# Nikita Ĥruŝĉov

| **Nikita Ĥruŝĉov** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Никита Сергеевич Хрущёв**  |
| **Naskiĝo** | 3-an de aprilo 1894 (1894-04-03) en Kalinovka, Dmitriyevsky Uyezd,  Rusia Imperio |
| **Morto** | 11-an de septembro 1971 (1971-09-11) (77-jaraĝa) en Moskvo, Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko,  Soveta Unio |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | korinfarkto  vd |
| **Tombo** | Novodeviĉje tombejo, ЗИ/078/7.2/0018  ﻿ / ﻿ (mapo)  vd |
| **Religio** | ateismo vd |
| **Etno** | rusoj vd |
| **Lingvoj** | rusa vd |
| **Ŝtataneco** | Rusia Imperio  Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko (–1922) Soveta Unio   vd |
| **Alma mater** | Industrial Academy (en)   (1929–) Donecka Nacia Teĥnika Universitato  (1922–)  vd |
| **Partio** | Komunista Partio de Sovetunio (1918–)  vd |
|  |
| **Subskribo**  |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Nina Khrushcheva (en)  (1965–1971) Efrosinya Khrushcheva (en)  (1914–1919)  vd |
| **Amkunulo** | Nina Khrushcheva (en)    vd |
| **Infanoj** | Sergei Khrushchev (en)   ( Nina Khrushcheva (en) ) Rada Adzhubey (en)   ( Nina Khrushcheva (en) ) Yulia Khrushcheva (en)   ( Efrosinya Khrushcheva (en) ) Leonid Khrushchev (en)   ( Efrosinya Khrushcheva (en) ) Elena Evreinova (en)   ( Nina Khrushcheva (en) )  vd |
| **Parencoj** | Nikita Khrushchev (en)  (filo de filo)  vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | politikisto  militisto  revoluciulo   vd |
| **Laborkampo** | politiko  vd |
| **Aktiva en** | Moskvo vd |
| **Aktiva dum** | 1941–1964 vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | Chairman of the Council of Ministers of the USSR (en)  (1958–1964) Ĝenerala Sekretario de Komunista Partio de Sovetio (1953–1964) First Secretary of the Communist Party of Ukraine (en)  (1947–1949) First Secretary of the Communist Party of Ukraine (en)  (1938–1947)  vd |

 |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (16-a de aprilo 1964)  Ordeno de Lenin../... 41+

vd |

 |
|

| [Montri]  Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Politika Buroo de Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetio (1939–1964) Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio   vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Nikita Sergejeviĉ Ĥruŝĉov** (ruse *Никита Сергеевич Хрущёв*; naskiĝis la 3-an [jul.]/ 15-an de aprilo 1894[greg.], mortis la 11-an de septembro 1971 en Moskvo) estis sovetia politikisto kaj partia gvidanto, membro de la Komunista partio de Sovetunio ekde 1918. Inter 1953 kaj 1964 li estis ŝtatestro de Sovetunio, inter 1958 kaj 1964 li estis samtempe Prezidanto de la Konsilio de Ministroj de Sovetunio.

De la maldekstro Nikita Sergejeviĉ Ĥruŝĉov dum la milit-operacoj ĉe la fronto de Stalingrado dum la Dua Mondmilito

## Mildigo

Ĥruŝĉov estis reforma politikisto, kies regado poste estis rekonata kiel mildiga periodo post la regado de Stalin.

Nikita Sergejeviĉ Ĥruŝĉov kaj Josif Stalin
Nikita Sergejeviĉ Ĥruŝĉov kaj Richard Nixon, 1959
Nikita Sergejeviĉ Ĥruŝĉov John F. Kennedy en Vieno, 1961
Interalie Ĥruŝĉov iniciatis reformojn de la lega sistemo, plibonigis rilatojn kun kapitalismaj landoj (kaj malbonigis rilatojn kun Ĉinio ĝis preskaŭ milito dum la nomita Ĉina-sovetia disiĝo), amnestiis plejparton de la politikaj malliberigitoj. Grandan enlandan famon al li donis la unua programo pri konstruado de loĝejoj (ĉefe kvinetaĝaj domoj kun malgrandaj apartamentoj) kaj liberigo de viktimoj sub la reĝimo de Stalin (vidu Granda purigo kaj Gulago).

Kelkaj reformoj de Ĥruŝĉov estis tro aŭdacaj kaj fiaskis pro sia neellaboriteco. Ekzemple, post vizito al Usono li ege ekŝatis ideon pri kultivado de maizo, rezulte de kio oni komencis kreskigi maizon eĉ en tiel nordaj regionoj kiel Karelio aŭ Kazaĥio, certe sen granda sukceso. En aliaj regionoj, tamen, maizo estis bona trovo por manĝigi bruton kaj produkti maizaĵojn por nutra industrio.

Li planis eĉ pliajn reformojn kaj novan konstitucion, laŭ kiu, interalie, okazus divido de partio kaj ŝtato, enkonduko de parte merkataj ekonomiaj mekanismoj ks. Li ne sukcesis fari ĉion ĉi, ĉar kunveno de la Centra Komitato deprenis lin de ĉiuj postenoj pretekste de lia malbona sanstato. Tiel Ĥruŝĉov iĝis unu el du sovetiaj gvidantoj, kies fino de regado ne koincidis kun la morto (la dua estas Miĥail Gorbaĉov).

## Diskursoj

### Pri la kulto de personeco kaj ĝiaj konsekvencoj (1956)

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Pri la kulto de personeco kaj ĝiaj konsekvencoj.
Unu el liaj famaj paroladoj estas parolado en la 20-a kongreso de Komunista Partio de Sovetunio en 1956. Tra tiu parolado en partia kongreso, Ĥruŝĉov oficiale kritikis la diktaturojn kaj krimojn sub la regado de Josif Stalin. La parolado grande influis al aliaj socialismaj ŝtatoj, kiuj gvidiĝis sub la Stalinismo. Poste tiu parolado simboligis la komencon de la politika degelo en Sovetunio.

### Parolado en UN (1956)

Fama okazo dum la regado de Ĥruŝĉov estis lia parolado antaŭ UN en 1960, en kiu li ŝajnigas perdi la memregon, demetas sian ŝuon, kaj frapas per ĝi sur la katedro. Tiu "perdo de memrego" tamen estis tute planita. Li estis eĉ kunportinta 3an ŝuon por sia mistifiko. La mesaĝo estis "Se mi tiel facile perdas la memregon, atentu! Mi eble perdos same facile la memregon kaj puŝos la ruĝan butonon de la nukleaj armiloj".

## Ĥruŝĉov kaj Esperanto

Ĥruŝĉov partoprenis la eldonon de "Esperanto en bildo", serio de 12 poŝtkartoj eldonitaj fare de la Akademio de Sciencoj de la SSSR en 1957, kiu estis kreita por popularigi Esperanton kaj plibonigi la rilatojn inter Sovetio kaj la Esperanto-movado. En unu el la poŝtkartoj, Ĥruŝĉov aperas kune kun aliaj sovetaj politikistoj kaj figuroj, kaj estas skribite Esperanto-saluto "Saluton al la tutmondo en la internacia lingvo Esperanto!".

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Ĥruŝĉova degelo
* Senstalinigo
* Paca kunekzisto
* Ĥruŝĉovka-konstruaĵo

Malvarma milito[Montri]

| Ĉefaj eventoj (1945–1961)
 | Ĉefaj eventoj (1962–1991)
 | Specifaj artikoloj
 | Ĉefaj partoprenintoj
 | Pliaj gravaj personoj
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Ĝenerala kronologio:** Kronologio de eventoj de malvarma milito

*1940-aj jaroj:** Jalta konferenco
* Potsdama konferenco
* Irana krizo
* Afero de Guzenko
* Ĉinia civitana milito
* Unua Hindoĉina Milito
* Doktrino de Truman
* Greka civitana milito
* Plano Marshall
* Berlina blokado

*1950-aj jaroj:** Korea milito
* Ribelo en GDR en 1953
* Hungara revolucio de 1956
* Sueza krizo
* Vjetnama milito
* Sputnik-ŝoko
* Doktrino de Eisenhower

*1960-aj jaroj:** Ĉina-sovetia disiĝo
* Krizo pri U-2 en 1960
* Gvatemala civitana milito
* Doktrino de Kennedy
* Invado de la Porkogolfeto
 | *1960-aj jaroj (daŭrigo):** Kariba krizo
* Berlina muro
* Doktrino de Johnson
* Praga printempo 1968
* Doktrino de Nixon
* SALT I
* Malstreĉiĝo

*1970-aj jaroj:** SALT II
* Vizito de Nixon en Ĉinio en 1972
* Angola civitana milito
* Ogadena milito
* Sovetia-afgana milito

*1980-aj jaroj:** Doktrino de Carter
* Solidareco
* Doktrino de Reagan
* Glasnost
* Nuklea akcidento de Ĉernobilo
* Protestoj sur placo Tian An Men en 1989
* Perestrojko
* Revolucioj en 1989
* Berlina muro
* Kantanta Revolucio (en Baltio)
* Ĉeĥoslovaka revolucio en 1989
* Rumana revolucio en 1989

*1990-aj jaroj:** Disfalo de Sovetunio

*Daŭrantaj konfliktoj:** Araba-israela konflikto
* Nikaragvo
 | * Fera Kurteno
* Movado de Nealiancitaj Landoj
* Politiko de retenado
* Politiko de repuŝado
* Armadkonkuro
* Konkurso en konkerado de la kosmo
* Ruĝul-timigo
* Imperio de malbono
* Makartiismo
* Komplemento de Bricker de la Konstitucio de Usono
* Operaco Kondoro
* Soveta spionado en Usono
* Ostpolitik (la politiko de okcidenta Germanio rilate al ŝtatoj de la Varsovia Kontrakto)
* CIA
* KGB
* Stasi (Ministerium für Staatssicherheit)
 | * NATO
* Varsovia Traktato

*Politikaj ĉefuloj:Usono**
	+ Franklin D. Roosevelt
	+ Harry S. Truman
	+ Dwight D. Eisenhower
	+ John F. Kennedy
	+ Lyndon B. Johnson
	+ Richard Nixon
	+ Gerald Ford
	+ Jimmy Carter
	+ Ronald Reagan
	+ George H. W. Bush
	+ Henry Kissinger
	+ Jeane Kirkpatrick
	+ Zbigniew Brzeziński
* **Sovetunio**
	+ Josif Stalin
	+ Georgij Malenkov
	+ Nikita Ĥruŝĉov
	+ Leonid Breĵnev
	+ Jurij Andropov
	+ Konstantin Ĉernenko
	+ Miĥail Gorbaĉov
	+ Vjaĉeslav Molotov
	+ Eduard Ŝevardnadze
 | *Politikaj ĉefuloj:Eŭropo**
	+ Winston Churchill
	+ Clement Attlee
	+ Margaret Thatcher
	+ Charles de Gaulle
	+ Josip Broz Tito
	+ Konrad Adenauer
	+ Willy Brandt
	+ Helmut Kohl
	+ Walter Ulbricht
	+ Erich Honecker
	+ Todor Ĵivkov
	+ Imre Nagy
	+ Nicolae Ceauşescu
	+ Alexander Dubček
	+ Papo Johano Paŭlo la 2-a
	+ Francisco Franco
	+ Lech Wałęsa
* **Azio**:
	+ Mao Zedong
	+ Zhou Enlai
	+ Ĉiang Kai-ŝek
	+ Kim Il-sung
	+ Ho Chi Minh
	+ Tôn Đức Thắng
	+ Pol Pot
	+ Jawaharlal Nehru
* **Latin-Ameriko**:
	+ Fidel Castro
	+ Che Guevara
	+ Salvador Allende
	+ Augusto Pinochet
	+ Daniel Ortega
 |