Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Leonhard Hutter

| **Leonhard Hutter** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 19-an de januaro 1563 (1563-01-19) en Nellingen
 |
| **Morto** | 23-an de oktobro 1616 (1616-10-23) (53-jaraĝa) en Wittenberg
 |
| **Religio** | luteranismo vd |
| **Lingvoj** | latina vd |
| **Ŝtataneco** | Sankta Romia Imperio   vd |
| **Alma mater** | Friedrich-Schiller-Universitato Jena   vd |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Barbara Manlich (en)    vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | universitata instruisto  verkisto  protestanta teologo   vd |
| **Aktiva en** | Wittenberg vd |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Leonhard HUTTER** (ankaŭ: *Hütter, Hutterus*; naskiĝinta en januaro 1563 en Nellingen ĉe Ulm, mortinta la 23-an de oktobro 1616 en Wittenberg) estis germana luterana teologo.

## Vivo

La filo de pastro studis filozofion, filologion kaj teologion, kaj magistriĝis en 1583 respektive doktoriĝis en 1593 en Lepsiko. Krome li studis en Strasburgo, Hajdelbergo kaj Jena. De 1596 ĝismorte li agadis kiel fama profesoro en Wittenberg kune kun Polykarp Leyser kaj Ägidius Hunnius. En 1599 estis la nupto kun Barbara Manlich.

## Graveco

Li havis kvazaŭ nepridiskuteblan aŭtoritaton kaj batalis por la luteranaj kredaj fundamentoj *Konkordienbuch* kaj *Konkordienformel*: por li tio estis, same kiel la prezento de la Aŭgsburga konfesio, inspirita de Dio *(theopneustia)*. Hutter komencis formuli la doktrinon pri teologio kredanta la inspiritecon de ĉiu vorto de la Biblio; tiun ideon evoluigis poste Johann Gerhard - la t.n. Dia inspiro. Hutter mem ankoraŭ distingis inter kanonikaj skribitaĵoj, apokrifoj kaj duboplenaj kontraŭdiraj tekstoj *(antilegomena)*.

Krome Hutter unuafoje difinis la eklezion kaj ties oficon el ĝia nevidebleco. Estante tipa tiutempulo li ne faris grandan diferencon inter verecoj ĉiam validendaj kaj tiamaj specialaj situacioj kaj sekve daŭre polemike kverelis kun aliaj: kun katolikoj (ekz. Rudolf Hospinian) Roberto Bellarmino), anoj de Ulrich Zwingli kaj Johano Kalvino, eĉ kun evangeliaj aŭtoritatuloj kiel Filipo Melanktono kaj ties disĉiploj. Sekte Hutter baldaŭ konsideritis esti la plej luteraneca de ĉiuj.

Lia majstroverko *Compendium locorum theologicorum* estis nove eldonita en 1834 fare de K. v. Hase 1834 kaj en 1961 fare de W. Trillhaas: ĝi jam ekde 1610 havis multajn represojn kaj igis siaflanke multajn teologojn skribi artikolojn pri tie levitaj demandoj.

## Aliaj verkoj (elekto)

* Liber Christianae Concordiae explicatio, 1608
* Disputatio contra Bellarminum, 1610
* Concordia concors, 1614 (kontraŭ Hospinian)
* Loci communes theologici, 1619

## Literaturo

* K. H. Ratschow, Luth. Dogmatik z. Ref. u. Aufklärung, 2 T., 1964/66 (L)
* W. Friedensburg, Gesch. d. Univ. Wittenberg, 1917.

## Eksteraj ligiloj

* Informoj pri Leonhard Hutter en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Eldona projekto ĉe la hamburga altlernejo. Arkivigite je 2007-06-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Biografio ĉe *NDB*.
# 1563

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
15-a jarcento |
**16-a jarcento**
| 17-a jarcento
| ►

◄ |
1530-aj jaroj |
1540-aj jaroj |
1550-aj jaroj |
**1560-aj jaroj**
| 1570-aj jaroj
| 1580-aj jaroj
| 1590-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1559 |
1560 |
1561 |
1562 |
**1563**
| 1564
| 1565
| 1566
| 1567
| ►
| ►►

| **1563 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1563 *MDLXIII* |
| Ab urbe condita
 | 2316
 |
| Armena kalendaro
 | 1012 ԹՎ ՌԺԲ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -281 – -280
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1618 – 1619
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1485 – 1486
 |
|  - *Kalijugo* | 4664 – 4665
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2107
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4199 / 4259 – 4200 / 4260 壬戌 – 癸亥
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1555 – 1556
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -229 - -228
 |
| Hebrea kalendaro
 | 5323 – 5324
 |
| Holocena kalendaro
 | 11563
 |
| Irana kalendaro
 | 941 – 942
 |
| Islama kalendaro
 | 970 – 971
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2223 (皇紀2223年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11563
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 3896
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2106
 |

En la jaro **1563** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Unua franca milito pri religio finis.

## Naskiĝoj

* Michael Drayton, angla poeto (m. 1631)
* 1-a de junio: Robert Cecil, 1-a Grafo de Salisbury, angla politikisto (m. 1612)

## Mortoj
# 1638

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
16-a jarcento |
**17-a jarcento**
| 18-a jarcento
| ►

◄ |
1600-aj jaroj |
1610-aj jaroj |
1620-aj jaroj |
**1630-aj jaroj**
| 1640-aj jaroj
| 1650-aj jaroj
| 1660-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1634 |
1635 |
1636 |
1637 |
**1638**
| 1639
| 1640
| 1641
| 1642
| ►
| ►►

| **1638 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1638 *MDCXXXVIII* |
| Ab urbe condita
 | 2391
 |
| Armena kalendaro
 | 1087 ԹՎ ՌՁԷ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -206 – -205
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1693 – 1694
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1560 – 1561
 |
|  - *Kalijugo* | 4739 – 4740
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2182
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4274 / 4334 – 4275 / 4335 丁丑 – 戊寅
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1630 – 1631
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -154 - -153
 |
| Hebrea kalendaro
 | 5398 – 5399
 |
| Holocena kalendaro
 | 11638
 |
| Irana kalendaro
 | 1016 – 1017
 |
| Islama kalendaro
 | 1047 – 1048
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2298 (皇紀2298年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11638
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 3971
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2181
 |

**1638** estis normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1638 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Italio: Galileo verkas libron pri fiziko.
* La kalifo Murad la 4-a de Otomana imperio rekonkeris Irakon.
* Delhi iĝis ĉefurbo de Mogola Imperio.
* Tiszaújváros detruita de turkoj.

## Naskiĝoj

* 5-a de septembro : Ludoviko la 14-a, franca reĝo.
* Maindert Hobbema: Nederlanda pentristo.
* Antonio Vivaldi

## Mortoj

* 12-a de aŭgusto: Johannes Althusius, germana teologo (n. 1557)
* Alessandro Piccinini, itala komponisto
* Vincento Karduĉo, itala pentristo (n. 1576)
* Zacharias Janssen
* Adien Brower, nederlanda pentristo
# 1566

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
15-a jarcento |
**16-a jarcento**
| 17-a jarcento
| ►

◄ |
1530-aj jaroj |
1540-aj jaroj |
1550-aj jaroj |
**1560-aj jaroj**
| 1570-aj jaroj
| 1580-aj jaroj
| 1590-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1562 |
1563 |
1564 |
1565 |
**1566**
| 1567
| 1568
| 1569
| 1570
| ►
| ►►

| **1566 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1566 *MDLXVI* |
| Ab urbe condita
 | 2319
 |
| Armena kalendaro
 | 1015 ԹՎ ՌԺԵ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -278 – -277
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1621 – 1622
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1488 – 1489
 |
|  - *Kalijugo* | 4667 – 4668
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2110
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4202 / 4262 – 4203 / 4263 乙丑 – 丙寅
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1558 – 1559
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -226 - -225
 |
| Hebrea kalendaro
 | 5326 – 5327
 |
| Holocena kalendaro
 | 11566
 |
| Irana kalendaro
 | 944 – 945
 |
| Islama kalendaro
 | 973 – 974
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2226 (皇紀2226年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11566
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 3899
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2109
 |

En la jaro **1566** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Pio la 5-a iĝis papo;
* Selim la 2-a iĝis estro de Osmanida imperio;
* Unua mencio pri Roua kaj Ghipeş;
* Erupcio de Citlaltepetl

## Naskiĝoj

* 8-a de marto: Carlo Gesualdo, itala komponisto kaj murdisto (m. 1613)
* 19-a de junio: Jakobo la 1-a, reĝo de Anglio kaj Skotlando (m. 1625)
* 20-a de junio: Sigismondo la 3-a Vasa, reĝo de Pollando kaj Svedio, grandduko de Litovio (m. 1632)
* 11-a de decembro: Manuel Cardoso, portugala komponisto (m. 1650)
* 30-a de decembro: Alessandro Piccinini, itala komponisto (mortis ĉirkaŭ 1638)

## Mortoj

* 10-a de majo : Leonhart Fuchs, medicinisto kaj botanikisto;
* 26-a de majo: Antonio de Cabezón, Hispana komponisto
* 2-a de julio : Michel de Nostradame aŭ Nostradamus, kuracisto kaj aŭtoro de La Profetaĵoj;
* 5-a de septembro : Sulejmano la 1-a estro de Osmanida imperio;
* 22-a de septembro: Johannes Agricola, protestanta reformisto kaj germana humanisto. (n. 1494)
# 1799

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
17-a jarcento |
**18-a jarcento**
| 19-a jarcento
| ►

◄ |
1760-aj jaroj |
1770-aj jaroj |
1780-aj jaroj |
**1790-aj jaroj**
| 1800-aj jaroj
| 1810-aj jaroj
| 1820-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1795 |
1796 |
1797 |
1798 |
**1799**
| 1800
| 1801
| 1802
| 1803
| ►
| ►►

| **1799 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1799 *MDCCXCIX* |
| Ab urbe condita
 | 2552
 |
| Armena kalendaro
 | 1248 ԹՎ ՌՄԽԸ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -45 – -44
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1854 – 1855
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1721 – 1722
 |
|  - *Kalijugo* | 4900 – 4901
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2343
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4435 / 4495 – 4436 / 4496 戊午 – 己未
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1791 – 1792
 |
| Franca respublika kalendaro
 | 7 - 8 *VII -VIII* |
| Hebrea kalendaro
 | 5559 – 5560
 |
| Holocena kalendaro
 | 11799
 |
| Irana kalendaro
 | 1177 – 1178
 |
| Islama kalendaro
 | 1213 – 1214
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2459 (皇紀2459年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11799
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 4132
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2342
 |

**1799** estis normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1799 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* 2-a Koalicia milito ekis.
* Papaj ŝtatoj forprenitaj.

## Naskiĝoj

* 1-a de januaro: Andrzej Towiański, pola filozofo (m. 1878)
* 19-a de februaro: Ferdinand Reich, germana fizikisto kaj kemiisto (m. 1882)
* 27-a de februaro: Frederick Catherwood, brita arkeologo (m. 1854)
* 7-a de marto: František Ladislav Čelakovský, ĉeĥa poeto (m. 1852)
* 20-a de marto: Honoré de Balzac, franca verkisto (m. 1850)
* 21-a de aprilo: Mihály Táncsics, hungara verkisto (m. 1884)
* 6-a de junio: Aleksandr Puŝkin, rusa verkisto (m. 1837)
* 13-a de junio: Ernő Kiss, hungara general-leŭtenanto (m. 1849)
* 4-a de julio: Oskaro la 1-a, reĝo de Svedio (m. 1859)
* 4-a de oktobro: Vincenz Priessnitz, alternativa medicinisto kaj fondinto de hidroterapio (m. 1851)
* 8-a de oktobro: Evaristo da Veiga, brazila poeto, politikisto, filologo, libroeldonisto, himnisto kaj ĵurnalisto (m. 1837)
* 19-a de novembro: René Caillié, franca esploristo (m. 1838)

## Mortoj

* 24-a de februaro: Georg Christoph Lichtenberg, germana verkisto kaj sciencisto (n. 1742)
* 15-a de aŭgusto: Giuseppe Parini, itala poeto (n. 1729)
* 29-a de aŭgusto: Papo Pio la 6-a (n. 1717)
* 14-a de decembro: George Washington, 1-a prezidento de Usono (n. 1732)
* 31-a de decembro: Jean-François Marmontel, franca verkisto (n. 1723)
# József Batthyány

| **József Batthyány** |
| --- |
| **kardinalo** |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 30-an de januaro 1727 (1727-01-30) en Vieno
 |
| **Morto** | 23-an de oktobro 1799 (1799-10-23) (72-jaraĝa) en Bratislavo
 |
| **Tombo** | Katedralo de Marteno de Tours vd |
| **Religio** | katolika eklezio vd |
| **Lingvoj** | hungara vd |
| **Ŝtataneco** | Hungario vd |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio
 |
| **Patro** | Lajos Ernő Batthyány vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | katolika sacerdoto • romkatolika diakono • katolika episkopo vd |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Grafo József Batthyány** [jOĵef BatjAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj laŭ plena nomo **Batthyány József Félix János Nepomuk Ádám** estis hungara pastro, kardinalo, primaso, episkopo, kanoniko, preposto, mecenato. Lia nobela antaŭnomo estis *németújvári*.

Skulptaĵo pri József Batthyány
Primasa palaco en Bratislavo
József Batthyány [1] naskiĝis la 30-an de januaro 1727 en Vieno. Li mortis la 23-an de oktobro 1799 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).

## Biografio

József Batthyány frekventis gimnazion en Kőszeg, poste li lernis juron, filozofion kaj teologion en Nagyszombat. Li ricevis la pastran rangon kanoniko en 1752 en Esztergom, post 3 jaroj preposto en Pozsony, en 1759 dekano de Bars, en 1759 episkopo de Transilvanio, en 1760 ĉefepiskopo de Kalocsa, en 1776 primaso de Esztergom, post 2 jaroj kardinalo. Inter 1778-1781 li konstruigis primasan palacon en Pozsony, kiu estas elstara konstruaĵo de la tiutempa Hungarujo. En 1790 li malfermis la hungaran parlamenton hungarlingve.

## Elektitaj publikaĵoj

* *Panegyricus divo Ladislao regi Hungariae apostolico dictus…* (1746)
* *Exercitatio academica de conciliis altero juris eclesiastici fonte…* (1757)
* *Sermo dum pallium archiepiscopale suscepit…* (1776, ankaŭ hungare)
* *Kanzelrede…* (1783)
* *Egyéb országgyűlési beszédei* (Ceteraj parlamentaj paroladoj), (1795)

## Memorigiloj

* skulptaĵo en Kalocsa

## Fontoj

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero B kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
# Mecenato

**Mecenaso** Statuo de **Gaius Cilnius MAECENAS**
Lorenzo de Medici. Skulptaĵo de Andrea del Verroccio
**Mecenato** aŭ Patrono estas kapitalisto, kiu dediĉas iujn el siaj rimedoj al subtenado de arto aŭ scienco sen ricevi personan favoron aŭ eĉ rektan konsideron.

La nomo "**Mecenaso**" devenas de la nomo de Gaius Kilnius Mecenas, riĉa romano de etruska deveno, amiko de Aŭgusto, protektanto de Horacio kaj Vergilio.

Danke al ĉi tiuj kaj aliaj samstilaj faroj, la nomo de Mecenas fariĝis eponimo, t.e. simbolanta riĉulon kiu sponsoras la helpobezonajn artistojn kaj la artojn ĝenerale.

La mecenateco estis tipa de la renesanca societo. Sed laŭlonge de la historio estis grandaj mecenasoj. Unu el la plej famaj estas Lorenzo de Mediĉo, kiuj malavare subtenis renesancajn artistojn, kaj malgrandajn mecenasoj, kiuj kontentiĝis pri invitado de artistoj, verkistoj aŭ poetoj por manĝi kun ili por ŝpari siajn vivkostojn. La artistoj invititaj al la manĝo foje servis al la gastigantoj kiel temo de intereso por la aliaj gastoj. Tiel Cosimo la II de' Medici, Grandduko de Toskanio, estis rekonita kiel la patrono de Galileo Galilei.

## Moderna sponsorado

En la moderna epoko, la translokigo de rimedoj de artemaj kapitalistoj al bezonataj artistoj ĝenerale fariĝis pli sistema, kaj ĝi trairas komitatojn, kiuj donas kreivajn premiojn aŭ porvivajn stipendiojn, laŭ plenumado de iuj kriterioj. Do tiel nuntempe la subteno de artoj kaj sciencoj havas formon de sponsorado.

La moderna ŝtato ankaŭ instigas tian filantropion per provizado de impostaj avantaĝoj al tiuj, kiuj okupiĝas pri ĝi. La malavareco de la mecenasoj foje estas rekompensita per la pozitiva reputacio konstruita por ili kaj ilia daŭra memoro en la verkoj de iliaj protektatoj.

## En Esperanto

Multaj homoj apogis finance la Esperanto-movadon de la komenco kaj en postaj tempoj. Jam en la Enciklopedio de Esperanto (1935) estis artikolo pri Esperanto-mecenatoj (oni tie uzis la formon *mecenoj*, sed la nuntempaj vortaroj preferas la Zamenhofan *mecenato*).

## Vidu ankaŭ

* Esperanto-mecenatoj
* Mecenatismo
* Filantropo
* Filantropio
* Sponsorado

## Piednotoj
# 1727

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
17-a jarcento |
**18-a jarcento**
| 19-a jarcento
| ►

◄ |
1690-aj jaroj |
1700-aj jaroj |
1710-aj jaroj |
**1720-aj jaroj**
| 1730-aj jaroj
| 1740-aj jaroj
| 1750-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1723 |
1724 |
1725 |
1726 |
**1727**
| 1728
| 1729
| 1730
| 1731
| ►
| ►►

| **1727 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1727 *MDCCXXVII* |
| Ab urbe condita
 | 2480
 |
| Armena kalendaro
 | 1176 ԹՎ ՌՃՀԶ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -117 – -116
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1782 – 1783
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1649 – 1650
 |
|  - *Kalijugo* | 4828 – 4829
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2271
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4363 / 4423 – 4364 / 4424 丙午 – 丁未
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1719 – 1720
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -65 - -64
 |
| Hebrea kalendaro
 | 5487 – 5488
 |
| Holocena kalendaro
 | 11727
 |
| Irana kalendaro
 | 1105 – 1106
 |
| Islama kalendaro
 | 1139 – 1140
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2387 (皇紀2387年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11727
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 4060
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2270
 |

**1727** estis normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1727 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* 11-a de junio Georgo la 2-a iĝis reĝo de Britio.

## Naskiĝoj

* 5-a de aprilo: Pasquale Anfossi, itala komponisto (m. 1797)
* 7-a de aprilo: Michel Adanson, franca botanikisto (m. 1806)
* 14-a de majo: Thomas Gainsborough, angla pentristo (baptita; m. 1788)

## Mortoj

* 22-a de marto: Francesco Gasparini, itala komponisto (n. 1661)
* 31-a de marto: Isaac Newton, brita fizikisto (n. 1643)
* 17-a de majo: Katerino la 1-a, imperiestrino de Rusio (n. 1684)
# 1802

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
18-a jarcento |
**19-a jarcento**
| 20-a jarcento
| ►

◄ |
1770-aj jaroj |
1780-aj jaroj |
1790-aj jaroj |
**1800-aj jaroj**
| 1810-aj jaroj
| 1820-aj jaroj
| 1830-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1798 |
1799 |
1800 |
1801 |
**1802**
| 1803
| 1804
| 1805
| 1806
| ►
| ►►

| **1802 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1802 *MDCCCII* |
| Ab urbe condita
 | 2555
 |
| Armena kalendaro
 | 1251 ԹՎ ՌՄԾԱ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -42 – -41
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1857 – 1858
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1724 – 1725
 |
|  - *Kalijugo* | 4903 – 4904
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2346
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4438 / 4498 – 4439 / 4499 辛酉 – 壬戌
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1794 – 1795
 |
| Franca respublika kalendaro
 | 10 - 11 *X -XI* |
| Hebrea kalendaro
 | 5562 – 5563
 |
| Holocena kalendaro
 | 11802
 |
| Irana kalendaro
 | 1180 – 1181
 |
| Islama kalendaro
 | 1216 – 1217
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2462 (皇紀2462年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11802
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 4135
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2345
 |

**1802** estis normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1802 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

## Naskiĝoj

* 26-a de februaro: Victor Hugo, franca verkisto (m. 1885)
* 9-a de aprilo: Elias Lönnrot, finna kuracisto (m. 1884)
* 24-a de julio: Alexandre Dumas (patro), franca verkisto (m. 1870)
* 5-a de aŭgusto: Niels Henrik Abel, norvega matematikisto (m. 1829)
* 13-a de aŭgusto: Nikolaus Lenau, aŭstra poeto (m. 1850)
* 19-a de septembro: Lajos Kossuth, hungara politikisto (m. 1894)
* 26-a de oktobro: Mikaelo la 1-a, reĝo de Portugalio (m. 1866)
* 29-a de novembro: Wilhelm Hauff, germana verkisto de fabeloj (m. 1827)
* 6-a de decembro: Paul Émile Botta, franca konsulo en Mosulo (m. 1870)
* 15-a de decembro: János Bolyai, hungara matematikisto (m. 1860)

## Mortoj

* 22-a de majo: Martha Washington, edzino de unua usona prezidento George Washington (n. 1731)
* 27-a de decembro: Jens Juel, dana pentristo (n. 1745)
# Blanka Teleki

| **Blanka Teleki** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 5-an de julio 1806 (1806-07-05) en Satulung,  Aŭstra imperio |
| **Morto** | 23-an de oktobro 1862 (1862-10-23) (56-jaraĝa) en Parizo,  Dua Franca Imperio |
| **Tombo** | Tombejo de Montparnasse   |
| **Lingvoj** | hungara • germana • franca
 |
| **Ŝtataneco** | Hungario   |
| Familio
 |
| **Patro** | Imre Teleki (en)   |
| **Patrino** | Charlotte Gräfin Brunsvik de Korompa (en)   |
| **Frat(in)o** | Emma Teleki  |
| Okupo
 |
| **Okupo** | pentristo  pedagogo  skulptisto  feministo   |
|  |

memoraĵo en Parizo (37 strato de Vaugirard)
**TELEKI Blanka** grafino, estis hungara edukpolitikistino naskita en Kővárhosszúfalu la 5-an de julio 1806 kaj mortinta en Parizo la 23-an de oktobro 1862. Ŝi estis la pli aĝa fratino de verkistino, grafino Emma Teleki, onklino de verkistino Antonia De Gerando.

## Kariero

Grafino Blanka Teleki estis pioniro de la virinedukado en Hungario. Ŝi studis pentradon en Munkeno kaj Parizo, skulptadon en Buda ĉe István Ferenczy (skulptisto). Al influo de sia onklino Teréz Brunszvik ŝi elektis kiel vivcelo la virinedukadon. En 1846 ŝi fondis en Pest (urbo) hungarlingvan instituton por fraŭlinoj kun sistemo de fakinstruistoj (hungara lingvo kaj historio Pál Vasvári, natursciencoj: János Hanák, pedagogino: Klára Leövey ktp.). Tiu estis la unua mezgrada fraŭlinlernejo en Hungario. La instituto je la fino de 1848 disiĝis. Kune kun Klára Leövey ŝi rifuĝis al Debrecen, Nagyvárad, poste al Szeged kaj ili helpis la vunditajn soldatojn. Post la liberecbatalo ili kaŝigis rifuĝintojn, havis rilatojn kun eksterlandaj revoluciuloj. La polico de Vieno kaptis ŝian korespondadon kaj oni kondamnis ŝin al 10 jara malliberejo, el kiu ŝi pasigis kvin en Brünn, Olmütz kaj Kufstein. Post sia liberiĝo (1857) – malsane – ŝi iris Aŭstrion, Germanion, fine Parizon.

## Memorigiloj

Multe da lernejoj prenis la nomon Teleki Blanka.

## Fonto

* Magyar Életrajzi Lexikon

Portreto pri Blanka Teleki fare de Jakab Marastoni
# Johann Benjamin Busch

| **Johann Benjamin Busch** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 29-an de aŭgusto 1727 (1727-08-29) |
| **Morto** | 23-an de oktobro 1802 (1802-10-23) (75-jaraĝa)
 |
| Okupo
 |
| **Okupo** | teologo   |
|  |

**Johann Benjamin BUSCH** (naskiĝinta la 29-a de aŭgusto 1727 en Arnstadt, mortinta samloke la 23-a de oktobro 1802) estis germana teologo.

## Vivo

En 1750 li iĝis teologia kandidato en Arnstadt. En 1752 li estiĝis paroĥestro de la Nova kirko, en 1773 diakono kaj en 1776 ĉefdiakono. Finfine li ricevis la rangon de superintendanto en 1792.

El liaj infanoj tri aŭ fariĝis pastoroj (ekz. Gabriel Christoph Benjamin Busch) aŭ edzinigis al pastoroj!

## Literaturo

Andrea Kirchschlager, Ulrich Lappe, Peter Unger (eld.): *Chronik von Arnstadt. Zeittafel/Chronik. Festschrift zur 1300-Jahrfeier der Stadt Arnstadt* (=Veröffentlichungen des Historischen Vereins für Schwarzburg, Gleichen und Hohenlohe in Thüringen, 3), eldonejo Kirchschlager, 1-a eldono, Arnstadt 2003, (ISBN 3-934277-07-1), p. 224