# Antonimo

**Antonimo** (de Helena *antonymos* "kontraŭnoma") aŭ **"mal-vorto"** estas semantika inverso aŭ "mal-senco" de alia vorto: *nigra* - *blanka*, *ega* - *eta*, *tago* - *nokto*.

Esperanto havas propran sufikson *mal-* por esprimi antonimojn: *granda* - *malgranda*. Kio estas malo, kelkfoje estas filozofia demando. La vorto *malŝtono* por plejmultaj homoj ne havus sencon, sed eble bone kongruas kun ia filozofia mondokoncepto.

## Listo

Kelkaj homoj malŝatas la prefikson *mal-*, kaj provas forigi ĝin uzante neologismojn. Pri tiu temo vidu de Claude Piron: *La Bona Lingvo*.
Jen listeto de tiaj anstataŭigantaj vortoj. Notu ke la du kolonoj ne cent-elcente sinonimas:

malabsoluta - **relativa**
malaktiva - **pasivamalalta** - basa
**malami**, **malamegi** - hati
**malamika** - inamika
**malantaŭ** - **post**
malataki - **defendimalbela**, **malbelega** - hida
malblanka - **nigramalbona** - mava, maligna
malbonaŭgura - sinistra
**malbrua** - **silenta**, **trankvilamaldekstra** - liva
**maldekstrulo** - goŝisto
maldemandi - **respondi**
maldieso - **bemolomaldika** - minca
**maldormi** - vigili
**maleleganta** - plumpa
**malesperi** - desperi
malesti - **mankimalfacila** - dificila
**malfacilaĵo** - hiko
**malfermi** - ovri
**malfermita** - aperta
malfizika - **mensamalforta** - febla, fragila
malfrostiĝi - **degelimalfrua** - tarda
**malgranda** - **eta**, pita
**malgrasa** - magra
**malĝoja** - trista
**malhela** - sombra
**malhelpi** - **ĝeni**, obstakli, preventi
malinkluzive - **ekskluzivemaljuna** / **malnova** - olda, **arkaika**, **antikva**
malkaŭzo - **rezultomalkonfirmi** - dementi
**malkonkordo** - diskordo
**malkonstrui** - **detruimalkredi** - **dubimalkuraĝa** - kovarda
**mallaborema**, **maldiligenta** - pigra
**mallarĝa** - streta
**mallaŭdi** - skoldi, **riproĉi**, **akuzimallaŭta** - softa
**mallertulo** - ŝlemilo
**malliberejo** - prizono
**mallonga** - kurta
malmaksimuma - **minimuma** (estu **plej malgranda**)
malmajoritato - **minoritato** (estu **malplimulto**)
malmajusklo - **minusklo**
malmaĵora - **minora**
malmanĝi - **feki**
malmemori - **forgesimalmodesta** - **arogantamalmoligi** - hardi
**malmulta** - poka
**malmultekosta**, **malkara** - ĉipa
**malneto** - **brutto**
malnorda - **sudamalnovega** - arĥaja
**malofta** - rara
malokcidenta - **orienta**
malokupita - **liberamalortodoksa** - heterodoksa
**malpermesi** - plonki, prohibi
**malplena** - vaka, vakua
**malpli** - men
malplus - **minusmalpreciza** - svaga
**malprofana** - **sankta**, sakrala
**malprofunda** - madala
**malproksima** - dista, lontana, **fora**
malproduki - **konsumimalpublika** - **privatamalpura** - sordida
**malpurega** - dirta
malpuŝi - **tirimalriĉa** - paŭpera
**malsaĝa** - **stultamalsama** - **diferencamalsano** - morbo
**malsaniĝo** - kaheksio
**malsanulo** - **paciento**
malsekura - **danĝera**, **riska**
malsomero - **vintro**
malsolida - **likvida**
malspeciala - **ĝeneralamalsupra** - infra
**malsupren** - sob, **subenmalsupreniri** - descendi
**malŝpari** - disipi
**maltrans** - cis
maltrinki - pisi / **urini**
malurba - **kamparamalutili** - noci
**malvarma** - frida
**malvarmeta** - friska
**malvera** - **falsa**
malvivanta - **morta**

Notu: Ofte uzataj estas ĉi-supraj dikliteraj vortoj ŝpareme.

Interese estas, ke la vorto "fridujo" estas vaste uzata en la ĉiutaga lingvaĵo, dum "frida" restas tre malmulte uzata ekster literaturaj tekstoj.

## Uzado de Interreto por konstati la uzadon de esperantaj vortoj kaj apliko al la polemiko pri la mal-vortoj

Sten Johansson en sia eseo *Uzi interreton kiel tekstaron por lingvaj esploroj* [2005] klarigas kiel li uzis interretajn rimedojn, precipe serĉilojn kaj la disponeblon de la Tekstaro de Esperanto (versioj kaj de antaŭ kaj de malantaŭ 1940) por studi kiuj vortoj, kombinoj kaj gramatikaj formoj estas uzataj, kaj laŭ kiu ofteco. La eseisto komparas la rezultojn de serĉiloj en 2002 kaj 2004. Antaŭ ĉio la aŭtoro avertas pri dek limigoj kiuj relativigas la trovitajn rezultojn, inter kiuj neceso trovi verajn esperantlingvajn tekstojn, nombro de retejoj anstataŭ veraj aperintaj vortoj, konsisto de interretanoj kiel aparta homgrupo, malatento pri sencoj, malatentindaj kvantoj de mencioj neindaj, konfuzoj pri supersignitaj literoj. Krom precizaj ekzemploj, li dediĉas partan atenton al klasikaj diskutoj. Ekzemple pri la nomitaj mal-vortoj, li konkludas ke inter "venkintaj" kazoj estus *humida* kontraŭ malseketa, *stulta* kontraŭ malsaĝa kaj ĉefa malsprita, *kvereli* kontraŭ malpaci, *strikta* kontraŭ malvasta, dum inter nesukcesintaj estus *povra* super kiu ankoraŭ hegemonias malriĉa aŭ eĉ kompatinda, *leĝera* super kiu ankoraŭ hegemonias malpeza, *frida* super kiu ankoraŭ hegemonias malvarma, aŭ *olda* super kiu ankoraŭ hegemonias maljuna kaj malnova.

## Vidu ankaŭ

* Antinomio
* Homonimo
* Paronimo
* Sinonimo
* Pri antonimoj ĉe Vikivortaro

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

*
*
*