Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1844

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
18-a jarcento |
**19-a jarcento**
| 20-a jarcento
| ►

◄ |
1810-aj jaroj |
1820-aj jaroj |
1830-aj jaroj |
**1840-aj jaroj**
| 1850-aj jaroj
| 1860-aj jaroj
| 1870-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1840 |
1841 |
1842 |
1843 |
**1844**
| 1845
| 1846
| 1847
| 1848
| ►
| ►►

| **1844 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1844 *MDCCCXLIV* |
| Ab urbe condita
 | 2597
 |
| Armena kalendaro
 | 1293 ԹՎ ՌՄՂԳ
 |
| Bahaa kalendaro
 | 0 – 1
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1899 – 1900
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1766 – 1767
 |
|  - *Kalijugo* | 4945 – 4946
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2388
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4480 / 4540 – 4481 / 4541 癸卯 – 甲辰
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1836 – 1837
 |
| Franca respublika kalendaro
 | 52 - 53 *LII -LIII* |
| Hebrea kalendaro
 | 5604 – 5605
 |
| Holocena kalendaro
 | 11844
 |
| Irana kalendaro
 | 1222 – 1223
 |
| Islama kalendaro
 | 1259 – 1260
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2504 (皇紀2504年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11844
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 4177
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2387
 |

**1844** estis superjaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1844 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Svedio: Richard Dybeck verkas tekston de Du gamla, du fria.
* Oskaro la 1-a iĝis reĝo de Svedio-Norvegio.
* Almeida Torres iĝis ĉefministro de Brazilo.
* Eko de la Bahaa Kredo, kiam la Báb deklaras sian mision je la 23-a de majo en Ŝirazo (Persujo/Irano)
* 3-a de julio: La lasta paro de grandaj aŭkoj estis mortigita.
* Universala kaj analitika lingvo kreita.

## Naskiĝoj

* 20-a de januaro: Ludwig Boltzmann, aŭstra fizikisto (m. 1906)
* 2-a de februaro: Marie Hankel, germana esperantistino kaj unua Esperanto-poetino (m. 1929)
* 28-a de februaro: Leó Frankel, hungara komunista revoluciulo (m. 1896)
* 13-a de marto: Gábor Bálint, unua hungara pioniro de Esperanto kaj Ido (m. 1913)
* 16-a de aprilo: Anatole France, franca verkisto (m. 1924)
* 23-a de majo: `Abdu'l-Bahá Abbás, la Mastro de la Bahaa Kredo (m. 1921)
* 3-a de junio: Detlev von Liliencron, germana verkisto (m. 1909)
* 28-a de julio: Gerard Manley Hopkins, brita poeto (m. 1889)
* 4-a de aŭgusto: Ilja Jefimoviĉ Repin, rusia pentristo (m. 1930)
* 15-a de oktobro: Friedrich Wilhelm Nietzsche, germana filozofo (m. 1900)
* 22-a de oktobro: Sarah Bernhardt, franca aktorino (m. 1923)
* 22-a de oktobro: Louis Riel, ribelanto kontraŭ Kanado (m. 1885)
* 25-a de novembro: Carl Benz, germana inĝeniero (m. 1929)
* Charles Stewart, angla esperantisto (m. 1911)

## Mortoj

* 12-a de februaro: Jan Nepomuk Štěpánek, ĉeĥa verkisto (n. 1783)
* 8-a de marto: Karlo la 14-a Johano, reĝo de Svedio-Norvegio (n. 1763)
* 27-a de junio: Joseph Smith, fondinto de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj (n. 1805)
* 27-a de julio: John Dalton, brita kemiisto kaj fizikisto (n. 1766)
# Brazila Klubo Esperanto

| **Brazila Klubo Esperanto** |
| --- |
|  |  |
| Loko
 | urbo Rio-de-Ĵanejro,  Rio-de-Ĵanejrio,  Brazilo
 |
| Ekde
 | 29-a de junio 1906
 |
|  |

**Brazila Klubo Esperanto** (**BKE**) estis unua Esperanto-grupo en Rio-de-Ĵanejro, fondita la 29-an de junio 1906. Kune de la fondintoj estis verkisto Everardo Backheuser. Backheuser proponis la fondiĝon de esperanta klubo por la disvastigo de la lingvo. Tiel naskiĝis ĉe la sidejo de la ĵurnalo ‘’O Paiz’’ kun la partopreno de pli ol 100 personoj, **Brazila Klubo Esperanto** (Clube Brasileiro de Esperanto). Okaze de la elekto de la unua estraro de Brazila Esperanto-Ligo, la nelacigebla Everardo Backheuser fariĝis ĝia prezidanto. La ceteraj estraranoj estis: d-ro Nuno Baena (1-a vic-prezidanto), d-ro Nerval de Gouvêa (2-a vic-prezidanto), s-ro Lauriano das Trinas (Sekretario) kaj s-ro Honório Leal (kasisto).

Tuj poste, komenciĝas serio da prelegoj por la disvastigo de la lingvo en malsimilaj lokoj de la urbo kaj eĉ en la najbara urbo Niterói, kie ĉe la lernejo Spencer oni inaŭguras je la 9-a de aŭgusto 1906 la unuan Esperanto-kurson sub la aŭspicio de Brazila Klubo. Atingis grandan sukceson la 3-a prelego igita de D-ro Nerval de Gouvêa ĉe la aŭlo de la Asocio de la Komercoficistoj, en Rio de Janeiro, antaŭ 300 personoj. Tamen la plej granda sukceso okazis dum prelego de la verkisto kaj federacia deputito Medeiros e Albuquerque, unu el la fondintoj de Brazila Beletra Akademio, en la sama loko, kaj kiu altiris la atenton de pli ol 800 personoj. La temo estis: "De Babelo ĝis Esperanto".

En la fino de 1906 sennombraj esperantaj kluboj funkciis en la urbo kaj en la najbararoj, sub la aŭspicioj de Brazila Klubo: en la Nacia Gimnazio (estonta Colégio Pedro Segundo) kaj en la Lernejo Spencer (d-ro Everardo Backheuser); en ’’Pedagogium’’ (d-ro Nuno Baena); ’’Colomy-Club’’ (d-ro Couto Fernandes); Asocio de la Komercoficistoj (s-ro Hernani Mendes); du kursoj en la Milita Lernejo (Daltro Santos); Lernejo Cayrú (Lauriano das Trinas); kurso en Niterói (Francisco Almeida Júnior); ’’Liceu de Artes e Ofícios’’ kaj Lernejo Alfredo Gomes (d-ro Leonel Fonseca).

Kvankam enhavante en la titolo la nomon *Brazila*, post la fondiĝo de Brazila Esperanto-Ligo en 1907, Brazila Klubo fariĝis nur loka asocio.

Dum 20-a jarcento Brazila Klubo Esperanto daŭrigis siajn aktivecojn ĉe la sidejo de la Ligo, kie ĝi igis prelegojn kaj kursojn.
# Brazila Esperanto-Ligo

| Brazila Esperanto-Ligo
 |
| --- |
|  |
| **landa asocio de UEA Esperanto-eldonejo**  |
| Komenco
 | 21-a de julio 1907 vd |
| Lando*j* | Brazilo vd |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
|  |

Enirpordo de Brazila Esperanto-Ligo
Koridoro al la enirporto de Brazila Esperanto-Ligo
Centra parto de Braziljo, vidata tra fenestro de Brazila Esperanto-Ligo.
**Brazila Esperanto-Ligo** (BEL), komence Brazila Ligo Esperantista, estis fondita la 21-an de julio 1907 kaj agnoskita kiel "utila por la nacia publiko" la 21-an de oktobro 1921. Ĝi kunordigas la Esperanto-movadon en Brazilo. La Ligo disponas pri vikiopaĝo por kunredaktado de la historio de la Esperanto-movado en Brazilo.

## Agado

Interalie Brazila Esperanto-Ligo:

* Eldonas la revuon Brazila Esperantisto
* Havas librovendejon kun verkoj en kaj pri Esperanto
* Havas bibliotekon;
* Organizas korespondajn kursojn;
* Peras abonojn de Esperanto-gazetoj
* Okazigas ĉiujare Brazilan Kongreson de Esperanto

## Estraro

mandato 2022-2025:

* prezidanto: Querino Neto
* vicprezidanto: Izabel Andrade
* financa direktoro: Emerson dos Santos
* kasisto: Livio Lima
* 1-a sekretario: Fábio Santos
* 2-a sekretario: Léia Maia
* 3-a sekretario: Leandro Abrahão (vikipediano)

mandato 2019-2022:

* prezidanto: Evandro F. de Avellar
* vicprezidanto: Querino Neto (José Querino de Macedo Neto)
* financa direktoro: Fernando Maia Jr. (vikipediano)
* kasisto: Sônia Maria Alves Lucio
* 1-a sekretario: Rodrigo Tavares P. de Medeiros
* 2-a sekretario: Leandro Oliveira Freitas
* 3-a sekretario: Márcia Maria Cunha de Avellar

mandato 2016–2018:

* prezidanto: Evandro F. de Avellar
* vicprezidanto: Euripedes A. Barbosa
* financa direktoro: Fernando Maia Jr.
* kasisto (trezoristo): Cleto Galvão da Silva (mortis)
* 1-a sekretario: Emilio Carlos Vaz Cid
* 2-a sekretario: Josias F. Barboza (KKS)
* 3-a sekretario: Darci Sardinha

## Informiloj

* Brazila Esperantisto, la organo de la Brazila Esperanto-Ligo, fondita en 1907 samkiel la asocio mem
* *BEL Informas* estis monata informa bulteno de Brazila Esperanto-Ligo de januaro 1983. Ĝia "unua epoko" estis de 1983 ĝis 1985 papere. Nuntempe ĝi estas en ĝia "dua epoko" ekde julio 2007 rete.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Esperanto-Asocio de San-Paŭlo
* Kultura Kooperativo de Esperantistoj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo de BEL (nur portugale)
# János Keményfy

| **János Keményfy** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 23-an de oktobro 1875 (1875-10-23) en Ravno Selo
 |
| **Morto** | 27-an de decembro 1943 (1943-12-27) (68-jaraĝa) en Budapeŝto
 |
| **Ŝtataneco** | Hungario   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | literaturkritikisto  literaturhistoriisto   |
|  |

**János Keményfy** [jAnoŝ kemEnjfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Keményfy János** estis hungara literaturhistoriisto, kritikisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1938).

János Keményfy naskiĝis [1] kiel **Hartmann János** la 23-an de oktobro 1875 en Hungario, en Újsóvé (nuntempa Ravno Selo en Serbio). Li mortis la 27-an de decembro 1943 en Budapeŝto.

## Biografio

János Keményfy frekventis universitaton en Kolozsvár, poste li plulernis en Berlino. Li komencis instrui en diversaj urboj ekde 1903. En 1918 li translokiĝis al Budapeŝto, kie li instruis en diversaj gimnazioj ĝis la emeritiĝo en 1939. Li okupiĝis precipe pri Sándor Petőfi. Liaj kritikoj aperis ĉefe en Napkelet, kie li partoprenis ankaŭ en la redaktado.

## Verkaro (elekto)

* *Élet: Keményfy dalai* (1897)
* *Petőfi Sándor* (1908)
* *A „Nyugat” irodalomtörténete* (Literatura historio de Nyugat, (1937)
* *500 év humora: Magyar szerzők vidám írásai* (1942)

## Fontoj

* biografio hungare
# Kato Misao

| **Kato Misao** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 23-an de oktobro 1882 (1882-10-23) en Tokia Urbo
 |
| **Morto** | 1938 (55- aŭ 56-jaraĝa) |
| **Lingvoj** | Esperanto • japana
 |
| **Ŝtataneco** | Japanio   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | esperantisto (1906–1938) inĝeniero   |
|  |

**KATO Misao** (prononco [KAto: miSAo], laŭ okcidenta vortordo *Misao Kato*) estis japana esperantisto kaj inĝenier-oficiro. Li askiĝis en la 23-a de oktobro 1882 en Tokia Urbo (*Tokyo-si*) kaj mortis en 1938. En marto 1906 li eklernis Esperanton, kaj en majo 1906 en Jokosuko (*Yokosuka*) fondis la unuan Esperanto-grupon en Japanio "Nippon Esperanto-Societo", kiu fariĝis filio de poste fondita JEA. En 1906 li verkis kaj publikigis memlernolibron de Esperanto por japanoj.
# Nippon Esperanto-Societo

| **Nippon Esperanto-Societo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Lando** |  Japanio
 |
|  |
| **Sidejo** |  Jokosuko
 |
|  |
| **membro de** |  Japana Esperantista Asocio (JEA, 1906-1919), poste JEI
 |
|  |
|  |
|  |

**Nippon Esperanto-Societo** (日本エスペラント協会, NES) estas la unua Esperanto-Societo en Japanio, fondita de Kato Misao la 20-an de majo 1906 en Jokosuko. Tiu 'Nippon' signifas Japanion en la japana. Tuj poste, en la 12-a de junio en 1906 fondiĝis Japana Esperantista Asocio (JEA) en Tokio, kaj Kato Misao konsentis, ke NES estos la filio de JEA en Jokosuko.

## Vidu ankaŭ

* Esperanto-movado en Japanio (ĝis 1934)
# Gilbert Newton Lewis

| **Gilbert Newton Lewis** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Gilbert Newton Lewis**  |
| **Naskonomo** | Gilbert Newton Lewis |
| **Naskiĝo** | 23-an de oktobro 1875 (1875-10-23) en Weymouth
 |
| **Morto** | 23-an de marto 1946 (1946-03-23) (70-jaraĝa) en Universitato de Kalifornio en Berkelio
 |
| **Ŝtataneco** | Usono   vd |
| **Alma mater** | Universitato Harvard   Masaĉuseca Instituto de Teknologio   vd |
| Familio
 |
| **Patro** | Francis "Frank" Wesley Lewis (en)   vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | ĥemiisto  universitata instruisto  fizikisto  verkisto de nefikcio   vd |
| **Laborkampo** | fizika ĥemio  vd |
| **Doktoreca konsilisto** | Theodore William Richards vd |
|

|   Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (23-a de majo 1940)  eksterlanda ano de la Reĝa Societo
* (1934)  honorary doctor of the University of Madrid Complutense (en)
* (1929)  Davy-medalo
* (1925)  Silliman Memorial Lectures (en)
* (1924)  Willard Gibbs-premio
* (1921)  William H. Nichols Medal (en)

vd |

 |
|

|   Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Rusia Akademio de Sciencoj (1942–) Reĝa Societo de Londono (1940–) Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj  Usona Nacia Akademio de Sciencoj  Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj   vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Gilbert Newton LEWIS** naskiĝis la 23-an de oktobro 1875 en Weymouth, Massachusetts kaj mortis la 23-an de marto 1946 en Berkeley, Kalifornio. Li estis usona ĥemiisto.

## Biografio

Filo de juristo, li estis frumatura infano edukita hejme ĝis la translokiĝo de sia familio al Nebraska en 1884.

En 1908 li eldonis la unuan el multaj verkoj pri relativeco, en kiu li trovis rilaton inter maso kaj energio en malsama vojo de Albert Einstein.

La 21-an de junio 1912 li edziĝis al Mary Hinckley Sheldon, filino de profesoro de Harvard pri latinidaj lingvoj. Ili havis du filojn, ambaŭ profesoroj pri ĥemio, kaj unu filinon.

Li studis ĥemian ligon kaj acidojn.

En 1926, li kreis la vorton "fotono" por la plej malgranda unuo de radia energio.

Li ricevis la Medalon Davy de la Reĝa Societo de Londono en 1929.
# Niko Bubalo

| **Niko Bubalo** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Aliaj nomoj** | Dragaš Slavić
 |
| **Naskiĝo** | 23-an de oktobro 1883 (1883-10-23) en Ilići, Mostar
 |
| **Morto** | 16-an de januaro 1924 (1924-01-16) (40-jaraĝa) en Mostar
 |
| **Lingvoj** | Esperanto
 |
| **Ŝtataneco** | Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj  Kroatio   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | financa konsilisto (1922–) revizoro (1919–) esperantisto  verkisto   |
|  |

**Niko BUBALO** (23-a de oktobro 1883 — 16-a de januaro 1924) estis kroata esperantisto.

Li naskiĝis en Ilići apud Mostar (Hercegovino) la 23-an de oktobro 1883. Gimnazion frekventis unue en Mostar sed finis ĝin en Požega en la jaro 1906. Universitatajn studojn komencis en Zagrebo, sed pro manko de financaj rimedoj forlasis la studadon kaj prenis postenon en Sarajevo.

Financa oficisto en Mostar ekde 1913, en 1919 revizoro, en 1922 financa konsilanto ĉe financdirekcio en Mostar. Esperantistiĝis en 1907 kaj estis unu el la pioniroj de Esperanto en Bosnio kaj Hercegovino. En 1908 aperigis la unuajn gramatikajn regulojn de Esperanto sub kaŝnomo Dragaš Slavić (en Trgovačko-zanatski kalendar, Beograd). En 1910 estis kunfondinto de la unua Esperanto-societo en Bosnio kaj Hercegovino sub la nomo “La Stelo Bosnia” (en Sarajevo).

Kroatigis verse poemojn de Zamenhof (kiuj aperis en "La Provo", 1921), kaj en Esperanton tradukis plurajn kroatajn kaj serbajn (precipe) popolajn kantojn (ekz. “Hasanaginica”, "Kosovka djevojka”), kiuj aperis en “Kroata Esperantisto” en Zagreb kaj aliloke. Li kunlaboris en “Lingvo Internacia” (Parizo), “Esperanto” (Ĝenevo) kaj “Katolika Mondo”. Krom tio li kunlaboris en nacilingva gazeto “Narodna Sloboda” (Mostar) ekde ĝia fondiĝo. Verkoj: “Za školskog odmora” (poemoj sub pseŭdonimo Niko Slavić, Požega, 1906). Aperigis la unuan turisman broŝuron en Esperanto en la teritorio de Balkanio, titolita “Esperanta Gvidlibro tra Bosnio kaj Hercegovino” (ilustrita, Sarajevo, 1911). Lia “Esperanto-ŝlosilo” (unua eldono, Sarajevo, 1911) eldoniĝis ankaŭ en Zagrebo (dua eldono, 1922, kune kun d-ro Maruzzi) kaj en Slavonski Brod (tria eldono, 1931).

En Zagrebo estis eldonita en la jaro 1923 “Esperanto - horvata-serba vortaro, Oficiala radikaro” kaj ĝia brajla ekvivalento eldoniĝis en Zemun en la jaro 1927. Lia lernolibro “Međunarodni jezik esperanto. Potpuna gramatika sa vježbenicom, čitankom i rječnikom” estis eldonita en du eldonoj (2-a eldono kune kun d-ro Maruzzi en Zagreb, 1923). Bedaŭrinde lia manuskripte postlasita 1000-paĝa Kroata-Esperanta vortaro perdiĝis. Li mortis en Mostar la 16-an de januaro 1924.

## Referencoj
# Pioniro de Esperanto

**Pioniro de Esperanto** estas persono, kiu en certa lando komencigis la Esperanto-movadon aŭ apartenis al la unuaj esperantistoj, kiuj tiulande disvastigis la esperantismajn ideojn, preparis kursojn kaj lernolibrojn.

* Antoni Grabowski, polo
* Richard Geoghegan, anglo
* Leopoldo Einstein, germanujo, "La unua energia propagandisto de nia afero"
* Jozefo Wasniewski, polujo, " La simpatian kaj de ĉiuj amatan apostolon de nia afero en Polujo"
* Wilhelm Heinrich Trompeter, germanujo. "Neniam parolante pri si, postulante por si nenian dankon, li prenis sur siajn ŝultrojn nian tutan aferon, subtenadis ĝin tiel longe, ĝis la nombro de la esperantistoj fariĝis sufiĉe granda, por subtenadi la aferon per fortoj komunaj"

Laŭ la Konstitucio de la Esperanta Civito la 14-a de Aprilo (morto de Lazaro Ludoviko Zamenhof) estas "La Tago de ĉiuj Pioniroj".

## Vidu ankaŭ

* Unua Libro
# Katolika Mondo

**Katolika Mondo** estis katolika gazeto en Esperanto, eldonita de Internacio Katolika (IKA) de 1921 ĝis 1928. Ĝia unua redaktoro estis la germana pastro Max Josef Metzger.

## Katolika Mondo en EdE

|  |  |
 Ĉi tiu teksto estas prenita el la Enciklopedio de Esperanto 1934. Vi povas plibonigi ĝin per vikiigo kaj aktualigo de la enhavo. Kiam la origina teksto estos sufiĉe vikiigita kaj aktualigita, forigu ĉi tiun kadron, kaj anstataŭe enmetu la ŝablonon *EdE* en la artikolon.

 |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Katolika Mondo**. La katolikoj havis antaŭ la Unua mondmilito fortan Esperantan organizacion IKUE. Kiel ĉe la laboristoj, instruistoj ktp. ankaŭ inter la katolikoj stariĝis grupo, al kiu ne plu plaĉis burĝmodera konduto; ili fondis en 1920 sub la gvidado de d-ro Metzger en Graz IKA (v.) kun la devizo: Katolikoj ĉiulandaj unuigu vin! Ili eĉ sukcesis unue, gajni ankaŭ IKUE, sed nur por mallonga tempo, ili disiĝis kaj fariĝis kontraŭuloj. En majo 1921 "Ika" komencis eldoni KM en Graz, poste en Zug, London, Elberfeld kaj Köln. La formato estis ĝis 1924 48x32, ĝis dec. 1925 42x29, de jan. 1926 - apr. 1928 43x31 kaj apr: nov. 1928 35-31x25-27. KM estis ankaŭ Ia organo de la Moka (v.) kaj havis de jan. 1926 kiel aldonon ties bultenon La Juna Batalanto, kiu post la ĉesigo de KM fariĝis memstara kaj samtempe provizore la organo de "IKa", ĝis apr. 1928 4-8 p. 31x2l, majo-nov. 1928 25x18, de apr. l929 IV+12-24-24x16. De majo 1923 ĝis 1924 KM havis ilustritan aldonon Revuo Katolika, 4 p. 29x21.
P. TARNOW.

 |
# Jan Czochralski

| **Jan Czochralski** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 23-an de oktobro 1885 (1885-10-23) en Kcynia
 |
| **Morto** | 22-an de aprilo 1953 (1953-04-22) (67-jaraĝa) en Poznano
 |
| **Lingvoj** | germana • pola
 |
| **Ŝtataneco** | Germana Imperiestra Regno  Pollando   |
| **Alma mater** | Teĥnologia Universitato Berlino   |
| **Parencoj** | Jan Antoni Czochralski (en)  (frata nevo)  |
| Okupo
 |
| **Okupo** | inventisto  metalurgo  ĥemiisto  universitata instruisto  inĝeniero   |
|  |

**Jan Czochralski** (naskiĝis la 23-an de oktobro 1885 en Kcynia/ en Grandpollando en la regiono Pałuki, mortis la 22-an de aprilo 1953 en Poznano/Poznań) – unu el la plej famaj polaj sciencistoj, profesoro pri kemio, metalsciencisto, inventinto de la hodiaŭ universale aplikata metodo ricevi unuopajn kristalojn de silicio, nomata poste procedo de Czochralski.

La kristalo de silicio fabrikita laŭ procedo de Czochralski
Jan Czochralski
La unuopaj kristaloj de silicio fabrikataj laŭ la metodo de Czochralski estas nuntempe aplikataj amasskale por produktado de mikroprocesoroj. Danke al li ekzistas komputiloj, poŝtelefonoj kaj 90% de elektroniko. Li estas la plej ofte citata pola sciencisto en la nuntempa teknika kampo. Li kaj aliaj poloj: Koperniko, Kurio (Maria Skłodowska-Curie), Ignacy Łukasiewicz kaj Kazimierz Funk estas la plej eminentaj polaj intelektuloj kies genio ŝanĝis la mondan civilizon.
Pola Parlamento (Sejmo) nomis la jaron 2013 "La Jaro de Jan Czochralski" omaĝe al tiu granda pola sciencisto, kaj en la Pola Senato okazis speciala scienca konferenco de la Pola Kemia Asocio kaj la Germana Kemia Asocio omaĝe al Jan Czochralski sub gvido de la vicprezidanto de Pola Senato Jan Wyrowiński (li estas ano de pola Parlamenta Grupo Apoganta Esperanton / PGAE).

La oficiala inaŭguro de la scienca konferenco de la Pola Kemia Asocio kaj la Germana Kemia Asocio omaĝe al Jan Czochralski en Pola Senato, gvidis ĝin vicprezidanto de Pola Senato Jan Wyrowiński (li estas ano de pola Parlamenta Grupo Apoganta Esperanton (PGAE)), 2013
La inteligenta telefono kun la montrata paĝo de Vikipedio.
semikonduktaĵoj
## Eksteraj ligiloj

* Kolekto da dokumentoj pri Jan Czochralski Arkivigite je 2008-04-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Informoj pri Czochralski kaj ties atingoj (angle)
* Informa paĝo redaktata de la familio de Jan Czochralski
# Nándor Guncser

**Nándor GUNCSER** [gunĉer], familinomo Gunscher, estis rumania hungara grafikisto, karikaturisto. Li naskiĝis en Hódmezővásárhely la 23-an de oktobro 1886 kaj mortis la 26-an de junio 1963.

## Biografio

Nándor Guncser pristudis pentroarton en Budapeŝto kaj Florenco. Li redaktis libron el desegnaj raportaĵoj senditaj el militfronto dum la Unua mondmilito (Apuka levelei a harctérről. Bp. 1915). En 1918 li loksidiĝis en Koloĵvaro. En 1921 li estis unu el fondintoj de Artistklubo de Kluĵo, de 1924 ano de artista sindikato de Bukareŝto, en 1936 li estis unu el sendintoj de la artista kongreso de Baia Mare. Li estis desegnisto de *Ellenzék kaj aliaj gazetoj.*

## Ekspozicioj

* 1924 - Kluĵo (individua);
* 1940 - Koloĵvaro (grupa).

## Libro

* *Grand Circus Guncser*teksta kaj bilda (Kv. 1924).

## Fonto

* RMIL Arkivigite je 2016-04-16 per la retarkivo Wayback Machine
# Rezső Faragó (ĵurnalisto)

| **Rezső Faragó** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 23-an de oktobro 1887 (1887-10-23) en Nădlac, Departemento Csanád
 |
| **Morto** | 26-an de oktobro 1953 (1953-10-26) (66-jaraĝa) en Bonaero
 |
| **Ŝtataneco** | Hungario  Rumanio   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | ĵurnalisto   |
|  |

**Rezső FARAGÓ** [reĵO faragO] estis rumania hungara ĵurnalisto.

Rezső Faragó naskiĝis en Nagylak (Hungara reĝlando, nuntempe Nădlac en Rumanio) la 23-an de oktobro 1887 kaj mortis en Bonaero la 26-an de oktobro 1953.

## Kariero

Rezső Faragó travojaĝis Eŭropon helpe de stipendio kaj priskribis siajn impresojn en libro. Li batalis dum la 1-a mondmilito. Depost Traktato de Trianon li estis populara raportisto de gazetoj de Oradea. De 1924 li estis respondecredaktoro la *Szalontai Lapok*, de 1925 de trilingvaj tipografia fakgazeto *Graphic-Union* de Oradea, poste redaktoro de la *Reggeli Újság* (1928-29). En la fino de la 20-aj jaroj li elmigris en Argentinon.

## Libro

* *Hétországon keresztül*, vojaĝimpresoj, (Nagyszalonta 1913)

## Referencoj

* RMIL Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
# Marcell Roth

| **Marcell Roth** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskonomo** | Róth Mór |
| **Naskiĝo** | 23-an de oktobro 1891 (1891-10-23) en Feneș, Aŭstrio-Hungario |
| **Morto** | 12-an de januaro 1945 (1945-01-12) (53-jaraĝa) en Budapeŝto,  Hungara reĝlando |
| **Tombo** | Juda tombejo sur Kozma strato, C parcella, 13. sor, 5. sírhely   |
| **Lingvoj** | hungara • germana • rumana
 |
| **Ŝtataneco** | Hungara reĝlando (1940–1945) Rumanio (1918–1940) Aŭstrio-Hungario (1891–1918)  |
| Familio
 |
| **Infano** | András Rác (en)   |
| Okupo
 |
| **Okupo** | kuracisto  kirurgo   |
|  |

Tombo
**Marcell ROTH** [rot] estis rumania hungara kuracisto. Li naskiĝis en Fényes la 23-an de oktobro 1891 kaj mortis en Budapeŝto la 12-an de januaro 1945.

## Kariero

Marcell Roth diplomitiĝis en 1914 en Budapeŝto. Inter 1924-27 li estis profesorasistanto en kirurgia kliniko de Kluĵo. En 1927 oni habilis lin privatprofesoro. Inter 1927 kaj 1934 li estis ĉefkuracisto pri kirurgio en Arad, inter 1934 kaj 1942 juda malsanulejo de Kluĵo, poli poste ĉefkuracisto pri kirurgio en Budapeŝto (Juda Malsanulejo en Strato Maros). La hungaraj faŝistoj ekzekutis lin kun sia edzino, kun la flegista personaro kaj kun 200 malsanuloj en la korto de la hospitalo. Li publikigis plurajn studaĵojn en hungaraj kaj eksterlandaj revuoj.

## Fakartikoloj

* Praxis Medici, revuo en Temeŝvaro (1939-40).

## Fonto

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2013-09-28 per la retarkivo Wayback Machine