Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Marioneto

Marioneto.
**Marioneto** estas malgranda homfigura pupo kun moveblaj membroj movataj per fadenoj aŭ risortoj. Metafore homo sen propra karaktero kaj propra volo . Analoge oni nomas registaron, kiu plene dependas de alia regno, marioneta registaro.

Marionetoj estas plej ofte uzataj pupoj de profesiaj pupteatroj. La marioneta surscenigo estas aparta arto, kiu forte diferencas de homa aktorado. Unuflanke la movoj de marionetoj estas sufiĉe limigitaj, ekzemple ili ne kapablas porti objektojn. Se marioneto portu objekton, necesas aparta fadeno por levi ĝin. Aliflanke marionetoj estas preskaŭ liberaj de gravito kaj senpene kapablas fari grandajn saltojn, eĉ flugi.

Marioneto fariĝis eĉ heroo de unu el la plej famaj porinfanaj libroj, nome Pinokjo de Carlo Collodi (kaj lia rusa kuzo Buratino de Aleksej Nikolajeviĉ Tolstoj).

## Vidu ankaŭ

* Atelier Puppenspiel
* Spejbl kaj Hurvínek
* Lafleur (marioneto)

## Piednotoj
# Monda Tago pri Teatro

La **Monda Tago pri Teatro**, **Monda Teatra Tago** aŭ en angla internacie *World Theatre Day* estas internacia tago celebrata ĉiujare la 27an de marto. Ĝi estis establita en 1961 fare de la Internacia Teatra Instituto. Tiuokaze oni organizas specifajn omaĝojn tutmonde al la teatra medio. Iu gravulo legas mesaĝon, kiu reproduktiĝas pere de amaskomunikiloj. Lastajn jarojn plenumis tiun funkcion Samiha Ayoub (2023), Isabelle Huppert (2017), Dario Fo (2013), John Malkovich (2012), Judi Dench (2010) aŭ Vaclav Havel en 1994. La unua estis Jean Cocteau en 1962.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

*  Oficiala retejo
* (france) Monda Teatra Tago ĉe la Internacia Teatro Instituto
# Movo

**Movo** povas esti:

* ŝanĝiĝado de sia pozicio, loko fare de vivulo, vidu Movkapablo
* afina transformo de eŭklida spaco, ankaŭ nomata *mova operatoro*, vidu Translacio (geometrio)
* Mova simetrio

## Vidu ankaŭ

* Movado (apartigilo)
* Movodetektilo
# Bildo

| Bildo
 |
| --- |
|  |
| **type of artifact (en)**  |
| **artefarita aĵo • two-dimensional object** |
|  |

Armin Faust desegnante bildon
Kreante bildon per poŝtelefono
**Bildo** estas la videbla (aŭ imagebla) aspekto de objekto aŭ koncepto. Bildoj povas esti 2-dimensia (kiel fotografaĵo aŭ pentraĵo) aŭ 3-dimensia (kiel skulptaĵo aŭ statuo). Ili estas faritaj per optikaj iloj, kiel fotografiloj, speguloj, teleskopoj, mikroskopo, ktp, kaj ankaŭ per naturaj objektoj kaj fenomenoj, kiel la okulo; aŭ ombro, reflekto de akvo.

Bildo ankaŭ povas aludi al pli larĝa difino de iu ajn ilustraĵo aŭ 2-dimensia figuro, kiel mapo, grafikaĵo, aŭ abstrakta pentraĵo. En ĉi-tiu larĝa difino, oni povas fari bildojn permane (de desegnado aŭ pentrado) aŭ per komputilo (komputila grafiko).

## Vidu ankaŭ

* Optiko
* Cifereca fotilo
* Eidetika memoro
# Teksto

| Teksto
 |
| --- |
|  |
| **type of work (en)**  |
| **skribita verko • aro • record • signoĉeno** |
|

|   Partoj |
| --- |
|  | skribsigno line of writing (en)   vd |

 |
|  |

**Teksto** estas registrebla formo de kohera lingva mesaĝo. Ofte oni uzas la vorton en pli limigita signifo pensante pri teksto skribita. Kiel supre menciite, teksto ĉiam estas kodita per iu lingvo. Por komprenebligi la tekston en alia lingvo necesas traduki ĝin. La literaturscienco distingas diversajn tekstospecojn.

La interteksteco estas la rilato kiun teksto (ĉu parola ĉu skriba) havas kun aliaj tekstoj, ĉu samtempaj ĉu antaŭaj; la aro de tekstoj kun kiuj estas ligata eksplicite aŭ implicite difinita teksto konstituas tipo speciala de kunteksto, kiu influas kaj en la produktado kaj en la kompreno de la diskurso.

En filmoj, interteksto, konata ankaŭ kiel titolkarto, estas peco de filmita, presita teksto metota en la mezo de (t.e. inter-) la fotita agado en variaj punktoj.

## Vidu ankaŭ

* Filologio
* Hiperteksto - tekstprilaborilo.
* Historio de la teksto
* Literatura temo
# Scenejo

Scenejo de Pola Teatro en Bielsko-Biała.
Scenejo de *War Memorial Opera House* en San Francisco.
**Scenejo** estas parto de teatrejo, kie la aktoroj ludas antaŭ la publiko, en pli vasta senco loko de agado (scenejo de katastrofo, krimo, ĉampionado ktp.). La teatra scenejo estas metafore nomata *tabuloj, kiuj reprezentas la mondon* (suriri la tabulojn = fariĝi aktoro).

**Rotacia scenejo** havas formon de ronda platformo, kiu povas lante rotacii kaj tiel relative rapide ŝanĝi kulisojn. Sur ĉiu sektoro de la cirklo estas preparitaj aliaj kulisoj (ekzemple kuirejo, dormoĉambro), do la du scenejoj povas plurfoje alterni sen neceso munti kaj malmunti la kulisojn.

Grava parto de la teatra scenejo estas **lifta platformo** kaj **lift-podio** moviĝantaj en **lift-platformaj truoj**. Ili ebligas aŭ levi parton de la scenejo (ekz. por imiti ŝtuparon supren) aŭ mallevi parton de la scenejo (ŝtuparo kelen) aŭ malaperigi rapide la aktoron, kvazaŭ lin englutus la tero.

Sur la scenejo estas dekoracioj, kies plej grava parto estas kulisoj. Ili donas iluzion de medio, ekzemple de strato, ĉambro, arbaro k.s. laŭ bezono de la rakontata historieto.

La prosceno estas la rando de la scenejo, trans kiu oni iras al la orkestro.

Laŭ Francisko Azorín **scenejo** (kaj ankaŭ *sceno* alternative) estas *Loko, kie ludas aktoroj.* Li indikas etimologion el la greka *skene* (kovraĵo) kaj de tie la latina *scena*. Kaj li aldonas la terminojn *prosceno* aŭ *proscenejo*, por antaŭscenejo; *episceno* aŭ *episcenejo*, por surscenejo; *postsceno* aŭ *postscenejo*, por malantaŭscenejo; *scenografio*, por arto ornami, dekoracii la scenon.

## Vidu ankaŭ

* Cirko
* Scenaro
* Spektaklejo
* Teatro

## Notoj
# Kastelo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Noto: Tiu ĉi artikolo estas prilaborota, por eviti konfuzon kun "burgo". |

Kastelo Neuschwanstein
Ekstera vidaĵo de la Kastelo de Manzanares el Real.
**Kastelo** (el la latina lingvo *castellum* signifante "milita kampo") estas loĝejo kaj fortikaĵo ĉefe konstruita dum la mezepoko en Eŭropo kaj Azio. Kasteloj estis ofte konstruitaj por protekti la loĝantojn (ofte nobelon, kiel reĝo, grafo, duko, aŭ daimio) kaj ebligi regnon al la ĉirkaŭaj landoj.

Kasteloj protektis la loĝantojn kun altaj muroj kaj turo, sed iuj pli kompleksaj strukturoj havis remparon, ĉirkaŭfosaĵon, barbakanon, kaj aliajn defendilojn.

La vorto "kastelo" ankaŭ uzeblas por loĝejo de nobeloj, riĉuloj, eĉ se ĝi ne estas fortikigita.

PIV ne faras grandan diferencon inter kastelo kaj palaco. En moderna senco **kastelo** estas luksa konstruaĵo en kamparo aŭ en parko. En tiu okazo la kastelo aspektas iomete historieca. La simila konstruaĵo **palaco** dum la historio estis luksa domego (konstruaĵo) ĉefe por la reĝo. Laŭ pli moderna senco ĝi estas ornama impona konstruaĵo en urbo.

Laŭ Francisko Azorín **kastelo** estas *Fortikigita loĝloko, ofte kun ĉirkaŭ fosoj, remparoj k. turoj.* Li indikas etimologion el la latina *castellum*, el *castrellum*, *castrum* (fortikaĵo).

Historia helpscienco pri kasteloj nomiĝas **kastelologio**.

## Kasteltipoj

Kvarangula kastelo estas kastela formo, kiu deire de la mediteranea regiono enradikiĝis en Eŭropo ekde la epoko de la krucmilitoj, plej malfrue tamen per enkonduko de pafarmiloj, do en la malfrua fazo de la kastelkonstruo. Ĝi priskribas la modernepokan formon de *castrum*.

## Famaj kasteloj

La norda fasado de la kastelo de Chambord.
Ankaŭ jen listo de kasteloj.

* Kastelo Bolingbroke (Anglio)
* Kastelo Lincoln (Anglio)
* Kastelo Tattershall (Anglio)
* Kastelo Windsor (Anglio)
* Kastelo de Léhon (Bretonio)
* Kastelo de Amboise (Francio)
* Kastelo de Chambord (Francio)
* Kastelo de Fontainebleau (Francio)
* Kastelo de Montsoreau (Francio)
* Palaco de Versajlo (Francio)
* Kastelo Hohenschwangau (Germanio)
* Kastelo Linderhof (Germanio)
* Neuschwanstein (Germanio)
* Kastelo de la Muela (Hispanio)
* Kastelo de Manzanares el Real (Hispanio)
* Kastelo de Orgaz (Hispanio)
* Kastelo de Martonvásár (Hungario)
* Kasteloj de la reĝa dinastio de Jugoslavio kaj Serbio
* Moskva Kremlo (Rusio)

## Konstruelementoj

* Krenelo
* levoponto
* Poterno
* Remparo

## Vidu ankaŭ

* Akvokastelo
* Burgenland
* Burgo
* Citadelo
* Palaco

## Proverbo

Ekzistas pluraj (4) proverboj pri kastelo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„De malgranda kandelo forbrulis granda kastelo.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Kastel' en aero - malsato sur tero.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Konstrui kastelon sur glacio.* **”** |

 |

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Artikoloj pri kasteloj esperante
# Amfiteatro

la antikva amfiteatro Areno de Verono
**Amfiteatro** estas konstruaĵo kreita dum la antikva epoko. Tia ejo servis kiel teatrejo aŭ publika ejo - unuavice por bataloj de gladiatoroj unu kontraŭ la alia aŭ kontraŭ bestoj. Tre similaj konstruaĵoj, kiujn en la antikva tempo tamen distingis per aparta nomo, estis la antikva cirko por ĉarokonkursoj kaj la (en la Romia Imperio ne tiom ofta) stadiono por vetkuroj. La akropolo de Ateno havas aparte faman amfiteatron, sed ili vaste ekzistis ĉie, kie parolatis la antikva greka aŭ latina lingvoj.

Centro de la amfiteatro estis la areno, ebena kaj per sablokovrita loko ĉirkaŭita per multaj vicoj de sidlokoj aŭ starlokoj por la publiko. La vicoj por la spektantoj ŝtupe altiĝis de la centro al la ekstero. Tia aranĝo estas hodiaŭ ankoraŭ uzata en la parlamentoj kiel la Usona kongreso, la Eŭropa Parlamento ktp.

La akustiko ebligas aŭdadon de unu flanko ĝis la alia.

Plej granda amfiteatro de la Romia Imperio estis la Koloseo en Romo, dua plej granda la Areno de Verono.

## Difinoj

Laŭ Francisko Azorín **Amfiteatro** estas *Antikva konstruaĵo por luktaj festoj kun areno ovala kaj sidejo ŝtupare ordigita por spektantoj. Ĉambrego, ordinare duonronda, kun ŝtuparigita sidejo por spektantoj, en teatro, universitato k.c.*

## Kelkaj amfiteatroj

* Amfiteatro de Saintes
* Romia amfiteatro de Katanio

## Vidu ankaŭ

## Notoj
# Opereto

**Opereto** estas muzika-drama amuza teatroformo , en kiu alternas parolata vorto kun kantado kaj danco. Temas fakte pri kombino de klasika teatraĵo kaj opero. Ĝi estas antaŭulo de la nuntempa muzika komedio kaj muzikalo.

Opereto naskiĝis el la franca *opéra comique* meze de la 19-a jarcento.

**La ĉefaj reprezentantoj de opereta ĝenro** estas:

en la 19-a jarcento:

* Jacques Offenbach *Orfeo en suba mondo (1858),La bela Heleno (1864)*

* Johann Strauss (filo) - *Vesperto (1874), Nokto en Venecio (1883), Cigana barono (1885), Viena sango (1899)*

* Franz von Suppè – *La bela Galatea (1865), Marŝkavalerio (1866)*
* Florimond Hervé – *Mamzelle Nitouche (1883)*

* Karl Millöcker *Almozpetanta studento (1885)*

en la 20-a jarcento:

* Isaak Dunajevskij - *La Ora Valo (1937), Libera vento (1947), Filo de klaŭno (1950)*

* Franz Lehár - *La gaja vidvino (1905), Paganini (1925), Lando de ridetoj (1929)*

* Emmerich Kálmán – *Ĉardaŝa princino (1915), Cirka princino (1926), Grafino Marica (1924)*

* Oskar Nedbal - *Pola sango (1915), Vinberrikolta festeno (1916)*

* Eduard Künneke - *Duonkuzo el Batavio (1921)*

* Rudolf Friml – *Rose Mary (1924), Reĝo de vagabondoj (1925), Tri musketistoj (1928)*
# Baleto

| Baleto
 |
| --- |
|  |
|  |
| **teatra ĝenro • speco de danco • teatra ĝenro** |
| **sceneja dancado • teatra arto** |
| Fakoj
 |
| <mankas> |
| **pit orchestra** |
| Kulminaj konkursoj
 |
| Internacia federacio
 |
| Rilataj paĝoj
 |
| Kategorio:Sporto
 |
|  |

**Baleto**, kelkfoje ankaŭ **baledo**, (de la itala vorto *balletto*, la diminutivo de *ballo* = "danco") estas teatra danco kun muziko kaj mimiko, sen paroloj. Tiu, kiu gvidas la provadon kaj plenumadon de baleto, nomiĝas *baletomastro* aŭ *koreografo*.

La primabalerino estas tiu baletistino, kiu okupas la unuan pozicion en la baleta teatro kiel la ĉefa solisto de la trupo, prezentante la ĉefajn partojn en prezentadoj. Oficiale la titolo estas aljuĝita al la plej rimarkinda soldancistino, kiu estis escepte talenta, laŭlitere absoluta unua baletistino. La titolo tre malofte estas utiligita hodiaŭ kaj lastatempaj uzoj tipe estis simbolaj, aŭ en rekono de prestiĝa internacia kariero.

## Lingva noto

Plena Vortaro (PV) de 1930/1934 registras la formon "baledo", por eviti miskomprenon pri "malgranda balo" ("bal-et-o"). Tiuforme ĝi eniris multajn etnolingvajn Esperanto-vortarojn, kiuj baziĝas sur PV. Tamen jam la 6-a Oficiala Aldono (6OA de 1935) al la Universala Vortaro oficialigis la formon "balet-o", uzita jam de L. L. Zamenhof. Plena Ilustrita Vortaro de 1970, 2002 kaj 2005 kaj la etnolingvaj vortaroj, kiuj sekvas ĝin, pro tio registras la formon *baleto*, kiu estas la hodiaŭ plej uzata.

## Galerio

* "La Valso de la Neĝeroj" en la baleto *La Nuksrompilo* de Pjotr Ĉajkovskij
* Gravuraĵo de Baleta prezento por la franca reĝo Henriko la 3-a kaj lia kortumo, en la muzeo Luvro (Parizo, kreinto Mamert Patisson, 1582)
* Baleto Cignolago de Pjotr Ĉajkovskij
* "Ruslingva baleto", pentraĵo de *August Macke*

## Vidu ankaŭ

* Terminaro de baleto
* Klasika baleto
* Ĵazbaleto
* Dancistoj
* Baletaj ŝuoj
* Baleta tekniko
* Baleta manrelo
* Historio de baleto

## Eksteraj ligiloj

*  Arkivigite je 2006-02-08 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2006-04-03 per la retarkivo Wayback Machine
*
*
# Pantomimo

**Pantomimo** estas teatraĵo, en kiu la aktoroj esprimas sin nur per gestoj. Ofte oni bezonas nur minimume da kulisoj kaj ĉiujn nevideblajn objektojn esprimas ankaŭ per gestoj, instigante tiel la fantazion de spektantoj diveni, pri kio temas. Pantomima aktoro estas nomata **pantomimisto** aŭ **mimo**.

Speciala formo de pantomimo evoluis en la erao de silenta filmo. Tie estas tre realaj kulisoj, ankaŭ paroloj aperas en formo de intermetitaj surskriboj, tamen la agado mem estas esprimata per pantomimaj rimedoj, gestoj, gagoj kaj skeĉoj. Estiĝis miksaĵo de komikaj, groteskaj, farsaj kaj klaŭnaj scenoj.

## Pantomimo kaj Esperanto

Ekzistas filmo en kiu rolis Jerzy FORNAL, la plej granda mimo esperantista : '*La vorta klaso'* de Giorgio Silfer el 1997.

## Majstroj de pantomimo

Pantomimo Pablo Zibes
* Gaspar Baptiste Debureau
* Marcel Marceau
* Jean-Louis Barrault
* Ladislav Fialka
* Carlos Martínez
* Samy Molcho
* Buster Keaton
* Charlie Chaplin
* Étienne Decroux
* Harpo Marx
* Jacques Lecoq
* Oleg Popow
* Rowan Atkinson
* Adam Darius

## Eksteraj ligiloj

* www.pantomime-mime.com (hispane kaj angle)

## Piednotoj
# Pupo (ludilo)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri ludilo en formo de persono. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Pupo.* |

Fotokunmetaĵo de diversaspektaj pupoj
**Pupo** estas malgranda homa figuro el tre diversaj materialoj, servanta kiel ludilo por infanoj aŭ kiel aktoro en pupteatro . Teatraj pupoj estas marionetoj kaj gantpupoj.

Pupo similas al iu en ofte eta grandeco. Pupoj estis kreitaj ekde la komenco de la homa civilizo, kaj estis formitaj kun vario de materialoj kiel ŝtono, argilo, ligno, osto, drapo, papero, porcelano, ceramiko, kaŭĉuko kaj plasto.

Pupo povas havi formon ankaŭ de besto, ĉar en pup-spektakloj rolas ankaŭ animaloj, same inter ludiloj amataj de infanoj okupas gravan lokon pupaj bestoj, precipe ursoj. Pluŝa urso, aŭ ursoforma pupo, estas skribita en la libro *Winnie-La-Pu*.

Pupohejmo aŭ pupejo estas ludila domo farita en miniaturo. Dum la lasta jarcento, pupohejmoj estis ĉefe afero de infanoj (ĉefe infaninoj) sed ties kolekto kaj manfarado estas ankaŭ serioza hobio por multaj plenkreskuloj.

PIF estas la Pupteatra Internacia Festivalo. Komence estis nure e-movada, nun pupteatristoj ludas en multaj lingvoj.

Fama pupteatristo estas Jim Henson, kiu kreis *The Muppets*-ojn (La Mupetoj) kaj prezentis liajn Mupetajn karakterojn en Sesame Street (Sezamostrato).

## Uzo

Antikva pupo
Ludiloj
* Ludila besto (ekz. pluŝa urso)
* Furby (puproboto)

Internaĵo
* Antikva pupo
* Matrjoŝko (rusa pupo)

Spektaklo
* Marioneto, Ŝtrumpeta marioneto
* Gantpupo
* Ombroludilo (ekz. Vajango, java puparto)

Ritoj
* Vodua pupo
* Fantoma pupo (ekz. Haloveno)
* Ĉina paperpupo

Edukado
* Valdorfpupo

Manekeno
* Artikita pupo
* Montrofenestra pupo
* Kudrista pupo

Erotikaj helpiloj
* Enbloviga pupo
* Silikona pupo

## Ekzemploj de pupoj

* Margreto
* Ĉinino
* Bolivianino

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Envulto
* Manekeno
* Muzeo pri pupdomoj (Erfurt)
* Pupteatro
* Roboto
* Statuo
* Ŝtrumpeta marioneto

## Eksteraj ligiloj

* Foro sobre la muñeca Arkivigite je 2010-08-29 per la retarkivo Wayback Machine (Ruse)
# Ombro

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri malhelaĵo. Por la samnoma mitologia estaĵo rigardu la paĝon Ombro (mitologio).* |

| Ombro
 |
| --- |
|  |
| **zono • fizika fenomeno • malesto • projekcio** |
|

|   Partoj |
| --- |
|  | ĉefombro duonombro  vd |

 |
|  |

Ombroj sur la strando
Ombroj de sferoj, Leonardo da Vinci, 1492
**Ombro** estas

1. pli malpli plena manko de lumo, en loko, kiun maldiafana korpo ŝirmas kontraŭ la lumo;
2. tiu malluma parto, konsiderata kiel reproduktanta la formon de maldiafana korpo.

## Proverbo

Ekzistas 2 proverboj pri ombro (kaj 6 pri lumo) en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Kie lumo ekzistas, ankaŭ ombro troviĝas.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Timi sian propran ombron.* **”** |

 |

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Parto de la sciencaĵoj pri koloroj de Goethe "Koloraj ombraj" (germane)
# Cirko

| Cirko
 |
| --- |
|  |
| **performing arts group** |
| **Agareo** |
cirkarto

 |
|

|   Partoj |
| --- |
|  | klaŭno konferanseo ekvilibristo  vd |

 |
|  |

Cirko *Barum* el Germanio
**Cirkon** kreas vagemaj komunumoj de artistoj (akrobatoj, klaŭno...). La komunumo prezentiĝas antaŭ publiko, kiu kutime pagas destinitan enirpagon.

En kelkaj prezentiĝoj abunde partoprenas ankaŭ ekzercitaj bestoj (ursoj, simioj, tigroj, leonoj, elefantoj, kameloj...) La prezentiĝoj okazas sub cirka tendego. La areno estas ĉirkaŭita per sidlokoj.

## En Romia Imperio

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Romia cirko.
*Cirko* (Latine circus) en la Romia Imperio estis konstruaĵo, kie okazis vetludoj sur ĉevaloj aŭ en ĉaroj kun ĉevaloj.

La plej fama estas supozeble la Plej granda Cirko (**Circus Maximus**) en Romo.

## Vidu ankaŭ

* Cirkartoj:
	+ akrobato
	+ dresisto
	+ ĵonglisto
	+ klaŭno
* Cirko (kiel geografia termino)
# Hindio

**Hindio** aŭ **Hindujo** estas vorto kun neklara signifaro:

* Historie ĝi povas signifi Brita Hindio, kolonio de la Brita imperio de 1858 ĝis 1947, sur la areo de la nunaj Barato, Pakistano kaj Bangladeŝo kaj ĝis 1937 ankaŭ Birmo.
* En la nuna uzo ĝi foje estas uzata sinonime al Barato (Hinda Unio), sed barataj esperantistoj ĝenerale kontraŭas tiun uzon.
* Ĝi nun ankaŭ povas esti uzata por la hinda subkontinento, kies limoj similas al tiu de la iama Brita Hindujo. Tamen por eviti miskomprenon estas pli bone diri "hinda subkontinento".
* Biogeografie Hindujo kongruas kun la **hinda ekoprovinco**, aŭ unu el la tri ekoprovincoj (aŭ biolandoj) de la orientalisa ekozono. Fitogeografie, Hindujo nomiĝas **Hinda Regiono**, Flaŭra regiono, kiu situas en la Paleotropisa Regno.

Simile ankaŭ la vorto **hindo** havas neklaran signifon:

* Historie ĝi povas esti uzata por ajna loĝanto de Brita Hindujo, aŭ — parolante pri la tempo antaŭ la estiĝo de Brita Hindujo — por loĝanto de la areo, kiu poste apartenis al Brita Hindujo.
* Nuntempe ĝi foje estas uzata anstataŭ "baratano", sed barataj esperantistoj ĝenerale kontraŭas tiun uzon.
* Kelkaj eĉ uzis "hindo" en la senco de "denaska parolanto de la hindia lingvo" aŭ "ano de la hindua religio", sed tiuj uzoj certe estas evitindaj: En Barato (kaj eĉ pli en la iama Brita Hindujo) ekzistas multaj religioj kaj multegaj lingvoj, kaj hinduoj loĝas ankaŭ ekster tiu regiono (ekz-e en Vjetnamujo aŭ orienta Afriko). Tiu evitinda uzo ofte devenas de nesufiĉa kompreno pri la lingva kaj religia diverseco en la hinda subkontinento, kiu rezultigas kunfandon de la tute apartaj konceptoj "baratano", "hinduo" kaj "hindilingvano" en unu koncepton "hindo".

## Vidu ankaŭ

* Kulturo de Hindio
# Ombroludo

Ombroludo en Tajlando
La **ombroludo** estas spektaklo, dum kiu oni projekcias sur ekranon la ombrojn de la manoj, de moveblaj siluetoj aŭ de ajnaj objektoj.

## Origino

Oni tradicie kredas ombroludon origina de Ĉinio (en multaj lingvoj, ĝi estas
kromnomata « *ĉinaj ombroj* ». Pli verŝajne ĝi aperis en insulo Javo, ĉirkaŭ 5 000 a.k., aŭ Barato, el kie ĝi disvastiĝis en Sud-Orientan Azion.

La tradicio de la ombroludo estas precipe vigla en Azio, Malajzio, Javo, Balio, kaj ankaŭ en Grekio kaj Turkio, kie la Karagozo estas tre populara. La ombroludo aperas en Germanio kaj Francio en la mezo de la 18-a jarcento.

## Bildaro

* La kuniklo: pentrado de Ferdinand du Puigaudeau
* Ĉinaj siluetoj de batalantoj.
* Japanaj ombroludoj.
* Turka ombroludo, vidata de la kulisoj.
*

## Vidu ankaŭ

* Vajango

## Eksteraj ligiloj

* france Ombra teatro, de la Lunluma Teatro Arkivigite je 2010-02-07 per la retarkivo Wayback Machine
* esperante La Ĉinaj ombroj 1-a parto Arkivigite je 2013-05-17 per la retarkivo Wayback Machine 2-a parto Arkivigite je 2013-05-17 per la retarkivo Wayback Machine 3-a parto Arkivigite je 2013-05-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Moderna eŭropa ombro teatra Arkivigite je 2019-01-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Novaj teknologioj en ombra teatro
# Psikotekniko

**Psikotekniko**, konata ankaŭ kiel **teatra lingvaĵo**, estas trejnometodo disvolvigita de Konstantin Stanislavski. La aktoro "vivus vivon" sur scenejo. Stanislavski disvolvigis serion de ekzercoj kaj principoj dezajnitaj por helpi la aktoron alvoki personajn sentojn kaj espertojn, uzante la korpon kaj la voĉon. Tiuj elementoj estas uzataj por krei la rolon.

Aktoroj lernas alvoki emociojn el siaj propraj vivoj pere de la disvolvigo de mem-disciplinado, observado, meditado/rilaksado, kaj koncentriteco.
# Patrice Pavis

| **Patrice Pavis** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 30-an de novembro 1946 (1946-11-30) (79-jaraĝa) en Unuiĝinta Reĝlando
 |
| **Lingvoj** | franca vd |
| **Ŝtataneco** | Francio   vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | verkisto   vd |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Patrice Pavis** estas profesoro pri Teatraj Studoj ĉe la Universitato de Kent en Canterbury, Anglio. Li verkis etende pri teatroludado kaj libera ludado (improvizado), fokuze al studo kaj enketado ĉefe pri semiologio kaj interkulturismo en teatro. Li ricevis la premion Georges Jamati en 1986.

## *Mahābhārata*

Kiam reĝisoro Peter Brook produktoris kunlaboradon de la. *Mahabarato* kun Jean-Claude Carrière, Pavis kritikis la adaptaĵon de la barata eposo kiel disvastigo de kultura "Disneja homogenigo kaj uniformeco".

## Publikigitaj verkoj

* *Problèmes de sémiologie théâtrale*, Presses de l'Université du Québec (1976)
* *Languages of the Stage: Essays in the Semiology of Theatre*, PAJ Publications (1982)
* *Voix et images de la scène: vers une sémiologie de la réception*, Presses universitaires de Lille (1985)
* *Marivaux à l'épreuve de la scène*, Université de Paris-III (1986)
* *Dictionaire du Theatre* Messidors/Editions Sociales (1987)
* *Le théâtre au croisement des cultures*, Jose Corti (1990)
* *The Intercultural Performance Reader*, Routledge (1996) (Ed.)
* *L'analyse des spectacles: théâtre, mime, danse, danse-théâtre, cinéma*, Armand Colin (2005)
* *La mise en scène contemporaine: origines, tendances, perspectives*, Armand Colin (2007)
* *Dictionnaire de la performance et du théâtre contemporain*, Armand Colin (2014)

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Patrice Pavis, profilo ĉe la Universitato de Kent retejo Arkivigite je 2014-10-27 per Archive.today