# Henry Kissinger

| **Henry Kissinger** |
| --- |
| **Nobel-premiito**  |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Henry Kissinger**  |
| **Naskonomo** | Heinz Alfred Kissinger |
| **Naskiĝo** | 27-an de majo 1923 (1923-05-27) en Fürth
 |
| **Morto** | la 29-an de novembro 2023 en Kent
 |
| **Tombo** | Arlingtona nacia tombejo   vd |
| **Religio** | judaismo vd |
| **Lingvoj** | angla • germana vd |
| **Ŝtataneco** | Usono (1943–) Germana Regno (1923–nekonata valoro)  vd |
| **Alma mater** | Universitato Harvard - politika scienco (1952–1954) Universitato Harvard - politika scienco (1950–1952) Universitato Harvard - politika scienco (1947–1950) Urba Kolegio de Nov-Jorko - kontado (1941–1943) George Washington Educational Campus (en)   (1938–1940)  vd |
| **Partio** | Respublikana Partio   vd |
|  |
| **Subskribo**  |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio
 |
| **Patro** | Louis Kissinger (en)   vd |
| **Patrino** | Paula Stern (en)   vd |
| **Gefratoj** | Walter Kissinger (en)   vd |
| **Edz(in)o** | Nancy Kissinger (en)  (1974–2023) Ann Fleischer (en)  (1949–1964)  vd |
| **Infanoj** | 2
 |
| Profesio
 |
| **Okupo** | politikisto  pedagogo  aŭtobiografo  ministro pri eksteraj aferoj  militkrimulo  entreprenisto  diplomato  verkisto  politikologo  universitata instruisto   vd |
| **Laborkampo** | internaciaj rilatoj, politika scienco, politiko, ekstera politiko, geopolitiko, diplomatio, diplomatia historio kaj publika servo  vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | Chancellor of the College of William & Mary (en)  (2000–2005) usona ministro pri eksterlandaj aferoj (1973–1977) Nacia Sekureca Konsilisto (1969–1975)  vd |

 |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (2012)  Global Citizen Awards (mul) ../... 32+

vd |

 |
|

| [Montri]  Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Harlem Globetrotters (honora membro) (1976–2023) Triflanka Komisiono  Fi-Beta-Kapa-Societo  Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj  akademio de la reĝlando Maroko (asociita ano)   vd |

 |
| **En TTT** | Oficiala retejo vd |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Henry KISSINGER** [kisinĝer] (naskita **Heinz Alfred KISSINGER** [kisinger] la 27-an de majo 1923 en Fürth, Bavario, Vajmara Respubliko de la Germana Regno, mortis en aĝo de 100 jaroj la 29-an de novembro 2023 en Kent, kantono Litchfield, Konektikuto, estis germandevena usona diplomato, politika sciencisto, kaj Respublikana politikisto. Li ludis gravan rolon en usona ekstera politiko kiel Nacia Sekureca Konsilisto 1969–1975 kaj usona ministro pri eksterlandaj aferoj 1973-1977 sub prezidantoj Richard Nixon kaj Gerald Ford, sukcedante la ŝajne malfortan antaŭan ministron William P. Rogers. Post la eksiĝo de Kissinger, ambaŭ postaj usonaj prezidantoj kaj aliaj mondgvidantoj petis lian konsilon. Li estas forta eksponento de realpolitik-pensado en internacia politiko. En plenumaj politikaj roloj inter 1969 kaj 1977, li helpis formi la Détente-n direkte al Sovetunio, malfermis diplomatiajn rilatojn kun la Ĉina Popola Respubliko, kaj negocis la Parizan Pacinterkonsenton, kiu finis usonan implikiĝon en la Vjetnama milito.

Kissinger ricevis la Nobel-premion pri paco en 1973, la Prezidenta Medalo de Libereco en 1977 kaj en 1987 la Karla Premio.

Pro de li gvidita usona interveno en la militista puĉo en Ĉilio kaj bombardo en Kamboĝo, li estis akuzita je "militkrimoj, krimoj kontraŭ la homeco kaj... agoj kontraŭe al komuna juro, kutimjuro kaj internacia juro ".

Kiel judo, Kissinger fuĝis al Usono en 1938 pro naziismo. En 1954 li iĝis doktoro de la universitato Harvard. En Harvard li laboris de 1954 ĝis 1971. Lia fako estis eksterlandaj aferoj de Usono.

Li doktoriĝis pri eŭropa grandpotenca politiko en la 19-a jarcento, kaj la ekzercado de potenco kaj la potenc-ekvilibro iĝis lia speciala kampo. Post la dissolvo de Sovetunio, li avertis ke Rusio restos naciisma minaco.

Post sia ofic-tempo li verkis librojn pri la temo de internaciaj rilatoj kaj regis konsilistkompanion *Kissinger Associates*.

## Referencoj

## Bibliografio

* Holger Klitzing: *The Nemesis of Stability. Henry A. Kissinger’s Ambivalent Relationship with Germany.* WVT, Trier 2007, ISBN 978-3-88476-942-3.
* Robert D. Schulzinger: *Henry Kissinger. Doctor of diplomacy.* Columbia University Press, New York 1989, ISBN 0-231-06952-9.

Malvarma milito[Montri]

| Ĉefaj eventoj (1945–1961)
 | Ĉefaj eventoj (1962–1991)
 | Specifaj artikoloj
 | Ĉefaj partoprenintoj
 | Pliaj gravaj personoj
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Ĝenerala kronologio:** Kronologio de eventoj de malvarma milito

*1940-aj jaroj:** Jalta konferenco
* Potsdama konferenco
* Irana krizo
* Afero de Guzenko
* Ĉinia civitana milito
* Unua Hindoĉina Milito
* Doktrino de Truman
* Greka civitana milito
* Plano Marshall
* Berlina blokado

*1950-aj jaroj:** Korea milito
* Ribelo en GDR en 1953
* Hungara revolucio de 1956
* Sueza krizo
* Vjetnama milito
* Sputnik-ŝoko
* Doktrino de Eisenhower

*1960-aj jaroj:** Ĉina-sovetia disiĝo
* Krizo pri U-2 en 1960
* Gvatemala civitana milito
* Doktrino de Kennedy
* Invado de la Porkogolfeto
 | *1960-aj jaroj (daŭrigo):** Kariba krizo
* Berlina muro
* Doktrino de Johnson
* Praga printempo 1968
* Doktrino de Nixon
* SALT I
* Malstreĉiĝo

*1970-aj jaroj:** SALT II
* Vizito de Nixon en Ĉinio en 1972
* Angola civitana milito
* Ogadena milito
* Sovetia-afgana milito

*1980-aj jaroj:** Doktrino de Carter
* Solidareco
* Doktrino de Reagan
* Glasnost
* Nuklea akcidento de Ĉernobilo
* Protestoj sur placo Tian An Men en 1989
* Perestrojko
* Revolucioj en 1989
* Berlina muro
* Kantanta Revolucio (en Baltio)
* Ĉeĥoslovaka revolucio en 1989
* Rumana revolucio en 1989

*1990-aj jaroj:** Disfalo de Sovetunio

*Daŭrantaj konfliktoj:** Araba-israela konflikto
* Nikaragvo
 | * Fera Kurteno
* Movado de Nealiancitaj Landoj
* Politiko de retenado
* Politiko de repuŝado
* Armadkonkuro
* Konkurso en konkerado de la kosmo
* Ruĝul-timigo
* Imperio de malbono
* Makartiismo
* Komplemento de Bricker de la Konstitucio de Usono
* Operaco Kondoro
* Soveta spionado en Usono
* Ostpolitik (la politiko de okcidenta Germanio rilate al ŝtatoj de la Varsovia Kontrakto)
* CIA
* KGB
* Stasi (Ministerium für Staatssicherheit)
 | * NATO
* Varsovia Traktato

*Politikaj ĉefuloj:Usono**
	+ Franklin D. Roosevelt
	+ Harry S. Truman
	+ Dwight D. Eisenhower
	+ John F. Kennedy
	+ Lyndon B. Johnson
	+ Richard Nixon
	+ Gerald Ford
	+ Jimmy Carter
	+ Ronald Reagan
	+ George H. W. Bush
	+ Henry Kissinger
	+ Jeane Kirkpatrick
	+ Zbigniew Brzeziński
* **Sovetunio**
	+ Josif Stalin
	+ Georgij Malenkov
	+ Nikita Ĥruŝĉov
	+ Leonid Breĵnev
	+ Jurij Andropov
	+ Konstantin Ĉernenko
	+ Miĥail Gorbaĉov
	+ Vjaĉeslav Molotov
	+ Eduard Ŝevardnadze
 | *Politikaj ĉefuloj:Eŭropo**
	+ Winston Churchill
	+ Clement Attlee
	+ Margaret Thatcher
	+ Charles de Gaulle
	+ Josip Broz Tito
	+ Konrad Adenauer
	+ Willy Brandt
	+ Helmut Kohl
	+ Walter Ulbricht
	+ Erich Honecker
	+ Todor Ĵivkov
	+ Imre Nagy
	+ Nicolae Ceauşescu
	+ Alexander Dubček
	+ Papo Johano Paŭlo la 2-a
	+ Francisco Franco
	+ Lech Wałęsa
* **Azio**:
	+ Mao Zedong
	+ Zhou Enlai
	+ Ĉiang Kai-ŝek
	+ Kim Il-sung
	+ Ho Chi Minh
	+ Tôn Đức Thắng
	+ Pol Pot
	+ Jawaharlal Nehru
* **Latin-Ameriko**:
	+ Fidel Castro
	+ Che Guevara
	+ Salvador Allende
	+ Augusto Pinochet
	+ Daniel Ortega
 |