Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Junio

|  |
| --- |
| **junio** |
| lu
 | ma
 | me
 | ĵa
 | ve
 | sa
 | di
 |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |  |  |  |  |  |
| aranĝo de 2026 tagoj
 |

**Junio** (latine *Junius*) estas la sesa monato de la Gregoria kalendaro. Ĝi enhavas 30 tagojn. Ĝi nomiĝas laŭ Junona, edzino de Jupitero, diino de geedziĝo kaj reĝino de la romia gedioj.

Junio estas monato de la somero en la Norda hemisfero kaj de la vintro en la Suda hemisfero. Unu el la du solsticoj okazas en junio. La signoj de la Zodiako en junio estas Ĝemeloj kaj Kankro.

Junio venas post majo kaj antaŭ julio.

Neniu alia monato en jaro komenciĝas per la sama semajntago kiel junio.

Junio
el hor-libro de l' duko de Berry
Rozo
# Septembro

|  |
| --- |
| **septembro** |
| lu
 | ma
 | me
 | ĵa
 | ve
 | sa
 | di
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |
| aranĝo de 2026 tagoj
 |

**Septembro** (latine *September*) estas la naŭa monato de la Gregoria kalendaro. Ĝi enhavas 30 tagojn. Ĝia nomo devenas de la fakto ke ĝi estis la sepa monato de la romia kalendaro dum marto estis la unua, antaŭ la aldono de januaro kaj februaro.

Septembro estas monato de la aŭtuno en la norda hemisfero kaj de la printempo en la suda hemisfero. Unu el la du ekvinoksoj estas en septembro. La signoj de la Zodiako en septembro estas Virgulino kaj Pesilo.

Septembro venas post aŭgusto kaj antaŭ oktobro.

Septembro komenciĝas per la sama semajntago kiel decembro en ĉiu jaro.

Septembro
el hor-libro de l' duko de Berry
Pomo-rikolto

## Eksteraj ligiloj

*
*
*
*
# Oktobro

|  |
| --- |
| **oktobro** |
| lu
 | ma
 | me
 | ĵa
 | ve
 | sa
 | di
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
| aranĝo de 2026 tagoj
 |

**Oktobro** (latine *October*) estas la deka monato de la Gregoria kalendaro. Ĝi enhavas 31 tagojn. Ĝia nomo devenas de la fakto, ke ĝi estis la oka monato de la romia kalendaro, dum marto estis la unua, antaŭ la aldono de januaro kaj februaro.

Oktobro estas monato de la aŭtuno en la Norda hemisfero kaj de la printempo en la Suda hemisfero. La signoj de la Zodiako en oktobro estas Pesilo kaj Skorpio.

Oktobro venas post septembro kaj antaŭ novembro.

Oktobro komenciĝas per la sama semajntago kiel januaro, krom en superjaro.

Oktobro
el hor-libro de l' duko de Berry
Vinber-rikolto
# Novembro

|  |
| --- |
| **novembro** |
| lu
 | ma
 | me
 | ĵa
 | ve
 | sa
 | di
 |
|  |  |  |  |  |  | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 |  |  |  |  |  |  |
| aranĝo de 2026 tagoj
 |

**Novembro** (latine *November*) estas la dekunua monato de la Gregoria kalendaro. Ĝi enhavas 30 tagojn. Ĝia nomo devenas de la fakto, ke ĝi estis la naŭa monato de la romia kalendaro, dum marto estis la unua, antaŭ la aldono de januaro kaj februaro.

Novembro estas monato de la aŭtuno en la Norda hemisfero kaj de la printempo en la Suda hemisfero. La signoj de la Zodiako en novembro estas Skorpio kaj Sagitario.

Novembro venas post oktobro kaj antaŭ decembro.

Novembro komenciĝas per la sama semajntago kiel marto en ĉiu jaro, kaj kiel februaro en superjaro.

Novembro
el hor-libro de l' duko de Berry
Tombejo en Parizo

Dosiero:November-banner-02.jpg
# Decembro

|  |
| --- |
| **decembro** |
| lu
 | ma
 | me
 | ĵa
 | ve
 | sa
 | di
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| aranĝo de 2026 tagoj
 |

**Decembro** (latine *December*) estas la dekdua kaj lasta monato de la Gregoria kalendaro. Ĝi enhavas 31 tagojn. Ĝia nomo (de latina *decem* = 10) devenas de la fakto, ke ĝi estis la deka monato de la romia kalendaro, dum marto estis la unua, antaŭ la aldono de januaro kaj februaro.

Decembro estas monato de la vintro en la Norda hemisfero kaj de la somero en la Suda hemisfero. Unu el la du solsticoj estas en decembro. La signoj de la Zodiako en decembro estas Sagitario kaj Kaprikorno.

Decembro venas post novembro kaj antaŭ januaro.

Decembro komenciĝas per la sama semajntago kiel septembro en ĉiu jaro.

Decembro
el hor-libro de l' duko de Berry
Kristnaska arbo
# Lundo

Busto de Selene, lun-diino, en la Termejo de Diokleciano.
**Lundo** estas la unua tago de la semajno laŭ internacia normo ISO 8601. Tiu nomo venas el la franca *lundi*, kiu siavice venas de la latina *dies lunae*, tago de la luno. El tiu venas la vortoj *lunes* kaj *lunedì* ankaŭ. La vortoj en la ĝermanidaj lingvoj same signifas, ekzemple *Monday* kaj *Montag*.

En multaj landoj, lundo estas la unua tago de la laborsemajno.

Lundo sekvas dimanĉon kaj antaŭvenas mardon. Vidu: Gregoria kalendaro.

## Vidu ankaŭ

* Senvianda lundo

## Eksteraj ligiloj

* [1] Arkivigite je 2006-03-12 per la retarkivo Wayback Machine
* [2]
# Mardo

*Marso*, oleopentraĵo de Diego Velázquez.
**Mardo** estas la dua tago de la semajno, laŭ internacia normo ISO 8601. Tiu nomo venas el la franca *mardi*, kiu siavice venas de la latina *dies Martis*, tago de la dio Marso. El tiu venas la vortojn *martes* kaj *martedì* ankaŭ.

Oni kopiis la ideon en ĝermanidaj lingvoj, uzante tial la nordian militdion *Tiw* anstataŭ Marso, en *Tuesday*, dinsdag kaj *Dienstag*.

Simile en Hinda lingvo tio nomiĝas mangalvâr मंगलवार t.e. tago de Marso.

En multaj mondpartoj, mardo estas la dua tago de la laborsemajno.

Mardo sekvas lundon kaj antaŭvenas merkredon. Vidu: Gregoria kalendaro.

En hispanlingvaj kulturoj, mardo estas malbonaŭgura tago. Proverbo diras, *En martes, no te cases ni te embarques* (marde, nek edziĝu nek enŝipiĝu). La **mardo la 13-a** estas por hispanlingvanoj malbonaŭgura, kiel vendredo la 13-a por anglalingvanoj aŭ franclingvanoj.

## Eksteraj ligiloj

*  Arkivigite je 2008-05-17 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2006-02-25 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2007-03-12 per la retarkivo Wayback Machine
*
# Merkredo

La dio Odin, laŭ kiu originas la nomo de la meza tago
**Merkredo** estas la tria tago de la semajno, laŭ internacia normo ISO 8601. Tiu nomo venas el la franca *mercredi*, kiu siavice venas de la latina *dies Mercurii*, tago de la dio Merkuro. El tiu venas la vortoj *miércoles* kaj *mercoledì* ankaŭ.

Oni kopiis la ideon en ĝermanidaj lingvoj, uzante la nordian dion Votanon anstataŭ Merkuro, en la angla nomo *Wednesday*, en la nederlanda *woensdag*. La germana nomo *Mittwoch* kaj la finna nomo *keskiviikko* signifas "semajnmezo".

Merkredo sekvas mardon kaj antaŭvenas ĵaŭdon.

Vidu: Gregoria kalendaro.

## Eksteraj ligiloj

*  Arkivigite je 2006-03-01 per la retarkivo Wayback Machine (angle pri la tagonomoj)
# Ĵaŭdo

*Jupitero kaj Tetiso*, oleopentraĵo de Dominique Ingres, 1811.
**Ĵaŭdo** estas la kvara tago de la semajno, laŭ internacia normo ISO 8601. Tiu nomo venas el la franca *jeudi*, kiu siavice venas de la latina *dies Iovis*, tago de la dio Jovo aŭ Jupitero. El tiu venas la vortojn *jueves* kaj *giovedì* ankaŭ.

Oni kopiis la ideon en ĝermanidaj lingvoj, uzante la tondrodion Toro anstataŭ Jupitero en la angla *Thursday*; la germana vorto *Donnerstag* signifas "tondrotago".

En multaj mondpartoj, ĵaŭdo estas la kvara tago de la laborsemajno.

Ĵaŭdo sekvas merkredon kaj antaŭvenas vendredon.

## Titoloj, esprimoj, eventoj, kun ĵaŭdo

* **nigra ĵaŭdo** estis kolapso de la borso de la Wall Street
* **sangruĝa ĵaŭdo** estis la grava protesto de la hungaraj laboristoj antaŭ la unua mondmilito
* **sankta ĵaŭdo** estas la ĵaŭdo antaŭ Pasko

## Vidu ankaŭ

* Gregoria kalendaro
# Vendredo

*Venuso en banejo*, oleopentraĵo de John William Godward
**Vendredo** estas la sesa tago de la semajno (la kvina laŭ internacia normo ISO 8601), kiu sekvas ĵaŭdon kaj antaŭvenas sabaton. En multaj mondopartoj ĝi estas la kvina kaj lasta tago de la laborsemajno. Vendredo estas la ŝabato de la islamanoj.

## Etimologio

Tiu nomo venas el la franca *vendredi*, kiu siavice venas de la latina *Veneris dies*, tago de la diino Venuso. El tiu venas ankaŭ la vortoj hispana *viernes* kaj itala *venerdì*.

En la ĝermanaj lingvoj ĝi havas komunan radikon, kiu videblas ekzemple en la angla nomo *Friday*, germana nomo *Freitag* aŭ sveda nomo *fredag*. Laŭ unu teorio, oni tie kopiis la ideon, uzante la nomon de la nordĝermana diino Frigg anstataŭ Venuso. Laŭ alia teorio, la ĝermanaj nomoj por vendredo estas nomitaj ne laŭ Frigg, sed laŭ Freja, diino de amo kaj amoro, kaj tiel paralela al la greka diino Afrodito kaj la romia diino Venuso.

Pro la ligo de la tago al diino de amo kaj amoro, vendredo estis feliĉa tago en la greka, romia kaj ĝermana kulturoj antaŭkristanaj. Sed ekde la morto de Jesuo Kristo en vendredo, tiu tago pro la disvastiĝo de kristanismo fariĝis tago malbonaŭgura.

## Titoloj, esprimoj, eventoj kun vendredo

* **Sankta Vendredo** estas la vendredo antaŭ Pasko

## Vidu ankaŭ

* Gregoria kalendaro
# Sabato

Bildo en kiu aperas la dio Javeo ripozanta sur la tero dum sabato, de Julius Schnorr von Carolsfeld (1794-1872).
**Sabato** estas la sesa tago de la semajno laŭ internacia normo ISO 8601. Verŝajne ne ĉiuj homoj konscias pri tio. Por la eklezioj ĝi kompreneble restas ĉie la sepa kaj lasta tago de la semajno.

En Esperanto, la nomo venas el la latina *sabbatum*, kiu siavice venas de la hebrea *shabbat*, ŝabato en Esperanto, tago de ripozo kaj religia observo, kiun la judoj festas sabate. La hebrea vorto "shabbat" verŝajne originas el la babilona "ŝappatu", kiu iam signifis "plenluno", poste ĉiujn el la kvar lunaj fazoj, kiuj estis ripoztagoj. Ĉirkaŭ ĉiun sepan tagon do okazis tia lunfesto. Iam la festotagoj ne plu sekvis la lunofazojn, sed oni enkondukis fiksan septagan ritmon. La babilona kalendaro pluvivas en la hebrea. Ankaŭ la monataj nomoj estas tre similaj; jen listo de la babilonaj monatonomoj kaj enkrampe la hebreaj: Taŝritu (Tiŝri), Kislimu (Kislev), Ahrasamna (Ĉeŝvan), Tebetu (Tebet), Ŝabatu (Ŝevat), Addaru (Adar), Nisannu (Nisan), Aiaru (Ijar), Simanu (Sivan), Duzu (Tammus), Abu (Ab), Ululu (Elul). La simileco estas vere okulfrapa.

El *ŝabat* venas la vortoj *samedi*, *sábado*, *Samstag* kaj *sabato* ankaŭ.

Pli malnova nomo por la tago estis *dies Saturnis*, tago de la dio Saturno, el kiu venis la vorto *Saturday*.

En Nordameriko kaj aliaj mondpartoj, sabato estas la unua tago de la semajnfino.

Ne nur la judoj sed ankaŭ kelkaj kristanaj sektoj kiel la Adventistoj de la Sepa Tago observas ŝabaton sabate.

Sabato sekvas vendredon kaj antaŭvenas dimanĉon. Vidu: Gregoria kalendaro.

Kvankam la multegaj malpermesitaj agoj (entute trideknaŭ, ĉerpeblaj el la Biblio) rigore observeblaj, tiu tago, krom socian perspektivon de libereco, transdonas por hebreoj kaj kristanaoj super ĉio religian signifon: rekoni Dion Kreinton kaj enmeti la homon en dimension kiu transcendas la tempon kaj la vivon.

## Proverbo

Ekzistas proverbo pri sabato en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Liaj dentoj povas festi sabaton.*  **”** |

 |

## Eksteraj ligiloj

*
*
*  Arkivigite je 2006-03-12 per la retarkivo Wayback Machine
*

## Referencoj
# -42

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
2-a jarcento a.K. |
**1-a jarcento a.K.** |
1-a jarcento |
►

◄ | 60-aj jaroj a.K. | 50-aj jaroj a.K. | **40-aj jaroj a.K.** | 30-aj jaroj a.K. |
20-aj jaroj a.K. |
►

◄◄ | ◄ | -45 | -44 | -43 | **-42** |
-41 |
-40 |
-39 |
► |
►►

| **42 a.K. en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 42 a.K.
 |
| Ab urbe condita
 | 712
 |
| Armena kalendaro
 | *N/A* |
| Bahaa kalendaro
 | -1885 – -1884
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 14 – 15
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | *N/A* |
|  - *Kalijugo* | 3060 – 3061
 |
| Budhisma kalendaro
 | 503
 |
| Ĉina kalendaro
 | 2595 / 2655 – 2596 / 2656 –
 |
| Etiopa kalendaro
 | -49 – -48
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -1833 - -1832
 |
| Hebrea kalendaro
 | 3719 – 3720
 |
| Holocena kalendaro
 | 9959
 |
| Irana kalendaro
 | 663 BP – 662 BP
 |
| Islama kalendaro
 | 683 BH – 682 BH
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 619 (皇紀619年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 9959
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 2292
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 502
 |

En la jaro **42 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj

* La Batalo de Filipi: Oktavio (kiu ekde -27 havos la nomon Aŭgusto Cezaro) kaj Marko Antonio venkis la armeon de la respublikanoj, Marko Bruto kaj Kajo Kasio Longino. Bruto sinmortigis.
* Julio Cezaro estas diigita.
* Komenco de uzo de Julia kalendaro.

## Naskiĝoj

* 16-a de novembro: Tiberio, imperiestro de la Romia Imperio (m. 37)

## Mortoj

* Oktavio
* Marko Antonio
# Dua triumviraro

| Dua triumviraro
 |
| --- |
|  |
| **alianco**  |
|  |

La **dua triumviraro** (43-33 a.K.) konsistis el tri viroj, kiuj dividis Romion inter si:

* Oktavio
* Marko Antonio
* Marko Lepido

Antonio klare estis la plej bona generalo inter la tri, sed lia amoro por Kleopatra sklavigis lin kaj nubigis lian juĝon. Oktavio estis la heredinto de Julio Cezaro. Lepido estis venkita de Oktavio, kiu tiam batalis kontraŭ Antonio pri la imperio kaj fine venkis lin en la Batalo de Aktio je -31. Kvar jarojn post la batalo Oktavio fariĝis Aŭgusto Cezaro kaj imperiestro.

## Vidu ankaŭ

* Unua triumviraro
* Triumviraro
* Romia Respubliko
# Batalo de Filipio

La **Batalo de Filipio** estis la fina batalo de la militoj de la Dua Triumviraro inter la fortoj de Mark-Antonio kaj Oktavio (la Dua triumviraro) kontraŭ la fortoj de la murdintoj de Julio Cezaro, Marko Bruto (*Marcus Junius Brutus*) kaj Kajo Kasio Longino (*Gaius Cassius Longinus*) en 42 a.K., apud Filipio en Makedonio.

La batalo konsistis el du atakoj. La unua okazis la 27-an de oktobro; Bruto alfrontis Oktavion, dum la fortoj de Antonio estis kontraŭ tiuj de Kasio. Unue, Bruto repelis Oktavion kaj eniris en la kampejon de lia legio. Sed sude, Antonio venkis Kasion, kaj Kasio, aŭdinte falsan raporton pri la malsukceso de Bruto, sin mortigis, ebligante Antonion helpi Oktavion kaj savi la aferon.

La dua atako, la 16-an de novembro, finvenkis la fortojn de Bruto, kaj li ankaŭ sin mortigis, lasante la triumviraron kontroli la Romian mondon.

*
*
*
*

## Eksteraj ligiloj

*
*
*
*
# Komploto

**Komploto** (de germane *Komplott*, deduktite de latine *complicatio* = interplektiĝo) laŭ PIV estas "sekreta ligo por malica aŭ krima celo kontraŭ iu". Temas do per interkonsento pri punebla ago kaj pri speco de konspiro.

En pli vasta senco ankaŭ intrigoj, kiuj servas al sekreta avantaĝigo de unu kaj malavantaĝigo de alia grupo kaj estas morale kritikindaj sed ne strikte kontraŭleĝaj, nomeblas komploto.

## Vidu ankaŭ

* Komploto de Katilino
* Konspira teorio
# Kajo Kasio Longino

| Gaius Cassius Longinus (85 a. K. - 42 a. K.)  |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Gaius Cassius Longinus**  |
| **Naskiĝo** | 85 a. K. en Romo, Romia respubliko
 |
| **Morto** | 3-a de oktobro 42 a. K. en Philippi, Makedonio
 |
| **Mortis pro** | sinmortigo  vd |
| **Mortis per** | ĝismorta sangoperdo  vd |
| **Lingvoj** | latina vd |
| **Ŝtataneco** | Roma regno   vd |
| Familio
 |
| **Dinastio** | Cassii Longini vd |
| **Patro** | Gajo Kasio Longeno Varo  vd |
| **Patrino** | nekonata valoro  vd |
| **Gefratoj** | Lucio Kasio Longeno kaj Kvinto Kasio Longeno  vd |
| **Edz(in)o** | Junia Tertia (en)    vd |
| **Infanoj** | Cassius (en)   vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | politikisto  militisto   vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | mona magistrato (43 a. K.–42 a. K.) Roman governor (en)   pretoro  kvestoro  pleba tribuno   vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Kasio** sur ormonero.
**Gajo Kasio Longino** (latine: *Gaius Cassius Longinus*, antaŭ 85 a.K. – Oktobro de 42 a.K.) estis romia senatano, kondukanto de la konspiro por mortigi Julion Cezaron, kaj la bofrato de Marko Bruto.

Li estis de nobela familio el kiu eliris kelkaj konsuloj. Partoprenis en la kampanjo de Krasso kontraŭ la partoj kaj post la venko de tiuj li fuĝis kun aliaj 500 romiaj militistoj al Sirio. Dum la Romia Enlanda Milito, li pasis el la flanko de Pompeo al tiu de Julio Cezaro.
# Marko Bruto

| Marcus Junius Brutus (85 a. K. - 42 a. K.)  |
| --- |
|  Marko Junio Bruto partoprenis en la murdo de Julio Cezaro.Pentraĵo de Karl von Piloty (1865). |
|  |
| Persona informo
 |
| **Marcus Junius Brutus**  |
| **Naskiĝo** | 85 a. K. en Romo, Romia respubliko
 |
| **Morto** | 23-a de oktobro, 42 a. K. en Philippi, Makedonio
 |
| **Mortis pro** | sinmortigo  vd |
| **Mortis per** | penetrating trauma (en)   vd |
| **Lingvoj** | latina vd |
| **Ŝtataneco** | Roma regno   vd |
| Familio
 |
| **Dinastio** | Junii Bruti vd |
| **Patro** | Marcus Junius Brutus the Elder (en)  kaj Quintus Servilius Caepio (en)   vd |
| **Patrino** | Servilia (mul)  kaj Hortensia (mul)   vd |
| **Gefratoj** | Marcus Junius Silanus (en) , Junia Tertia (en) , Junia Prima (en)  kaj Junia Secunda (en)   vd |
| **Edz(in)o** | Claudia (en)  (nekonata valoro–45 a. K.) Porcia (mul)  (45 a. K.–43 a. K.)  vd |
| **Amkunulo** | Volumnia Cytheris (en)    vd |
| **Parencoj** | Calpurnius Bibulus (en)  (vicfilo) Decimo Junio Bruto Albino ()  vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | filozofo  poeto  politikisto   vd |
|

|   Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | triumvir monetalis (en)  (54 a. K.–54 a. K.) mona magistrato (43 a. K.–42 a. K.) romia senatano  pretoro urba  kvestoro  Roman governor (en)   pretoro   vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Marko Junio Bruto** (latine: *Marcus Iunius Brutus*; naskiĝis ĉirkaŭ 85, mortis ĉirkaŭ 42 a.K.) estis mortiginto de Julio Cezaro. Por savi la Romian Respublikon kontraŭ tiraneco, li mortigis Cezaron je -44 kaj poste batalis kontraŭ Antonio kaj Oktavio en la batalo de Filipio je -42, sed estis venkita. Li sinmortigis kaj la Respubliko mortis kun li. Lia onklo estis Katono la Plijuna, alia heroa respublikano. Oktavio, adoptita filo de Cezaro, poste starigis la imperion.

Bruto estis sekvinto de la filozofo Platono kaj estis tre studema, leginte librojn en la profunda nokto.

## Vivo

Kiam Cezaro transiris la Rubikonon je -49 kaj montris sin kiel minaco kontraŭ la Respubliko, Bruto aliĝis la armeon de Pompeo. Cezaro venkis Pompeon ĉe Farsalio je -48 kaj pardonis multajn, kiuj batalis kontraŭ li: inter aliaj, Bruto mem kaj Kajo Kasio Longino, kiuj poste komplotos por mortigi lin.

Cezaro onidire rigardis Bruton ne nur kiel amikon sed ankaŭ kiel eblan filon ĉar lia patrino estis amoratino de Cezaro.

Kvankam Kassio deziris la morton de Cezaro pro malamo de koro, Bruto deziris ĝin pro amo de justeco, por savi la Respublikon. Pro tio, la komploto ne ŝajnis deca kaj respektinda ĝis la aliĝo de Bruto, kies virton neniu dubis, ne eĉ liaj malamikoj. Do kiam li aliĝis la komploton, ĝi fariĝis realigebla.

*
*
*

## Eksteraj ligiloj

*
*
*  Arkivigite je 2011-12-07 per la retarkivo Wayback Machine
*
# 425

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
4-a jarcento |
**5-a jarcento**
| 6-a jarcento
| ►

◄ |
390-aj jaroj |
400-aj jaroj |
410-aj jaroj |
**420-aj jaroj**
| 430-aj jaroj
| 440-aj jaroj
| 450-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
421 |
422 |
423 |
424 |
**425**
| 426
| 427
| 428
| 429
| ►
| ►►

| **425 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 425 *CDXXV* |
| Ab urbe condita
 | 1178
 |
| Armena kalendaro
 | *N/A* |
| Bahaa kalendaro
 | -1419 – -1418
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 480 – 481
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 347 – 348
 |
|  - *Kalijugo* | 3526 – 3527
 |
| Budhisma kalendaro
 | 969
 |
| Ĉina kalendaro
 | 3061 / 3121 – 3062 / 3122 甲子 – 乙丑
 |
| Etiopa kalendaro
 | 417 – 418
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -1367 - -1366
 |
| Hebrea kalendaro
 | 4185 – 4186
 |
| Holocena kalendaro
 | 10425
 |
| Irana kalendaro
 | 197 BP – 196 BP
 |
| Islama kalendaro
 | 203 BH – 202 BH
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 1085 (皇紀1085年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 10425
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 2758
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 968
 |

En la jaro **425** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* La Vandaloj invadis Minorkon.
* La Romioj eliris Britanion.
* Valentiniano la 3-a iĝis okcident-romia imperiestro

## Naskiĝoj

* Zeno la 1-a orient-romia imperiestro

## Mortoj

* okcident-romia imperiestro Petronio Maksimo
# Galla Placidia

| **Galla Placidia** |
| --- |
|  Galla Placidia (390-450), filino de la romia imperiestro Teodozio la 1-a, en kaptiteco post kiam ŝi estis kaptita de Alariko la 1-a, la reĝo de la visigotoj, 410 p.K. Kuprogravuraĵo el "Les imperatrices romaines" 1888 Privata kolekto.
 |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 385 en Konstantinopolo, Romia Imperio |
| **Morto** | 27-an de novembro 450 (0450-11-27) en Romo
 |
| **Tombo** | mausoleu d'Honori (mul)    |
| **Lingvoj** | latina
 |
| **Ŝtataneco** | Roma regno  Bizanca imperio   |
| Familio
 |
| **Patro** | Teodozio la 1-a  |
| **Patrino** | Galla (en)   |
| **Frat(in)oj** | Flavio Arkadio kaj Flavio Honorio  |
| **Edz(in)o** | Ataulfo  Konstancio la 3-a   |
| **Amkunulo** | Eucherius (en)    |
| **Infanoj** | Valentiniano la 3-a  ( Konstancio la 3-a) Justa Grata Honoria (en)   ( Konstancio la 3-a) Theodosius (en)   ( Ataulfo)  |
| Okupo
 |
| **Okupo** | politikisto   |
|  |

**Aelia Galla Placidia**, naskita inter 388 kaj 392 en Konstantinopolo, mortinta la 27-an de novembro 450 en Romo, estis la patrino de la okcident-romia imperiestro Valentiniano la 3-a kaj fakta regentino dum ties infaneco (425–437).

Galla Placidia kaj ŝiaj gefiloj; identeco ne certaDum sia regenteco ŝi oficiale deklaris, ke eĉ imperiestroj estas sub la leĝo kaj ke ilia aŭtoritato deriviĝas de la juro. En 437, kiam ŝia filo estis 18-jara, ŝi retiriĝis el la politiko. En 450 ŝi mortis en Romo, kie ŝi estis entombigita. La tiel nomata Maŭzoleo de Galla Placidia en Raveno ne estas ŝia tombo.
# 787

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
7-a jarcento |
**8-a jarcento**
| 9-a jarcento
| ►

◄ |
750-aj jaroj |
760-aj jaroj |
770-aj jaroj |
**780-aj jaroj**
| 790-aj jaroj
| 800-aj jaroj
| 810-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
783 |
784 |
785 |
786 |
**787**
| 788
| 789
| 790
| 791
| ►
| ►►

| **787 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 787 *DCCLXXXVII* |
| Ab urbe condita
 | 1540
 |
| Armena kalendaro
 | 236 ԹՎ ՄԼԶ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -1057 – -1056
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 842 – 843
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 709 – 710
 |
|  - *Kalijugo* | 3888 – 3889
 |
| Budhisma kalendaro
 | 1331
 |
| Ĉina kalendaro
 | 3423 / 3483 – 3424 / 3484 丙寅 – 丁卯
 |
| Etiopa kalendaro
 | 779 – 780
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -1005 - -1004
 |
| Hebrea kalendaro
 | 4547 – 4548
 |
| Holocena kalendaro
 | 10787
 |
| Irana kalendaro
 | 165 – 166
 |
| Islama kalendaro
 | 170 – 171
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 1447 (皇紀1447年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 10787
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 3120
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 1330
 |

En la jaro **787** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Eko de 2-a Koncilio de Niceo

### Unuaj dokumentaj mencioj

* Altnau kiel *Althinouva* (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).
* Sitterdorf kiel *Sidruna* (hodiaŭ municipo de la komunumo Zihlschlacht-Sitterdorf en Kantono Turgovio en Svislando).

## Naskiĝoj

* Abu Mashar

## Mortoj

## Referencoj