# Piloto

Piloto en sia *laborejo*
Adriana Bisi Fabbri: "Piloto", 1912
**Piloto** estas oficisto, kiu havas la rajton kaj la kapablon, gvidi aviadilon. En la lastaj jardekoj oni ekuzis la vorton ankaŭ por komandantoj de spacveturiloj. Krome ĝi estas uzata por ŝoforoj de Formulo 1-aŭtoj, sed tiu uzo ankoraŭ ne estas konata de PIV.

Sama funkcio por aliaj veturiloj: dum *piloto* stiras aviadilon, *kapitano* gvidas ŝipon kaj *ŝoforo* aŭtomobilon.

## Taskoj

Stirado de aviadilo: turniĝo (ruliĝado) dekstren/maldekstren
Stirado de aviadilo: leviĝo/malleviĝo (tangado)
**Komandanta piloto** (angle: *pilot in command*, PIC), aŭ plej konata kiel **kapitano**, estas kiu gvidas aviadilon, havas validan pilot-licencon kaj atestitan medicinan taŭgecon por tio. Trafikaviadiloj kutime estas stirataj de du pilotoj, komandanto kaj **vicpiloto** (angle Co-pilot aŭ First Officer (Unua oficiro)).
Taskoj de la piloto estas aktiva stirado, radiokomunikado, legado de la demandolisto, kontrolo de la instrumentoj kaj aliaj. Krome la kapitano devas certigi la observadon de la regularo, kaj sekurecon por aviadilo kaj pasaĝeroj kaj rajtas tiucele doni la necesajn ordonojn.

En grandaj aviadiloj historie deĵoris pliaj personoj: fluginĝeniero, kiu kontrolas la teknikajn sistemojn de motoroj kaj *radiotelegrafisto* kaj *navigatoro*. Post la pliboniĝo de elektronikaj instrumentoj, la plimulto de komercaj aerlinioj forigis poston de fluginĝeniero. Nuntempe nur en militaviadiloj ekzistas poston de fluginĝeniero (ekz.. transportaj aviadiloj).

**Testfluga piloto** estas sperta piloto, kiu testas novajn aŭ modifitajn aviadilojn per aparte *streĉaj* manovroj (maksimuma/minimuma rapideco, maksimuma ŝarĝo, ekstremaj kurboj, altecoj …) por eltrovi la ecojn de la aviadilo kaj tiel evoluigi pli taŭgajn maŝinojn. *Testfluga pilotado* estas rigardata kiel "kulmino" de aviado.

**Militpiloto** estas piloto de militaviadilo, kiu ofte estas oficisto de aerarmeo aŭ armea aviado.

## Famaj pilotoj

**Pioniroj Otto Lilienthal (1848-1896), Germana pioniro de glisflugo.
* Wilhelmine Reichard (1788-1848), Unua germana virina piloto de balono.
* Louis Blériot (1872-1936), Franca piloto, transflugis Manikan Markolon.
* Alberto Santos Dumont (1873-1932), Brazila flugpioniro.
* Amelia Earhart (1897-1937), Usona pilotino, unue transflugis Atlantikon.
* Amy Johnson (1903-1941), Angla pilotino, kiu unue flugis el Britio al Sud-ameriko.
* Charles Lindbergh (1902-1974), Unua per motoraviadilo sole transflugis Atlantikon.
* Sabiha Gökçen (1913-2001), estis la unua turka pilotino kaj la unua batalpilotino de la mondo.

**Flug-asoj Francis Gabreski (1919-2002), Usona-pola flug-aso.
* Erich Hartmann (1922-1993), nazia ĉasa piloto, fama pro tio, ke li pafis plej multe malamikajn aviadilojn.
* Witold Urbanowicz (1908-1996), Pola flug-aso, komandanto de pola ĉasista skadro dum Batalo de Anglio.
* Stanisław Skalski (1915-2004), Pola flug-aso.

**Famuloj Franciszek Żwirko (1895-1932), Pola aviadilisto, kiu gajnis Challenge 1932
* Antoine de Saint-Exupéry (1903-1945), Franca piloto kaj verkisto
* Umberto Nobile (1885-1978) Itala flugpioniro, kiel unua transflugis nordan poluson 1926
* Mike Melvill (1940- ), Unua piloto, kiu per privata (SpaceShipOne) das Weltall erreichte
* Richard Branson (1950- ), miliardulo, piloto, balonpiloto, posedanto de flugkompanio *Virgin Air*

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* angle Pilotsweb

## Vidu ankaŭ

* Piloto (naŭtiko)
* Aviadilo
* Fluginĝeniero
* Flug-aso
* Aerlinio
* Komandanto
* Stevardo