Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1086

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
10-a jarcento |
**11-a jarcento**
| 12-a jarcento
| ►

◄ |
1050-aj jaroj |
1060-aj jaroj |
1070-aj jaroj |
**1080-aj jaroj**
| 1090-aj jaroj
| 1100-aj jaroj
| 1110-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1082 |
1083 |
1084 |
1085 |
**1086**
| 1087
| 1088
| 1089
| 1090
| ►
| ►►

| **1086 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1086 *MLXXXVI* |
| Ab urbe condita
 | 1839
 |
| Armena kalendaro
 | 535 ԹՎ ՇԼԵ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -758 – -757
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1141 – 1142
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1008 – 1009
 |
|  - *Kalijugo* | 4187 – 4188
 |
| Budhisma kalendaro
 | 1630
 |
| Ĉina kalendaro
 | 3722 / 3782 – 3723 / 3783 乙丑 – 丙寅
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1078 – 1079
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -706 - -705
 |
| Hebrea kalendaro
 | 4846 – 4847
 |
| Holocena kalendaro
 | 11086
 |
| Irana kalendaro
 | 464 – 465
 |
| Islama kalendaro
 | 478 – 479
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 1746 (皇紀1746年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11086
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 3419
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 1629
 |

En la jaro **1086** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Politika krizo en Japanio, imperiestro Shirakawa enklostita.
* Viktoro la 3-a iĝis papo.
* Maŭraj regnoj de Iberio petis helpon al Almoravidoj.

## Naskiĝoj

* 24-a de aprilo: Ramiro la 2-a, reĝo de Aragono (m. 1157)

## Mortoj
# Almoravidoj

|  |
| --- |
| **Almoravidoj** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **1040 – 1147** |  |

 |
| **dinastio • historia lando** |
| **Geografio**

|  |
| --- |
|  Imperio de almoravidoj
 |

 |
| Ĉefurbo: | Azugi • Aghmat • Marakeŝo
 |
| **Loĝantaro** |
| Lingvoj:
 | Berbera lingvaro
 |
| **Ŝtat-strukturo** |
| Ŝtat-strukturo:
 | monarĥio
 |
| Monunuo:
 | Almoravid dinar
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Antaŭaj ŝtatoj:**

 | **Postsekvaj ŝtatoj:**

 |
| **Elstaraj historiaj eventoj** |
| **Diplomatiaj rilatoj** |

 |
|  |

| **Almoravidoj** |
| --- |
| Dinastio
 |
|  |
| **dinastio • historia lando** |
| **Apero** | 1040 vd |
| **Fino** | 1147 vd |
| **Lando** | Alĝerio • Maroko • Al-Andalus • Maŭritanio vd |
| **Religio** | islamo vd |
| Dinastiaj rilatoj
 |
| **Branĉo de** | history of Maghreb vd |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

La **almoravidoj** (arabe المرابطون, al-Murābitun, singulare مرابط signifante "la morabito", speco de ermito islama) estis berbera dinastio en Maŭretanio, Maroko, Alĝerio kaj Al-Andalus en la tempo de 1046 ĝis 1147.
La dinastio de almoravidoj defendis fundamentisman interpretadon de Islamo kaj danke al sia rigoro unuigis sub ĝia hegemonio grandajn etendojn en la okcidento de la islama mondo kie ili formis imperion, inter la 11-a kaj 12-a jarcentoj, kiu etendiĝis ĉefe tra la teritorioj kie nun estas Maŭretanio, Okcidenta Saharo de kie ili devenis, Maroko kaj tra la suda duono de Iberio.

## Faktoroj kiuj favoris la kreskon de la movado de almoravidoj

1. **La solidareco triba kaj la religia reformemo**.

2. **La ekonomia faktoro**. La ampleksaj etendoj kie paŝtis la gregoj de la sanhajoj, prezentis unuarangan intereson: la kontrolo de la karavanoj ŝarĝitaj de ĉiatipaj varoj (ĉefe, aŭro kaj salo) kiuj direktiĝis al nordo de Afriko kaj Al-Andalus.

La mesufaoj kontrolis la akson Teghaza-Audagost-Sijilmasa; la lemtaoj la marbordan vojon el la marenfluo de la rivero Senegal ĝis la regiono de la rivero Nul; la gudalaoj kontrolis salminejon situa sudokcidente de la atlantika marbordo; kaj la lemtunoj kontrolis la valon de la Draa kaj la akson Augagost-Sus direkte al Sijilmasa.

3. **Fragmentado de la islama mondo**. En Ifrikija (aktuala Tunizio), okazis la invado de hilalianoj, la falo de Kariuan (1053) kaj klopodoj prosperi okcidenten. En la okcidenta Magrebo (aktuala Maroko), la Barghaŭatoj dominis la atlantikajn ebenaĵojn, la idrisidoj konservis la urbojn Tamdoilit, Igli kaj Massa kaj klopodas konkeri Ceŭton al la Umajaoj de Kordovo; la Magravaoj kaj ties parencoj, la Beni Ifren (Jafran), kontrolis Salé, Tlemecen, Tadla kaj Fezzaz; la tajfo zeneta de Ĉellah kontrolis ekde Fez al Sijilmassa. Al-Andalus estis fragmentata en multnombro de sendependaj regnoj de tajfoj.

## Kulturo

Laŭ Francisko Azorín almoravido estas gento de la Atlasa Montaro kiu regis Afrikon kaj Andaluzion de 1038 al 1144, dum la termino utilus ankaŭ por referenci al la arto de tiu epoko kaj gento.

## Notoj
# Reĝlando Leono

|  |
| --- |
| **Reĝlando Leono** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **910 – 30-a de novembro 1833** |  |

 |
|  |  |
| **historia lando • reĝlando • suverena ŝtato** |
| **Geografio**

|  |
| --- |
|  |

 |
| Ĉefurbo: | Leono
 |
| **Loĝantaro** |
| Lingvoj:
 | latina lingvo • hispana lingvo
 |
| Religioj:
 | katolikismo
 |
| **Ŝtat-strukturo** |
| Ŝtat-strukturo:
 | absoluta monarkio
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Antaŭaj ŝtatoj:**

 | **Postsekvaj ŝtatoj:**

 |
| **Elstaraj historiaj eventoj** |
| **Diplomatiaj rilatoj** |

 |
|  |

Iberio en 1030; la Reĝlando de Leono en la nordokcidenta angulo, flave. Verde Al-Andalus
La **Regno Leono** aŭ **Reĝlando Leono** (*Reino de León* en la hispana) estis unu de la mezepokaj reĝlando de Iberio, sukcedanto de la antikva Reĝlando Asturio, kiu ludis gravan rolon en la Reconquista kaj formado de la sukcedaj kristanaj reĝlandoj de la iberia okcidento. Ĝia nomo devenas de ties ĉefurbo Leono.

## Reĝoj de Leono

Genealogio de la reĝoj de Asturio (helviole) kaj de Leono (verde)
### Dinastio astur-leona

* García la 1-a (910 - 914)
* Ordoño la 2-a (914 - 924)
* Fruela la 2-a (924 - 925)
* Alfonso Froilaz (925)
* Alfonso la 4-a (925 - 931)
* Ramiro la 2-a (931 - 951)
* Ordoño la 3-a (951 - 956)
* Sancho la 1-a (956 - 958) y (960 – 966)
* Ordoño la 4-a (958 - 960)
* Ramiro la 3-a (960 - 984)
* Bermudo la 2-a (984 - 999)
* Alfonso la 5-a (999 - 1028)
* Bermudo la 3-a (1028 - 1037)

### Dinastio navara: unua unuigo de Leono kaj Kastilio

* Fernando la 1-a (1037 - 1065)

### Dinastio navara: nur de Leono

* Alfonso la 6-a (1065 - 1109)
* Urraca la 1-a (1109 - 1126)

### Dinastio de Borgonjo

* Alfonso la 7-a (1126 - 1157)
* Fernando la 2-a (1157 - 1188)
* Alfonso la 9-a (1188 - 1230)

## Vidu ankaŭ

* Leona Regiono
* Reĝlando Kastilio
* Reĝlando Galegio
* Graflando Kastilio
# Kastilio

| Kastilio |
| --- |
| Regiono |
|  |  |
| Flago | Blazono |
| historia regiono [+] |
|

---

 |
| Lando | Hispanio |
|

---

 |
| Supermara alteco | 700 msnm [+] |
|  - koordinatoj | 42° 21′ 0″ N, 3° 49′ 0″ U (mapo)42.35-3.81666667 |
|

---

 |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Kastilio (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Kastilio (Hispanio)DEC |

 |
|

---

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Kastilio |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Castile** [+] |
|  |

**Kastilio** (hispane *Castilla*) estas geografia kaj historia regiono en la Ibera Duoninsulo, centra parto de Hispanio.

## Geografio

La teritorio de Kastilio okupas plejparton de la centra ebenaĵo en Hispanio, kaj respondas proksimume al la nunaj aŭtonomaj komunumoj:

* Kastilio kaj Leono (parto de tiu ĉi regiono, la malnova Reĝlando Leono, ne apartenis historie al Kastilio, sed ja geografie poste)
* Kastilio-Manĉo
* Madrida Regiono
* Rioĥa Regiono
* Kantabrio

Historie oni parolis pri "la du Kastilioj": **Malnova Kastilio** estas la parto norde de la Centra Sistemo de Hispanio, en la baseno de la rivero Doŭro, dum **Nova Kastilio** estas la suda parto, kiun trairas la rivero Taĵo.

## Historio

La historia Reĝlando de Kastilio aŭ Regno de Kastilio naskiĝis dum la t.n. Rekonkero, mezepokaj luktoj de la kristanaj trupoj kontraŭ la islamaj okupintoj. Komence graflando dependa de la Reĝlando de Leono, ĝi sendependiĝis dum la 10-a jarcento, sub la elano de la unua reĝo Fernán González.

Ĝi unuiĝis kun la ceteraj reĝlandoj de la nuna Hispanio fine de la 15-a jarcento, kaj fariĝis la hegemona forto en la unuiĝinta reĝlando. Ĝia lingvo iĝis la oficiala hispana lingvo (vidu: kastilia lingvo).

* blazono de Kastilio
* blazono de Kastilio kaj Leono

## Vidu ankaŭ

* Kastiliismo
# 1295

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
12-a jarcento |
**13-a jarcento**
| 14-a jarcento
| ►

◄ |
1260-aj jaroj |
1270-aj jaroj |
1280-aj jaroj |
**1290-aj jaroj**
| 1300-aj jaroj
| 1310-aj jaroj
| 1320-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1291 |
1292 |
1293 |
1294 |
**1295**
| 1296
| 1297
| 1298
| 1299
| ►
| ►►

| **1295 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1295 *MCCXCV* |
| Ab urbe condita
 | 2048
 |
| Armena kalendaro
 | 744 ԹՎ ՉԽԴ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -549 – -548
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1350 – 1351
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1217 – 1218
 |
|  - *Kalijugo* | 4396 – 4397
 |
| Budhisma kalendaro
 | 1839
 |
| Ĉina kalendaro
 | 3931 / 3991 – 3932 / 3992 甲午 – 乙未
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1287 – 1288
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -497 - -496
 |
| Hebrea kalendaro
 | 5055 – 5056
 |
| Holocena kalendaro
 | 11295
 |
| Irana kalendaro
 | 673 – 674
 |
| Islama kalendaro
 | 694 – 695
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 1955 (皇紀1955年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11295
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 3628
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 1838
 |

En la jaro **1295** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Marko Polo revenis de Ĉinio.
* Jeseník akiris statuson de urbo.

## Unuaj dokumentaj mencioj

* Bogata (Mureş) (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Bârcea Mare (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Castaneda jam per la aktuala nomformo (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).
* Leggia kiel *de Legia* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).
* Oberkulm kiel *Obern Chulnbe* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
* Perrefitte kiel *Pierefite* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj

* Karlo la 4-a (Francio)
* Johano la 6-a Kantakuzena
* Roĥo, katolika sanktulo (proksima dato) (m. 1327)

## Mortoj

* 20-a de decembro: Margareta de Provenco, franca nobelino (naskiĝis ĉirkaŭ 1221)
# Unio

La termino **unio** povas signifi:

## Politiko

* politika unuiĝo de ŝtatoj
	+ Persona unio
	+ nunaj unioj:
		- Afrika Unio
		- Eŭropa Unio
		- Britio, aŭ formale Unuiĝinta Reĝlando, politika unio de Anglio, Skotlando, Kimrio kaj Nord-Irlando
		- Usono, formale Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko, unio de subŝtatoj
	+ historiaj unioj:
		- Unio de Utrecht
		- Respubliko de Ambaŭ Nacioj kaj Lublina unio kaj Pola-Litova Unio Pollando-Litovio
		- Aŭstrio-Hungario
		- Unio de Kalmar en Skandinavio
		- Sovetunio
* La-Unio -- provinco de la Filipinoj

## Loko

* La Unión (Murcio) -- urbeto
* Union (insulo)

## Cetere

* Unio (Uni) -- planlingvo
* Kunaĵo (unio) -- operacio sur aroj
# 1520

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
15-a jarcento |
**16-a jarcento**
| 17-a jarcento
| ►

◄ |
1490-aj jaroj |
1500-aj jaroj |
1510-aj jaroj |
**1520-aj jaroj**
| 1530-aj jaroj
| 1540-aj jaroj
| 1550-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1516 |
1517 |
1518 |
1519 |
**1520**
| 1521
| 1522
| 1523
| 1524
| ►
| ►►

| **1520 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1520 *MDXX* |
| Ab urbe condita
 | 2273
 |
| Armena kalendaro
 | 969 ԹՎ ՋԿԹ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -324 – -323
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1575 – 1576
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1442 – 1443
 |
|  - *Kalijugo* | 4621 – 4622
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2064
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4156 / 4216 – 4157 / 4217 己卯 – 庚辰
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1512 – 1513
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -272 - -271
 |
| Hebrea kalendaro
 | 5280 – 5281
 |
| Holocena kalendaro
 | 11520
 |
| Irana kalendaro
 | 898 – 899
 |
| Islama kalendaro
 | 926 – 927
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2180 (皇紀2180年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11520
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 3853
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2063
 |

En la jaro **1520** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Sulejmano la 1-a iĝis estro de Osmanida imperio;

## Naskiĝoj

* Jacob Praetorius la pli maljuna, germana komponisto

## Mortoj

* Selim la 1-a estro de Osmanida imperio;
* 6-a de aprilo: Rafaelo
* Johannes Despauterius, flandra gramatikisto, latinisto kaj humanisto (n. 1480)
# Siemiatycze

|  |
| --- |
| **Siemiatycze** |
|  |  |
| Flago
 | Blazono
 |
|  |
| **urba komunumo** |
|

|   Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Zehdenick vd |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Siemiatycze (Pollando)DMS

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|  |
| MapoMapo
 |
| **Genitivo de la nomo** | Siemiatycz
 |
| **Provinco** | Podlasio
 |
| **Distrikto** | distrikto Siemiatycze
 |
| **Speco de komunumo** | Urba
 |
| **Urba komunumo** | Jes
 |
| **Fondita en** | La unua duono de la 15-a jarcento
 |
| **Urborajtoj** | 1542
 |
| **Koordinatoj** | 52° 26′ N, 22° 52′ O (mapo)52.42722222222222.8625 |
| **Areo** | 36,25 km² |
| **Loĝantaro** | 14 920 (en 30.06.2012)
 |
| **Loĝdenso** | 411,95 loĝ./km² |
| **Poŝtkodo** | 17-300
 |
| **Telefona antaŭkodo** | 85
 |
| **Aŭtokodo** | BSI
 |
| **TERYT** | 3202610011
 |
| **Estro** | Piotr Siniakowicz
 |
| **Titolo de estro** | Urbestro
 |
| **Adreso de estraro** | ul. Pałacowa 2
 |
| **Poŝtkodo de estraro** | 17-300
 |
| **Ĝemelaj urboj** | (Italio) Castrolibero (Germanio) Zehdenick (Belorusio) Postawy |
| **Komunuma retejo** |
 |
|  |

**Siemiatycze** estas urbo en Podlasio en Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en ankaŭ samnoma distrikto Siemiatycze, kaj kompreneble estas la ĉefloko de ambaŭ.

## Dua mondmilito

5.07.1940: Germanaj ĝendarmoj pafmortigis 25 polojn en Grabarka (proksime al Siemiatycze).

## Bibliografio

* *Studia i Materiały do dziejów Siemiatycz* (Studoj kaj materialoj al historio de Siemiatycze), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1989, ISBN 83-01-07983-5

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala paĝo de urbo Siemiatycze Arkivigite je 2009-07-22 per la retarkivo Wayback Machine
# Katedralo de Akeno

| Katedralo de Akeno |
| --- |
|  |
| imperia katedralo, kristana preĝejo [+] |
| Koordinatoj | 50° 46′ 29″ N, 6° 5′ 2″ O (mapo)50.774756.0839222222222 |
|

---

 |
| Arkitekto | Odo of Metz |
|

---

 |
| Estiĝo | 9-a jarcento |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Katedralo de Akeno (Centra Akeno)DEC |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Katedralo de Akeno (Akeno)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Katedralo de Akeno |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Aachen Cathedral** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|

---

 |
|

| Monda heredaĵo
 |
| --- |
|

---

 |
| Katedralo de Akeno

---

 |
| **Lando** |  Germanio
 |
| **Tipo** | Kultura Heredaĵo
 |
| **Kriterioj** | i, ii, iv, vi
 |
| **Fonto** | 3
 |
| **Regiono**\*\*
 | Eŭropo kaj Nordameriko |
| Geografia situo
 | 50° 46′ 29″ N, 6° 5′ 2″ O (mapo)50.7746944444446.0838888888889 |
| **Registra historio** |
| **Registrado** | 1978  (2-a sesio) |
| Geografia lokigo sur la mapo : Nordrejn-Vestfalio

|  |  |
| --- | --- |
| Katedralo de Akeno (Nordrejn-Vestfalio)DEC

|  |
| --- |
|   |

 |

Geografia lokigo sur la mapo : Germanio

|  |  |
| --- | --- |
| Katedralo de Akeno (Germanio)DEC

|  |
| --- |
|   |

 |

* Katedralo de Akeno (Nordrejn-Vestfalio)
* Katedralo de Akeno (Germanio)
 |
| \* Traduko de la nomo en la listo de la monda heredaĵo. \*\* Regiono laŭ Unesko.
 |

 |
|  |

La **Katedralo de Akeno** (germane *Aachener Dom* kaj france *Cathédrale d'Aix-la-Chapelle*) estas katolika katedralo situanta en la germana urbo Aachen (Akeno), okcidente de la lando je malmultaj kilometroj de la landlimo kun Belgio kaj Nederlando.

La Katedralo de Akeno estas konsiderata kiel la plej antikva en la nordo de Eŭropo. Ĝiaj spuroj venas ekde la iama *Palaca Kapelo* konstruita de la franka imperiestro Karolo la Granda fine de la 8-a jarcento kaj enhavas nun lian tombejon. Ekde tiu centra nukleo, la templo estis pligrandigata kaj pliriĉigata dum la sekvaj jarcentoj ĝis la nuna katedralo, kiu estas kunaĵo de diversaj stiloj.

La Katedralo de Aĥeno estis unu el la 12 unuaj lokoj inkluditaj en la listo de la Monda heredaĵo de Unesko. Ĝia spajro estas 72 metrojn alta.

imperia aglo sur busto de Karolo la Granda el la trezoro de la katedralo de Akeno, probable farita post 1349.
# 1596

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
15-a jarcento |
**16-a jarcento**
| 17-a jarcento
| ►

◄ |
1560-aj jaroj |
1570-aj jaroj |
1580-aj jaroj |
**1590-aj jaroj**
| 1600-aj jaroj
| 1610-aj jaroj
| 1620-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1592 |
1593 |
1594 |
1595 |
**1596**
| 1597
| 1598
| 1599
| 1600
| ►
| ►►

| **1596 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1596 *MDXCVI* |
| Ab urbe condita
 | 2349
 |
| Armena kalendaro
 | 1045 ԹՎ ՌԽԵ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -248 – -247
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1651 – 1652
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1518 – 1519
 |
|  - *Kalijugo* | 4697 – 4698
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2140
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4232 / 4292 – 4233 / 4293 乙未 – 丙申
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1588 – 1589
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -196 - -195
 |
| Hebrea kalendaro
 | 5356 – 5357
 |
| Holocena kalendaro
 | 11596
 |
| Irana kalendaro
 | 974 – 975
 |
| Islama kalendaro
 | 1004 – 1005
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2256 (皇紀2256年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11596
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 3929
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2139
 |

**1596** estis superjaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1596 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Germanio: En sia libro *Mysterium Cosmographicum* defendas Kepler Galileon.
* Ludolph Van Ceulen kalculis 32 ciferojn de pi.

## Naskiĝoj

* Francio: Kartezio
* Imperiestro de Japanio Go-Mizuno
* Heinrich Scheidemann, Germana komponisto

## Mortoj

* Francis Drake
# Mezőkeresztes

| Mezőkeresztes
 |
| --- |
|  |
| Hungaria urbo (2009–)  vd |
|  |  |
| Flago
 | Blazono
 |
| Administrado
 |
| **Poŝtkodo** | 3441
 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| **Urbestro** | János Majoros
 |
| Demografio
 |
| **Loĝantaro** | 3 459  (2025) [+] |
| **Loĝdenso** | 47 loĝ./km² |
| Geografio
 |
| **Geografia situo** | 47° 50′ N, 20° 41′ O (mapo)47.82536944444420.688080555556 [+] |
| **Areo** | 74,26 km² (7 426 ha) [+] |
| **Horzono** | Mezeŭropa tempo [+] |
|

|  |
| --- |
| Mezőkeresztes (Hungario)DEC |
| Situo de Mezőkeresztes |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap

 |
|  |
| Alia projekto
 |
|  **Vikimedia Komunejo** Mezőkeresztes [+] |
|  |

Kalvinana preĝejo de Mezőkeresztes
Romkatolika preĝejo de Mezőkeresztes
**Mezőkeresztes** [mezOkeresteŝ] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Mezőkövesd. La loknomo signifas: kampo-kruca.

## Situo

Mezőkeresztes situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Budapeŝto, aŭtoŝoseo M3 en la sama direkto preteriras. Mezőkövesd estas proksime.

Antaŭ la hungaroj loĝis tie skitoj kaj hunoj. Apud Mezőkeresztes etendiĝas restaĵoj de Remparo de Ĉorso. En 1456 la vilaĝo iĝis kampurbo. En 1552 la turkoj venkis la hungarojn en bataleto, en 1596 la turkoj denove venkis la unuigitajn fortojn de Habsburgoj kaj Transilvanio. En 1871 la urbeto perdis la titolon kampurbo, sed en 1970 ricevis la titolon grandvilaĝo. La judoj estis deportitaj en 1944. Oni minis nafton inter 1950-1980. La grandvilaĝo urbiĝis en 2009.

La komunumo famas pri ornamaj popolkostumoj, tiun regioneton la hungaroj nomas Matyóföld (Matjofold) (=landeto de Matyó). Matyóföld konsistas el Mezőkövesd, Mezőkeresztes kaj Szentistván. Inter la triopo troviĝas milita flughaveno, kiun deviglaboristoj konstruis dum la frua socialismo.

## Vidindaĵoj

* Romkatolika Preĝejo de Sankta Kruco (Mezőkeresztes).
* Preĝejo Patrono de Hungaroj (Mezőkeresztes).
* Kalvinana preĝejo (Mezőkeresztes).

## Famuloj

* en Mezőkeresztes naskiĝis:
	+ István Dobrossy (advokato)
	+ aktoro Gábor Koncz
	+ István Jakab (dramisto)
	+ Gyula Fekete (verkisto)

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (hungare)

Kastelo en Mezőkeresztes
# 1689

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
16-a jarcento |
**17-a jarcento**
| 18-a jarcento
| ►

◄ |
1650-aj jaroj |
1660-aj jaroj |
1670-aj jaroj |
**1680-aj jaroj**
| 1690-aj jaroj
| 1700-aj jaroj
| 1710-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1685 |
1686 |
1687 |
1688 |
**1689**
| 1690
| 1691
| 1692
| 1693
| ►
| ►►

| **1689 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1689 *MDCLXXXIX* |
| Ab urbe condita
 | 2442
 |
| Armena kalendaro
 | 1138 ԹՎ ՌՃԼԸ
 |
| Bahaa kalendaro
 | -155 – -154
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1744 – 1745
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1611 – 1612
 |
|  - *Kalijugo* | 4790 – 4791
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2233
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4325 / 4385 – 4326 / 4386 戊辰 – 己巳
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1681 – 1682
 |
| Franca respublika kalendaro
 | -103 - -102
 |
| Hebrea kalendaro
 | 5449 – 5450
 |
| Holocena kalendaro
 | 11689
 |
| Irana kalendaro
 | 1067 – 1068
 |
| Islama kalendaro
 | 1100 – 1101
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2349 (皇紀2349年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11689
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 4022
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2232
 |

**1689** estis normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1689 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Aleksandro la 8-a iĝis papo;
* Vilhelmo la 3-a (Britio) kaj Maria la 2-a (Britio) iĝis kun-gereĝoj;

## Naskiĝoj

* 18-a de januaro: Charles Montesquieu, franca politika filozofo (m. 1755)
* 19-a de aŭgusto: Samuel Richardson, angla verkisto (m. 1761)

## Mortoj

* 16-a de aprilo: Aphra Behn, angla verkistino (n. 1640)
* 19-a de aprilo: Johan Lorentz, dana komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1610)
* 12-a de aŭgusto: Papo Inocento la 11-a (n. 1611)
# Bill of Rights (Anglio)

**Bill of Rights** (Leĝo de la rajtoj) (oficiale: Leĝo pri liberecoj kaj rajtoj de la ŝtatanoj, pri ordo de la tronheredado (1689)) estas plej grava baz-leĝaro de la brita publika juro kaj estis rezulto de la longa batalo inter la parlamento kaj la Stuart-dinastio. La teksto entenas la Jur-deklaron (*Declaration of Rights*), kies aprobo estis la antaŭkondiĉo por surtroniĝo de la oranĵa princo kaj princino (posta Vilhelmo la 3-a kaj Maria la 3-a (Anglio)).

## Gravaj elementoj de la leĝaro

* la reĝo ne rajtas ĉesigi la leĝojn, akceptitajn de la Parlamento (La leĝojn faras la parlamento)
* en militistaj kaj financaj aferoj decidas la parlamento (la reganto ne havas rajton je marmeo en paca tempo, ne rajtas enkonduki novajn impostojn, sen aprobo de la parlamento)
* rajto de la reĝo estas nomumo de la ministroj el la partio kun plimulto
* oni devas fondi sendependajn juĝistarojn
* la reĝo devas de tempo al tempo kunvoki la parlamenton
* la reĝo estas unupersona potenco, kiu havas nur vetorajton, ne estas vera kontraŭpezo
* la reganto ne povas neakcepti peticiojn, petskribojn, ne povas rifuzi armilportan rajton de la Protestantoj, ne povas enmiksi en la parlamentaj voĉdonoj, ne povas puni la parlamentajn reprezentantojn pro iliaj eldiroj dum diskutoj
* la reĝo ne povas kruele puni

la leĝaro ankaŭ reguligis la tronheredadon kaj do entute firmigis la situon de la Monarĥio.