# Lech Wałęsa

| **Lech Wałęsa** |
| --- |
| **Nobel-premiito**  |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Lech Wałęsa**  |
| **Naskiĝo** | 29-a de septembro 1943 en Popowo apud Włocławek, t.e dum la Dua Mondmilito en Pollando okupita fare de Germanio (Tria Regno)
 |
| **Religio** | romkatoliko
 |
| **Etno** | poloj vd |
| **Lingvoj** | pola vd |
| **Ŝtataneco** | Pollando   vd |
| **Partio** | Solidareco
 |
|  |
| **Subskribo**  |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Danuta Wałęsa
 |
| **Infanoj** | * Bogdan - n. 1970
* Sławomir - n. 1972
* Przemysław - n. 1974
* Jarosław - n. 1976
* Magdalena - n. 1979
* Anna - n. 1980
* Maria Wiktoria - n. 1982
* Brygida - n. 1985
 |
| Profesio
 |
| **Okupo** | politikisto  politika aktivisto  aktivulo  disidento (–1989) elektristo  sindikatisto  kontraŭkomunisto   vd |
|

|   Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | prezidanto de Pollando (1990–1995)  vd |

 |
|

|   Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (10-a de marto 2026)  Distinguished Member of the European Order of Merit (en) ../... 47+

vd |

 |
|

|   Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Solidareco  Związek Młodzieży Socjalistycznej (en)    vd |

 |
| **2-a Prezidento de Pollando** |
| **Dum** | 22-a de decembro 1990 – 22-a de decembro 1995
 |
| **Antaŭulo** | Wojciech Jaruzelski (en la lando) Ryszard Kaczorowski (en ekzilo)
 |
| **Sekvanto** | Aleksander Kwaśniewski
 |
| **1-a Prezidanto de Solidareco** |
| **Dum** | 1980 – 12-a de decembro 1990
 |
| **Antaŭulo** | *ofico kreita* |
| **Sekvanto** | Marian Krzaklewski
 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Lech WAŁĘSA** (*Leĥ Vaŭensa* [ˈlɛx vaˈwɛ̃sa]  Aŭskulti; naskiĝis la 29-an de septembro 1943 en Popowo ĉe Włocławek, tiam dum la Dua Mondmilito okupita de Germanio (Tria Regno), li estis gvidanto de sindikato Solidarność (Solidareco) kaj la unua demokratie elektita Ŝtatprezidanto de Pollando.

Lech Wałęsa dum la Strikoj en la Pola Marbordo en Gdanska Ŝipfarejo, aŭgusto 1980
La unua Prezidanto de Solidareco Lech Wałęsa kaj Prezidento de Usono George H. W. Bush en julio 1989
Usona Prezidento Bush dum la privata renkontiĝo kun Wałęsa, novembro 1989
Lech Wałęsa kaj Aleksander Kwaśniewski dum la solenaĵoj de la 25-jaroj de sindikato Solidareco
La subskribo de *Lech Wałęsa-Bolek* kiel kaŝ-sekuragento kun la pseŭdonomo "Bolek" kiu kunlaboris kun la Komunismaj Sekur-Servoj (KSS), trovitaj en la *Kiszczak arkivo*
Lech Wałęsa kaj Aleksander Kwaśniewski dum la 25-jara jubileo de Solidareco
Lech Wałęsa en Berlino, 2011.

## Biografio

### Socia kaj politika agado

Lech Wałęsa, - nomata ankaŭ *Leszek*, laboris ekde 1967 kiel elektristo en la Lenin-Ŝipfarejo en Gdansko / Gdańsk. Aŭguste en 1980, li gvidis tie strikon.

Post la dekreto de la militleĝo decembre en 1981, li konvinkiĝis por celo de la pollanda demokratiigo. En 1981 li ricevis titolon "Homo de la Jaro" de semajnrevuo Time (Tempo). En 1983 li estis ordenita per la Nobel-premio pri paco.

Post la politika ŝanĝo en 1989 kiun komencis la "ronda tablo" (vidu la foton), li estis inter 1990 kaj 1995 Prezidento de Pollando. Tiam montriĝis lia arbitra kaj nekompromisa konduto, kio kondukis lin al malvenko en la 1995-a prezidenta baloto kontraŭ la iama komunisto Aleksander Kwaśniewski. Ekde tiam li provis ĉiam reveni sur la scenejon de la politiko, sed li neniam plu reakiris sian iaman popularecon.

Liaj pli fruaj sindikataj kunbatalantoj kiel ekzemple Anna Walentynowicz, akuzis lin poste pri tro granda kompromiso en debatoj kun la komunistoj kaj pli poste akuzis lin pro nereprezento de la laboristaj aferoj. Li dum la jaroj 1970-1974 kunlaboris kun Komunismaj Sekur-Servoj (KSS) kiel kaŝ-sekuragento kun la pseŭdonomo "Bolek" (vidu la apudan foton de la dokumentoj el la *Kiszczak arkivo* pri lia kunlaboro kun KSS kaj lian subskribon).

Tiujn dokumentojn pri kaŝ-sekuragento kun la pseŭdonomo "Bolek" trovis la Instituto pri Nacia Memoro kaj publikigis ilin.

### Voĉdonoj en la prezidenta baloto

* 1990 (2-a raŭndo ): 74% (venkis)

* 1995 (2-a raŭndo ): 48,3% (perdis)

* 2000 (1-a raŭndo ) : 1% (perdis)

### Ordenoj

Lech Wałęsa estas kavaliro de la Ordeno de la Blanka Aglo, la plej alta ŝtata honorigo de la Pola Respubliko.
## Lech Walęsa kaj Esperanto

Li estas Honora Membro de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista (IKUE), la 30-an de majo 1984 li en skriba mesaĝo tion akceptis, kaj oficiale oni atribuis al li la Honoran Membrecon de IKUE en 1987 dum la UK 1987 en Varsovio.
Lech Walęsa venis al la 3-a Junulara E-Semajno (JES) en Gdańsk tio okazis fine de decembro de 2011 jaro..

## Flughaveno Lech Wałęsa en Gdansko

Flughaveno Lech Wałęsa en Gdansko, foto de la 2004 (en 2012 oni finkonstruis novan, flughavenan konstruaĵon, tre modernan, vidu la apudan foton)
Flughaveno Lech Wałęsa en Gdansko, foto de la 2012
## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Fondumo "Instituto Lech Wałęsa" *(pole kaj angle)*

| Antaŭe: | Prezidento de Pollando | Poste: |
| --- | --- | --- |
| Wojciech Jaruzelski | 1990 - 1995 | Aleksander Kwaśniewski |

Malvarma milito

| Ĉefaj eventoj (1945–1961)
 | Ĉefaj eventoj (1962–1991)
 | Specifaj artikoloj
 | Ĉefaj partoprenintoj
 | Pliaj gravaj personoj
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Ĝenerala kronologio:** Kronologio de eventoj de malvarma milito

*1940-aj jaroj:** Jalta konferenco
* Potsdama konferenco
* Irana krizo
* Afero de Guzenko
* Ĉinia civitana milito
* Unua Hindoĉina Milito
* Doktrino de Truman
* Greka civitana milito
* Plano Marshall
* Berlina blokado

*1950-aj jaroj:** Korea milito
* Ribelo en GDR en 1953
* Hungara revolucio de 1956
* Sueza krizo
* Vjetnama milito
* Sputnik-ŝoko
* Doktrino de Eisenhower

*1960-aj jaroj:** Ĉina-sovetia disiĝo
* Krizo pri U-2 en 1960
* Gvatemala civitana milito
* Doktrino de Kennedy
* Invado de la Porkogolfeto
 | *1960-aj jaroj (daŭrigo):** Kariba krizo
* Berlina muro
* Doktrino de Johnson
* Praga printempo 1968
* Doktrino de Nixon
* SALT I
* Malstreĉiĝo

*1970-aj jaroj:** SALT II
* Vizito de Nixon en Ĉinio en 1972
* Angola civitana milito
* Ogadena milito
* Sovetia-afgana milito

*1980-aj jaroj:** Doktrino de Carter
* Solidareco
* Doktrino de Reagan
* Glasnost
* Nuklea akcidento de Ĉernobilo
* Protestoj sur placo Tian An Men en 1989
* Perestrojko
* Revolucioj en 1989
* Berlina muro
* Kantanta Revolucio (en Baltio)
* Ĉeĥoslovaka revolucio en 1989
* Rumana revolucio en 1989

*1990-aj jaroj:** Disfalo de Sovetunio

*Daŭrantaj konfliktoj:** Araba-israela konflikto
* Nikaragvo
 | * Fera Kurteno
* Movado de Nealiancitaj Landoj
* Politiko de retenado
* Politiko de repuŝado
* Armadkonkuro
* Konkurso en konkerado de la kosmo
* Ruĝul-timigo
* Imperio de malbono
* Makartiismo
* Komplemento de Bricker de la Konstitucio de Usono
* Operaco Kondoro
* Soveta spionado en Usono
* Ostpolitik (la politiko de okcidenta Germanio rilate al ŝtatoj de la Varsovia Kontrakto)
* CIA
* KGB
* Stasi (Ministerium für Staatssicherheit)
 | * NATO
* Varsovia Traktato

*Politikaj ĉefuloj:Usono**
	+ Franklin D. Roosevelt
	+ Harry S. Truman
	+ Dwight D. Eisenhower
	+ John F. Kennedy
	+ Lyndon B. Johnson
	+ Richard Nixon
	+ Gerald Ford
	+ Jimmy Carter
	+ Ronald Reagan
	+ George H. W. Bush
	+ Henry Kissinger
	+ Jeane Kirkpatrick
	+ Zbigniew Brzeziński
* **Sovetunio**
	+ Josif Stalin
	+ Georgij Malenkov
	+ Nikita Ĥruŝĉov
	+ Leonid Breĵnev
	+ Jurij Andropov
	+ Konstantin Ĉernenko
	+ Miĥail Gorbaĉov
	+ Vjaĉeslav Molotov
	+ Eduard Ŝevardnadze
 | *Politikaj ĉefuloj:Eŭropo**
	+ Winston Churchill
	+ Clement Attlee
	+ Margaret Thatcher
	+ Charles de Gaulle
	+ Josip Broz Tito
	+ Konrad Adenauer
	+ Willy Brandt
	+ Helmut Kohl
	+ Walter Ulbricht
	+ Erich Honecker
	+ Todor Ĵivkov
	+ Imre Nagy
	+ Nicolae Ceauşescu
	+ Alexander Dubček
	+ Papo Johano Paŭlo la 2-a
	+ Francisco Franco
	+ Lech Wałęsa
* **Azio**:
	+ Mao Zedong
	+ Zhou Enlai
	+ Ĉiang Kai-ŝek
	+ Kim Il-sung
	+ Ho Chi Minh
	+ Tôn Đức Thắng
	+ Pol Pot
	+ Jawaharlal Nehru
* **Latin-Ameriko**:
	+ Fidel Castro
	+ Che Guevara
	+ Salvador Allende
	+ Augusto Pinochet
	+ Daniel Ortega
 |