# Rusigo

Litova populara preĝlibro pri la litova, Auksa altorius (Ora Altaro). Inter 1865-1904 estis leĝa malpermeso printi uzante la latinan alfabeton. La cirila versio, ankoraŭ en la litova lingvo, estis laŭleĝa kaj pagita de la registaro.
La esprimo **rusigo** signifas celon atingi unuecan rus-parolan loĝantaron. En la Rusa Imperio ekzistis certaj lingvo- kaj lernejleĝoj, kiuj celis subpremi uzon de aliaj lingvoj. Tiu politiko trafis precipe la polojn kaj neslavojn de la imperio ekde 1863.

En la Sovetunio la rusa lingvo estis oficiala kaj interparola lingvo inter la popoloj. Rusiĝon kaŭzis ankaŭ la avantaĝoj por la rusoj, rusparolantoj, sed tiuj estas kutimaj asimiligaj efikoj en ĉiuj landoj (t.e. avantaĝo por la loĝantoj, kiuj apartenas al la etna, lingva gvidantaro). Ğenerale, Belorusio plej suferis pro Rusigo, ĉi tiu politiko manifestiĝis ne nur en la enkonduko de la rusa lingvo, sed ankaŭ en la fizika detruo de identeco. La dua estis Ukrainio. Ĉar ankaŭ ĉi tiuj popoloj, kiel la rusoj, apartenas al la orientaj slavoj, ĝuste en ĉi tiuj du landoj la rusoj plej aktive praktikis sian influon.

## Rusigo de Belorusio

Polatsk. La plej malnova urbo en la lando en 1812, 1912, kaj 2006. Detruo de arkitektura heredaĵo fare de rusoj2,3 milionoj homoj en Belorusio deklaras la rusan kiel ilian unuan lingvon, kvankam en la socipolitika realeco de la lando praktike la tuta loĝantaro de 9 milionoj kutime parolas kaj skribas la belorusan. Post 1995, la nacia lingvo de Belorusio estis transformita en endanĝerigitan malplimultan lingvon, malgraŭ la fakto ke pli ol duono de la loĝantaro konsideras ĝin kiel sian unuan lingvon.

### Kronologio

Post la sekcioj de la Pola-Litova Komunumo kaj la detruo de la Granda Duklando de Litovio, la plej multaj el la Belorusian etnaj teroj iĝis parto de la Rusia Imperio, post kio la rusaj aŭtoritatoj komencis amase aresti la Belorusian eliton kaj anstataŭigi ilin per rusoj. En 1772, Catherine la Granda subskribis dekreton laŭ kiu dokumentoj en la aneksaj teritorioj devis esti kompilitaj nur en la rusa, kaj en 1773 ŝi subskribis alian dekreton "Pri la starigo de lokaj tribunaloj", kiu denove antaŭvidis la devigan uzon de ekskluzive rusa en la juĝa sistemo .

Poste, la sklavigo de la lando komenciĝis - dum la regado de Katerino la Granda, ĉirkaŭ duonmiliono antaŭe liberaj Belorusian kamparanoj iĝis posedaĵo de rusaj nobeluloj. Ribeloj regule ekis sur Belorusian teroj, sed ĉiuj el ili estis brutale subpremitaj. Precipe, post la subpremado de la Kosciuszko-Ribelo, Aleksandro Suvorov ricevis 25 mil servutulojn kiel rekompencon

Yosyf Semashko
Ĉie forbruligis ankaŭ belorusa literaturo el monaĥejoj kaj bibliotekoj; la plej multaj el la libroj estis bruligitaj laŭ la ordoj de Joseph Semashko. Rusigo ankaŭ estis reflektita en arkitekturo: la detruo de sanktaj konstruaĵoj de la tempoj de la Granda Duklando de Litovio komenciĝis, inkluzive de grekkatolikaj presejoj kiuj estis lojalaj al la Belarusia lingvo

Sur la loko de la detruitaj konstruaĵoj estis konstruitaj tiel nomataj Muravyovka preĝejoj, kiuj ricevis sian nomon de la tiama guberniestro de la "Nord-Okcidenta Teritorio" Miĥail Muravyov, konata pro siaj krimoj kontraŭ Belarusian kaj la subpremado de la Kalinovskij ribelo. Lia devizo "Kion la rusa bajoneto ne plenumis, la rusa oficisto, la rusa lernejo kaj la rusa pastro plenumos" iĝis vaste populara

Tadeusz Kosciuszko
1795. Rusio oficiale neas la ekziston de la belorusa nacio kaj sendependa belorusa lingvo. Komenciĝis amasaj arestoj de lokaj belorusaj politikistoj kaj ilia anstataŭigo per rusaj.

1825. Post kiam imperiestro Nikolao la 1-a ekregis, la Novembra Ribelo de 1830–1831 estis subpremita .

1831. Formado de speciala "Okcidenta Komitato", kies tasko estis "egaligi en ĉio la okcidentan teritorion kun la internaj provincoj de Granda Rusio". La Ministro pri Internaj Aferoj de la Rusa Imperio, Pjotr ​​Valuev, preparis por la menciita komisiono "Specialan Eseon pri la Vojoj de Rusigo de la Okcidenta Regiono" (en la rusa Очерк о средствах обрусения Западного края) .

1832. Amasa likvido de grekaj katolikaj kaj bazilaj lernejoj kiuj defendis la belorusan lingvon kaj kulturon estis farita. La kontrolo de la Rusa Ortodoksa Eklezio super edukado estis plifortigita .

1840. Imperiestro Nikolao la 1-a publikigis dekreton malpermesantan la uzon de la vortoj "Belorusio" kaj "Belarusian" en oficialaj dokumentoj. Belorusio ricevis la nomon "Nord-Okcidenta Teritorio" (en la rusa Северо-Западный край) .

Miĥail Muravyov
1864. Miĥail Muravyov-Vilensky (1796-1866), konata pro siaj krimoj kontraŭ la belorusa loĝantaro, iĝis la Ĝenerala Guberniestro de la "Nord-Okcidenta Teritorio". Laŭ liaj ordonoj, belorusa knabo, kiu rifuzis preĝi en la rusa, estis vipita 200 fojojn, post kio li konvertiĝis al Rusa Ortodoksismo kaj mortis pro infektoj.

Malgraŭ la subpremo de Rusio, la konstanta elpelo de nedezirindaj al Siberio kaj limigoj de la uzado de la belorusa lingvo en la gazetaro, kiuj estis nuligitaj nur fine de la 19-a jarcento, estis en tiu tempo ke la krea stilo de kelkaj grandaj belorusaj verkistoj, precipe Yanka Kupala, estis sekrete formita. La literatura formo de la moderna belorusa lingvo formiĝis komence de la 20-a jarcento, en kondiĉoj de intensa konkurenco kun la rusa kaj la pola. La ĉefa beloruslingva eldonaĵo de tiuj jaroj estis la gazeto “Nasha Niva”

En 1900, la Ministerio pri Publika Eduko de la Rusa Imperio fiksis la jenan taskon por ĉiuj lernejoj en la lando: "infanoj de malsamaj naciecoj devas ricevi pure rusan orientiĝon kaj prepari por kompleta integriĝo kun la rusa nacio" .

1914. La belorusa popolo ne estis menciita en la rezolucioj de la Unua Tut-Rusa Kongreso pri Publika Eduko, kiu listigis grandan nombron da popoloj de la Rusa Imperio. Ĝenerale, dum la tuta periodo de lia regado en Belorusio, la aŭtoritatoj de la Rusa Imperio ne permesis la malfermon de ununura belorusa lernejo .

1929. Fino de la politiko de Belorusigo, komenco de amasaj politikaj subpremoj .

1930. En Sovetunio, sub la ŝajno de "batala religio", komenciĝas amasa detruo de unikaj arkitekturaj monumentoj. Antikvaj monaĥejoj de Vitebsk, Orsha kaj Polotsk .

Kuropaty, la loko de amasentombigoj de viktimoj de la totalisma sovetia reĝimo
1937. Laŭ ordono de sovetiaj aŭtoritatoj ĉiuj reprezentantoj de la tiama belorusa intelektularo estis pafitaj, kaj iliaj restaĵoj estis entombigitaj en la arbaro Kurapaty .

1942. Yanka Kupala, klasikaĵo de belorusa literaturo, estis mortigita fare de specialaj servoj en Moskvo.

Yanka Kupala
1948. Olesya Furs, aktivulo de la nacia liberiga movado, estis kondamnita al 25 jaroj da malliberejo pro elmontro de la belorusa nacia blazono "Pagonia" .

1960. Post la dua mondmilito, sub la masko de ĉefplanoj por la restarigo kaj rekonstruo de urboj, daŭris la detruo de arkitekturaj monumentoj. Belarusian suferspertis la plej grandajn perdojn en arkitektura heredaĵo en la 1960-aj jaroj kaj 1970-aj jaroj .

1995. Post kiam Aleksandro Lukaŝenko ekregis, la naciaj simboloj de Belorusio - la blanka-ruĝa-blanka flago kaj la historia blazono de Pahonia estis anstataŭigitaj per modifitaj sovetiaj simboloj, ankaŭ la himno estis anstataŭigita (la melodio de la himno de sovetia Belorusio estas uzata kun modifita teksto). Krome, la rusa lingvo ricevis la statuson de dua oficiala lingvo (la rusa estas uzata en ĉiuj edukaj institucioj kaj en amaskomunikiloj), laŭ Unesko, la belorusa lingvo estas en danĝero de formorto .

Unu el la multaj protestoj kontraŭ Lukaŝenko, 2020
2010-aj jaroj. Partoprenantoj en la protestoj de Minsk en 2010 estis brutale batitaj fare de sekurecaj taĉmentoj kaj nun estas en malliberejo, kie ili daŭre estas torturitaj.

2020 - post la subpremado de protestoj intensiĝis premo kaj cenzuro pri la lingvo. La belorusa lingvo estas persekutata kun la subteno de la Putin-reĝimo en Rusio.

## Rusigo de Ukrainio

Ukraina kiel gepatra lingvo laŭ regiono laŭ la 2001-datita censo. La loĝantaro de Orienta Ukrainio estis preskaŭ tute ekstermita en la 1930-aj jaroj kaj anstataŭigita per enmigrintoj de centra Rusio. Post la Holodomor kaj subpremoj
### Kronologio

unu el la rekonstruitaj historiaj konstruaĵoj
1690 La malpermeso de la Rusa Ortodoksa Eklezio de preĝejlibroj presitaj en la ukraina, kaj la unuaj kazoj de ilia detruo (Tiu politiko tuj komenciĝis post kiam la kozakoj iĝis protektorato de Rusio) .

1720. Dekreto de imperiestro Petro la 1-a pri la malpermeso de presado de libroj en la ukraina lingvo en la presejoj de Kyiv kaj Ĉernihivo

1764. Instrukcio de Catherine II pri la Rusigo de Ukrainio, Smalensk (tiam Belorusio), la Baltaj Ŝtatoj kaj Finnlando .

1775. Detruo de la ukrainaj kozakoj.

1778. Dekreto de la Sinodo de la Rusa Ortodoksa Eklezio pri la konfisko de ukrainaj enkondukoj kaj ukrainaj ekleziaj libroj de la loĝantaro .

1786. Malpermeso de la uzo de la ukraina lingvo en religiaj servoj kaj la instruado de la ukraina lingvo en superaj instruejoj de la Rusa Imperio .

1831. Forigo de Magdeburga leĝo en urboj, kio malebligis fari jurajn procedojn en la ukraina lingvo.

1862 ukrainaj paroĥlernejoj fermiĝas. La eldonado de la ukraina literatura, scienca kaj politika revuo "Osnova" estas ĉesigitas.

Valuyev cirkulero
1863. La dekreto de Pjotr ​​Valuyev en kiu li deklaris ke "ne ekzistis ukraina lingvo, ĝi ne ekzistas kaj ne povas ekzisti, kaj kiu ne komprenas tion, estas malamiko de Rusio" .

1876. Emski-Ordono. Malpermeso importi ukrainajn librojn el eksterlando, malpermeso subskribi ukrainajn tekstojn sub partituroj, malpermeso de ukrainaj prezentoj. La koruso de Mykola Lysenko estis devigita kanti la ukrainan popolkanton "Pluvo" en la franca ĉe la koncerto.

1881. Leĝo rajtiganta la presadon de vortaroj en la ukraina lingvo, sed laŭ rusa ortografio, la produktado de ukrainaj teatraĵoj dependas de lokaj aŭtoritatoj.

1887. La cenzuristo resendis la manuskripton de la gramatiko de la ukraina lingvo sen legi ĝin, skribante al la aŭtoro, ke "ne necesas permesi la publikigon de la gramatiko de ĉi tiu lingvo, kiu estas kondamnita al neekzisto".

1888. Dekreto de imperiestro Aleksandro la 3-a "Pri la malpermeso de la uzo de la ukraina lingvo en oficialaj institucioj kaj bapto kun ukrainaj nomoj."

1889. En Kyiv, en arkeologia kongreso, ili permesis paroli ĉiujn lingvojn krom la ukraina.

1882. La rusa registaro ordonas al cenzuristoj strikte kontroli la preventadon de ukrainaj literaturaj tradukoj de fremda literaturo.

1894. Malpermeso de importo de ukrainaj libroj el eksterlando.

1895. Malpermeso de ukrainaj infanlibroj.

1903. Ĉe la malfermo de la monumento al la verkisto Ivan Kotlyarevsky en Poltavo, ili ne rajtis paroli en la ukraina.

1905. La rusa Kabineto de Ministroj malaprobis la peticion de Kyiv kaj Kharkiv Universitatoj por ĉesigi la malpermeson de la ukraina lingvo, nomante ĝin "malkonvena".

1906 kaj 1907. Fermo de la gazeto "Prosvita" en Odeso kaj Mykolaiv.

1908 Senato-dekreto deklarante ke "plibonigi edukon en Ukrainio estas damaĝa kaj danĝera por Rusio."

1910 La dekreto de Stolypin pri la inkludo de ukrainoj en la kategorion de eksterlandanoj kaj la malpermeso de ĉiuj ukrainaj politikaj organizoj.

1913 La direktoro de la Kyiv Eduka Distrikto eldonis instrukcion malpermesantan studentojn de partoprenado de ukrainaj teatroprezentoj.

1914 Malpermeso festi la 100-an datrevenon de la naskiĝo de la ĉefa ukraina verkisto Taras Ŝevĉenko .

La domo de Mykhailo Hrushevsky, historiisto, verkisto, kaj Kapo de la Ukraina Popola Respubliko, post estado senŝeligita fare de la sovetarmeo en 1918 dum la Sovetia-Ukraina-Milito. Hrushchovsky mem estis mortigita fare de la NKVD en la 1930-aj jaroj.
1917. Dum la revolucio, la Ukraina Popola Respubliko akiris sendependecon, sed Lenin poste deklaris militon kontraŭ ĝi. Amasmortigoj de por-ukrainaj homoj en Ĥarkovo, eksterjuĝaj ekzekutoj, arestoj kaj torturo.

1918. Amasmortigoj de civiluloj kaj la Ruĝa teruro en Kievo estis faritaj dum la unua ofensivo de la sovetarmeo sub la gvidado de Miĥail Muravjov, kiu fakte tenis la pozicion de Defendministro de Sovetrusio.

1919. La Ĉeka, sisteme detruis subtenantojn de sendependeco kaj la intelektularo. La kreado de la unuaj sovetiaj koncentrejoj (poste renomitaj laborkoncentrejoj), precipe en Kievo, por teni politikajn kaptitojn.

1920. La Ruĝa Armeo aktive subpremis kamparanribelojn kaŭzitajn de malkontento kun la malvola forkapto de manĝaĵo. La plej fama estis la "Verda Armeo" ribelo, kiu kovris grandajn areojn de Ukrainio. La subpremado de tiuj movadoj estis akompanita per amasekzekutoj, la forbruligo de vilaĝoj, kaj subpremoj.

1922. La Ĥolodnojarska Respublikoje, la lasta antaŭposteno en la territorio de la tuta iama Rusa Imperio kiu rezistis la bolŝevikojn, estis brutale subpremita. Post la Sovetia-Ukrainia Milito en Kuban kaj aliaj loĝlokoj de ukrainoj en Sovetrusio, la gazeto "Prosvita" estis likvidita

1929. Arestoj de intelektuloj kaj figuroj de la Ukraina Aŭtocefala Ortodoksa Eklezio (montriĝis, ke "Ukrainigo" en Sovetunio estis farita en la 1920-aj jaroj por identigi estontajn viktimojn de subpremo)
.

1932. La komenco de la Holodomoro - genocido suferita de Ukrainio kaj suda Rusio, ĉefe loĝata de ukrainoj (Kuban, Voroneĵ-regiono, Belgoroda regiono)

1933. Dum la Holodomoro, la telegramo de Stalin pri la fino de Ukrainization estis publikigita .

Tomboj Bykovnia, Kyiv. Amasaj entombigoj de viktimoj de subpremoj dum la totalisma sovetia reĝimo
1937. La pafado de la ukraina intelekta elito, nomita la Pafado-Renesanco .

1938. Kremla dekreto pri la deviga studado de la rusa lingvo en lernejoj de sovetia Ukrainio.

1958 Rezolucio de la Plenumo de la Centra Komitato de la CPSU pri transiro de ukrainaj lernejoj al la rusa instrulingvo. La 17-an de septembro 1959, la Verĥovna Rada de la Ukraina SSR adoptis respondan rezolucion.

1961. 22-a Kongreso de la Komunista Partio de Sovetunio - la nova partia programo pri la "fuzio de nacioj en unu sovetian popolon".

1970. Ordono de la Ministerio pri Edukado de Sovetunio verki kaj defendi ĉiujn tezojn nur en la rusa.

1975. La verkoj de ukrainaj verkistoj estas publikigitaj en mallongigita formo pro sovetia cenzuro.

1980 - Novaj arestoj de ukraina intelektularo kaj disidentoj, kiuj tiam estas submetitaj al puna psikiatrio.

2014. En la rusaj okupataj teritorioj de Donecko kaj Luhansk regionoj de Ukrainio, lernejoj ŝanĝas al la rusa instrulingvo. Forkapto kaj forbruligo de ukrainaj libroj. Malkonstruo de monumentoj al ukrainaj hetmanoj .

2016 - post la okupado de Krimeo fare de Rusio, la lastaj ukrainlingvaj lernejoj estis fermitaj .

Elfosado de tomboj de la viktimoj de deokupado en la urbo Izyum, oriente de Ukrainio. Inter tiuj mortigitaj fare de rusaj trupoj estis multaj por-ukrainaj homoj
2022 Parolado de la deputito de la Ŝtata Dumao de la Rusa Federacio, Jevgenij Fedorov, al la estro de la Ministerio pri Scienco de la Rusa Federacio pri la kreado de la Instituto por la Reguligo de la Normoj de la Ukraina Lingvo en Rusio . Rusaj trupoj en la provizore okupitaj teritorioj konfiskis kaj detruis ukrainajn lernolibrojn de literaturo kaj historio, kaj devigis urbajn instruistojn fari la edukan procezon en lernejoj ekskluzive en la rusa. Rusaj trupoj penis premon sur edukistoj en provizore loĝata Berdjansk. En 2022, la okupaciaj aŭtoritatoj de Krimeo kreis tiel nomatajn retrejnajn tendarojn por instruistoj de Ĥerson, Ĥarkovo kaj Zaporiĝia regionoj kun la celo konverti ilin al "rusaj edukaj normoj" .
2023. En la provizore okupataj teritorioj, rusoj forigas ukrainajn librojn el la kolektoj de ĝeneralaj kaj lernejaj bibliotekoj kaj bruligas ilin en kaldronoĉambroj .

## Vidu ankaŭ

* Germanigo
* Kontraŭpolismo
* Kontraŭslavismo
* Kontraŭjudismo
* Kultura asimilado
* Slavigo

## Bibliografio

* Piotr Frączykowski, *Rusyfikacja polskiego narodu* (Rusigo de la pola nacio), Wydawnictwo PWN, Krakovo 2001

## Referencoj