Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1707

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
17-a jarcento |
**18-a jarcento**
| 19-a jarcento
| ►

◄ |
1670-aj jaroj |
1680-aj jaroj |
1690-aj jaroj |
**1700-aj jaroj**
| 1710-aj jaroj
| 1720-aj jaroj
| 1730-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1703 |
1704 |
1705 |
1706 |
**1707**
| 1708
| 1709
| 1710
| 1711
| ►
| ►►

| **1707 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1707 *MDCCVII* |
| Ab urbe condita
 | 2460
 |
| Armena kalendaro
 | 1156 ԹՎ ՌՃԾԶ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -137 – -136
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1762 – 1763
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1629 – 1630
 |
|  - *Kalijugo* | 4808 – 4809
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2251
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4343 / 4403 – 4344 / 4404 丙戌 – 丁亥
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1699 – 1700
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -85 - -84
 |
| Hebrea kalendaro
 | 5467 – 5468
 |
| Holocena kalendaro
 | 11707
 |
| Irana kalendaro
 | 1085 – 1086
 |
| Islama kalendaro
 | 1118 – 1119
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2367 (皇紀2367年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11707
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 4040
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2250
 |

**1707** estis normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1707 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Britio : Skotlando oficiale unuiĝis kun Anglio.
* Johano la 5-a (Portugalio) surtroniĝis.
* Brindisi aneksita al Aŭstrio-Hungario.

## Naskiĝoj

* 25-a de februaro: Carlo Goldoni, itala dramisto (m. 1793)
* 15-a de aprilo: Leonhard Euler, svisa matematikisto kaj fizikisto (m. 1783)
* 22-a de aprilo: Henry Fielding, angla verkisto (m. 1754)
* 23-a de majo: Linnaeus, sveda botanikisto (m. 1778)
* 18-a de decembro: Charles Wesley, kunfondinto de Metodismo-movado (m. 1788)

## Mortoj

* 20-a de januaro: Lipót Kollonich, ĉefepiskopo de Esztergom (n. 1631)
* 30-a de marto: Sébastien Le Prestre de Vauban, franca militarkitekto (n. 1633)
* 3-a de majo: Michiel de Swaen, flandra poeto (n. 1654)
* 9-a de majo: Dietrich Buxtehude, germana komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1637)
* 26-a de majo: Françoise-Athénaïs de Rochechouart de Mortemart, amatino de franca reĝo Ludoviko la 14-a (n. 1640)
* 24-a de junio: Kaspar von Stieler, germana poeto (n. 1632)
* Enomoto Kikaku, japana poeto (n. 1661)
* Hattori Ransetsu, japana poeto (n. 1654)
# 1739

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
17-a jarcento |
**18-a jarcento**
| 19-a jarcento
| ►

◄ |
1700-aj jaroj |
1710-aj jaroj |
1720-aj jaroj |
**1730-aj jaroj**
| 1740-aj jaroj
| 1750-aj jaroj
| 1760-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1735 |
1736 |
1737 |
1738 |
**1739**
| 1740
| 1741
| 1742
| 1743
| ►
| ►►

| **1739 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1739 *MDCCXXXIX* |
| Ab urbe condita
 | 2492
 |
| Armena kalendaro
 | 1188 ԹՎ ՌՃՁԸ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -105 – -104
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1794 – 1795
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1661 – 1662
 |
|  - *Kalijugo* | 4840 – 4841
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2283
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4375 / 4435 – 4376 / 4436 戊午 – 己未
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1731 – 1732
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -53 - -52
 |
| Hebrea kalendaro
 | 5499 – 5500
 |
| Holocena kalendaro
 | 11739
 |
| Irana kalendaro
 | 1117 – 1118
 |
| Islama kalendaro
 | 1151 – 1152
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2399 (皇紀2399年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11739
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 4072
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2282
 |

**1739** estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1739 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Batalo de Karnal

## Naskiĝoj

* 24-a de marto: Christian Friedrich Daniel Schubart, germana poeto (m. 1791)

## Mortoj

* 25-a de julio: Benedetto Marcello, itala komponisto (n. 1686)
# 1793

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
17-a jarcento |
**18-a jarcento**
| 19-a jarcento
| ►

◄ |
1760-aj jaroj |
1770-aj jaroj |
1780-aj jaroj |
**1790-aj jaroj**
| 1800-aj jaroj
| 1810-aj jaroj
| 1820-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1789 |
1790 |
1791 |
1792 |
**1793**
| 1794
| 1795
| 1796
| 1797
| ►
| ►►

| **1793 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1793 *MDCCXCIII* |
| Ab urbe condita
 | 2546
 |
| Armena kalendaro
 | 1242 ԹՎ ՌՄԽԲ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -51 – -50
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1848 – 1849
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1715 – 1716
 |
|  - *Kalijugo* | 4894 – 4895
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2337
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4429 / 4489 – 4430 / 4490 壬子 – 癸丑
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1785 – 1786
 |
| Franca respublika kalendaro
 | 1 - 2 *I -II* |
| Hebrea kalendaro
 | 5553 – 5554
 |
| Holocena kalendaro
 | 11793
 |
| Irana kalendaro
 | 1171 – 1172
 |
| Islama kalendaro
 | 1207 – 1208
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2453 (皇紀2453年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11793
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 4126
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2336
 |

**1793** estis normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1793 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* 21-a de januaro: Francio: Dum la Franca Revolucio, la reĝo Ludoviko la 16-a, kondamnita je morto, estas gilotinata en Parizo.
* 4-a de februaro: NGC 2289 kaj NGC 2385 eltrovitaj.
* 8-a de aprilo: NGC 3440 eltrovita.

## Naskiĝoj

* 27-a de februaro: Baldomero Espartero, hispana politikisto (m. 1879)
* 2-a de marto: Sam Houston, prezidento kaj ŝtatestro de Teksaso (m. 1863)
* 31-a de oktobro: James Dunlop, aŭstralia astronomo (m. 1848)

## Mortoj

* 21-a de januaro: Ludoviko la 16-a, reĝo de Francio (n. 1754)
* 2-a de februaro: William Aiton, brita botanikisto (n. 1731)
* 6-a de februaro: Carlo Goldoni, franca verkisto (n. 1707)
* 16-a de oktobro: Marie-Antoinette, reĝino de Francio (n. 1755)
# Dispartigoj de Pollando-Litovio

La alegorio pri la Dispartigoj de Pollando-Litovio fare de Prusio, Rusio kaj Aŭstrio
La Respubliko de Ambaŭ Nacioj post la dispartigoj de Pollando-Litovio
La **dispartigoj de Pollando-Litovio** aŭ **dispartigoj de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj** (pole naciisme simpligite: *Rozbiory Polski*, dispartigoj de Pollando, litove *Abiejų Tautų Respublikos padalinimai*, beloruse *Падзелы Рэчы Паспалітай*) estis la fina periodo en la historio de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj en la jaroj 1772-1795.

## Genezo

Kaŭzo de la dispartigoj estis malkapablo de la lando al reformoj, kiuj povus armee fortigi la duoblan nobelan respublikon.
Pro diplomatiaj kontraktoj (ne komencinte militon) oni decidis dispartigi la Respublikon de Ambaŭ Nacioj inter la tri najbaraj regnoj: la Rusia imperio nordoriente, oriente kaj sudoriente, la Reĝlando Prusio okcidente kaj norde-centre kaj la Aŭstra imperio, kiu ĝis 1806 estis gvida parto de la Sankta Romia Imperio, sude. La dispartigoj finis la Polan-Litovan Union.

## La tri fazoj de la dispartigo

* Unua dispartigo de Pollando-Litovio la 5-an de aŭgusto 1772 (Rusio, Prusio kaj Aŭstrio)
* La dua dispartigo: 23-an de januaro 1793 (Rusio kaj Prusio)
* La tria dispartigo: 24-an de oktobro 1795 (Rusio, Prusio kaj Aŭstrio)

## Interesaĵoj

* Laŭ postaj polaj naciismaj historiistoj, foje la Habsburgoj, regantoj de la Aŭstra imperio, foje la Romanovoj, regantoj de la Rusia imperio, estis kulpigitaj esti la ĉefa iniciatinto de la dispartigoj de Pollando-Litovio, por ke la nomo de Pollando neniam plu aperu en dokumentoj, mapoj kaj en internaciaj diskutoj (3-a de januaro 1795): Ĉiukaze, unu jaron post falo de la Insurekcio de Kościuszko de 1794 la regantoj de la Rusia imperio, de Prusio kaj la Aŭstra imperio subskribis la trian kaj finan dispartigon de Pollando-Litovio. Ke la dispartigo de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj ankaŭ havis signifajn sekvojn por ĉiuj loĝantoj de la Grandduklando Litovio, por ĉiuj parolantoj de la litova, rutena kaj ukraina, por ĉiuj germanaj baltoj, la parolantoj de la latva, tatara, kaj la vastan loĝantaron de aŝkenazaj judoj, kutime parolantaj la jidan, estis ne en la fokuso de la polaj naciistoj. Sed ĉiukaze la tuta 19-a jarcento por ĉiuj etnoj de la regiono estis aparte streĉa, ĉar ĉiuj tri imperioj, precipe akre la rusa, forte subpremis ĉiujn lingvajn kaj kulturojn kiuj ne identis al la imperiaj lingvoj.
* Turkio estis la sola regno kiu ne akceptis iun ajn dispartigon de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj.

## Vidu ankaŭ

* Fluganta Universitato
* Reĝlando Galicio kaj Lodomerio
* Tadeusz Kościuszko

Korektoj de la dispartigoj:

* Varsovia Duklando (1807–1815)
* Viena kongreso (1814–1815)

## Bibliografio

* T. Cegielski, Ł. Kądziela: *Rozbiory Polski 1772–1793–1795*, Varsovio 1990
* G. Eversley: *The partitions of Poland*, Londono 1915
* H. Kaplan: *The First Partition of Poland*, Novjorko 1962
# 1817

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
18-a jarcento |
**19-a jarcento**
| 20-a jarcento
| ►

◄ |
1780-aj jaroj |
1790-aj jaroj |
1800-aj jaroj |
**1810-aj jaroj**
| 1820-aj jaroj
| 1830-aj jaroj
| 1840-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1813 |
1814 |
1815 |
1816 |
**1817**
| 1818
| 1819
| 1820
| 1821
| ►
| ►►

| **1817 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1817 *MDCCCXVII* |
| Ab urbe condita
 | 2570
 |
| Armena kalendaro
 | 1266 ԹՎ ՌՄԿԶ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -27 – -26
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1872 – 1873
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1739 – 1740
 |
|  - *Kalijugo* | 4918 – 4919
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2361
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4453 / 4513 – 4454 / 4514 丙子 – 丁丑
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1809 – 1810
 |
| Franca respublika kalendaro
 | 25 - 26 *XXV -XXVI* |
| Hebrea kalendaro
 | 5577 – 5578
 |
| Holocena kalendaro
 | 11817
 |
| Irana kalendaro
 | 1195 – 1196
 |
| Islama kalendaro
 | 1232 – 1233
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2477 (皇紀2477年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11817
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 4150
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2360
 |

**1817** estis normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1817 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Publikita Solresolo.
* Arnold Timothée De Lasaulx iĝis regnestro de Moresnet.
* Kokaku detronigita, Ninko iĝis imperiestro de Japanio.
* 3-a de marto: James Monroe iĝis prezidento de Usono.
* 22-a de aŭgusto: Araraquara fondita.
* 10-a de decembro : Misisipio fariĝis la 20-a ŝtato de Usono.

## Naskiĝoj

* 2-a de marto: János Arany, hungara poeto (m. 1882)
* 5-a de septembro: Aleksej Konstantinoviĉ Tolstoj
* 14-a de septembro: Theodor Storm
* 12-a de novembro: Mírzá Husayn `Alí Núrí titolita Bahá'u'lláh kaj la profeto fondinta de la Bahaa Kredo
* 30-a de novembro: Theodor Mommsen
* Henry Harbaugh, usona pensilvanigermana verkisto

## Mortoj

* 12-a de aprilo: Charles Messier, franca astronomo
* 15-a de majo: John Fryer, ribelanto de la marŝipo Bounty
* 30-a de junio: Abraham Gottlob Werner
* 18-a de julio: Jane Austen
# Instituto

**Instituto** estas konstanta organizaĵo kreita por certa celo. Ofte ĝi estas esplora organizaĵo (esplora instituto) kreita al fari esplorojn sur specifaj temoj. Instituto povas ankaŭ esti profesia korpo.

En iuj landaj institutoj povas esti partoj de universitatoj aŭ alia altlernejaj organizaĵoj, aŭ ekzisti kiel grupo de katedroj aŭ kiel aŭtonoma kleriga institucio sen klasika plena universitata statuso kiel *universitata instituto*.

La vorto venas de la Latina vorto *institutum* kun signifo *facileco* aŭ *rutino*; tiel *instituere* estas de signifo *konstrui*, *krei*, *altigi*, *eduki*, *klerigi*.

En iuj landoj, kiel Sud-Koreio kaj Japanio, privataj lernejoj estas iam nomataj kiel institutoj, anstataŭ lernejoj.

En la Unuiĝinta Reĝlando la titolo 'Instituto' estas protektita vorto kaj kompanioj aŭ aliaj organizaĵoj povas nur uzi la vorton se ili estas "organizaĵoj kiu faras esplorojn je la plej alta nivelo aŭ al profesiaj korpoj de la plej alta nivelo". Uzo de la titolo 'Instituto' postulas konsenton de la Sekretario de Ŝtato. Malsukceso havi la konsenton estas krimo.

## Vidu ankaŭ

* Akademio
* Konsorcio
* Konzerno
* Institucio
* Laboratorio
* Listo de politikaj institutoj
* Politika instituto
* Esplora instituto
* Lingvaj institutoj de Esperanto
* Internacia Esperanto-Instituto

## Referencoj
# Surdmuteco

La vorto **surdmuteco** estas senvaloriĝinta vorto por surduloj, kiuj ne komunikas laŭtlingve. Ĝis 1775 oni uzis la vortojn *surda* kaj *muta* sen kunmetado. La komenco de la instruado de la surduloj pretendis klaran difinon de tiuj vortoj. Pro tio necesis nova vorto por tiuj, kiuj nek aŭdis, nek parolis laŭtlingve. La instruistoj povis diri, ke per la instruado de la parolado kaj eksterminado de la signumado ili faras el surdmutuloj parolantajn surdulojn. Sed poste iuj nomis ankaŭ la parolantajn antaŭ-lingvan surdulojn surdmutajn.

Kial la instruistoj uzis la vorton kun la malpermesado de la signolingvo, kiu estas la natura komunikmetodo de la surduloj, ĝi signifikas por la komunumo de la surduloj la subpremadon de ilia lingvo. Ili ne povas, kaj ankaŭ ne volas difini mutecon de la surduloj. La detruitaj voĉkordoj aŭ la senlingveco ankaŭ ne estas konsideritaj okazi mutecon en surduloj.

## Vidu ankaŭ

* Surdmutuloj pri si mem
# 1847

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
18-a jarcento |
**19-a jarcento**
| 20-a jarcento
| ►

◄ |
1810-aj jaroj |
1820-aj jaroj |
1830-aj jaroj |
**1840-aj jaroj**
| 1850-aj jaroj
| 1860-aj jaroj
| 1870-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1843 |
1844 |
1845 |
1846 |
**1847**
| 1848
| 1849
| 1850
| 1851
| ►
| ►►

| **1847 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1847 *MDCCCXLVII* |
| Ab urbe condita
 | 2600
 |
| Armena kalendaro
 | 1296 ԹՎ ՌՄՂԶ
 |
| Bahaa kalendaro
 | 3 – 4
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1902 – 1903
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1769 – 1770
 |
|  - *Kalijugo* | 4948 – 4949
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2391
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4483 / 4543 – 4484 / 4544 丙午 – 丁未
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1839 – 1840
 |
| Franca respublika kalendaro
 | 55 - 56 *LV -LVI* |
| Hebrea kalendaro
 | 5607 – 5608
 |
| Holocena kalendaro
 | 11847
 |
| Irana kalendaro
 | 1225 – 1226
 |
| Islama kalendaro
 | 1263 – 1264
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2507 (皇紀2507年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11847
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 4180
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2390
 |

**1847** estis normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1847 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Usono : Utaho : Mormonoj gvidataj de Brigham Young translokiĝis okcidenten kaj haltis en la Valo Sallaga.
* Vicgrafo de Caravelas iĝis ĉefministro de Brazilo.
* 13-a de januaro : La Traktato de Cahuenga finis la Militon Meksikia-Usonan en Kalifornio.
* Anglio : La romano Jane Eyre de la angla verkistino Charlotte Brontë aperis.
* Komenco de la granda terpoma malsato en Irlando.

## Naskiĝoj

* 11-a de februaro: Thomas Edison, usona inventisto (m. 1931)
* 3-a de marto: Alexander Graham Bell, skota-kanada-usona inventisto (m. 1922)
* 11-a de marto: Sidney Sonnino, ĉefministro de Italio (m. 1922)
* 14-a de marto: Castro Alves, Poeto de l' Sklavoj, brazila verkisto (m. 1871)
* 7-a de aprilo: Jens Peter Jacobsen, dana verkisto (m. 1885)
* 8-a de novembro: Bram Stoker, irlanda verkisto (m. 1912)
* 18-a de novembro: Joseph Buatier de Kolta

## Mortoj

* 23-a de aprilo: Erik Gustaf Geijer, sveda historiisto, poeto, filozofo kaj komponisto (n. 1783)
* 7-a de junio: Šebestián Hněvkovský, ĉeĥa poeto (n. 1770)
* 4-a de novembro: Felix Mendelssohn Bartholdy, germana komponisto (n. 1809)
* 14-a de novembro: Josef Jungmann, ĉeĥa lingvisto (n. 1773)
* 22-a de novembro: Maciel Monteiro, brazila poeto, dramaturgo, kuracisto kaj diplomato (n. 1780)
# Asembleo

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri grupo de personoj kun povo fari decidojn. Por programlingvo rigardu la paĝon Asembla lingvo.* |

| Asembleo
 |
| --- |
|  |
| **organizaĵo** |
|  |

Asembleo estas interkonsiliĝa aŭ leĝofaranta organo, kontraste al la plenuma instanco ekz. la asembleo de Unesko.

**Asembleo** estas politika organismo en organizaĵo, kiu faras decidojn, kaj foje povas preni entute aŭ parte la leĝdonan povon kaj, foje, ĉiun eblan povon. Asembleon formas multaj personoj, kiuj apartenas al la organizaĵo, estas rilataj aŭ invitataj de la organizaĵo por partopreni.

Multaj demokrataj organizaĵoj laŭstatute havas asembleon kiel plej supera decidopova instanco, kiel ĉe sociaj, sindikataj, profesiaj organizaĵoj kaj ĉefe, la ŝtatoj. La asembleoj plej konataj estas la parlamentoj aŭ kongresoj de ŝtatoj.

Por ties funkciado plej ofte oni parolas laŭvice kaj rajtas paroli nur tiu kiu havas la parolrajton. La parolrajton, ordon, paŭzojn, kondukon kaj eventualajn konfliktojn kontrolas la **prezidento** de la asembleo, kiu povas esti helpata de helpantoj, kiel parolvicisto, voĉkalkulisto, sekretario kaj similaj. Kiam jam estas finita la parolado, plej ofte oni voĉdonas pri eventualaj decidoj. Voĉdonas tiuj kiuj havas rajton, foje ne ĉiu ĉeestanto.

Teorie, anarkiista estas asembleaj kunsidoj, en kiuj ĉiu koncernato al difinita afero aŭ membroj de sama organizaĵo povas opinii aŭ decidi pri temo sendepende kaj senpere (rekta demokratio). En tiu tipo de asembleoj oni preferas kutime la konsentan decidon por alveni al decido akceptebla por ĉiu implikito kaj lasi la voĉdonadon nur por la kazoj, en kiuj ne eblas akceptebla konsento.

En pedagogio oni uzas la asembleon de klaso kiel instrumetodo per kiu la lernantoj povas lerni kiamaniere esprimi sin, sekvi la rezonadon de aliaj, organizi la diskutadon kaj la decidprenon. Tiamaniere la lernantoj lernas eĉ vivi maturan socian vivon.

## Historio

Historie (en la politiko) la Asembleojn oni formis por faciligi la demokratan partoprenon de la popolo en la decidoj kiuj povis koncerni ilin. Tiu formo de politiko estis unu el la unuaj sistemoj kiuj kontribuis al la malapero de la despotismo kaj oni markas tiun komencon en la asembleoj de Ateno en la Antikva Grekio; pri tio artikolo Pniko. Tamen ankoraŭ rajtis partopreni nek virinoj nek fremduloj nek sklavoj. Ĉar ĉiuj partoprenantoj rajtis paroli kaj eventuale esprimi sin kontraŭ registoj oni malpermesis asembleojn en la landoj, urboj kaj regionoj, kie regis monarkio aŭ diktaturo.

## Vidu ankaŭ

* Organizaĵo
* Komunumo
* Homa komunumo
* Nacia Asembleo
* Konstitucia Asembleo
	+ Rusia Konstitucifara Asembleo

## Eksteraj ligiloj

*  Arkivigite je 2008-03-14 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2004-04-23 per la retarkivo Wayback Machine
*
*  Arkivigite je 2010-08-22 per la retarkivo Wayback Machine
# Sturmo

**Sturmo** laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro estas "ordinare amasa, impeta atako" respektive "ago de tiuj, kiuj kurante aŭ alsaltante atakas". En multaj armeoj ekzistas apartaj taĉmentoj por sturmado, kies soldataj anoj sekve nomatas "sturmantoj". Temas pri origine armea nocio, kiu tamen transpreniĝis ankaŭ al aliaj kuntekstoj, aparte al la antaŭaj ludantoj en futbalo, kiuj nomatas aŭ - kompare kun la tiufunkciaj soldatoj - "sturmantoj" aŭ neologisme "avanuloj".

## Vidu ankaŭ

* la germanlingvan literaturan kaj filozofian epokon *Sturmo kaj impeto (germane* "Sturm und Drang"*)*
* la japanlingvan filmon "La sturmo de Johano Arima" (japane ジャン有馬の襲撃 respektive latinliterigite "Jan Arima no shūgeki")
* la armilon sturmofusilo
* la nazian duonmilitan organizaĵon *Sturmabteilung* (laŭvorte "sturma departemento")
* la armeajn vortojn ofensivo kaj invado

## Referencoj
# Dimanĉa lernejo

| Dimanĉa lernejo
 |
| --- |
| **eduka institucio • religia lernejo • Christian educational institution** |
|  |

Dimanĉa lernejo, en koncentrejo Manzanar, 1943. Foto de Ansel Adams.
**Dimanĉa lernejo**, ankaŭ konata kiel **Sabata lernejo**, estas institucio dezajnita por instrui homojn, kutime infanojn, koncerne kristanismon, nomitaj tiele ĉar la plej multaj kristanaj eklezioj renkontiĝas dimanĉe. Kelkaj Septagaj Adventistaj komunumoj tenas sian Sabatajn lernejojn sabate.

Dimanĉaj lernejoj unue estis starigitaj en la 1780-aj jaroj por disponigi edukon al laboristaj infanoj por ties unua tago for de la fabriko. Ĝi estis proponita fare de Robert Raikes, redaktisto de la *Gloucester Journal* en artikolo en sia gazeto kaj apogita fare de multaj klerikoj. Ĝi planis instrui la junullegadon, skribon kaj kalkuladon kaj scion pri la Biblio. Estis nur post 90 jaroj, en 1870, antaŭ ol infanoj povis ĉeesti lernejojn dum la semajno.

## Referencoj

## Literaturo

* Rowe, Mortimer, B.A., D.D. *The History of Essex Hall*. London:Lindsey Press, 1959. Full text reproduced here.
* Bergler, Thomas E. *The Juvenilization of American Christianity.* Grand Rapids, MI: William B. Eerdmans, 2012.
* Boylan, Anne M. *Sunday School: The Formation of an American Institution, 1790-1880* (1990)
* Broadbent, Arnold. *The First 100 Years of the Sunday School Association: 1833-1933*. A centenary booklet issued by the Lindsey Press of the General Assembly of Unitarian and Free Christian Churches.

## Eksteraj ligiloj

* Metropolitan Tabernacle Sunday School - Free resources from the biggest Sunday School in the UK Arkivigite je 2014-02-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Lesson guides and printable Bible activities
* Apostolic Children's Ministry
* Robert Raikes and the Sunday School Movement Arkivigite je 2007-10-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Records of the Church of England Sunday School Institute
* Sunday School Safety Arkivigite je 2014-10-08 per la retarkivo Wayback Machine
# Puĉo

**Puĉo** (aŭ **ŝtatrenverso**) estas subita perforta provo renversi ŝtatan sistemon. Kontraŭe al revolucio ĝi estas kutime farata de malgranda, sed influhava grupo. Ofte tiu grupo jam posedas parton de la potenco, ekzemple armeon, policon ktp.

La koncepto de puĉo rilatas ĉefe al la konsidero de laŭleĝa ŝtato aŭ ŝtatformo, kiu estus renversita de kontraŭa partio, sektoro aŭ gravulo. Ekzemple renverso de demokrata registaro fare de nedemokrata partio aŭ gravulo. Tre ofte tiu renverso direktas sin al malpli demokrata aŭ progresema reĝimo (ekzemple en Latinameriko dum la dua duono de la 20-a jarcento), sed ne ĉiam: ankaŭ inverse al pli demokrata aŭ progresema reĝimo.

Jen du ekzemploj de puĉo:

En Francio, kiam en la 2-a de decembro 1851 Ludoviko-Napoleono Bonaparte, la unua prezidento de la Dua Respubliko de Francio dum tri jaroj, iĝis dank'al tiu puĉo imperiestro kun la nomo Napoleono la 3-a.

En Portugalio dum la 1970-aj jaroj).

## Rilato al revolucio

Foje okazas ke la efiko de puĉo superas la limojn de la lando, tiam kio okazas ĝi ŝanĝus la mondan ordon de la tuta politika kulturo kaj perspektivon de la homa socio; Ĉi-kaze ĝi nomiĝas revolucio. Ekzemplo de tio estas la Oktobra Revolucio, kiu komenciĝis kiel puĉo en Rusio, sed celante disvastigi komunismon tra la mondo. La esprimo "revolucio" estas iam uzata por priskribi puĉo, en kiu neniu substanca ŝanĝo en la reĝimo-speco estis farita, ekz. de unu diktatureco al la sekvanta. Tio okazas plej ofte pro kialoj de mallarĝa nacia vidpunkto, kaj precipe pro kialoj de retoriko kaj propagando. Foje la propaganda diskurso ankaŭ trapenetras historiografion, kvankam tio ne estas koncipe preciza.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Listo de puĉoj
* Puĉo-Zono