# 1913

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
19-a jarcento |
**20-a jarcento**
| 21-a jarcento
| ►

◄ |
1880-aj jaroj |
1890-aj jaroj |
1900-aj jaroj |
**1910-aj jaroj**
| 1920-aj jaroj
| 1930-aj jaroj
| 1940-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1909 |
1910 |
1911 |
1912 |
**1913**
| 1914
| 1915
| 1916
| 1917
| ►
| ►►

| **1913 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro
 | 1913 *MCMXIII* |
| Ab urbe condita
 | 2666
 |
| Armena kalendaro
 | 1362 ԹՎ ՌՅԿԲ
 |
| Bahaa kalendaro
 | 69 – 70
 |
| Barataj kalendaroj
 |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1968 – 1969
 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat)
 | 1835 – 1836
 |
|  - *Kalijugo* | 5014 – 5015
 |
| Budhisma kalendaro
 | 2457
 |
| Ĉina kalendaro
 | 4549 / 4609 – 4550 / 4610 壬子 – 癸丑
 |
| Etiopa kalendaro
 | 1905 – 1906
 |
| Franca respublika kalendaro
 | 121 - 122 *CXXI -CXXII* |
| Hebrea kalendaro
 | 5673 – 5674
 |
| Holocena kalendaro
 | 11913
 |
| Irana kalendaro
 | 1291 – 1292
 |
| Islama kalendaro
 | 1331 – 1332
 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2573 (皇紀2573年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon)
 | 11913
 |
| Juliana kalendaro
 | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo
 |
| Korea kalendaro
 | 4246
 |
| Tajlanda suna kalendaro
 | 2456
 |

Montraĵo de okazaĵoj en la jaro.
**1913** estis normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro **1913** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

### Esperantujo

* 9-a Universala Kongreso de Esperanto en Berno.
* 5-a Brazila Kongreso de Esperanto en Rio-de-Ĵanejro.
* 2-a Tutruslanda Esperanto-Kongreso.
* La rusa cara ministerio por komerco kaj industrio pagis subvencion por Esperanta komerca oficejo en Petrograd.
* 29-a de oktobro leĝo permesas nedevigan instruon de Esperanto en oficialaj lernejoj de urbo Rio-de-Ĵanejro.
* Lazar Shantja unua Esperantisto en Albanio.
* "Tra la Loko Ensorĉita" publikigita de Ivan Ŝirjaev.
* Zamenhof publikigis Deklaracion pri Homaranismo.
* Lidja Zamenhof, Andrew Snider Vinzent, Pedro Casas, Saldanha Jorge de Carreira, William A. Murgatroyd kaj Josef Burger eklernis Esperanton.
* Jiří František Chaloupecký pasis al Ido.

### Mondo

* Planlingvoj Lingvo Cosmopolita, Viva kaj Domnio publikitaj.
* Bajmak fondita.

## Naskiĝoj

* Giselle Harabagiu, usona esperantistino (m. 2001)
* Ali B. Milani, aŭstralia esperantisto (m. 2005)
* Zhang Qicheng, ĉina esperantisto (m. 2004)
* Fritz Liechti, sveda esperantisto (m. 2001)
* José Dutra Mendes, brazila esperantisto (m. 2000)
* Georges Junier, franca esperantisto (m. 2000)
* Ángel Figuerola Auque, hispana esperantisto (m. 2000)
* 8-a de januaro: Miyamoto Masao, japana esperantisto (m. 1989)
* 15-a de februaro: Willy Vandersteen, belga desegnisto de bildstrioj (m. 1990)
* 25-a de februaro: Gert Fröbe, germana aktoro (m. 1988)
* 26-a de februaro: Hermann Lenz, germana verkisto (m. 1998)
* 27-a de februaro: Irwin Shaw, usona verkisto (m. 1984)
* 6-a de marto: Aleksandr Pokriŝkin, sovetia flug-aso (m. 1985)
* 26-a de marto: Pál Erdős, hungara matematikisto (m. 1996)
* 10-a de aprilo: Stefan Heym, germana verkisto (m. 2001)
* 3-a de majo: William Motter Inge, usona verkisto (m. 1973)
* 31-a de julio: Domokos Kosáry, hungara historiisto (m. 2007)
* 17-a de aŭgusto: Mark Felt, usona FBI-agento en skandalo *Watergate* (m. 2008)
* 26-a de aŭgusto: Boris Pahor, slovena verkisto (m. 2022)
* 18-a de septembro: Werner Plate, germana esperantisto (m. 2001)
* 28-a de septembro: Edith Pargeter (pseŭdonime Ellis Peters), angla romanisto (m. 1995)
* 4-a de oktobro: Štěpán Urban, ĉeĥa esperantisto (m. 1974)
* 10-a de oktobro: Claude Simon, franca verkisto (m. 2005)
* 16-a de oktobro: Boĵidar Popoviĉ, serba astronomo kaj esperantisto (m. 1993)
* 22-a de oktobro:
	+ Hans-Peter Tschudi, svisa politikisto (m. 2002)
	+ Robert Capa, hungara militfotisto (m. 1954)
* 27-a de oktobro: Otto Wichterle, ĉeĥa kemiisto (m. 1998)
* 2-a de novembro: Burt Lancaster, usona aktoro (m. 1994)
* 3-a de novembro: Albert Cossery, egipta franclingva verkisto (m. 2008)
* 5-a de novembro: Vivien Leigh, brita aktorino (m. 1967)
* 17-a de novembro: Albert Camus, franca verkisto (m. 1960)
* 22-a de novembro: Benjamin Britten, angla komponisto (m. 1976)
* 11-a de decembro: Jean Marais, franca aktoro, verkisto kaj pentristo (m. 1998)
* 13-a de decembro: Vladimir Tretchikoff, kazaĥa pentristo (m. 2006)
* 18-a de decembro: Willy Brandt, kanceliero de Germanio (1969–1974) (m. 1992)
* 22-a de decembro: Jaroslav Mařík, ĉeĥa esperantisto kaj honora membro de UEA (m. 1997)

## Mortoj

* 15-a de januaro: Karel Macháček, ĉeĥa esperantisto (n. 1862)
* 22-a de februaro: Ferdinand de Saussure, svisa lingvisto (n. 1857)
* 22-a de februaro: Francisco I. Madero, prezidanto de Meksiko (n. 1873)
* 31-a de marto: J. P. Morgan, usona banka kaj fervoja magnato (n. 1837)
* 25-a de majo: Gábor Bálint, hungara pioniro de Esperanto (n. 1844)
* 25-a de majo: Alfred Redl, aŭstra-hungaria spiono (n. 1864)
* 28-a de junio: Manuel Ferraz de Campos Sales, prezidento de Brazilo (n. 1841)
* 10-a de julio: Mikoláš Aleš, ĉeĥa pentristo (n. 1852)
* 14-a de julio: René Ladevèze, franca esperantisto (n. 1885)
* 10-a de aŭgusto: Johannes Linnankoski, finna verkisto (n. 1869)
* 15-a de septembro: Ármin Vámbéry, hungara esploristo (n. 1832)
* 29-a de septembro: Rudolf Diesel, germana inĝeniero (n. 1858)
* 7-a de novembro: Alfred Russel Wallace, brita esploristo kaj biologo (n. 1823)
* 22-a de decembro: A. L. Vejtcler, rusa esperantisto (n. nekonata)