Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Aprilo de 2026

|  |
| --- |
| **aprilo** |
| lu
 | ma
 | me
 | ĵa
 | ve
 | sa
 | di
 |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |  |  |  |
| aranĝo de 2026 tagoj
 |

Jen **listo de okazaĵoj en aprilo 2026**:

1-a de aprilo 2026
* NASA sendis pilotatan mision al la Luno — unuafoje post 54 jaroj. La kosmoflugo Artemis-2 startis el la kosmodromo ĉe Kabo Kanaveral, Florido. Kvar astronaŭtoj ĉirkaŭflugos la sateliton de la Tero kaj revenos hejmen post dek tagoj.

8-a de aprilo 2026
* Usono kaj Irano anoncas provizoran dusemajnan batalĉeson, dum Israelo, kvankam ankaŭ Hizbulaho akceptis la batalĉeson, pluigas sian atakon en Libanon.

12-a de aprilo 2026
* La opoziciulo Péter Magyar venkegas en la balotado de Hungario kaj finigas 16 jarojn de regado de Viktor Orbán.
* Pli ol cent personoj mortis en bazaro dum aeratako de la armeo de Niĝerio kontraŭ ĝihadistoj en Jalli Futchimiram Geidam, Jobe, nordorienta Niĝerio.

19-a de aprilo 2026
* La eŭroskeptikulo Rumen Radev venkas en la balotado de Bulgario kaj estos ĉefministro.

25-a de aprilo 2026
* Malsukcesis atencoprovo kontraŭ Donald Trump.
* Bombeksplodo en ŝoseo en Kaŭko, Kolombio okazigis 19 mortojn kaj 38 vunditojn.
* Ĝihadistaj islamistoj kaj tuaregaj ribeluloj kunordigite ekkontrolis areojn en la nordo de Malio post surprizaj atakoj al la junto subtenita de Afrika korpuso (Rusio) en la ĉefurbo Bamako kaj disaj urboj de la lando, kaj mortigis la ministron pri defendo.

28-a de aprilo 2026
* Komenciĝis ŝarĝado de nuklea fuelo je la nuklea centralo Ruppur, konstruata de la korporacio Rosatom (Rusio) en Bangladeŝo.
* Post preskaŭ ses jardekoj de membreco, UAE anoncis sian foriron de OPEL, kaj ankaŭ de OPEL+.
* Okazas en Sankta-Marta, Kolombio, la unua internacia pintkunveno pri forlaso de fosiliaj brulaĵoj kun 50 partoprenantaj landoj.
# Majo de 2026

|  |
| --- |
| **majo** |
| lu
 | ma
 | me
 | ĵa
 | ve
 | sa
 | di
 |
|  |  |  |  | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
|  |  |  |  |  |  |  |
| aranĝo de 2026 tagoj
 |

Jen **listo de okazaĵoj en majo 2026**:

6-a de majo 2026
* En Daugavpils estis estingita la lasta eterna flamo en Latvio omaĝe al la batalantoj de la Ruĝa Armeo liberigintaj ĝin de faŝistoj.
* Mortis Ted Turner, usona komercisto, filantropo kaj produktoro, fondinto de la televidkanalo CNN.

10-a de majo 2026
* Elŝipiĝis en Granadilla de Abona, Tenerifo, Hispanio, ĉirkaŭ 150 pasaĝeroj de nederlanda krozŝipo MV Hondius devena el Fajrolando, Argentino, en kiu manifestiĝis kazoj de mortiga hantaviruso kaj ili flugis al diversaj hospitaloj en siaj devenlandoj. Mortis tri pacientoj kaj pli ol deko konfirmiĝis kiel virusportantoj.

14-a de majo 2026
* La ĉefministro de Latvio Evika Siliņa anoncis sian eksiĝon kaj eksiĝon de la tuta registaro sekve de politika krizo, kaŭzita de falo de du ukrainaj batalaj flugrobotoj sur naftejon en Rēzekne, okazinta la 7-an de majo kaj montrinta malpretecon de la nacia kontraŭavia defendo malgraŭ plurjaraj abundaj investoj.

16-a de majo 2026
* La 70-a Eŭrovido okazis en Vieno. Bulgario gajnis la unuan lokon, Israelo la duan kaj Rumanio la trian.

17-a de majo 2026
* La Internacia Puna Kortumo (IPK) eldonas pliajn sekretajn arest-mandatojn kontraŭ israelaj politikistoj kaj militistoj nepublike nomitaj (verŝajne Ben-Gvir, Katz kaj Smotriĉ). Ili estas akuzataj pri militkrimoj kaj krimoj kontraŭ la homaro, supozeble faritaj dum la Israel-hamasa milito kaj en Cisjordanio. Tiuj venas aldone al arestordonoj kontraŭ Netanjahu kaj Gallant de novembro 2024.

19-a de majo 2026
* Eksplodo en karbominejo okazigis 90 mortojn en kantono Qinyuan, Shanxi, Ĉinio.
* Reapero de Ebola malsano ĉefe en Ituro, sed ankaŭ en apudaj areoj, Demokratia Respubliko Kongo okazigis jam supozeble 177 mortojn kaj pli ol 750 kazojn studendajn.
* 2 ĉasaviadiloj F-16 de la rumana aviataĉmento *Karpataj Vipuroj*, urĝe ekflugintaj de sur sia bazo en Šiauliai (Litovio), paffaligis super Estonio ukrainan batalan flugroboton, senditan por ataki Sankt-Peterburgon (Rusio) — unuafoja paffaligo de la ukrainaj flugrobotoj super la Baltaj landoj.

22-a de majo 2026
* Nokte ukrainaj flugrobotoj detruis amasloĝejon de la Starobilska kolegio de la Luganska Pedagogia Universitato — 21 studentoj pereis, pli ol 40 estis grave vunditaj, la plej aĝa pereinta junulino naskiĝis en 2003. En Luganska Popola Respubliko estis proklamita dutaga funebro.

25-a de majo 2026
* En la Nacia Milita Tombejo en Kievo estis solene resepultita Andrij Melnik, estro de la Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj, antisemito, polofobo, kunlaboranto kun nazioj, origine sepultita en 1964 en Clervaux (Luksemburgo).
# Pristimantis gretathunbergae

| Kiel legi la taksonomionPristimantis gretathunbergae |
| --- |
|  |
|   |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regno:
 | Bestoj *Animalia*  |
| Filumo:
 | Ĥorduloj *Chordata*  |
| Klaso:
 | Amfibioj *Amphibia*  |
| Ordo:
 | Anuroj *Anura*  |
| Familio:
 | *Craugastoridae*  |
| Genro:
 | *Pristimantis* Mebert, González-Pinzón, Miranda, Griffith, Vesely, Schmid & Batista, 2022 |

 |
| Aliaj Vikimediaj projektoj
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj
 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Pristimantis gretathunbergae* |

 |
|  |

Pristimantis gretathunbergae, **rano de Greta Thunberg**, estas specio de rano en la familio Craugastoridae, indiĝena al Panamo. Ĝi estas nomita honore al klimata aktivulino Greta Thunberg. Ĝi vivas en malgrandaj lagetoj da akvo tenataj en bromeliacoj kreskantaj sur la nubarbaroj de Monto Chucantí kaj aliaj montoj de Panamo.

La specimenon malkovris internacia teamo de biologoj gviditaj de Abel Batista el Panamo kaj Konrad Mebert (Svislando) en Monto Chucantí, privata rezervejo situanta en provinco Darieno.

La nova specio de rano estas endemia en Panamo; ĝi estis raportita nur en Respubliko Panamo kaj vivas nur en la altaj montoj de Darienio kaj en Centra Panamo.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Rano
* Listo de ranaj specioj

## Tradukfonto

|  |  |
| --- | --- |
|  | En tiu ĉi artikolo estas uzata traduko de teksto el la artikolo "Pristimantis gretathunbergae" en la angla vikipedio (fonta versio 1065766371). En historio de la alilingva artikolo troveblas la kontribuantoj. |
# Listen to Wikipedia

| Listen to Wikipedia
 |
| --- |
|  |
| Permesilo
 | Permesiloj de BSD
 |
| Retejo
 | listen.hatnote.com |
|  |

**Listen to Wikipedia** (esperante *Aŭskultu Vikipedion*), ankaŭ konata kiel **L2W** aŭ **Hatnote: Listen To Wikipedia**, estas plurmedia vidilo disvolvita de Mahmoud Hashemi kaj Stephen LaPorte, kiu tradukas lastatempajn Vikipediajn redaktojn en montron de bildoj kaj sonoj. La malfermitkoda programaro kreas realtempan statistikan grafikon kun sono de kontribuoj al Vikipedio el la tuta mondo. Por plenumi tion, L2W uzas grafikan bibliotekon "D3.js".

La koncepto de "Listen to Wikipedia" baziĝas sur "BitListen", originale konata kiel "Listen to Bitcoin", aplikaĵo de Maximillian Laumeister.

## Prezento

*Listen to Wikipedia* elmontrita en la Universitato de Virginio
### Sonoj

Ĉiu redakto produktas orkestran sonon en la kvintona gamo. La sonorilaj sonoj de celesto respondas al aldonoj de enhavo al Vikipedio, kaj la kordoj de klavikordo montras malfarojn. La tonalto estas inverse proporcia al la grandeco de la redakto (ju pli malgrandaj la redaktoj des pli altaj la tonaltoj). Nove registritaj vikipediistoj estas bonvenigataj de violona akordo.

### Bildoj

Ĉiu redakto kreas cirklon de unu el la tri koloroj: blanka por registritaj uzantoj, verda por neregistritaj uzantoj, kaj viola por robotoj. La grandeco de cirklo estas proporcia al la grandeco de redakto (ju pli grandaj la redaktoj des pli grandaj la cirkloj). Alklaki la montritan tekston malfermos novan paĝon en la retumilo de la uzanto, kiu montros la revizion.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (defaŭlte: angla vikipedio)
* Oficiala retejo (esperanta vikipedio)
* Oficiala retejo (vikidatumoj)
* Stephen LaPorte, Mahmoud Hashemi, *Listen to Wikipedia*, Fondaĵo Vikimedio blogo, 30 Julio 2013
* Deponejo de fontokodo: GitHub

## Tradukfonto

|  |  |
| --- | --- |
|  | En tiu ĉi artikolo estas uzata traduko de teksto el la artikolo "Listen to Wikipedia" en la angla vikipedio (fonta versio 948347937). En historio de la alilingva artikolo troveblas la kontribuantoj. |
# Adidas Al Rihla (pilko)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri oficiala pilko de Futbala Mondpokalo 2022. Por oficiala pilko de Futbala Mondpokalo 2014 rigardu la paĝon Adidas Brazuca. Por firmao "adidas" legu la artikolon Adidas.* |

Foto de granda versio de la pilko Al Rihla
Al Rihla (arabe الْرِّحْلَة "Vojaĝo") estas piedpilko produktita de la firmao Adidas. Ĝi estas la oficiala pilko de la Futbala Mondpokalo 2022 en Kataro. La pilko enhavas pendigitan inerci-mezurilon en la aerujo, kiu provizas la videohelpan arbitracion (VAR) per tujaj, tre detalaj datumoj pri movado de la pilko.

## La nomo

 Manskribita kopio de la ĉefverko de Ibn Batuta el 1484, konata kiel ar-Rihla.
Araba vorto *Al-Rihla* (الْرِّحْلَة ar-riḥla, "Vojaĝo") estis elektita kiel la nomo de la pilko. *Rihla* estas ankaŭ tradicia ĝenro de araba literaturo.

## Historio

Adidas prezentis *Al Rihla* la 30-an de marto 2022. En Kataro la prezentantoj estis iamaj mondaj ĉampionoj Kaka el Brazilo kaj Iker Casillas el Hispanio, kaj ankaŭ Farah Jefri el Saud-Arabio kaj Nouf Al-Anzi el Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj.

Tio estas la unua futbala pilko, produktita per ekologiaj farbo kaj gluo.

## Priskribo

### Surfaco

La membrano de *Al Rihla* konsistas el dudek senkudraj poliuretanaj termovelditaj paneloj. Ĝia surfaco "Speedshell" estas bosita per makro- kaj mikroornamaĵoj, plibonigantaj la stabilecon de la pilko dum flugo kaj ties deklinemon. Franziska Loffelmann, dezajnodirektoro ĉe Adidas, priskribas *Al Rihla* kiel "la plej rapidan kaj plej precizan FIFA-pilkon nuntempe".

### Movsensilo

En la pilkon estas enmuntita "teĥnologio de konektita pilko", suspensio ene de la aerujo kun inerci-mezurilo en la centro, por provizi la arbitraciistan videohelpilon (VAR) per kiel eble plej precizaj datumoj pri movado de la pilko post nur kelkaj sekundoj. Tiu teĥnologio estis ellaborita kune kun FIFA kaj Kinexon en Munkeno .

### Aspekto

Laŭ FIFA, la aspekto de la pilko estas inspirita de la Kataraj kulturo, arkitekturo, boatoj kaj flago.

### Produktado

La pilkoj estas produktitaj en Ĉinio kaj Sialkot en Pakistano.

## Esperanto

Sur la versio "Pro" de la pilko videblas la teksto "Futbalo estas ..." en ses lingvoj: la angla, araba, ĉina, franca, hispana kaj Esperanto. En Esperanto estas skribite meze "FUTBALO ESTAS", kaj ĉirkaŭe "kolektiva - respondeco - pasio - respekto - teamlaboro - honesteco".

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Al Rihla kaj Al Hilm: Esperanto sur la pilkoj de la Mondpokalo 2022, gazetara komuniko 1085 de UEA, aperinta 2022-12-15 esperante

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el vikipedia artikolo Adidas Al Rihla ruse.*

```

```
# Demotika lingvo

|  |
| --- |
| **Demotika lingvo** |
| **mortinta lingvo • antikva lingvo • chronolect • formortinta lingvo** |
| **egipta lingvo** |
| **Regiono** | Antikva Egiptio: Nova Egipta Imperio, Tria Meza Periodo de Egiptio
 |
| **Skribo** | demotika skribo
 |
| **Morto** | ĉ. 450 jaro p.K.
 |
| **Lingvistika klasifiko** |
| Afrikazia
Egipta |
| Lingvaj kodoj
 |
| **Lingvaj kodoj** |  |
| **ISO 639-2** | egy (egipta lingvo)
 |
| **Glottolog** | demo1234
 |
| **Angla nomo** | Demotic Egyptian
 |
| **Franca nomo** | égyptien démotique
 |
|  |

 *Por la greka dialekto kaj egipta skribo, vidu la paĝon Demotika.*
**Demotika lingvo** estis la stato de la Egipta lingvo uzata ekde 650 a.K. ĝis ĉ. 450 jaro p.K. dum Nova Egipta Imperio kaj Tria Meza Periodo de Egiptio. La formado kaj disvolviĝo de la demotika lingvo kiel aparta de la nova egipta estis forte influitaj de la aramea kaj la greka.

## Monumentoj

Rozeta ŝtono estas monumento de la demotika lingvo, kiu havis gravan rolon en deĉifrado de egiptaj hieroglifoj
Inter la monumentoj de nova ĉiutaga lingvaĵa literaturo por la antaŭaj etapoj de la egipta lingvo epis feina ĝenro - fablo. Tiuj fabloj estis intime interplektitaj kun la mitologio kaj rakontis la aventurojn de la mitologia karaktero de la egipta religio. Lejdena papiruso, originante 1-2 jarcentoj aK. e., enhavas tiajn fablojn.

## Literaturo

* Janet H. Johnson: *Thus Wrote ’Onchsheshonqy – An Introductory Grammar of Demotic (Third Edition)*. Oriental Institute of the University of Chicago, Chicago 2000, ISBN 0-918986-76-1.
* Janet H. Johnson: *The Demotic Verbal System, Janet H. Johnson*. Oriental Institute of the University of Chicago, Chicago 1976, ISBN 0-918986-02-8.
* R. S. Simpson: *Demotic Grammar in the Ptolemaic Sacerdotal Decrees.* Griffith Institute Monographs, Griffith Institute, Ashmolean Museum, Oxford 1996, ISBN 0-900416-65-3.

## Referencoj
# Biero en Germanio

*Kranz* (girlando) de freŝa Kolonja biero
**La biero en Germanio** (germane *Bier*) estas grava parto de la germana kulturo ekde jarcentoj. Oni trovas ĝin en festoj, restoracioj ktp. Speciala festo konata pro biero estas festita en Germanio, la tiel nomata, Oktobrofesto en Munkeno.

La lando estas plenplena de *Bierpalast* (« bierpalaco »), de bierĝardenoj, de bierfarejoj, de *Bierkeller* (« bierkelo »), de *Bierhaus* (« bierdomo ») kaj de *Bierzelt* (« biera tendo ») kiuj troviĝas en pluraj festoj pri biero.

## Vidu ankaŭ

* Oktobrofesto
* leĝo de pureco
# Namazu

| Namazu
 |
| --- |
|  |
| **mita kreitaĵo**  |
| Informoj
 |
| Malamikoj
 | Takemikazuĉi
 |
|  |

En la japana mitologio, **Namazu** (鯰) aŭ **onamazu** (大鯰) estas giganta katfiŝo (kutime siluro), kiu kaŭzas tertremojn. Ĝi vivas en la koto sub la insuloj Japanio, kaj estas gardata de la dio Kaŝima, kiu retenas la katfiŝon per ŝtono. Kiam Kaŝima ne sufiĉe atentas, Namazu baraktas, kaŭzante fortajn tertremojn. Forigi katfiŝon supozeble povus sankta ŝtono de la sanktejo, frakasante ĝian kapon.

Namazu La SavintoKaŝima kontrolas Namazu.
Tertrema Frua Averto FM Radio enhavante EEW Namazu-emblemon (ĉe la malsupra dekstra flanko)La katfiŝo estas tirita de sudo al nordo aŭ de nordo ĝis sudo. Oni kredas, ke ĝia kapo situas proksime al la urbo Kioto kaj la vosto situas proksime al la urbo Aomori. Iuj sciencistoj diras, ke ĝi devus situi renverse, ĉar en la sudo de Japanio tertremoj estas pli oftaj, do estus pli logike imagi, ke tie estus la vosto de la katfiŝo.

## Historio

Sekvante tertremon proksime de Edo (nun Tokio) en 1855 (unu el la Grandaj Tertremoj de Ansei), Namazu iĝis adorita kiel *yonaoshi daimyojin* (dio de mondrektigo). Namazu (katfiŝopresaĵoj) estas negrava ĝenro de Ukiyo-e. Ili estas kutime sennomaj kaj ampleksas grandan gamon da scenoj kiel ekzemple Namazu deviganta riĉulon apartigi monerojn por la senhavuloj, kaj namazu pentofaranta pro la tertremo kiun ĝi kaŭzis.

## Traktado

Iuj esploristoj kredas ke tiu rakonto venas de katfiŝa kapablo antaŭe (foje 24 horojn) senti la malgrandajn tremojn kiuj okazas antaŭ multaj tertremoj, kaj montri nekutiman maltrankvilon en tiaj kazoj. Ĝi atendas ke ĉi tiu subita aktiveco de la fiŝo antaŭ tertremoj estis vidita de homoj en pratempo, japanoj kaj ke sternu kredo ke la tertremo estas la rezulto de giganta katfiŝo.

## Moderna uzo

Katfiŝo estas prezentita sur bildoj de akutsismaj pretecagadoj en Japanio. Ekzemple, la emblemo de Tertrema Frua Averto de la Japana Meteologia Agentejo utiligas bildojn de la katfiŝo sur aparatoj kapablaj eldoni fruan averton. Eble iom kontraŭdire, epizodo de Pokemono havanta katfiŝ-specan monstron bazitan sur la namazu estis malpermesita kiam estis plano elsendi ĝin ankaŭ baldaŭ post tertremo. Namazu estas la nomo ankaŭ de kanto sur la unua studialbumo *Fauna* de la dana kantisto Oh Land, kiu montras grandan katfiŝon sur la diskokovrilo.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Bildo de Namazu el Tokia loko.
* Namazu-e: tertremaj katfiŝaj printaĵoj, el la periodo post kiam la Granda Tertremo de Ansei bategis la urbon Edo (nun Tokio) en novembro 1855.
# Ĉeĥlingva Vikipedio

| **Ĉeĥlingva Vikipedio** |
| --- |
|  |
| **Retadreso** | cs.wikipedia.org
 |
| **Kategorio** | Vikipedio (libera reta enciklopedio)
 |
| **Lingvo** | ĉeĥa
 |
| **Posedanto** | Fondaĵo Vikimedio
 |
| Statistikoj
 |
| je la 9-a de junio 2026
 |
| **Artikolnombro** | 593 260
 |
| **Profundeco** | 49.9
 |
| **Paĝoj** | 1 651 493
 |
| **Redaktoj** | 25 915 229
 |
| **Uzantoj** | 794 894
 |
| **Aktivaj uzantoj** | 5 144
 |
| **Administrantoj** | 31
 |
| **Dosieroj** | 1
 |
|  |

La **Ĉeĥa Vikipedio** (ĉeĥe *Česká Wikipedie*) estas la eldono de Vikipedio en la ĉeĥa lingvo.

## Historio de fondiĝo

Ĝi estis unue lanĉita la 3-an de majo 2002, sed tiam kun anglalingva interfaco kaj sen artikoloj kaj aktiva redaktantaro. Unua administranto de la Ĉeĥa Vikipedio estis ĉeĥa esperantisto Miroslav Malovec, kiu nur kelkajn tagojn antaŭe dum la Konferenco pri Aplikoj de Esperanto en Scienco kaj Tekniko en Dobřichovice renkontiĝis kun usona esperantisto Chuck Smith kaj je lia instigo tradukis el esperanto en la ĉeĥan longan tekston por la ĉefpaĝo. *"La tekston mi sekve sendis al alia usona esperantisto Brion Vibber. Tiu alŝutis la tekston en Vikipedion kaj mi nur poste vidis, ke iujn aferojn mi tradukis malbone kaj mi petis Brion pri korekto. Li donis al mi la rajton miajn erarojn korekti kaj tiel mi fariĝis "administranto", tute sen voli korekti iun alian."*

## Ligiloj

### Referencoj

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el vikipedia artikolo Česká Wikipedie ĉeĥe.*

```

```

### Literaturo

* Blahuš, Marek. (2023) *Jak se zrodila česká Wikipedie*, 1‑a eldono (ĉeĥe), Praha: Wikimedia Česká republika. ISBN 978-80-909009-2-9.

### Vidu ankaŭ

* "Internacia Vikipedio", statistikaj informoj

### Eksteraj ligiloj

* la ĉeĥlingva vikipedio
# Slovaklingva Vikipedio

| **Slovaklingva Vikipedio** |
| --- |
|  |
| **Retadreso** | sk.wikipedia.org
 |
| **Kategorio** | Vikipedio (libera reta enciklopedio)
 |
| **Lingvo** | slovaka
 |
| **Posedanto** | Fondaĵo Vikimedio
 |
| Statistikoj
 |
| je la 9-a de junio 2026
 |
| **Artikolnombro** | 260 054
 |
| **Profundeco** | 23.9
 |
| **Paĝoj** | 605 058
 |
| **Redaktoj** | 8 205 823
 |
| **Uzantoj** | 294 953
 |
| **Aktivaj uzantoj** | 1 301
 |
| **Administrantoj** | 11
 |
| **Dosieroj** | 0
 |
|  |

La **slovaklingva Vikipedio** estas aŭtonomeca eldono de Vikipedio en la slovaka lingvo. Sialingve ĝi havas la titolon *Slovenská Wikipédia*. La projekto fondiĝis en septembro 2003 kaj atingis 100 000 artikolojn en aŭgusto 2008. La 9-an de junio 2026 ĝi enhavas 260 054 artikolojn.

## Redaktoj laŭ landoj

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Redaktoj de la slovaka vikipedio inter septembro 2012 kaj septembro 2013  |
| --- |
|  |  |  |  |  |
| Slovakio |  | 88.8 |
| Ĉeĥio |  | 6.0 |
| Germanio |  | 1.7 |
| Belgio |  | 0.9 |
| Irlando |  | 0.9 |
| Svedio |  | 0.9 |
| Ukrainio |  | 0.9 |

 |

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* "Internacia Vikipedio", statistikaj informoj

## Eksteraj ligiloj

* la slovaklingva vikipedio
# Svahillingva Vikipedio

| **Svahillingva Vikipedio** |
| --- |
|  |
| **Retadreso** | sw.wikipedia.org
 |
| **Kategorio** | Vikipedio (libera reta enciklopedio)
 |
| **Lingvo** | svahila
 |
| **Posedanto** | Fondaĵo Vikimedio
 |
| Statistikoj
 |
| je la 9-a de junio 2026
 |
| **Artikolnombro** | 120 159
 |
| **Profundeco** | 5.6
 |
| **Paĝoj** | 229 146
 |
| **Redaktoj** | 1 565 590
 |
| **Uzantoj** | 88 879
 |
| **Aktivaj uzantoj** | 225
 |
| **Administrantoj** | 14
 |
| **Dosieroj** | 1 210
 |
|  |

La **svahillingva Vikipedio** aŭ pli koncize **svahila Vikipedio** estas aŭtonomeca eldono de Vikipedio en la svahila lingvo. Sialingve ĝi havas la titolon *Wikipedia ya Kiswahili*. La projekto komenciĝis en aprilo 2003. Ĝi estas la unua kaj nuntempe unu el nur kvar lingvaj eldonoj de Vikipedio en Niĝer-kongaj lingvoj kun pli ol 1000 artikoloj. Temas pri la dua plej granda lingva eldono de Vikipedio en Niĝer-konga lingvo, post la joruba Vikipedio.

La projekto estis menciita la 27-an de aŭgusto 2006 en artikoloj de la periodaĵoj *International Herald Tribune* kaj *New York Newsday* pri la luktoj de malgrandaj lingvoeldonoj de Vikipedio. En 2009, *Google* finance subtenis la kreadon de artikoloj en la svahila Vikipedio. La 20-an de junio 2009, la svahillingva Vikipedio fundamente novigis la aspekton de sia ĉefpaĝo. La 9-an de junio 2026 ĝi enhavas 120 159 artikolojn. Interesa detalo estas, ke en la komenca fazo de la projekto laŭ vikipediaj statistikoj dufoje la artikolo **"Esperanto"** estis tiu prilaborita de plej granda nombro da redaktantoj po monato, nome en decembro 2003 kaj en junio 2004.

## Vidu ankaŭ

* "Internacia Vikipedio", statistikaj informoj

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* la svahillingva Vikipedio
# Artefakto

| Artefakto
 |
| --- |
|  |
| **klaso de objektoj filozofia koncepto**  |
| **objekto** |
|  |

**Artefakto** (el la latina: *ars* kiu signifas 'prilaborado', kaj *factum* 'kreitaĵo') estas objekto produktita de la krea aŭ inventa kapablo de la homo. Ĝi estas ankaŭ ĉiu objekto, sur kiu vidiĝas spuroj de prilaboro aŭ de homa uzo. Science oni uzas la vorton por indiki antikvaĵon.

Origine ĉi tiu vorto havis la signifon de io, kio estas nedezirata kaj kiu okazas en eksperimenta situacio. Nuntempe la vorto ankaŭ estas uzata por indiki arbitran, kelkfoje nur minimuman ŝanĝon pro homa agado, kontraste al fenomeno kiu tue nature ekestas.

## Artefakto kiel nedezirata flankefiko

* En fotografio artefaktoj povas ekesti en la fotilo, ekzemple uzante malbonkvalitan lenson aŭ pro eraroj en la lumsentema ĉefĉiparo.
* En la mikroskopio artefaktoj estas uzataj por la fabrikado de mikroskopiaj preparaĵoj, ekzemple tranĉante kaj fiksante preparaĵon.
* En elektronika sonotransigo kaj -pretigo artefaktoj povas ekesti kiel *transfonio* aŭ interferenco de unu signalo kun alia (en : 'crosstalk' *, fr : diaphonie).*
* En la metodaro artefakto povas prezentiĝi kiel rezulto de elekto por certa esplormetodo.

* Ekstrema ekzemplo de kromata aberacio: la artefakto kaŭzita de malriĉa lensokvalito.
* En tiu bildo de vetero-radaro en la supra flava cirklo videblas artefakto : reflekto kiu ne estas kaŭzata de ŝtormo sed de ventoturbino.
* Radiografio en kiu pluraj artefaktoj estas videblaj pro rektigila mamzono.
* Malgranda peco de teksaĵo falis sub la mikroskopa glaso kiu kaŭzis ke sangaj ĉeloj videblas.

## Artefaktoj en la senco de 'homfaritaj aferoj'

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Artefakto (arkeologio).
En arkeologio la termino 'artefakto' estas uzata por indiki objektojn aŭ spurojn faritajn de homoj. *Por pli da informo: vidu Artefakto (arkeologio).*

Foje, la termino estas ankaŭ uzata kiel sinonimo por 'artverko', ambaŭ en la arta senco kiel ankaŭ en la arkitektura senco. *Por pli da informo: vidu artverko (arto) respektive civila artverko (konstruado).*

* Pecoj de silikaj ŝtonoj, de kiuj arkeologoj povis konstati ke ili prilaboritaj de homoj en formo de sagoj.
* Artefaritaj konstruaĵoj en la naturo estas ofte ankaŭ nomataj artefaktoj.
* Artverkon oni ankaŭ foje indikas kiel artefakto.

## Referencoj

* Noto : Tiu ĉi artikolo estas plejparte traduko de la samtema nederlandlingva vikipedia artikolo de la 26-a de oktobro 2019.