# Darmstadt

|  |
| --- |
| **Darmstadt** |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Darmstadt (Germanio)DEC

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap

 |

 |
|  |
|  |
|  |
| **urbego • rezidejo • Eŭropa Urbo • ĉefregioncentro • universitata urbo • urban district of Hesse • ĉefurbo de distrikto en Germanio • urba komunumo de Germanio** |
|

| [Montri]  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Graz • Saanen • Alkmaar • Troyes • Chesterfield • Trondheim • Bursa • Płock • Szeged • Gyönk • Freiberg • Breŝo • Uĵhorodo • Liepāja • Logronjo • San Antonio vd |

 |
| Administrado
 |
| **Federacia lando** |  Hesio
 |
| **Distrikto** | eksterdistrikta urbo
 |
| **Urborajtoj** | Urbo (*Stadt*)
 |
| **Telefona antaŭkodo** | 06151, 06150 (la plej norda urboparto *Wixhausen*)
 |
| **Poŝtkodo** | 64283–64297
 |
| **Aŭtomobila kodo** | DA
 |
| **Oficiala Municipokodo** | 06411000
 |
| **NUTS** | DE711
 |
| **Subdivido** | 9 urbopartoj (*Stadtteile*)
 |
| Politiko
 |
| **Komunumestro** | Hanno Benz
 |
| **Partio de komunumestro** | Socialdemokratia Partio de Germanio
 |
| **Adreso de la administrejo** | Luisenplatz 5 64283 Darmstadt
 |
| Demografio
 |
| Geografio
 |
| **Geografia situo** | 49° 52′ N, 8° 39′ O (mapo)49.8666666666678.65 |
| **Alto super la marnivelo** | 144 m |
| **Areo** | 122 km² |
| la rezida kastelola rezida kastelo
 |
| **Oficiala retejo** |
 |
|  |

**Darmstadt** [DARMŝtat], en Esperanto *Darmŝtato*, estas germana urbo en suda Hesio, inter Frankfurt kaj Heidelberg.

Darmstadt estas eksterdistrikta urbo kaj administra centro de la distriktaro Darmstadt - la sudo de Hesio - kaj ties distrikto Darmstadt-Dieburg. Fine de la jaro 2024 la komunumo havis 167 029 loĝantojn. La komunuma teritorio kovras areon de ĉ. 122 km². Ĝiaj koordinatoj estas 49° 52' norde kaj 8° 38' oriente; ĝia alto super marnivelo estas 167 metroj. La urbo apartenas al la ekonomia regiono Rejno-Majno. Ĝi ankaŭ estas universitata urbo.

La urba teritorio estas parto de la feria regiono "Monta Vojo" (germane "Bergstraße"), kiu de Darmstadt norde vojas suden, ĉe la okcidenta rando de la mezalta montaro Odenvaldo, ĝis la urbo Wiesloch.

La urbon ĉirkaŭas la distrikto **Darmstadt-Dieburg** (urboj Seeheim-Jugenheim sude, Pfungstadt okcidente, Weiterstadt norde, Dieburg, Groß-Umstadt, Reinheim kaj Babenhausen oriente). Najbaras la distriktoj **Bergstraße** sude (urboj Heppenheim, Bensheim), **Groß-Gerau** okcidente (urboj Groß-Gerau, Gernsheim), **Offenbach** norde (urboj Offenbach, Langen, Dietzenbach), kaj **Odenwald** sudoriente (urboj Erbach, Michelstadt, Bad König, Höchst).

La kemia elemento Darmŝtatio estas nomata laŭ la urbo, kie ĝi estis unue farita en la jaro 1994 per nuklea kunfandiĝo de plumbo kaj nikelo.

## Vidindaĵoj

* Mathildenhöhe
* Nova sinagogo de Darmstadt
* Germana Akademio por Lingvo kaj Poezio
* Hesia Ŝtata Muzeo Darmstadt

## Servoj

* Teknologia universitato Darmstadt
* Eŭropa Spac-Operacia Centro

## Administraj dividaĵoj

* Darmstadt-Arheilgen norde
* Darmstadt-Bessungen centre sude
* Darmstadt-Eberstadt plej sude
* Darmstadt-Kranichstein nordoriente
* Darmstadt-Wixhausen plej norde

## Famuloj kun rilato al la urbo

* Adolph Strecker, kemiisto
* Elisabeth Schumacher, grafikistino kaj kontraŭnaziulino
* Emilo de Hesio-Darmstadt, princo
* Fred Denger, verkisto kaj scenaristo
* Friedrich Marx, klasika filologo (kvartalo Bessungen)
* Reinhard Kekulé von Stradonitz, arĥeologo
* Hermann Pfeiffer, grafikisto kaj verkisto
* Johann Heinrich Merck, verkisto
* Ludwig von Hofmann, pentristo kaj grafikisto
* Menyhért Palágyi, filozofo (mortis surloke)
* Mirjam Pressler, verkistino kaj tradukistino
* Wilhelm Walloth, verkisto

## Transporto

* Tramtransporto en Darmstadt
* Germana aŭtovojo A5
* Germana aŭtovojo A67
* Federacia vojo 3
* Federacia vojo 42

## Partneraj urboj

indikilo pri la partneraj urboj de Darmstadt
Darmstadt havas partnerajn rilatojn kun la sekvaj urboj, kaj partnerajn rilatojn ankaŭ havas la Esperanto-grupoj de la koncernaj urboj:

|  |  |
| --- | --- |
| * Alkmaar, Nederlando, ekde 1958
* Troyes, Francio, ekde 1958
* Chesterfield, Britio, ekde 1959
* Graz, Aŭstrio, ekde 1968
* Trondheim, Norvegio, ekde 1968
* Bursa, Turkio, ekde 1971
* Płock, Pollando, ekde 1988
* Szeged, Hungario, ekde 1990
 | * Gyönk, Hungario, ekde 1990
* Freiberg, Saksio (Germanio), ekde 1990
* Brescia (Breŝo), Italio, ekde 1991
* Gstaad, Svislando, ekde 1991
* Uĵhorodo, Ukrainio, ekde 1992
* Liepāja, Latvio, ekde 1993
* Logroño, Hispanio, ekde 2002
* San Antonio, Usono, ekde 2017
* Naharija, Israelo, ekde 2023
 |

* placo Luisenplatz
* loĝdomo "Waldspirale", planita de Friedensreich Hundertwasser
* rusa preĝejeto sur monteto Mathildenhöhe
* muzeo kaj "nuptoturo" sur monteto Mathildenhöhe

## Esperanto-movado

Estas aktiva Esperanto-grupo kaj gastiganto de Pasporta Servo en la urbo. En la teknologia universitato antaŭe studis ekzemple Franz Kruse, Elisabeth Kuhl-Kruse kaj Remi Rudaitytė, en la 2010-aj jaroj tie studis Leo Sakaguchi, kiu grupigis ĉirkaŭ si studentan Esperanto-rondon, en la loka klubo aktivas interalie la lingvoinstruistino *Maria Merla*, la libroredaktistino Susanne Warmuth kaj la socia helpisto de rifuĝintoj Detlev Haußner, lokan librovendejon gvidas Annsybill Kamphausen kaj ekde januaro 2016 kuracistan praktikejon en la urbocentro havas Thomas Pusch ... la listo de internacie aktivaj lokaj esperantistoj daŭrigeblus.

Cetere la franca bardo Ĵak le Puil en sia kanzono *«Ĉiam tuj mi pretas diri jes por partopreno al kongres'»* varbas pri la entuziasmo veeturi la Universalaj Kongresoj kaj en la longa listo de kongresoj sciigas ankaŭ novaĵon *«malaperis tuta komitat' en la kongreso de Darmŝtat'»*. Tamen en Darmŝtato ankoraŭ neniam okazis Universala Kongreso (kaj al la komitato de UEA neniam okazis io ajn...), jen fabelis Ĵak le Puil.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Hesio-Darmstadt, historia ŝtato
* Darmstadt-Bessungen, centre suda urboparto, ĝis la jaro 1888 memstara komunumo, dokumente unuafoje menciita en 1002
* Darmstadt-Eberstadt, la plej suda urboparto, ĝis la jaro 1937 memstara komunumo, dokumente unuafoje menciita en 782
* Darmstadt-Arheilgen, norda urboparto, ankaŭ ĝi ĝis la jaro 1937 memstara komunumo, sed dokumente menciita nur en la 10-a jarcento
* Darmstadt-Kranichstein, nun la plej nordorienta urboparto, ĉaskastelo tie estas ekde 1580, sed urboparto nur konstruiĝis ekde majo 1968
* Darmstadt-Wixhausen, nun la plej norda urboparto, ĝis la jaro 1977 memstara komunumo, kun mezepoka loĝloka kerno unuafoje menciita en 1172
* Darmŝtatio, kemia elemento

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (germane)