria, kiu estas la plej kultata relikvo de Pollando kaj unu el ĝiaj naciaj simboloj. Laŭ malnova manuskripto de paŭlana monaĥejo *Jasna Góra*, la pentraĵo alvenis el Jerusalemo tra Konstantinopolo al la monaĥejo, en aŭgusto de 1382.

Kvankam la ikono de Nia Damo de Ĉenstoĥovo estis ligata al la pola kulturo dum la lastaj ses jarcentoj, ĝia antaŭa historio estas ĉirkaŭata de pluraj legendoj kiuj serĉas ĝian originon ĝis la tempo de Sankta Luko kiu *"pentris ĝin sur lignon el cipreso de la domo de la Sankta Familio"*.

La 13-an de aprilo 1904, la papo Pio la 10-a, laŭ peto de la pola episkopo Stanisław Zdzitowiecki aprobis la kultadon de la bildo kiu ekde 1906 estas festata la unuan merkredon post la 24-a de aŭgusto.

## Reĝoj kaj princoj preĝantaj antaŭ la Mirakla Bildo

* Kazimiro la 4-a (1448 kaj 1472),
* Sankta Kazimiro (1472),
* Sigismondo la 1-a (1510 kaj 1514),
* Stefano Batory (1581),
* Sigismondo la 3-a Vasa (1616, 1620 kaj 1630),
* Ladislao la 4-a (1621, 1633, 1638, 1642, 1644 kaj 1646),
* Johano la 2-a Kazimiro (1649, 1656, 1658 kaj 1661),
* Mikaelo Korybut Wiśniowiecki (1669 kaj 1670),
* Johano la 3-a Sobieski (1676 kaj 1683),
* Aŭgusto la 2-a (1704),
* Aŭgusto la 2-a (1734).

## Vidu ankaŭ

* Nigra Madono

## Bibliografio

* Marian Jastrzębiec, *W obronie czci Jasnogóry* (En la defendo de honoro al Jasna Góra), Polsko-Katolicka Księgarnia Nakładowa Z. Rzepeckiego i S-ki, Poznań 1911, OCLC 69356164.
* S. Natalia Paś OSB, *Czytanie Częstochowskiej Ikony* (Legado de Ĉenstoĥova Ikono), TYNIEC Wydawnictwo Benedyktynów, Krakovo 2007, p. 64, ISBN 978-83-7354-206-8
* Wojciech Kurpik, *Częstochowska Hodegetria*, Wydawnictwo Bernardinum, 2008, p. 302, ISBN 83-916539-2-7
* Jarosław Charkiewicz, *Tobą raduje się całe stworzenie. Ikonografia Matki Bożej w prawosławiu* (Per vi ĝojas la la tuta kreitaĵo. Ikonografio de Dipatrino en ortodoksismo), Warszawska Metropolia Prawosławna, Warszawa 2009, ISBN 978-83-60311-30-1

## Eksteraj ligiloj

* Jasna Góra
* Czestochowa.us
# Jasna Góra

| Jasna Góra |
| --- |
|  |
|

| [Montri]  Estas |
| --- |
| monaĥejo, sanktejo, konstruaĵaro, fortreso, vidindaĵo [+] |

 |
|

---

 |
| Lando | Pollando |
| Situo | Częstochowa |
|  - koordinatoj | 50° 48′ 45″ N, 19° 5′ 50″ O (mapo)50.812519.097222222222 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Jasna Góra (Pollando)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Jasna Góra |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Jasna Góra** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

**Jasna Góra** [jasna gura] estas katolika pilgrimejo en la pola urbo Częstochowa, konsiderata nacia sanktejo de Pollando kun la mirakla bildo de Virgulino de Ĉenstoĥovo. La 16-an de septembro 1994 estis agnoskita historia monumento kaj kandidatas por listo de la Monda heredaĵo de Unesko

La "hela monto" (latine *mons clarus*) estas zorgata de paŭlanaj monaĥoj kaj ĉiujare vizitata de 3 ĝis 4 milionoj da homoj. Centra objekto de la honorado estas bildo de Nigra madono.

## La sanktejo

Plano de la sanktejo
La sanktejo okupas areon de ĉirkaŭ kvin hektaroj. La fortikigita parto estis konstruita iom post iom inter la 15-a kaj 20-a jarcentoj. Norde, okcidente kaj sudokcidente apudas ĝin parko.

Sude troviĝas la impona ĉefa enirejo. Oriente situas libera placo, kiu servas por aranĝoj kun multaj vizitantoj.

Okcidente situas pilgrimula centro kun dormejoj, restoracioj kaj parkejoj.

La turo de la sanktejo altas 106 metrojn. Ĝi servas ne nur kiel sonorila turo, sed portas ankaŭ antenon de la sankteja radio-stacio (ultramallongondo).

## Pli gravaj eventoj

**Kronado de la bildo**

Laŭ decido de Klemento la 11-a el 1716 episkopo Krzysztof Szembek la 8-an de septembro 1717 kronis la bildon. En la ceremonio partoprenis ĉirkaŭ 200 mil da kredantoj. Tio estis la unua kronado de la sankta bildo ekster Vatikano.

**Predikoj de polaj primasoj**

La 26-an de aŭgusto 1980 dum Strikoj en la Pola Marbordo primaso Stefan Wyszyński predikis, kio estis cenzurita en Pola Televido kaj manipulita de la komunista reĝimo.

**Papaj vizitoj**

La sanktejon vizitis tri papoj: Sankta Johano Paŭlo la 2-a (sesfoje), Benedikto la 16-a kaj Francisko.

Sur la Klara Monto la 15-an de aŭgusto 1991 finiĝis la 6-aj Mondaj Junularaj Tagoj — unuafoje la polan papon aŭskultis junularo de Sovetunio kaj Okcidenta Eŭropo (venis ĉirkaŭ unu miliono kaj duono)

## Vidu ankaŭ

* Nigra Madono (kanto)
* Stefan Wyszyński
* Templo de Dia Providenco en Varsovio

## Bibliografio

* Aleksander Jaśkiewicz, *Jasna Góra*, Sport i Turystyka, Varsovio 1986, ISBN 83-217-2607-0.
* Mirosław Zwoliński, *Przewodnik po Częstochowie* (Gvidlibro tra Ĉenstoĥovo), Częstochowa 1997, p. 87–112

## Eksteraj ligiloj

*  la sankteja retejo (pl, en, de, it, es)
# Militaviadilo

La **Militaviadilo** estas tipo de aviadilo por milita uzo. Militaviadilo estas uzata por militaviado kiel aerarmeo, armea aviado aŭ mararmea aviado.

## Batala militaviadilo

### Atakaviadilo

Atakaviadilo estas militaviadilo, kiaj misioj estas detrui surterajn celojn kaj kontraŭulajn veturilojn. En la moderna batalo, atakaviadilo farigas la misiojn de Proksima Aera Helpo, ofte kunlaborigas kun terarmeo.

Unue la misioj de aerarmeo, helpi terarmean operadon estas fariĝita de ĉasaviadiloj kun bomboj. Tamen, la neceseco de profesia ĉasaviadilforto por batali kun kontraŭulaj aviadforto dividigis la rolon de terarmean helpantan operadon el ĉasaviadilo. Post la dua mondmilito, la koncepto de "malpeza bombaviadilo" kaj "ĉasbombaviadilo" estas aneksita sub la koncepto de "Atakaviadilo". La pliboniĝo de jetmotoro kaj radaro, speciale utiligo de helikoptero malkreskis necesecon de atakaviadilo.

### Bombaviadilo

Atakaviadilo estas militaviadilo, kiaj misioj estas detrui surterajn celojn per faligi bombojn. En la moderna aerarmeo, bombaviadilo farigas la misiojn de taktika aŭ strategia aerbombado.

Unua bombaviadilo aperis dum la unua mondmilito. La koncepto de bombado estis prilaborita de pluraj militaj strategiistoj kiel Giulio Douhet aŭ Billy Mitchell, Hugh Trenchard. La pliboniĝo de aviadilaj teknologioj ebligis koncepton de strategia bombaviadilo, kiu ebligas flugi longan distancon. La Dua mondmilito estas la klimakso de bombaviadiloj, kiel taktika bombaviadilo Junkers Ju-87 kaj strategia bombaviadilo Boeing B-29 Superfortress.
La ellaboro de atombombo ŝanĝis la rolon de strategia bombaviadilo. Dum la 1950-aj jaroj, strategiaj bombaviadiloj anstataŭiĝis de ICBM kaj SLBM. Nuntempe bombaviadiloj estas ofte uzataj por konvenciaj misioj.

### Ĉasaviadilo

Ĉasaviadilo estas militaviadilo, designata ĉefe por ataki malamikan aviadilon, do la ĉefa rolo de ĉasaviadiloj estas akiri aeran superecon.

## Nebatala militaviadilo

* Aerdevena Fruaverto kaj Kontolo (AEW&C)
* Skoltaviadilo
* Transportaviadilo

## Vidu ankaŭ

* Aviadilo
* Militaviado
# Regimento

**Regimento** estas parto de armeo, konsistanta el kelkaj batalionoj aŭ skadroj. Ĝi kutime enhavas inter mil kaj kelkmil homojn. Regimento povas esti batal-taĉmento aú nur administra. Historie unu el difinaj ecoj de regimento estas ke ĝi enhavas ĉiujn necesajn loĝistikajn taĉmentojn kaj povas agi aŭtonome dum militaj operacoj. La rango de estro por regimento plej ofte estas kolonelo aŭ egala. En armeoj, regimentoj estas ofte unuigataj en diviziojn (plej kutime, po 4), aŭ iuj malsamaj batalionoj (infanteria, artileria, tanka) kaj rotoj estas kunigataj en brigadon.

## Proverbo

Ekzistas proverbo pri regimento en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

|  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Li ne estas el la regimento de timuloj.*  **”** |

 |

## Referencoj
# Polaj Legioj (1914-1918)

| Polaj Legioj
 |
| --- |
|  |
| **armearo**  |
| **armea legio** |
| Lando*j* | Aŭstrio-Hungario vd |
|  |

**Polaj Legioj** (pole: *Legiony Polskie*) – pola militista formacio, kreita la 27-an de aŭgusto 1914; la komencon donis Unua Kadra Kompanio, formigita la 3-an de aŭgusto 1914 en Krakovo laŭ iniciato de Józef Piłsudski.

## Historio

Estigitaj la 16-an de aŭgusto 1914 de Supera Nacia Komitato (Naczelny Komitet Narodowy). Ili konsistigis apartan formacion de Aŭstria-hungara armeo kolektante polajn kvazaŭarmeajn organizaĵojn, interalie taĉmentojn de Związek Strzelecki (Fusilista Asocio) kaj Polskie Drużyny Strzeleckie (Polaj Fusilistaj Taĉmentoj). Formala kreobazo por legiaj taĉmentoj estis ordono de aŭstra komandantaro el la 27-a de aŭgusto 1914, en kiu oni disponis kreon de Orienta Legio kaj Okcidenta Legio kun du samegalaj komandantojn. Polaj Legioj estis subordigitaj al nova centro de aŭstra kampa spionejo – Nachrichtenabteilung AOK, kun kies estro generalo Oskar Hranilović von Czvetassin Józef Piłsudski ligis senperan kontakton.

Pro fiasko eksplodigi kontraŭrusan nacian ribelon en Kongresa Pollando, Piłsudski subordiĝis al NKN. Fine de aŭgusto oni komencis varbadon al Polaj Legioj. Fondiĝis Orienta Legio en Lvovo kaj Okcidenta Legio en Krakovo.

## Konindaj oficiroj

* Józef Beck
* Henryk Dobrzański
* August Emil Fieldorf
* Józef Haller
* Michał Tokarzewski-Karaszewicz
* Franciszek Kleeberg
* Józef Dowbor-Muśnicki
* Leopold Okulicki
* Witold Pilecki
* Stefan Rowecki
* Tadeusz Rozwadowski
* Edward Rydz-Śmigły
* Wacław Sieroszewski
* Władysław Sikorski
* Kazimierz Sosnkowski

## Bibliografio

* Stanisław Kwaśniewski, *Wspomnienia legjonowe byłego oficera austrjackiego* (Legiaj rememoroj de estinta aŭstria oficiro), Dom Książki Polskiej, Warszawa [1925], p. 136
* Wacława Milewska, Janusz Tadeusz Nowak, Maria Zientara, *Legiony Polskie 1914-1918*, Kraków 1998.

## Eksteraj ligiloj

* film pokazujący wkroczenie Legionów Polskich do Warszawy 1 grudnia 1916 roku Arkivigite je 2017-08-05 per la retarkivo Wayback Machine filmo pri eniro de Polaj Legioj al Varsovio
* Galeria zdjęć legionowych Galerio de fotoj
# Krozoŝipo (armea)

Ŝiamoŝta Ŝipo Belfast, krozoŝipo de la reĝa mararmeo de Britio
Ŝiamoŝta De Ruyter, krozoŝipo de la reĝa mararmeo de Nederlando
Armea **krozoŝipo** (nomata ankaŭ **krozŝipo** aŭ **krozadŝipo**) estas batalŝipo, kiu povas plenumi multajn taskojn kiel batali kontraŭ malamikaj militŝipoj, patroladi, protekti komercajn itinerojn, esploradi kaj plifortigi la atakforton de flotunuoj.

Por bone plenumi tiujn taskojn, ĝi interalie devas havi grandan radiuson kaj bonajn loĝejojn por la ŝipanaro por pli longaj periodoj.

## Vidu ankaŭ

* krozoŝipo (pasaĝera)

## Eksteraj ligiloj

* Christian Berin: Queen Mary 2, la reĝino de la maroj el Monato (2004/3 p.12)
# Divizio

**Divizio** etimologie, signifas "dividiteco", kaj ĝi ĝenerale portas la nocion de "parto" aŭ "disiĝo". Ĝia preciza signifo dependas de la fako, en kiu ĝi terminas.

* Divizio en biologio
* Divizio en militistiko

## Vidu ankaŭ

* Divizio 1A estas la plej alta ligo de futbalo en Belgio