Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Preĝejo

| Preĝejo
 |
| --- |
|  |
| **arkitektura strukturo • religia objekto • instalaĵo • place of worship** |
|  |

**Preĝejo** estas konstruaĵo destinita por religiaj preĝo kaj kulto, sendepende de la konkreta religio.

## Lingvaj rimarkoj

Ekzistas du manieroj nomi la preĝejojn por diversaj religioj: aŭ oni aldonas adjektivan formon de la religinomo al la vorto "preĝejo" (ekzemple "kristana preĝejo", "islama preĝejo", "hindua preĝejo", "juda preĝejo" ktp), aŭ oni uzas la jenajn vortradikojn:

* pagodo = budhisma preĝejo
* moskeo = islama preĝejo
* kirko = kristana preĝejo
* sinagogo = juda preĝejo
* temploj = preĝejoj de diversaj religioj (interalie de Hinduismo, Ŝintoismo, Zaratuŝtrismo)
* spiritisma centro = spiritisma preĝejo

La dua sistemo havas la malavantaĝon, ke apenaŭ eblas enkonduki apartan radikon por la preĝejo de ĉiu religio, kaj ke ĝi necesigas lernadon de pli da novaj radikoj. Aliflanke ĝi havas la avantaĝon, ke eblas pli bone subdiferencigi: "sunaisma moskeo" pli koncizas ol "sunaisma islama preĝejo", "romkatolika kirko" pli koncizas ol "romkatolika kristana preĝejo" ktp. En artikoloj eble pravigeblus simple malmencii la religion, do simple skribi "ŝijaisma preĝejo", "baptisma preĝejo", "aŝkenaza preĝejo", "alevita preĝejo", "jezuita preĝejo", "oomota preĝejo", "metodista preĝejo" ktp., sed tio despli necesigus detalan studon de la adjektivaj novaj radikoj, por scii pri kio temas, kaj en precize difinita kunteksto kiel ekzemple en vikipediaj kategorioj necesas mencio de la religia aparteno de preĝejo.

Pro tio, ke Esperanto unue disvastiĝis precipe en la kristane influita mondo, la vorto "preĝejo" sen pliklarigo, pri kiu religio temas, ofte estis (kaj ankoraŭ foje estas) de iuj esperanto-parolantoj uzata ĉefe por kristanaj preĝejoj. Tamen oni notu bone, ke per si mem la vorto "preĝejo" ne esprimas, ke temas pri kristana preĝejo.

## Proverbo

Ekzistas pluraj (5) proverboj pri preĝejo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Malriĉa kiel muso preĝeja.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Malsaĝulon oni batas eĉ en la preĝejo.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Preĝejo proksima, sed Dio malproksima.* **”** |

 |

## Bildogalerio

* budhisma preĝejo (templo) en la urbo Kuta, Indonezio
* preĝejo de Hare Kriŝna (templo) en la urbo Anantapur, Barato
* hinduisma preĝejo (templo) en la urbo Kuta, Indonezio
* islama preĝejo (moskeo) en la urbo Kinabalu, Malajzio
* judisma preĝejo (sinagogo) en la urbo Plzeň, Ĉeĥio
* kristana preĝejo (kirko) sur Lofot-insuloj, Norvegio
* kristana preĝejego (katedralo) en Laŭzano, Svislando
* romia preĝejo (templo) en Nimo, Francio

## Vidu ankaŭ

* Preĝdomo
* Preĝeja sonorilo
* Propropreĝejo

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Artikoloj pri preĝejoj esperante
# Orientaj Limregionoj

| Orientaj Limregionoj |
| --- |
| Regiono |
|  |
| historia regiono [+] |
|

---

 |
| Lando | Pollando |
|

---

 |
|

---

 |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Kresy** [+] |
|  |

Limregionoj Orientaj (grizkolore oriente de Curzon-linio)
**Orientaj Limregionoj** (pole *Kresy Wschodnie*) estas regionoj oriente de Kurzono-Linio, kiuj antaŭ Dua Mondmilito apartenis al la Dua Pola Respubliko. Post Jalta konferenco (la 6-an de aprilo de 1946) areojn kun tiamaj polaj urboj kiel litova Vilno (centro de la konkeraĵo centra Litovio, pola pseŭdoŝtato de 1920 ĝis 1922 kaj tiam aneksita de Pollando ĝis 1940), belorusa Grodno kaj Bresto, ukraina Lvivo kaj Ivano-Frankivsko ricevis Sovetunio. Rekompenco por Pollando estis "Regajnitaj Teritorioj", termino uzata en la komunisma Pola Popola Respubliko por orienta triono de la Germana Regno konkerita kaj senhomigita, kaj kutime tien translokigis polajn ekzilintojn.

## Konindaj personoj devenaj de la polaj orientaj limregionoj

* Tadeusz Borowski, verkisto
* Joseph Conrad, verkisto
* Zbigniew Cybulski, aktoro
* Ignacy Domeyko, geologo
* Benedykt Dybowski, natursciencisto
* Feliks Falk, filmisto
* Mirosław Hermaszewski, kosmonaŭto
* Jarosław Iwaszkiewicz, verkisto
* Jerzy Kawalerowicz, filmisto
* Ryszard Kapuściński, raportisto kaj verkisto
* Tadeusz Kościuszko, nacia heroo de Pollando kaj Usono
* Stanisław Maczek, generalo
* Ernest Malinowski, inĝeniero
* Adam Mickiewicz, poeto-profeto
* Czesław Miłosz, Nobelpremiita poeto
* Stanisław Moniuszko, komponisto
* Gabriel Narutowicz, prezidento
* Czesław Niemen, kantisto
* Eliza Orzeszkowa, verkistino
* Ignacy Jan Paderewski, komponisto kaj politikisto
* Józef Piłsudski, ŝtatestro
* Stanislao Aŭgusto Poniatowski, la lasta reĝo
* Jan Potocki, verkisto kaj aventuristo
* Edward Rydz-Śmigły, marŝalo
* Juliusz Słowacki, poeto-profeto
* Johano la 3-a Sobieski, reĝo
* Karol Szymanowski, komponisto
* Anna Walentynowicz, la patrino de Solidareco
* Mikaelo Korybut Wiśniowiecki, reĝo
* Romuald Traugutt, ĉefkomandanto de Januara ribelo
* Franciszek Żwirko, aviadilisto
* Ankaŭ Włodzimierz Odojewski, aŭtoro de romanoj pri genocido de poloj el la regiono

## Interesaĵoj

6.11.1941: Konspira gazeto "Wiadomości Polskie" en artikolo *Paraleloj* priskribas germanan pollingvan gazeton "Nova Varsovia Kuriero", kiu sciigas pri kruelaĵoj sub la soveta okupado de la polaj Orientaj Limregionoj kaj konkludas ke germana krueleco ne estas malpli signifa ol la bolŝevika.

## Vidu ankaŭ

* NKVD-ordono n-ro 00485
* Volinia masakro

## Bibliografio

* Przemysław Żurawski vel Grajewski, *Kresy – dzieje pewnego pojęcia* Orientaj limregionoj - historio de certa nocio), Teologia Polityczna, 2016
* Irene Bochwic Radvan, Angielka na Kresach. Wspomnienia z lat 1923-1939 (Anglino en Orientaj Limregionoj. Rememoroj el la jaroj 1923-1939), Eldonejo Gdański Kantor Wydawniczy, Gdańsk 2017, p. 380, ISBN 9788362129270

## Eksteraj ligiloj

* Virtual Tour of Kresy Arkivigite je 2018-02-26 per la retarkivo Wayback Machine
* An extensive digital collection of Kresy-oriented historic publications
* MojeKresy.pl The newest Polish Kresy Portal
# Harwich

| Harwich
 |
| --- |
| Marflanka vido de HarwichMarflanka vido de Harwich
 |
| urbeto  civila paroĥo   vd |
|  |
| Blazono
 |
| Administrado
 |
| **Lando** | Britio
 |
| **Regiono** | Oriento de Anglio
 |
| **Kantono** | Essex
 |
| **Distrikto** | Tendring
 |
| **Poŝtkodo** | CO12
 |
| **Telefonkodo** | 01255
 |
| **Retpaĝaro** | www.harwichtowncouncil.co.uk
 |
| Demografio
 |
| **Loĝantaro** | 15 500 |
| Geografio
 |
| **Geografia situo** | 51° 56′ N, 1° 15′ O (mapo)51.9333333333331.25 |
| **Horzono** | UTC±00:00 [+] |
|

|  |
| --- |
| Harwich (Anglio)DEC |
| Situo de Harwich |

 |
|

|  |
| --- |
| Harwich (Britio)DEC |
| Situo de Harwich |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto
 |
|  **Vikimedia Komunejo** Harwich [+] |
|  |

**Harwich** [ˈhærɪdʒ] estas urbeto ĉe la orienta marbordo de Anglio. Ĝi situas ĉe la enfluo de riveroj Stour kaj Orwell kaj posedas havenon kun regulaj ŝipaj ligoj al Esbjerg (Danio) kaj Hoek van Holland (Nederlando).

Harwich kunkreskis kun la najbara Dovercourt, kiun oni kutime akceptas sub la nomon Harwich. La nombro de 15.500 loĝantoj inkluzivas tiujn de Dovercourt.
# Konspiro

**Konspiro** laŭ PIV estas

1. politika komploto, aŭ
2. la celado al komuna malamika celo.

La vorto "konspiro" baze estas la substantivigo de la traduko de la latina verbo "coniurare" = "sekrete interligiĝi per ĵuro", aŭ do "konspiri". La sekreta interligo servas aŭ al la realigo de plano kun aŭ egoisma, malmorala celo kun rezulto damaĝa al aliaj, aŭ al la sekreta planado de forigo de - faktaj aŭ imagitaj - misoj, aparte de diktatoro. La celo de konspiro do ne nepre estas malmorala, sed ĉiukaze uzas sekretan kunlaboron kaj trompon de la resta socio.

La sekreteco de konspiro estas la bazo por multaj "konspiraj teorioj", kiuj supozas la ekziston de konspiro eĉ en situacioj kiam tia sekreta interligo fakte tute ne kreiĝis.
# Provinco Vartlando

Nazia Germanio en 1944, Vartlando intense flave dekstre
administra disdivido de Vartlando en 1944
La **govio** aŭ **provinco Vartlando** de la Germana Regno - germane *Reichsgau Wartheland* (komence *Reichsgau Posen*, ankaŭ: *Warthegau*; pole *Kraj Warty*) estis administra unuo de Tria Regno nomata *Reichsgau* ("regna govio") formiĝinta el partoj de la teritorio de Dua Pola Respubliko, aneksitaj en 1939 dum la Dua Mondmilito. Ĝi konsistis el la regiono de Grandpollando kaj apudaj regionoj. Partoj de *Warthegau* kongruis kun la simile nomita provinco Posen de Prusio (kaj antaŭe la Grandduklando Posen de 1815) de antaŭ la Traktato de Versajlo. La nomo komence devenis de la ĉefurbo, Posen (Poznań), kaj poste de la ĉefa rivero, Varto. Dum la dispartigoj de Pollando-Litovio de 1793, la plej granda parto de la areo estis aneksita de la Reĝlando Prusio ĝis 1807 kiel Suda Prusio. De 1815 ĝis 1849, la teritorio estis ene de la aŭtonoma Grandduklando Posen, kiu estis la provinco Posen ĝis Pollando estis restarigita kiel Dua Pola Respubliko en 1918–1919 sekve de la Unua Mondmilito. La areo estas nuntempe ekde 1999 la Grandpollanda provinco de Pollando.

## Vidu ankaŭ

* Ĝenerala Gubernio
* Arthur Greiser
* Intelligenzaktion -- genocido kontraŭ pola intelektularo
* Holokaŭsto
* Germanigo

## Bibliografio

* Czesław Łuczak, *Położenie ludności polskiej w Kraju Warty 1939-1945. Dokumenty niemieckie* (Situo de pola loĝantaro en Provinco Vartlando 1939-1945. Germanaj dokumentoj). Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1987. ISBN 83-210-0632-9.

## Eksteraj ligiloj

* Artikolo pri la pola historio de la regiono Arkivigite je 2021-06-06 per la retarkivo Wayback Machine (esperante) (ne plu funkcias)
# Hendaye (stacidomo)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Hendaye.
 |

| Hendaye
 |
| --- |
| Originala nomo
 | *Gare d'Hendaye* |
|
Stacidomo *Hendaye* |
| **landlima stacio • fervoja stacidomo • plur-ŝpura stacio** |
| Situo
 |
| Lando
 |  Francio
 |
| Loko
 | Hendaye
 |
| Geografia situo
 | 43° 21′ 12″ N, 1° 46′ 56″ U (mapo)43.353338543232-1.7821121201225 |
| Geografia lokigo sur la mapo : Pyrénées-Atlantiques

|  |  |
| --- | --- |
| **Hendaye** (Pyrénées-Atlantiques)DEC

|  |
| --- |
| **Hendaye**  |

 |

Geografia lokigo sur la mapo : Francio

|  |  |
| --- | --- |
| **Hendaye** (Francio)DEC

|  |
| --- |
| **Hendaye**  |

 |

 |
|
Hendaye
 |
| Ecoj
 |
| Nombro de pasaĝeroj
 | 423 897 vojaĝantoj (2022) |
| Trakoj
 | 6
 |
| Kajoj
 | 4
 |
| Historio
 |
| Administrado kaj utiligado
 |
| Proprietulo
 | SNCF
 |
| Trafikanto
 | SNCF / Renfe
 |
| Kodo
 | 11602
 |
| Kodo UIC
 | 87677005
 |
| Linioj
 | * TGV
* Intercités
* TER Nova Akvitanio
* Renfe
* Fret SNCF
 |
| En TTT
 | Hendaye ĉe "SNCF"
 |
|  |

**Hendaye** (hispane *Estación de Hendaya*, eŭske *Hendaiako geltokia*) estas franca fervoja stacidomo sur linio Bordeaux-Saint-Jean - Irún, situanta en komunumo Hendaye, en departemento Pyrénées-Atlantiques, regiono Nova Akvitanio.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj TGV, TER Nova Akvitanio kaj Renfe.

## Fervoja situacio

Stacidomo Hendaye formas paron kun stacidomo Irún, situanta en distanco de 500 metroj kaj apartigita de rivero Bidasoa. La reto de eŭropa ŝpuro (1 435 mm) alvenas al Hendaye kaj finiĝas en Irun dum la reto de ibera ŝpuro (1 668 mm) alvenas al Irun kaj finiĝas en Hendaye. La sekcio inter ambaŭ stacioj havas trakojn de ambaŭ ŝpuroj.

Laŭ la franca reto, la stacidomo situas ĉe la kilometra punkto (PK) 232,796 de la linio Bordeaux-St-Jean - Irun (655000), dum en la hispana reto, ĝi situas ĉe la PK 641,6 de la linio Madrido-Hendaye.

SNCF kaj Renfe Operadora havas interkonsenton, laŭ kiu la trajnoj de ĉiu kompanio transiras la landlimon ĝis la sekva stacidomo por forlasi vojaĝantojn, sed ne por repreni ilin. Tiel, trajnoj direkte al Francio komencas kaj finas la itineron en Hendaye, kaj la trajnoj direkte al Hispanio komencas kaj finas la itineron en Irun. Trajnoj, kiuj transiras la landlimon por lasi vojaĝantojn revenas malplenaj al la aliflanka stacidomo. Regionaj trajnoj ne transpaŝas la landlimon, do ne estas ebleco de interligo inter regionaj trajnoj de ambaŭ retoj.

## Interkonektoj

* Txik Txak 3, 31, 33, 35, 37
* Euskotren E2 (Lasarte-Oria - Hendaia)

## Bildgalerio

* Atendejo por pasaĝeroj
* Trajno ĉe kajo
* Trajno de Renfe
* Fret SNCF

## Vidu ankaŭ

* Hendaye
* Les Deux Jumeaux (stacidomo)
* Hendaia (Euskotren)

## Eksteraj ligiloj

* Hendaye ĉe "SNCF"
* Hendaye en la oficiala retejo TER de SNCF (france)
# Hans Frank

| **Hans Frank** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Hans Michael Frank**  |
| **Naskonomo** | Hans Michael Frank |
| **Naskiĝo** | 23-an de majo 1900 (1900-05-23) en Karlsruhe
 |
| **Morto** | 16-an de oktobro 1946 (1946-10-16) (46-jaraĝa) en Malliberejo de Nurenbergo
 |
| **Mortis pro** | mortpuno  vd |
| **Mortis per** | pendumo  vd |
| **Religio** | katolika eklezio vd |
| **Lingvoj** | germana vd |
| **Ŝtataneco** | Germanio   vd |
| **Alma mater** | Munkena universitato   vd |
| **Partio** | Nacisocialisma Germana Laborista Partio (1926–) Germana Laboristpartio (1919–)  vd |
|  |
| **Subskribo**  |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Brigitte Frank (en)  (1925–1946)  vd |
| **Infanoj** | Niklas Frank (en) , Michael (mul) , Sigrid Frank (mul) , Norman Frank (mul) , Brigitte (mul)   vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | Holokaŭsto-krimulo  advokato  politikisto   vd |
| **Aktiva en** | Berlino • Ĉefgubernio vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | parlamentano de la Vajmara Respubliko  membro de la Parlamento en la Tria Regno (Nazia Germanio)   vd |

 |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * Ora Partiinsigno de Nazia Partio
* Sangordeno

vd |

 |
|

| [Montri]  Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Sturmabteilung  Tuleo-Societo   vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Hans Michael Frank** (naskiĝis la 23-an de majo 1900 en Karlsruhe, mortis la 16-an de oktobro 1946 en Nurenbergo) estis nazia germana politikisto. Li aliĝis al la Deutsche Arbeiterpartei (DAP) [Germana Laboristo-Partio], antaŭaĵo de NSDAP, jam en 1919, funkciis kiel advokato de Adolf Hitler kaj estis ĉefa juristo en la „Tria Regno“. Post 1933 li organizis la „*Gleichschaltung*“ (naziigon) de la justico en Bavario kaj poste en tuta Nazia Germanio. Li estis parlamentano dum la Vajmara Respubliko kaj regna ministro senfaka. Dum la Dua Mondmilito li estis guberniestro ĝenerala, kaj samtempuloj nomis lin „buĉanto de Pollando“ aŭ „judobuĉinto de Krakovo“. Lia subministro Josef Bühler nomis lin en Nurenbergo „reĝo de Pollando“.

Frank apartenis al la 24 akuzitoj de la Nurenberga Proceso kontraŭ la ĉefaj militkrimuloj antaŭ la postmilite instalita Internacia Milita Juĝejo (*International Military Tribunal* (IMT) / *Internationaler Militärgerichtshof* (IMG), antaŭaĵo de la Internacia puna kortumo de 1998). Tiu kulpigis lin la 1-an de oktobro 1946 en du el tri akuzeroj kaj mortkondamnis lin. En la nokto de la 15-a al la 16-a de oktobro 1946 Frank estis ekzekutata per pendumado.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Informoj pri Hans Frank en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
# Malliberejo

Monda mapo de la takso de malliberuloj per 100,000 da civitanoj laŭ lando en 2015
**Malliberejo** aŭ **prizono** estas loko, kie homoj loĝas enŝlosite. Kutime ili perdis parton de siaj personaj liberecoj ĉar ili krimis. Ilia socio enŝlosas ilin en malliberejo, ĉar ĝi provas unuflanke certigi ke la koncerna krimulo ne povu denove krimi, kaj aliflanke ĝi provas malkuraĝigi aliajn homojn krimi.

Kutime malliberejo estas konstruaĵo kun alta muro ĉirkaŭ ĝi, kaj kun multaj ĉeloj interne, en kiuj la malliberuloj loĝas.

## Mallibereja loĝantaro en la mondo

Pli ol naŭ milionoj da homoj estas malliberigitaj tutmonde. La prizonularo kreskis signife en la 1990-aj jaroj en procezo de privateco de tiu ĉi servo.

La lando kun la plej granda nombro da malliberuloj estas Usono - pli ol 2,5 milionoj da malliberuloj. Kvankam la usona loĝantaro konsistigas nur 5% de la monda loĝantaro, la usona jura sistemo respondecas pri malliberigo de 25% de la mondaj malliberigitoj. Usono okupas la duan post Ruando en la procento de la loĝantaro malpermesita en malliberejoj - en Usono 701 el 100.000 homoj. En Ruando, en 2002, pli ol 100.000 homoj estis arestitaj pro suspekto de partopreno en genocido de 1994.

Rusio kaj Ĉinio havis malliberejan loĝantaron de pli ol miliono da homoj en 2002. Estas neniuj informoj pri ĉi tiu afero pri Nord-Koreio. [3]

Britio havis 73 000 malliberuloj en 2003, dum Francio kaj Germanio havas similajn nombrojn.

## Tipoj

* Militprizono
* Prizonkolonio

## Bildaro

* Prizono en policejo de Munkeno.
* Prizono en *Morrow County* (Ohio).
* Ĉefa prizono en Vroclavo.
* Malliberejo de Abu Ghraib.

## Vidu ankaŭ

* Enprizonigo
* Michel Foucault
* Karcero
* *Midnight Express*

## Bibliografio

* esperante César Barros Leal. Enprizonigo: krepusko de erao. Fortaleza, 2002. 151 p. — ISBN 8575290843

## Eksteraj ligiloj

* Stanislavo Belov (2015-02-22) Enprizonigo: krepuska, sed interesa (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2018-09-23. Alirita 2018-09-23 . *(recenzo pri la libro «Enprizonigo: krepusko de erao»)*
* Stanislavo Belov (2018-08-08) “Mi sidis en ĉeloj de NKVD…” (rememoroj de malliberulino) (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2018-08-11. Alirita 2018-08-11 .
# Monpuno

Monpuno en Nederlando pro veturado sen kasko per mopedo.
**Monpuno** estas sankcio de puna juro en formo de monsumo pagenda al la administracio. Tia tipo de puno foje akompanas malliberigan punon, foje anstataŭas ĝin. Ofte monpunoj en modernaj socioj rilatas al trafiko.
# Gestapo

| Gestapo
 |
| --- |
| Geheime Staatspolizei |
|  |
|  |
| **sekreta polico politika polico**  |
| Komenco
 | 26-a de aprilo 1933 vd |
| Fino
 | 8-a de majo 1945 vd |
| Antaŭe
 | Sekreta Polico de Prusio vd |
| Geografia situo
 | 52° 30′ 26″ N, 13° 22′ 57″ O (mapo)52.50722213.3825 |
| Lando*j* | Nazia Germanio vd |
| Sidejo
 | Prinz-Albrecht-Palais
 |
|

|  |
| --- |
| Gestapo (Berlino)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMapGestapo
 |
| **Fondinto*j | Hermann Göring vd |
| Estro
 | Rudolf Diels (ekde 1933)
 |
| **Filioj** | vd |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | vd |

 |
|  |

**Gestapo** estas akronimo de germane **Ge**heime **Sta**ats**Po**lizei (sekreta ŝtatpolico), kiu senkompate eliminis tutan opozicion, veran aŭ suspektindan, al la nazia partio inter 1933 kaj 1945. La Gestapo fondiĝis por anstataŭi la prusan sekretan policon, kaj ĝi operaciis tra la tuta Germanio kaj la okupitaj landoj. La Gestapo havis absolutan potencon. Ĝiaj viktimoj ofte estis senditaj al koncentrejoj.

Reinhard Heydrich, la ĉefanstataŭanto de Heinrich Himmler, ĉefo de la SS, estis la ĉefo de la SD (sekurita servo). Kiam Heydrich ankaŭ nomumiĝis ĉefo de la Regna Centra Sekur-Oficejo (*Reichssicherheitshauptamt* aŭ RSHA) en 1939, li entenis la Gestapon sub sia komando.

## Oficiroj

* Adolf Eichmann
* Hermann Göring, fondinto
* Reinhard Heydrich, ĉefo en la jaroj 1934-1939
* Heinrich Himmler

## El kroniko de reprezalioj

1940

* 23.08. En Grabarka Gestapo pafmortigis 25 personojn, suspektitajn pri partopreno en la Pola Rezistomovado

1941

* 23.08. Pafmortigo apud Pleszew de 22 personoj, alveturigitaj de malliberejoj en Kalisz, Konin, Sieradz

1942

* 26.08. Ekzekuto post torturoj de Josef Mašín, ĉeĥa generalo, membro de kontraŭgermana rezistomovado, patro de kontraŭkomunistaj fratoj Mašín

## Vidu ankaŭ

* Nacisocialisma Germana Laborista Partio
* SA
* SS
* Wannsee-konferenco
* Konferencoj de Gestapo-NKVD
# Dumbo

| *Dumbo* |
| --- |
| **Oskar-premiito**  |
|  |
| **movbilda filmo** |
| Originala titolo
 | *Dumbo* |
| Originala lingvo
 | angla lingvo
 |
| Kina aperdato
 | 23 okt. 1941
 |
| Ĝenro
 | amikopara filmo, muzika filmo, fantasta filmo, porfamilia filmo, muzikalo, melodramo
 |
| Reĝisoro(j)
 | Ben Sharpsteen • Norm Ferguson • Wilfred Jackson • Bill Roberts • Jack Kinney • Samuel Armstrong
 |
| Produktisto(j)
 | Walt Disney
 |
| Scenaro
 | Dick Huemer • Joe Grant
 |
| Loko de rakonto
 | Florido
 |
| Muziko de
 | Oliver Wallace • Frank Churchill
 |
| Rolantoj
 | sen valoro
 |
| Produktinta firmao
 | Walt Disney Company
 |
| Honorigoj
 | Akademia Premio por la Plej Bona Originala Muziko en Filmo • National Board of Review: Top Ten Films
 |
| IMDb
 |
|  |

**Dumbo** estas animacia filmo produktita de Walt Disney kaj publikigita en 1941. La ĉefrolulo estas Jumbo Jr., parolkapabla elefanto fi-kromnomita "Dumbo" (angle *dumb* estas "stulta", inter aliaj difinoj). Krome la elefanto estas primokita pro siaj ege grandaj oreloj, kvankam tiu malkovras, ke eblas flugi uzante ilin kiel flugiloj. Ties ununura amiko estas la muso Timothy, parodie pri la supozata timo de elefantoj pri musoj.

*Dumbo* estis intenca eksperimento pri simpleco kaj ŝparemo de Studioj Disney; nun ĝi estas konsiderata kiel klasikaĵo inter animaciaj filmoj.

En 2019 aperis nova versio de la filmo kun vivaj aktoroj, reĝisorita de Tim Burton.
# Dua Batalo de Alamejno

24a de Oktobro 1942: Soldatoj de la 9a Aŭstralia Infanteria Divizio en pozo ataka (fotisto: Len Chetwyn).
La **Dua Batalo de Alamejno** (la 23a de Oktobro – la 11a de Novembro 1942) estis batalo de la Dua Mondmilito kiu okazis ĉe la egipta fervoja haltejo de El Alamein. La Unua Batalo de Alamejno evitis, ke la Akso antaŭeniru plie en Egiption. En Aŭgusto 1942, la generalo Claude Auchinleck estis elpostenigita kiel ĉefkomandanto de Mezoriento. Kiam la leŭtenant-generalo William Gott estis mortigita survoje por anstataŭi Auchinleck kiel komandanto de la Aliancana Oka Armeo, la leŭtenant-generalo Bernard Law Montgomery estis nomumita en lia loko, kaj li kondukis la Okan Armeon en sukcesa kontraŭ-ofensivo kontraŭ la Aksa Panzera Armeo Afrika. Kiam la Aliancanoj venkis, ĝi estis la ŝlosila punkto de la Dezerta Kampanjo.

La aliancana venko turnis la tajdon en la Nordafrika Kampanjo kaj finigis la Aksan minacon en Egiptio, la Sueza Kanalo kaj la Mezoriento kaj la persaj nafto-kampoj tra Nordafriko. La Dua Batalo de Alamejno revivigis la moralon de Aliancanoj, estante la unua granda sukceso kontraŭ la Akso ekde la Operaco *Crusader* fine de 1941. La batalo koincidis kun la aliancana invado de Franca Nordafriko en Operaco Torĉo, kiu startis la 8an de Novembro, kun la Batalo de Stalingrado kaj la Batalo de Guadalcanal.

La Aksanoj perdis 30,500 al 59,000 homojn, tio estas pli ol duoble de la Aliancanoj, nome 13,560 homoj, inter kiuj 4,810 mortigitaj aŭ malaperintaj kaj 8,950 vunditoj.

## Militestroj

* Richard McCreery

## Notoj

## Bibliografio

* Playfair, Major-General I. S. O.; et al. (2004) [1st. pub. HMSO 1966]. Butler, J. R. M., ed. The Mediterranean and Middle East: The Destruction of the Axis Forces in Africa. History of the Second World War United Kingdom Military Series. IV (Naval & Military Press ed.). London: HMSO. ISBN 1-84574-068-8.
# Partizano

Notu ke laŭ PIV alia signifo de la termino estas "Forta aprobanto de iu partio, afero ks, ofte sen kritika rezono: *la partizanoj de Volapük* Z. Sin. partiano."

*Kozarčanka* de Žorž Skrigin (vintro 1943–44). Simbolo de Jugoslavaj Partizanoj.
**Partizano** estas gerilano, t. e. batalanto ne-armea, civila, kiu en milito agas en malgranda grupo, ofte en teritorio okupata de konkerinta malamiko. La kromnomo kutime rilatas al batalantoj en subteraj rezistaj movadoj kontraŭ la nazia okupado de Eŭropo dum la Dua Mondmilito. La esprimo originas en la itala, kun la signifo "milita subtenanto".

Preferataj taktikaj rimedoj de partizanoj estas sabotoj, embuskoj kaj surprizaj atakoj (gerila batalado). Partizanoj povas agi en areoj, el kiuj regulaj trupoj estis forpelitaj, aŭ kien ili ne povis penetri. Ili ofte estas loĝantoj de la koncerna areo kaj kaŝas sin helpe de la ne-batalanta loĝantaro.

Ĉar partizano ne estas (per uniformo aŭ insigno) rekonebla kiel batalanto, li ne havas la statuson de batalanto. Ĉar malamikaj soldatoj ne povas distingi lin de paca civilulo, li dum atako ĝuas la avantaĝon de surprizo, sed riskas, ke la malamiko ataku ankaŭ pacajn civilulojn.

Zamenhof uzis la vorton en la figura senco "(verva) partiano"; tiu uzo jam ne estas kutima.

## Vidu ankaŭ

* Jermak (partizana taĉmento)
* Jugoslavaj Partizanoj
* Rezistomovado
* La sovetia partia movado