Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Enrico Caruso

| **Enrico Caruso** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskonomo** | Enrico Caruso |
| **Aliaj nomoj** | Karuzo, Enriko‏
 |
| **Naskiĝo** | 24-an de februaro 1873 (1873-02-24) en Napolo
 |
| **Morto** | 2-an de aŭgusto 1921 (1921-08-02) (48-jaraĝa) en Napolo,  Reĝlando Italio |
| **Mortokialo** | pulma kancero  |
| **Tombo** | Italio   |
| **Lingvoj** | itala
 |
| **Ŝtataneco** | Reĝlando Italio   |
|  |
| Memorigilo  |
| Familio
 |
| **Patro** | Marcellino Caruso (en)   |
| **Patrino** | Anna Baldini (en)   |
| **Edz(in)o** | Dorothy Park Benjamin (en)    |
| **Infanoj** | Gloria Grazianna Victoria America Caruso (en) , Enrico Caruso Jr. (en)   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | operkantisto   |
|  |

Duration: 4 minutes and 4 seconds.4:04*Lucia di Lammermoor* (1908).
**Enrico CARUSO** [Enriko Karuzo] (naskiĝis la 27-an de februaro, 1873, mortis la 2-an de aŭgusto 1921) estis itala tenora kantisto en operoj.

Caruso naskiĝis en Napolo. En la jaro 1894 li tie komencis sian muzikan karieron. Sian unuan grandan sukceson li festis kvar jarojn poste en Milano. En 1903 li unuafoje kantis en la Nov-Jorka Metropolitan Opera.

La repertuaro de Caruso ampleksis proksimume 60 (ĉefe italajn) operojn kaj 500 kantojn. Kiel unu el la unuaj kantistoj li registris sian voĉon sur sondiskoj. Pro la uzado de tiu nova medio kaj pro sia eksterordinare esprimoplena voĉo li fariĝis la plej renoma operkantisto de sia tempo.

Enrico Caruso mortis en Napolo en 1921.

Duration: 2 minutes and 10 seconds.2:10Aŭskultu: „La donna è mobile“ (Rigoletto)
# Marcel Marceau

| **Marcel Marceau** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Marcel Marceau**  |
| **Naskonomo** | Marcel Mangel |
| **Naskiĝo** | 22-an de marto 1923 (1923-03-22) en Strasburgo,  Francio |
| **Morto** | 22-an de septembro 2007 (2007-09-22) (84-jaraĝa) en Cahors,  Francio |
| **Tombo** | Tombejo Père-Lachaise, 21   vd |
| **Religio** | judaismo vd |
| **Lingvoj** | franca vd |
| **Loĝloko** | Limoĝo • Strasburgo • Lillo vd |
| **Ŝtataneco** | Francio   vd |
| **Alma mater** | Lycée Fustel-de-Coulanges (Strasbourg) (mul)    Lycée Gay-Lussac (en)    École nationale supérieure d'art de Limoges (en)    vd |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Ella Jaroszewicz (en)    vd |
| **Infanoj** | 4
 |
| Profesio
 |
| **Alia nomo** | Bip • Le mime Marceau vd |
| **Okupo** | mimo  litografisto  filmaktoro  vidartisto  komediisto  pentristo  cirkisto  membro de Franca rezistado  aktoro  klaŭno  Pantomimo   vd |
| **Aktiva dum** | 1947–2005 vd |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (1990)  Honorary Molière Award (en)
* (1963)  Prix du Brigadier (en)
* Kavaliro de la Ordeno de Palmoj Akademiaj
* Orden al Mérito Docente y Cultural Gabriela Mistral (en)
* honorary doctorate from Princeton University (en)
* Komandoro de la Nacia Ordeno de Merito
* Komandoro de la Artoj kaj la Literaruro
* Oficiro de la Honora Legio

vd |

 |
|

| [Montri]  Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Akademio de Belartoj de Francio (1991–) Bavara Akademio de Belartoj  Akademio de Artoj de GDR   vd |

 |
|  |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

Marcel Marceau en 1977.
**Marcel Marceau** ([marsEl marsO] naskita **Marcel Mangel**), alinomita **la mimo Marceau**, naskita je la 22-a de marto 1923 en Strasburgo kaj mortinta je la 22-a de septembro 2007 en Cahors, estis franca aktoro kaj mimo . Li fariĝis laŭlonge de la jaroj unu el la plej famlaj francaj artistoj, interalie pro siaj turneoj en Usono kie li kreis veran teatran revolucion en la 50-aj jaroj, kun sia movo « marŝado kontraŭ la vento », de kie fontas la lunmarŝado (*moonwalk* ) de Michael Jackson.
# Maria Callas

| Maria Callas |
| --- |
| **homo**  |
| Naskonomo
 | Ánna María Kekilía Sofía Kalogeropoúlou
 |
| Naskiĝo
 | 2-an de decembro 1923 (1923-12-02) en Nov-Jorko
 |
| Morto
 | 16-an de septembro 1977 (1977-09-16) (53-jaraĝa) en Parizo,  Francio |
| Edz(in)o
 | Giovanni Battista Meneghini
 |
| Ĝenroj
 | opera muziko
 |
| Profesio
 | operkantistino, aktorino
 |
| Tipo de voĉo
 | soprano
 |
| Aktivaj jaroj
 | 50-a jaroj -
 |
| Parencaj temoj
 | Tullio Serafin Giuseppe di Stefano Aristoteles Onassis
 |
| Retejo
 | www.callas.it
 |
|  |
| Memorigilo  |
| **Maria Callas** |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Μαρία Κάλλας Maria Callas**  |
| **Naskonomo** | Maria Anna Cecilia Sofia Kalogeropoulou |
| **Naskiĝo** | 2-an de decembro 1923 (1923-12-02) en Nov-Jorko
 |
| **Morto** | 16-an de septembro 1977 (1977-09-16) (53-jaraĝa) en Parizo,  Francio |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | korinfarkto  vd |
| **Tombo** | Egea Maro   vd |
| **Etno** | grekoj vd |
| **Lingvoj** | moderna greka • angla • itala • franca vd |
| **Loĝloko** | Nov-Jorko • Ateno • Sirmione • Parizo • Italio vd |
| **Ŝtataneco** | Grekio  Usono (–1966)  vd |
| **Alma mater** | Konservatorio de Ateno   George Washington Educational Campus (en)    vd |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Giovanni Battista Meneghini (en)  (1949–1959)  vd |
| **Amkunulo** | Aristoteles Onassis (1959–1968)  vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | operkantisto  aktoro   vd |
| **Laborkampo** | kantado  vd |
| **Aktiva dum** | 1942–1974 vd |
|

|   Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (2007)  Grammy Lifetime Achievement Award (en)
* stelo sur la Trotuaro de famo en Holivudo
* Commander of the Order of Merit of the Italian Republic (en)

vd |

 |
|

|   Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Tutgrekia Muzika Asocio   vd |

 |
| **En TTT** | Oficiala retejo vd |
|  |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Maria CALLAS** [maria kalas], aŭ realnome: **Maria Anna Sofia Cecilia KALOGEROPOULOS** (naskiĝis la 2-an de decembro 1923, mortis la 16-an de septembro 1977) estis operkantistino.

Ŝi naskiĝis en Novjorko, kiel filino de grekaj enmigrintoj. En la jaro 1936 la gepatroj disiĝis kaj Maria kun sia patrino transloĝiĝis al Ateno, Grekio, kie ŝi poste studis kantadon. Sian debuton kiel operkantistino ŝi havis en la jaro 1939, en la rolo de *Santuzza* en la opero *Cavalleria Rusticana*.

Pro sia grandioza voĉo, la esprimoplena aktorado kaj teknika perfekteco Maria Callas nuntempe estas rigardata unu el la plej famaj sopranuloj en la historio de la opero. Ŝi kantis en ĉiuj renomaj teatroj de Eŭropo kaj Ameriko kaj transprenis en 1969 la ĉefrolon en la filmo *Medea*. Maria Callas mortis en Parizo.

## Eksteraj ligiloj

*  Arkivigite je 2006-05-05 per la retarkivo Wayback Machine
*
*  Arkivigite je 2011-02-28 per la retarkivo Wayback Machine
# Therese Giehse

| **Therese Giehse** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Therese Giehse**  |
| **Naskonomo** | Therese Gift |
| **Naskiĝo** | 6-an de marto 1898 (1898-03-06) en Munkeno
 |
| **Morto** | 3-an de marto 1975 (1975-03-03) (76-jaraĝa) en Munkeno,  Germanio |
| **Tombo** | Tombejo Fluntern, 80045   vd |
| **Lingvoj** | germana vd |
| **Loĝloko** | Munkeno • Zuriko vd |
| **Ŝtataneco** | Germanio  Germana Regno (–1935)  vd |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | John Hampson (en)  (1936–)  vd |
| **Amkunulo** | Erika Mann   vd |
| Profesio
 |
| **Alia nomo** | Therese Giehse vd |
| **Okupo** | teatra aktoro  kabaredisto  aktoro  filmaktoro  rezistobatalanto   vd |
| **Laborkampo** | aktorado kaj kabaredo  vd |
| **Aktiva en** | Zuriko • Berlino vd |
| **Aktiva dum** | –1975 vd |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * Germana Film-Premio

vd |

 |
|

| [Montri]  Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Die Pfeffermühle (en)  (1933–1937)  vd |

 |
|  |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Therese GIEHSE** [tereze gize] (naskiĝis la 6-an de marto, 1898, mortis la 3-an de marto, 1975) estis germana aktorino.

Therese Giehse naskiĝis en Munkeno. De 1925 ĝis 1933 kaj ŝi laboris por la *Münchner Kammerspiele*. En la jaro 1933 ŝi kune kun Erika Mann fondis la kabaredon *Die Pfeffermühle*, kiu tamen mallonge poste pro la politika situacio en Germanio nur eksterlande povis turnei.

Post la Dua mondmilito Therese Gift laboris kun Bertolt Brecht en Zuriko kaj Berlino. Krom en teatraĵoj de Brecht (i.a. kiel *Mutter Courage*) ŝi brilis en dramoj verkitaj de Gerhart Hauptmann, Henrik Ibsen, Friedrich Dürrenmatt kaj Maksim Gorkij.

En filmoj ŝi malofte aperis, sed menciindaj estas *Mädchen in Uniform* (Germanio, 1958) kaj *Lacombe Lucien* (Germanio/Francio/Italio, 1973). Ŝi mortis en Munkeno.
# Bernhard Minetti

| **Bernhard Minetti** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskonomo** | Bernhard Theodor Henry Minetti |
| **Naskiĝo** | 26-an de januaro 1905 (1905-01-26) en Kiel
 |
| **Morto** | 12-an de oktobro 1998 (1998-10-12) (93-jaraĝa) en Berlino
 |
| **Tombo** | Doroteurba tombejo   |
| **Lingvoj** | germana
 |
| **Ŝtataneco** | Germanio   |
| Familio
 |
| **Infanoj** | Hans-Peter Minetti (en) , Jennifer Minetti (en)   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | teatra aktoro  reĝisoro  intendant (en)   teatrestro  muzikisto  aktoro  kantisto  filmaktoro  parolanto   |
|  |

**Bernhard** (Theodor Henry) **MINETTI** [benhat mineti] (naskiĝis la 26-an de januaro 1905 en Kijlo, mortis la 12-an de oktobro 1998 en Berlino) estis germana aktoro.

Dum sia longa aktora kariero li brilis ĉefe per komplikaj karakteraj roloj. Krom en klasikaj dramoj li ekde la 1950-aj jaroj ofte aperis en verkoj de modernaj dramistoj, ekz. Samuel Beckett, Friedrich Dürrenmatt, Bertolt Brecht kaj Thomas Bernhard kaj en filmoj.

En la jaro 1985 li publikigis siajn memorojn: *Erinnerungen eines Schauspielers*.

Li estas la patro de la geaktoroj Hans-Peter Minetti kaj Jennifer Minetti.

## Listo de filmoj

* *Berlin - Alexanderplatz* (Germanio, 1931)
* *Der Kaiser von Kalifornien* (Germanio, 1936)
* *Es* (Germanio, 1966)
# Lotte Lenya

| **Lotte Lenya** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskonomo** | Karoline Wilhelmine Charlotte Blamauer |
| **Aliaj nomoj** | Lotte Lenya
 |
| **Naskiĝo** | 18-an de oktobro 1898 (1898-10-18) en Vieno
 |
| **Morto** | 27-an de novembro 1981 (1981-11-27) (83-jaraĝa) en Manhatano
 |
| **Mortokialo** | kancero  |
| **Tombo** | Mount Repose Cemetery (en)    Haverstraw (en)    |
| **Lingvoj** | germana • angla
 |
| **Loĝloko** | Vieno • Zuriko • Berlino • Kleinmachnow • Bordo Lazura • Nov-Jorko
 |
| **Ŝtataneco** | Aŭstrio   |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Richard F. Siemanowski (mul)  (1971–1973) Russell Detwiler (mul)  (1962–1969) George Davis (en)  (1951–1957) Kurt Weill (1937–1950) Kurt Weill (1926–1933)  |
| Okupo
 |
| **Okupo** | teatra aktoro  aktoro  operkantisto  monologist (en)   filmaktoro  kantisto   |
| TTT
 |
| **Retejo** |
 |
|  |

**Lotte LENYA** [lote lenja] (realnome: **Karoline Wilhelmine Charlotte BLAMAUER**; naskiĝis la 18-an de oktobro 1898; mortis la 27-an de novembro 1981) estis aŭstra aktorino kaj kantistino.

Ŝi naskiĝis en Vieno. Laborinte dum kelkajn jarojn en Zuriko, ŝi ekde 1920 agis en Berlino. Tie ŝi konatiĝis kun la komponisto Kurt Weill, kiu en la jaro 1926 fariĝis ŝia edzo.

Famon ŝi gajnis pro siaj roloj en teatraĵoj de Bertolt Brecht kaj ŝia plej granda sukceso estis la rolo de *Jenny* en la *Dreigroschenoper* ("Trigroŝa Opero"), kies muzikon Kurt Weill komponis. Ankaŭ en la filmversio (1931) ŝi prezentis tiun ĉi rolon.

En la jaro 1933 la geedzoj forlasis Germanion: unue ili vivis en Parizo kaj ekde 1935 en Usono. Tie ŝi daŭrigis sian karieron en la *Broadway*-teatro kaj ekde la 1960-aj jaroj ŝi ankaŭ en Germanio reaperis sur la scenejoj. Lotte Lenya mortis en Novjorko.

## Eksteraj ligiloj

*  Arkivigite je 2005-09-21 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2006-03-21 per la retarkivo Wayback Machine
*
*
# Will Quadflieg

| **Will Quadflieg** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 15-an de septembro 1914 (1914-09-15) en Oberhausen
 |
| **Morto** | 27-an de novembro 2003 (2003-11-27) (89-jaraĝa) en Osterholz-Scharmbeck
 |
| **Mortokialo** | pulma embolio  |
| **Lingvoj** | germana
 |
| **Ŝtataneco** | Germanio   |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Margarete Jacobs (mul)    |
| **Infano** | Christian Quadflieg (en)   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | teatra aktoro  parolanto  aktoro  reĝisoro  filmreĝisoro  filmaktoro  televida aktoro  muzikisto   |
|  |

**Will QUADFLIEG** [vil kvadflig] (naskiĝis la 15-an de septembro, 1914, mortis la 27-an de novembro, 2003) estis germana aktoro.

Naskiĝinte en Oberhausen, li jam kiel lernanto prenis lecionojn pri aktorado. En la jaro 1933 li unuafoje aperis sur scenejo en sia hejmurbo, tri jarojn poste li en Berlino fariĝis teatra stelulo.

La intendantoj, kiuj lin okupis, simpatiis kun la nazia reĝimo. Kvankam Will Quadflieg opiniis malsame al ili, li toleris la sistemon kaj eĉ ĝuis privilegiojn: Ekz. li ne devis forlasi la teatron por militservi. Du-foje li agadis en filmoj, kiuj propagandis la nazian moralon, kaj tion li dum sia tuta vivo pentis.

Post la dua mondmilito li aktoris en Hamburgo, krome en Zuriko kaj en la fama festivalo de Salzburg. En la jaro 1960 li kune kun Gustaf Gründgens aperis en la filmo *Faust*, kiu famigis lin ankaŭ internacinivele.

En la 1960-aj kaj komence de la 1970-aj jaroj Will Quadflieg malpli ofte aperis sursceneje. Lia sinteno pri la teatra arto kontrastis al la nova generacio de teatraj aktivuloj, kiuj pli kaj pli forlasis la tradiciojn de la klasika teatro. Meze de la 1970-aj jaroj li tamen regajnis sian popularecon kaj ekaperis ankaŭ en modernaj roloj. Ekde 1983 ĝismorte li laboris en la Hamburga teatro **Thalia**.

Quadflieg estis granda parolartisto kaj granda reprezentanto de karakteraj roloj. Li brilis i.a. kiel *Romeo*, *Hamleto*, *Otelo*, *Makbeto*, *Faŭsto*, *Mefisto*, *Tasso*, *Donĵuano* kaj *Natan*. Kelkfoje li aperis en televido kaj en filmoj. Li estis patro de kvin idoj, el kiuj unu, Christian Quadflieg, mem fariĝis aktoro.

Will Quadflieg mortis en Hamburgo.
# Helene Weigel

| **Helene Weigel** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 12-an de majo 1900 (1900-05-12) en Vieno
 |
| **Morto** | 6-an de majo 1971 (1971-05-06) (70-jaraĝa) en Berlino
 |
| **Tombo** | Doroteurba tombejo   |
| **Lingvoj** | germana
 |
| **Ŝtataneco** | Aŭstrio  Germana Demokratia Respubliko   |
|  |
| Subskribo  |
| Familio
 |
| **Patro** | Siegfried Weigl (mul)   |
| **Patrino** | Leopoldine Weigl (mul)   |
| **Edz(in)o** | Bertolt Brecht (1929–1956)  |
| **Infanoj** | Stefan Brecht (en) , Barbara Brecht-Schall (mul)   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | politikisto  aktoro  kantisto  teatra reĝisoro  teatrestro  teatra aktoro  filmaktoro  teatra manaĝero   |
|  |

**Helene WEIGEL** [helene vajgl] (\* la 12an de majo 1900 en Vieno, Aŭstrio † la 6an de majo 1971 en Orienta Berlino, Germanio) estis aktorino kaj intendantino.

Ŝi pasigis sian junaĝon en Vieno. Sian unuan rolon ŝi prezentis en 1919 en Frankfurto ĉe Majno: la Marie en la dramo *Woyzeck* de Georg Büchner. En la jaro 1922 ŝi transloĝiĝis al Berlino, kie ŝi rapide famiĝis per diversaj karakteraj roloj. En 1929 ŝi edziniĝis al Bertolt Brecht, la paro havis du idojn.

Ekde 1933 ŝi kune kun sia familio forlasis Germanion, vivonte en Svislando, Danio, Svedio, Finnlando kaj Usono. Ŝia aktora kariero tiutempe stagnis, sed reveninte al (Orienta) Germanio en 1948, ŝi havis grandan sukceson en la teatraĵo *Mutter Courage und ihre Kinder*, kiun verkis ŝia edzo. Kune kun li ŝi fondis la teatran ensemblon *Berliner Ensemble*, kies intendantino ŝi fariĝis. La ensemblo havis eksterordinaran sukceson en Berlino, kaj pli kaj pli ankaŭ eksterlande.

Helene Weigel mortis en 1971 en Orienta Berlino.

Tombo en Dorotheenstadt-tombejo, Berlino.

## Eksteraj ligiloj

*
# Antigona

La nomo **Antigona** signas diversajn homojn kaj aferojn:

* **Antigona** estas la nomo de certaj karakteroj en helena mitologio. La sekvantaj estas nomitaj honore al ŝi, aŭ per ŝia nomo.

* Antigona de Makedonio, patrino de Berenice la 1-a (Egipto).
* Antigona de Epiro, edzino de Pirho de Epiro
* Antigona, la fama tragedia dramo verkita de Sofoklo, bazita sur la mito.
* Antigona, dramo fare de Jean Anouilh, ankaŭ bazita sur la mito.
* Antigona, tragedio fare de Vittorio Alfieri, bazita sur la helena mito.
* Antigona, dramo fare de George Judy, adaptaĵo de la dramo fare de Sofoklo.
* Antigona, la opera adaptaĵo (de la mito) fare de Carl Orff.
* Antigone estas genro de birdoj el la familio de Gruedoj
* Antigone, albumo de la Metalcore-a bando Heaven Shall Burn.
* 129 Antigono, asteroido.
* Antigone Rising, tutvirina rokbando.
* Antigone District, rekonstruita urba areo en Montpellier, Francio, fare de Ricardo Bofill
# Arlekeno

| Arlekeno
 |
| --- |
|  |
| **fikcia homo Maschere (en)  funny person (en)  carnival character (en)**  |
| Rolita de
 | Zan Ganassa
 |
| Informoj
 |
| Sekso
 | vira
 |
| Okupo
 | cirkisto
 |
|  |

**Arlekeno** aŭ **Arlecchino** en itala, **Arlequin** en franca, kaj **Arlequín** en hispana estas la plej populara de la *zanni* aŭ servista rolulo de la itala *Commedia dell'arte* kaj de ties sekvanto, la "Harlequinade".

*Harlequin*, 1888–1890, Paul CézanneLaŭ PIV estas gaja burleskulo, origine rolulo de la itala komedio, konebla per sia multpeca bunta vesto. Fakte tiu "multpeca bunta vesto" (rigardu bildon de Sand) specialiĝas en vesto kie alternas romboj kaj helaj kaj malhelaj (rigardu pentraĵon de Cézanne) kaj poste blankaj kaj nigraj.

Laŭ PIV "arlekeni" estas diri mallertajn ŝercojn, ridigajn stultaĵojn, memore de la originaj roluloj teatraj.

Laŭ PIV "arlekenaĵo" estas ridinda, intence mallerta diro aŭ ago.

## Vidu ankaŭ

* Arlekena koturno
* Karnavalo
* Karnavalo de Arlekeno
* Arlekenanaso
* Pulĉinelo

## Eksteraj ligiloj
# Medea

**Medea** povas signifi:

* reĝidino de Kolĥido, edzino de Jazono: Medea

* samnoma titolo de diversaj tragedioj, ĉefe de Eŭripido kaj Seneko

* komunumo en Italujo: Medea

* provinco kaj urbo en Alĝerio nome Provinco Medea kaj Medea
# Teatro Amazonas

| Teatro Amazonas
 |
| --- |
| Teatro Amazonas |
|  |
| **operejo  historia loko**  |
| Bazaj datoj
 |
| Konstrustilo
 | renesanca arkitekturo • eklektika arkitekturo vd |
| Estiĝo
 | 31-a de decembro 1896
 |
| Malfermo
 | 1896
 |
| Lando
 | Brazilo   vd |
| Situo
 | Manaŭo
 |
| Situo
 |
| **Geografia situo** | 3° 7′ 49″ S, 60° 1′ 24″ U (mapo)-3.1302777777778-60.023333333333 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Teatro Amazonas (Amazonio)DEC

|  |
| --- |
|  |

 |
| Situo de Teatro Amazonas |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMapTeatro Amazonas
 |
| **Posedata de** | Amazonio vd |
| Retejo
 |
 |
|  |

La **Teatro Amazonas**, en Esperanto *Teatro Amazona*, estas internacie konata operejo en Manaŭo, Brazilo. Ĝi inaŭguriĝis la 31-an de decembro 1896 kaj tiutempe financiĝis aparte pro la tiam altaj enspezoj pro vendado de kaŭĉuko.

La filmo *Fitzcarraldo* de *Werner Herzog* el la jaro 1982 replikonatigis la operejon internacie, ankaŭ ekster la vicoj de operemuloj. Krome la reĝisoro *Sharon Lockhart* dum 1999 kreis dokumentan filmon pri la operejo kaj dum somero 2000 prezentis ekspozicion pri ĝi en la arta muzeo de la germana urbo Wolfsburg, kiu havis aparte multajn internaciajn vizitantojn pro la tiutempa proksima monda ekspozicio en la najbara urbo Hanovro.

## Historio kaj arkitekturo

La *Teatro Amazonas* en Manaŭo
*Teatro Amazonas* dumnokte
La operejo inaŭguriĝis dum silvestro 1896, la unua opera prezento la 7-an de januaro 1897 estis la premiero de la opero „La Gioconda“ de *Amilcare Ponchielli*. La nov-baroka ĉefa salono havas 685 sidlokojn. La plafono dekoriĝas per la pentraĵego „A Glorificação da Belas Artes na Amazônia“ de *Domenico de Angelis*. La pavimaj ŝtonoj ĉirkaŭ la operejo aparte produktiĝis el speciala miksaĵo el sablo kaj kaŭĉuko, por ne ĝeni la operoprezentojn per sonoj de preterveturantaj ĉevalaj ĉaroj. Granda parto de la konstruaj materialoj importiĝis el Eŭropo. Ekzemple la kaĥeloj por la salona kupolo venis el Germanio kaj la pavimaj ŝtonoj antaŭ la operejo el Portugalio.

Pro la drasta falo de la borsa kurzo por kaŭĉuko dum la jaro 1907, la operejo jam dum sia unua opera sezono havis sian por multaj jaroj lastan prezenton. Dum 1929 kaj 1975 oni provis, parte mise, renovigi la konstruaĵon. Nur fine de la 1980-aj jaroj la konstruaĵo komplete kaj sukcese renoviĝis. Apartaj defioj estis la tre humida klimato kun pli ol 165 pluvotagoj dum la jaro, kaj la minaco de la konstruaĵa substanco per termitoj. Post pli ol ok jardekoj da silento, la operejo povis remalfermiĝis la 17-an de marto 1990 – en la reinaŭgura koncerto kantis ankaŭ la tenoro Plácido Domingo.

Dum la jaro 1996 la germana violinisto *Michael Jelden* en la Teatro Amazonas fondis la plej grandan muzikan festivalon de Latinameriko, la "Festival de Manaus", kiu unuafoje ekde preskaŭ 90 jaroj denove portis prezenton de operoj en la konstruaĵo. Post kiam dum du jaroj Jelden persone gvidis la festivalon, la gvidado nun transprenis la kultura ministerio de Brazilo kaj la nacia kultura fondaĵo "Funarte".

3° 7' 49" sude, 60° 1' 24" okcidente Mapo

## Eksteraj ligiloj

* 360-grada panoramo pri la interno de la Teatro Amazonas
* galerio de 26 fotoj pri la teatro
# Aalto-Teatro

| Aalto-Teatro
 |
| --- |
|  |
| **operejo  teatrejo**  |
| Bazaj datoj
 |
| Arkitekto
 | Alvar Aalto vd |
| Malfermo
 | 1988
 |
| Lando
 | Germanio   vd |
| Situo
 | Essen
 |
| Situo
 |
| **Geografia situo** | 51° 26′ 49″ N, 7° 0′ 46″ O (mapo)51.4469444444447.0127777777778 [+] |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Geografia lokigo sur la mapo : Essen

|  |  |
| --- | --- |
| Aalto-Teatro (Essen)DEC

|  |
| --- |
|   |

 |

Geografia lokigo sur la mapo : Essen

|  |  |
| --- | --- |
| Aalto-Teatro (Essen)DEC

|  |
| --- |
|   |

 |

* Aalto-Teatro (Essen)
* Aalto-Teatro (Essen)
 |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMapAalto-Teatro
 |
|  |

Aalto-teatro, enirejo
Aalto-teatro, dorsflanko
La **Aalto-teatro** estas operejo en la urbo Essen. Ĝi inaŭguriĝis la 25-an de septembro 1988 per surscenigo de la opero *Die Meistersinger von Nürnberg* de Richard Wagner.

Jam dum 1959 ĵurio unuanime decidiĝis favore al la konstrupropono de la finnlanda arkitekto Alvar Aalto. Sed nur dum la jaro 1983, sep jarojn post la morto de Aalto, la konstruaj laboroj vere komenciĝis.

La malsimetrio de la publikejo, kiu povas gastigi 1120 spektantojn kaj estas profunde malhelblue kolorigita, laŭ la ideoj de Alvar Aalto ankaŭ en la kazo de malmultaj spektantoj evitu ĉiun iritiĝon kaj gvidu la atenton plene al la scenejo.
Opereja ĉefo kaj muzika direktoro ekde la 1997/98 estas *Stefan Soltesz*, kies *Strauss-ciklo* en Essen estis vaste laŭdata.

Dum septembro 2008 la Aalto-teatro laŭ la germanlingva faka magazino *Opernwelt* ("opera mondo") post enketo inter 50 sendependaj kritikistoj el diversaj landoj elektiĝis la plej bona operejo de Germanlingvujo. Krom de la operejo "Aalto-Musiktheater", la konstruaĵo ankoraŭ estas hejmo de la baledejo "Aalto-Ballett-Theater".

## Eksteraj ligiloj

* oficiala retejo de la Aalto-teatro
* fotogalerio de eksteraj kaj internaj impresoj
* gazetara teksto el la jarlibro de la magazino "Opernwelt" 2008 Arkivigite je 2011-07-16 per la retarkivo Wayback Machine