# Minsko

|  |
| --- |
| Minsko
 |
| beloruse *Мінск* aŭ *Менск''*, ruse *Минск* |
| Urbo
 |
|

Fotomuntaĵo  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|   Blazono |   Blazono |

 |
| **administraj unuoj de Belorusio • unua-nivela administra teritoria unuo • urbo • urbego** |
|

|   Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Gaziantep • Nottingham • Sendai • Bengaluro • Liono • Belo Horizonte • Ĉangĉuno • Lodzo • Bonno • Eindhoven • Kievo • Duŝanbeo • Kiŝinevo • Havano • Teherano • Abudabio • Ankaro • Tiraspolo • Detrojto • Kairo • Vilno • Kalisz • Bakersfield • Karakaso • Erevano • Murmansko • Novosibirsko • Pekino • Potsdam • Sankt-Peterburgo • Rigo • Odeso • Braŝovo • Reinickendorf • Nevers • Omsk • Brjansk • Kaliningrado • Aĝia Napa • Niĵnij Novgorod • Tbiliso • Kaluga • Uljanovsko • Ŝanhajo • Biŝkeko • Beogrado • Netanja • Hararo • Iĵevsk vd |

 |
| **Oficiala nomo:** Мінск aŭ Минск |
|  |
| Lando
 |  Belorusio |
| Regiono
 | Minska regiono |
| Distrikto
 | Minska distrikto |
| Historiaj regionoj
 |
4
 - Kieva Regno  - Granda litova duklando  - Lublina Unio  - Rusia Imperio

 |
|  |
| Metroo
 | Metroo de Minsko
 |
| Rivero
 | Svislaĉ |
|  |
| Situo
 | Minsko
 |
|  - alteco
 | 220 m s. m.
 |
|  - koordinatoj
 | ﻿ / ﻿ (mapo) |
|  |
| Areo
 | 409,5 km² (40 950 ha)
 |
|  |
| Loĝantaro
 | 1 995 091 (*2026*) |
| Denseco
 | 4 872,02 loĝ./km² |
|  |
| Unua skribmencio
 | 1067
 |
| Primatoro
 | Uladzimier Kukharaw
(ekde 3-a de septembro 2020) |
|  |
| Horzono
 | FET (UTC+3)
 |
| Poŝtkodo
 | 220001-220141
 |
| Telefona antaŭkodo
 | +375 17
 |
| Aŭtokodoj
 | 7
 |
|  |
| Honorigo
 | Urbo-Heroo
 |
|  |
|

|  |
| --- |
| Minsko (Eŭropo)DEC |
| Situo enkadre de Eŭropo |

 |
|

|  |
| --- |
| Minsko (Belorusio)DEC |
| Situo enkadre de Belorusio |

 |
|

|  |
| --- |
| Minsko (Minsko)DEC |
| Situa mapo de Minsko |

 |
|  **Vikimedia Komunejo:**  Minsk
 |
| **Retpaĝo:**  www.minsk.gov.by
 |
|  |
|  |
|  |

Placo de Sendependeco
**Minsko** (beloruse *Мінск* aŭ *Менск*, ruse *Минск*) estas la ĉefurbo de Belorusio ekde la jaro 1919. Ĝi estas la centro de la minska regiono kaj de distrikto. Tra la urbo pasas gravaj aŭtoŝoseoj kaj fervojoj, ekzistas du flughavenoj. La urbo situas borde de la rivero Svislaĉ.

## Nomo

La antikva belorusa nomo estas *Менск* aŭ *Менеск* (prononcu: Mjensk, Mjenjesk). La nomo devenas aŭ de legenda heroo Menesko, kiu loĝis tie ĉi kaj defendis la urbon, aŭ de vorto *мена* (ŝanĝo) - pro interkruciĝo de vojoj tie ĉi estis foiroj, merkatoj, aŭ de rivero *Менка* (Mjenka).

Kiam Belorusio (tiutempe: Granda Duklando Litova) unuiĝis kun Pola reĝlando, oficiala kaj pli prestiĝa lingvo de la komuna ŝtato iĝis la pola. Tiam oni ŝanĝis la nomon de la urbo al pli kutima por poloj formo *Mińsk* (Minsk). Jam ekzistis pola urbo *Mińsk Mazowiecki*, do Minsko nomiĝis pole: *Mińsk-Litewski* aŭ *Mińsk-Białoruski* ("minsko litva" aŭ "minsko belorusa"). Poste kiam la teritorio iĝis parto de la Rusia imperio, la nomo restis sama en la rusa lingvo: *Минск* (Minsk). En 1917 rezulte de la rusia revolucio Belorusio ekhavis sendependecon kaj revenigis la nomon *Менск*. Tamen en 1939 bolŝevika registaro ŝanĝis la nomon je pli simila al la rusa varianto: *Мінск*, kiu estas oficiala ĝis nun.

## Historio

* 1067: unua mencio pri la urbo - Batalo ĉe Nemiga.
* 12-a de januaro 1591: la urbo ricevis blazonon.
* 21-a de novembro 1910: Preĝejo al Sankta Simono Zeloto kaj Sankta Helena de Konstantinopolo estis konsekrita — tiutempe en la kvara plej granda urbo de la rusa aneksaĵo (post Varsovio, Lodzo kaj Vilno).
* 3-a de julio 1944: liberiĝo de faŝistoj en la 2-a mondmilito.
* 26-a de julio 1984: ekfunkciis minska metroo.

### Dua Mondmilito

Batalo de Minsko estis parto de la dua fazo de la *Belorusia Strategia Ofensivo* de la Ruĝa Armeo en somero de 1944 dum la Dua Mondmilito, komune konata kiel Operaco Bagration.

## Administracia divido

La urbo konsistas el 9 distriktoj:

* Заводскі (zavodski)
* Кастрычніцкі (kastriĉnicki)
* Ленінскі (leninski)
* Маскоўскі (maskoŭski)
* Партызанскі (partizanski)
* Першамайскі (perŝamajski)
* Савецкі (savecki)
* Фрунзенскі (frunzenski)
* Цэнтральны (centralni)

## Vidindaĵoj

* Nacia Arta Muzeo de Belorusio
* Nacia Muzeo de Kulturo kaj Historio de Belorusio
* Placo de Sendependeco

## Servoj

* Belorusia Ŝtata Universitato
* Nacia Akademio de Sciencoj de Belorusio
* Minska Ŝtata Lingvistika Universitato

## Transporto

Minsko estas granda trafikcentro. Por transportado de pasaĝeroj servas 8 tramaj itineroj, ĉirkaŭ 70 trolebusaj, pli ol 100 aŭtobusaj, du linioj de metroo kaj multegaj taksioj. La urbo havas kelkajn aŭtobusajn kaj fervojajn staciojn por ligi kun suburboj kaj aliaj enlandaj kaj eksterlandaj urboj, du flughavenoj el kiuj unu estas la Nacia flughaveno Minsko.

## Sporto

En 2017 la Federacia Pokalo (nova nomo ekde septembro 2020 *Pokalo Billie Jean King*), la plej grava konkurso pri naciaj virinaj naciaj teamoj de teniso, okazis en Minsko.

## Famuloj

En Minsko naskiĝis:

* Boris Engelson (1881-1908), revoluciulo
* Maksim Bahdanoviĉ (1891-1917), verkisto
* Jerzy Giedroyc (1906-2000), ĵurnalisto
* Stanislaŭ Ŝuŝkeviĉ (1934-2022), politikisto
* Andrej Sanikovo (n. en 1954), socia aktivisto
* Veronika Ĉerkasova (1959-2004), ĵurnalisto
* Boris Gelfand (n. en 1968), ŝakisto
* Pavel Ŝaramet (1971-2016), ĵurnalisto
* Pavel Latuŝka (n. en 1973), politikisto kaj diplomato
* Dzmitrij Kaldun (n. en 1985), kantisto
* Aleksander Ribak (n. en 1986), kantisto
* Viktoria Azarenka (n. en 1989), tenisistino
* Arina Sabalenka (n. en 1998), tenisistino

## Partneraj rilatoj

La urbo havas amikajn rilatojn interalie kun

* Teherano en Irano
* Karakaso en Venezuelo
* Eindhoven en Nederlando
* Bengaluro en Barato
* Lodzo en Pollando
* Ĉangĉuno en Ĉinio
* Bonno en Germanio
* la urbodistrikto Reinickendorf de Berlino same en Germanio

Krome la urbodistriktoj Partizan kaj Oktjabr havas partnerajn rilatojn interalie kun

* la urbodistrikto Marzahn-Hellersdorf de Berlino

## Esperanto en Minsko

En Minsko Adam Jodko propagandis Esperanton.

## Vidu ankaŭ

* Minsk-Pasaĵirski (stacidomo)
* Metroo de Minsko
* Tramtransporto en Minsk
* Trolebusa transporto en Minsko
* 3012 Minsko

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (beloruse)
* Minsko Arkivigite je 2017-09-25 per la retarkivo Wayback Machine ĉe la Projekto por Malferma Katalogo
* О Минске Arkivigite je 2018-07-28 per la retarkivo Wayback Machine Минский городской исполнительный комитет

administraj regionoj de Belorusio inkluzive de la ĉefurbo Minsko

Bresta regiono |
Homela regiono |
Hrodna regiono |
Mahilova regiono |
urbo Minsko |
Minska regiono |
Vicebska regiono