Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Iĥtiologio

| Iĥtiologio
 |
| --- |
|  |
| **studfako de zoologio**  |
| **vertebrula zoologio** |
|  |

Fiŝoj montras tre diversajn formojn kaj grandojn. Tiu estas Algeca hipokampo, proksima parenco de la Hipokampoj. Ties foliecaj membroj permesas ilin ĉeesti kun la flosantaj algoj.
**Iĥtiologio** (el la antikva greka: ἰχθύς, *iĥzus*, "fiŝo"; kaj λόγος, *logos*, "studo", foje ankaŭ literumata *iktologio*) **aŭ fiŝoscienco** estas la branĉo de zoologio dediĉita al studo de fiŝo. Tio inkludas skeletajn fiŝojn (Osteichthyes), kartilagajn fiŝojn (Chondrichthyes), kaj senmakzelajn fiŝojn (Agnatha). Dum majoritato de specioj jam estis probable malkovritaj kaj priskribitaj, ĉirkaŭ 250 novaj specioj estas oficiale priskribataj al la scienco ĉiujare.

Laŭ FishBase, 31,500 specioj de fiŝoj estis priskribataj ĝis januaro de 2010. Estas pli da fiŝospecioj ol la kombinata totalo de ĉiuj aliaj vertebruloj: mamuloj, amfibioj, reptilioj kaj birdoj.

Ilustraĵo de 3 specioj de Perkoformaj fiŝoj (1856)
## Notoj

## Referencoj

* Carl E. Bond, *Biology of Fishes* (Saunders, 1996) ISBN 0-03-070342-5
* Joseph S. Nelson, *Fishes of the World* (Wiley, 2006) ISBN 0-471-25031-7
* Michael Barton, *Bond's Biology of Fishes. Third Edition* (Julet, 2007) ISBN 0-12-079875-1

## Eksteraj ligiloj

* Brian Coad, *Dictionary of Ichthyology*
* iĥtiologia retejo Arkivigite je 2006-07-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Listo de iĥtiologoj Arkivigite je 2012-02-26 per la retarkivo Wayback Machine
# Ed Wood

| **Ed Wood** |
| --- |
|  Wood en *Glen or Glenda* |
|  |
| Persona informo
 |
| **Edward Davis Wood Jr.**  |
| **Naskonomo** | Edward Davis Wood |
| **Naskiĝo** | 10-a de oktobro 1924 en Poughkeepsie, Novjorkio, Usono
 |
| **Morto** | 10-a de decembro 1978 (aĝis 54) en Losanĝeleso, Kalifornio, Usono
 |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | acute myocardial infarction (en)   vd |
| **Tombo** | sen valoro   vd |
| **Lingvoj** | angla vd |
| **Ŝtataneco** | Usono   vd |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Norma McCarty (1955–1956) Kathleen O'Hara (1959–1978)
 |
| **Amkunulo** | Dolores Fuller (mul)    vd |
| Profesio
 |
| **Alia nomo** | Ann Gora • Akdov Telmig • Johnny Carpenter • Emil Moreau • John Quinn • William Davis • Dick Trent • Kathleen Everett vd |
| **Okupo** | scenaristo  verkisto  teatra aktoro  romanisto  filmmuntisto  filmaktoro  filmreĝisoro  filmproduktoro  reĝisoro   vd |
| **Aktiva dum** | 1950 – 1977
 |
| Verkado
 |
| **Verkoj** | Glen or Glenda vd |
|  |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Edward Davis WOOD, Jr.** (10-a de oktobro 1924 - 10-a de decembro 1978), pli konata kiel **Ed Wood**, estis produktoro, aktoro, scenaristo, kaj redaktoro, kiu ofte faris ĉi tiujn rolojn samtempe. En la malfruaj 1950-aj jaroj, Wood faris serion de malmultekostaj kaj malbone produktitaj filmoj, nun humore honorita pro ties teknikaj eraroj, banalaj specialaj efektoj, grandaj iomoj da maltaŭgaj stokfilmoj, bizara dialogo, strangaj steluloj, kaj absurdaj intrig-elementoj. Lia spektakleca talento donis al li iom da kritika sukceso.

La populareco de Wood rapide malkreskis post la morto de lia plej konata stelulo, Béla Lugosi. Li eblis savi vendeblan filmon el la lastaj momentoj de Lugosi en filmo, sed la kariero de Wood malkreskis poste. Al la fino de lia vivo, Wood faris pornografiajn filmojn kaj verkis krim-fikcion, hororon, kaj erotikaj romanoj. Lia postmorta fameco spronis du jarojn post lia morto, kiam li estis premiita kun Premio Ora Meleagro ("Golden Turkey Award") kiel la plej malbona reĝisoro iame. La manko de norma filmfarado en lia verkaro gajnis al Wood kaj liaj filmoj multajn fervorulojn de liaj kultaj filmoj.
# AMC (televida kanalo)

| AMC
 |
| --- |
|  |
| **faka televida kanalo • kablotelevida kanalo** |
| Ĝeneralaj informoj
 |
| Landoj | Usono
 |
| Komenciĝo de elsendoj | 1984
 |
| Posedata de
 | AMC Global Media vd |
| Lingvo
 | angla lingvo vd |
| Nombro da sekvantoj en sociaj retejoj
 | 674 993
(stato la 4-a de februaro 2023)

 |
|  |

**AMC** estas usona kablotelevida kanalo posedata de AMC Networks. Ĝi estis lanĉita la 1-an de oktobro 1984.

## Eksteraj ligiloj

* angle Oficiala retejo de AMC
# Ziegfeld Follies

| Ziegfeld Follies
 |
| --- |
|  |
| **musical series (en)**  |
| Komenco
 | 1907 vd |
| Fino
 | 1936 vd |
|  |

Ziegfeld Follies (1907-1931) estis la nomo de serio de muzikaj revuoj de Broadway, Novjorko.

Inspiritaj super *Folies Bergère* de Parizo, la Ziegfeld Follies estis kreitaj kaj gviditaj de Florenz Ziegfeld, surbaze de ideo de lia edzino, la aktorino Anna Held. Temis pri spektakloj kiuj inkluzivis dancojn, koreografiojn kaj komikajn sketĉojn kiuj estis tre famaj kaj ricevis bonan kritikon kaj vastan publikon.

Ili prezentis rimarkindajn artistojn, inter ili Eve Arden, Irving Berlin, Joan Blondell, Fanny Brice, Louise Brooks, Eddie Cantor, Marion Davies, Paulette Goddard, Beatrice Lillie, Dorothy Mackaill, Mae Murray kaj Barbara Stanwyck, inter multaj aliaj.

En 1944 samnoma filmo debutis, kun Fred Astaire kaj Cyd Charisse.
# Bufono

| Bufono
 |
| --- |
|  |
| **eksa profesio rolfako**  |
| **distristo • humuristo • mezepoka ĵonglisto • artisto** |
| Informoj
 |
| Eble sama
 | bufono • menestrelo
 |
| Ekipita per
 | fool's cap, Motley
 |
|  |

**Bufono** estas kortega klaŭno, ofte nanuloj aŭ aliaj misformuloj, sed ne nepre, kiuj ridigis la reĝojn aŭ grandsinjorojn.

Ili iĝis famaj pro la libereco en iliaj paroloj, kiun ili ĝuis; ja ĉar ili estis teorie frenezuloj aŭ teorie diris nenion krom sensencaĵojn, kio donis al ili liberon diri kion ajn, inkluzive la veron al la reĝo, kion neniu ajn aliulo aŭdacus sen riski sian vivon! En la teatraĵoj de Michel de Ghelderoode kaj Ŝekspiro troviĝas famaj roloj de bufonoj.

Post 17-a jarcento tiu ofico malaperis: en kartezia kaj deca epoko oni ektaksis tion ne sufiĉe serioza! Ekzemple la lasta Angla bufono estis Muckle John maldungita en 1649 post la senkapigo de Karlo la 1-a.

En 2004 oni denove dungis bufonon en Britio por distri la turistojn.

## Famaj bufonoj

* Pietro Gonella
* Rigoletto

## Bildaro

*
*
*
*
# Ruztrompitaj

| *Ruztrompitaj* |
| --- |
| **filmo** |
| Originala titolo
 | *Bamboozled* |
| Originala lingvo
 | angla lingvo
 |
| Kina aperdato
 | 2000, 10 maj. 2001
 |
| Ĝenro
 | komedia dramo, muzika filmo
 |
| Kameraado
 | Ellen Kuras
 |
| Reĝisoro(j)
 | Spike Lee
 |
| Produktisto(j)
 | Spike Lee
 |
| Scenaro
 | Spike Lee
 |
| Filmita en
 | Nov-Jorko
 |
| Loko de rakonto
 | Nov-Jorko
 |
| Muziko de
 | Terence Blanchard
 |
| Rolantoj
 | Damon Wayans • Savion Glover • Jada Pinkett Smith • Tommy Davidson • Michael Rapaport • Yasiin Bey • Canibus • Charli Baltimore • William J. Clinton • DJ Scratch • Johnnie Cochran • Matthew Modine • Mira Sorvino • muMs da Schemer • Susan Batson • The Roots • Tracy Morgan • Gano Grills • Arthur J. Nascarella • David Wain • Danny Hoch • Kim Director
 |
| Produktinta firmao
 | 40 Acres & A Mule Filmworks
 |
| IMDb
 |
|  |

Bamboozled (esperante, «*Ruztrompitaj*») estas satira filmo el 2000 skribita kaj direktita de Spike Lee. Ĝi temas pri moderna televida minstrela prezento prezentanta nigrajn aktorojn surmetantajn nigrovizaĝajn ŝminkojn kaj la perforta fiasko post la sukceso de la prezento.

## Aktoroj

* Damon Wayans kiel Pierre Delacroix / Senkompara Dotan
* Savion Glover kiel Manray / "Mantan"
* Jada Pinkett Smith kiel Sloan Hopkins
* Tommy Davidson kiel Womack / "Sleep 'n Eat"
* Michael Rapaport kiel Thomas Dunwitty
* Mos Def kiel Julius Hopkins / "Big Blak Afriko"
* Thomas Jefferson BYRD kiel "Honeycutt"
* Paŭlo Mooney kiel Junebug
* Gano Kradoj kiel "Duobla Blak"
* Canibus kiel "Mo Blak"
* Charli Baltimore kiel "Glata Blak"
* MC Serch kiel "One-deksesa Blak"
* La Radikoj kiel The Alabamo Portico Simioj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
* *Ruztrompitaj* en Interreta filma datumbazo (angle)
# William H. Seward

| **William H. Seward** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **William H. Seward**  |
| **Naskiĝo** | 16-an de majo 1801 (1801-05-16) en Florida, Nov-Jorkio
 |
| **Morto** | 10-an de oktobro 1872 (1872-10-10) (71-jaraĝa) en Auburn, Nov-Jorkio
 |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | spirhalto  vd |
| **Tombo** | Fort Hill Cemetery (en)    vd |
| **Religio** | Anglikanismo vd |
| **Lingvoj** | angla vd |
| **Loĝloko** | William H. Seward House vd |
| **Ŝtataneco** | Usono   vd |
| **Alma mater** | Union College (mul)   (–1820)  vd |
| **Partio** | kontraŭ-framasona partio  Respublikana Partio   vd |
|  |
| **Subskribo**  |
| Familio
 |
| **Patro** | Samuel S. Seward (en)   vd |
| **Edz(in)o** | Frances Adeline Seward (en)    vd |
| **Infanoj** | William H. Seward Jr. (mul) , Frederick W. Seward (en) , Augustus Henry Seward (en) , Frances Adeline "Fanny" Seward (en)   vd |
| Profesio
 |
| **Okupo** | politikisto  verkisto  juristo  diplomato  advokato  ministro pri eksteraj aferoj   vd |
| **Aktiva en** | Vaŝingtono vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | usona ministro pri eksterlandaj aferoj (1861–1869) usona senatano (1859–1861) usona senatano (1857–1859) usona senatano (1855–1857) usona senatano (1853–1855) usona senatano (1851–1853) usona senatano (1849–1851) guberniestro de Nov-Jorkio (1839–1842) member of the State Senate of New York (en)    vd |

 |
|

| [Montri]  Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Fi-Beta-Kapa-Societo   vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**William Henry SEWARD** (n. la 16-an de majo 1801, m. la 10-an de oktobro 1872) estis usona politikisto kiu servis kiel Usona ministro pri eksterlandaj aferoj el 1861 ĝis 1869, kaj antaŭe li servis kiel guberniestro de Novjorkio kaj kiel Senatano. Klara opozicianto de la etendo de sklaveco en la jaroj tuj antaŭ la Usona Enlanda Milito, li estis elstara figuro en la Respublikana Partio en siaj dekomencaj jaroj, kaj estis tre laŭdita pro sia laboro je la konto de la Unio kiel usona ministro pri eksterlandaj aferoj dum la Enlanda Milito.

Seward en 1859.
Seward baraktis por haltigi la secesion de la sudaj ŝtatoj; kiam tio malsukcesis, li dediĉis sin tutkore al la defendo de la Unio. Lia firma sinteno kontraŭ eksterlanda interveno en la Enlanda Milito helpis eviti, ke Unuiĝinta Reĝlando kaj Francio agnosku la sendependecon de la Konfederaciitaj Ŝtatoj. Li estis unu el la celoj de la murdokomploto de 1865 kiu mortigis Lincoln kaj estis serioze vundita fare de la konspiranto Lewis Powell. Seward restis en sia posteno laŭlonge de la prezidenteco de Andrew Johnson, dum kiu li negocis la aĉeto de Alasko en 1867 kaj apogis Johnson dum la proceso por lia elpostenigo (*impeachment*).
# Unia armeo (Usona Enlanda Milito)

| Unia armeo
 |
| --- |
|  |
| **terarmeo**  |
| Komenco
 | 28-a de februaro 1861 vd |
| Fino
 | 26-a de majo 1865 vd |
| Lando*j* | Usono vd |
| Sidejo
 | Vaŝingtono
 |
| **Fondinto*j | Abraham Lincoln vd |
| **Filioj** | Army of the Tennessee (en)  30th Michigan Volunteer Infantry Regiment (en)  Army of the Gulf (en)  Army of Georgia (en)  Army of the Shenandoah (en)  Army of the Mississippi (en)  Army of the Potomac (en)  Army of the James (en)  Army of Virginia (en)  Army of the Ohio (en)  Army of the Cumberland (en)  Department of the Susquehanna (en)   vd |
|  |

La 21-a Miĉigano-Infanterio, kompanio da veteranoj de la generalo William Tecumseh Sherman.
La **Unia Armeo** (angle *Union Army*) estis la armeo, kiu batalis por la Norda Unio dum la Usona Enlanda Milito. Ĝi estis alikonita kiel la **federacia armeo**, la **norda armeo** aŭ la **nacia armeo**. Ĝi konsistis el la malgranda armeo de Usono, pliigita de amasaj nombroj da soldatoj proviziitaj de la nordaj ŝtatoj. Inter ili estis volontuloj samkiel rekrutoj. La unia armeo batalis kontraŭ kaj venkis la konfederacian armeon inter 1861 kaj 1865. El la 2,5 milionoj da homoj, kiuj servis en la unia armeo dum la milito, proksimume 360 000 mortis pro bataloj, batalvundoj, malsanoj aŭ aliaj kaŭzoj. 280 000 estis vunditaj.

## Vidu ankaŭ

* Konfederacia Armeo
* Usona Enlanda Milito
# Doktrino de Monroe

| Doktrino de Monroe
 |
| --- |
|  |
| **Usona prezidenta doktrino doktrino pri eksteraj aferoj**  |
| Komenco
 | 1823 vd |
| Poste
 | Donroe Doctrine vd |
| Lando*j* | Usono vd |
|  |

Gazeta kartuno de 1912 kiu karikaturas la influon de Usono sur Latinameriko post la Doktrino de Monroe.
La usona prezidento James Monroe en sia novjara mesaĝo (decembre) de 1823 deklaris principon, kiu poste iĝis bazo aŭ ĝermo de la tiel nomata **doktrino de Monroe**. Ĝi havis gravan influon al la historio de la Amerikoj.

## La baza pretendo

La mesaĝo de Monroe postulis, ke la landoj de Eŭropo ne klopodu akiri pliajn koloniojn en la Amerikoj kaj ne enmiksiĝu en la aferojn de suverenaj amerikaj ŝtatoj. Kompense Usono ne enmiksiĝu en aferojn de eŭropaj suverenaj ŝtatoj.

La registaro de Monroe en 1822 agnoskis la sendependiĝintajn eks-koloniojn (hispanajn)
Argentino, Ĉilio, Peruo, Kolombio kaj Meksiko. Hispanio planis rekonkeri siajn koloniojn, sed Usono celis rezervi al si tiujn teritoriojn kiel ekskluzivan komercejon (merkaton) kaj malhelpi, ke Hispanio kaj Francio (re)akiru potencon en la Amerikoj. Ĉi-lasta plaĉis al Britio, kiu defendis la doktrinon.

## Plua evoluo

Postaj usonaj prezidentoj ofte referencis al la doktrino kaj laŭnecese plivastigis ĝian enhavon (fakte nur pri la rajtoj, ne pri la devoj de Usono).

En 1845 prezidento James K. Polk deklaris al la Usona Kongreso,
ke por eldevigi la doktrinon de Monroe Usono agrese ekspansiu okcidenten por sekurigi la tieajn teritoriojn.
(Tio kontraŭis al la origina intenco de Usono, neniam strebi al perforta pligrandiĝo.)
Subtenantoj de tiu politiko argumentis, ke estas la **evidenta destino** (*manifest destiny*) de Usono regi tiujn teritoriojn.

Prezidento Theodore Roosevelt en decembro 1904 aldonis al la doktrino la
korolarion de Roosevelt,
per kiu Usono pretendis la rajton interveni en aferojn de Latinameriko.
(Lia moto estis "paroli milde, sed ĉiam porti dikan bastonon".)
Nur en 1930 la memorando de Clark esprimis la limigon,
ke tia interveno eblas nur, kiam eŭropaj potencoj minacas Latinamerikon. Tio estis fakta nuligo de la korolario de Roosevelt. Usono tamen plu influis Latinamerikon per siaj sekretaj servoj.

La doktrino ne ĉiam estis eksplicite uzita kiel argumento, kiam Usono enmiksiĝis en aliaj amerikaj landoj.
Kiam en 1903 Usono forprenis Panamon de Kolombio, tio okazis kvazaŭ subteno al sendependiĝo,
sen apogiĝo al la doktrino.
Ankaŭ kiam Usono en 1983 invadis la komunisme influatan insulon Grenado,
oni ne referencis al la doktrino,
sed al la necesa protektado de tie vivantaj usonanoj.

Almenaŭ interne de Usono oni ja argumentis per la doktrino, kiam komence de la 1960-aj jaroj oni preparis invadon al Kubo, kiu poste fiaskis en la Golfo de la Porkoj.

## Vidu ankaŭ

* Usona Imperiismo
* Imperio de Libereco
* Tutamerikismo
# Bob Dole

| **Bob Dole** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo
 |
| **Bob Dole**  |
| **Naskonomo** | Robert Joseph Dole |
| **Naskiĝo** | 22-an de julio 1923 (1923-07-22) en Russell
 |
| **Morto** | 5-an de decembro 2021 (2021-12-05) (98-jaraĝa) en Vaŝingtono
 |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | pulma kancero  vd |
| **Tombo** | Arlingtona nacia tombejo   vd |
| **Religio** | Metodismo vd |
| **Lingvoj** | angla vd |
| **Ŝtataneco** | Usono   vd |
| **Alma mater** | Universitato de Arizono  (1948–1949) Universitato de Kansaso  (1941–1943) Washburn University (mul)  - Bakalaŭro de Artoj, Bakalaŭro de Juro (–1952)  vd |
| **Partio** | Respublikana Partio   vd |
|  |
| **Subskribo**  |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Elizabeth Dole (mul)  (1975–2021) Phyllis Holden (mul)  (1948–1972)  vd |
| **Infanoj** | 1
 |
| Profesio
 |
| **Okupo** | advokato (1952–) politikisto  juristo   vd |
| **Laborkampo** | juro kaj politiko  vd |
| **Aktiva en** | Vaŝingtono • Kansaso vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj
 | usona senatano (1995–1996) usona senatano (1993–1995) usona senatano (1991–1993) usona senatano (1989–1991) usona senatano (1987–1989) usona senatano (1985–1987) usona senatano (1983–1985) usona senatano (1981–1983) usona senatano (1979–1981) usona senatano (1977–1979) usona senatano (1975–1977) usona senatano (1973–1975) usona senatano (1971–1973) usona senatano (1969–1971) ano de Usona Domo de Reprezentantoj (1967–1969) ano de Usona Domo de Reprezentantoj (1965–1967) ano de Usona Domo de Reprezentantoj (1963–1965) ano de Usona Domo de Reprezentantoj (1963–1969) ano de Usona Domo de Reprezentantoj (1961–1963) county attorney (en)  (1953–1961) member of the Kansas House of Representatives (en)  (1951–1953)  vd |

 |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj
 | * (2008)  World Food Prize (en)
* (1998)  Theodore Roosevelt Award (en)
* (1997)  Prezidenta medalo de libereco Premiata de William J. Clinton
* (1992)  Dr. Nathan Davis Award for United States Senators (en)
* komandanto kun stelo de la ordeno de merito de la Respubliko Pollando
* Kruco de Merito de Pola Respubliko
* Premio Horatio Alger
* Bronza stelo (Usono)
* Presidential Citizens Medal (en)
* Order of the National Flag (en)
* Purpura Koro
* ordeno de la insigno de honoro

vd |

 |
|

| [Montri]  Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj
 | Usona Legio   vd |

 |
| **En TTT** | Oficiala retejo vd |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Bob DOLE** (22-a de julio 1923 - 5-a de decembro 2021) estis usona politikisto. Lia partio estis la Respublikana Partio.

Li estis ano de la Ĉambro de Reprezentantoj de 1961 ĝis 1969 kaj senatano de 1969 ĝis 1996, ekde 1985 kiel estro de la respublikanaj senatanoj.

En 1996 li kunkonkuris pri la usona prezidanta elekto, sed li malvenkis: la prezidanto de Usono fine iĝis Bill Clinton.
# College Republicans

| College Republicans
 |
| --- |
| Komenco
 | 1892 vd |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
|  |

La **College Republican National Committee** (CRNC) estas nacia organizo por kolegiaj kaj universitataj studentoj kiuj subtenas la Respublikanan Partion de Usono. La organizo estas konata kiel aktiva rekruta ilo por la Respublikana Partio kaj produktis multajn elstarajn Respublikanajn kaj konservativajn aktivistojn kaj enkondukis pli da membroj en la Respublikanan partion ol iu ajn alia organizo en la nacio.

La organiza strukturo multe ŝanĝiĝis ekde ĝia fondo en 1892. Fondita kiel organizaĵo por la Respublikana Nacia Komitato, la kolegiaj respublikanoj nun funkcias kiel sendependa 527a grupo. Post kiam la Juna Respublikana Nacia Federacio estis formetita de la kolegio Respublikana organizo en 1972, la grupoj funkcias sendepende unu de la alia.
# Respublikanoj Eksterlande

| Respublikanoj Eksterlande
 |
| --- |
| **organizaĵo Émigré wing (en)**  |
| Komenco
 | 1978 vd |
| Sidejo
 | Vaŝingtono
 |
| **Fondinto*j | Bill Brock vd |
|  |

**Respublikanoj Eksterlande** (angle *Republicans Abroad*; ankaŭ konata kiel **Respublikanoj Eksterlande Internacia** kaj akronime **RA**) estis tutmonda politika organizaĵo por usonaj civitanoj vivantaj ekster Usono . La organizaĵo funkciis de 1978 ĝis 2013 kaj estis anstataŭigita de Respublikanoj Transmare.

## Vidu ankaŭ

* Demokratoj Eksterlande

## Referencoj
# Young Republicans

| Young Republicans
 |
| --- |
|  |
| **junulara politika organizaĵo**  |
| Komenco
 | 23-a de aprilo 1931 vd |
| Lando*j* | Usono vd |
| Sidejo
 | Vaŝingtono
 |
| Retejo
 | Oficiala retejo
 |
|  |

**Young Republicans** (angla lingvo: "Junaj Respublikanoj") estas organizaĵo fondita en 1931 por promocii la valorojn de la Respublikana Partio inter usonaj junuloj. La ĉefa fokuso de la organizo estas altigi la partoprenadon de junaj Respublikanoj en tutaj tipoj da politikaj aferoj, kvankam ĝi ankaŭ agas por ĝenerale promocii la partion. La nuna prezidento nomiĝas Hayden Padgett.

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
# Republicans Overseas

| Republicans Overseas
 |
| --- |
| **organizaĵo Émigré wing (en)**  |
| Komenco
 | 1978 vd |
| Sidejo
 | Terre Haute
 |
|  |

**Republicans Overseas** (akronime **RO**, esperante *Respublikanoj Transmare*) estas politika organizaĵo de usonaj elmigrantoj kiuj subtenas la Respublikanan Partion de Usono . ​ Ĝi havas membrojn en pli ol 50 landoj kaj reprezentantaron en la Respublikana Nacia Komitato , tamen, male al ĝia Demokrata ekvivalento *Democrats Abroad* , ĝi ne estas konsiderata "ŝtata" komitato. ​ La juna branĉo *de Young Republicans* estas reprezentita de *Young Republicans Overseas* dum *Teenage Republican Ambassadors* estas la internacia branĉo de *Teenage Republicans* .

## Historio

Sekve la promulgacio de la *Overseas Citizens Voting Rights Act de 1975,* usonanoj vivantaj eksterlande estis permesitaj voĉdoni en federaciaj elektoj .​ La organizaĵo de la preskaŭ tri milionoj da balotantoj kiuj estis eksterlande en tiu tempo, la plej multaj el ili respublikanoj, komenciĝis tuj .​ En 1978, la organizaĵo *Respublikanoj Eksterlande* estis formale fondita, kiu ŝanĝis sian nomon kaj juran staton al *Respublikanoj Transmare* en 2013 .

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj
# Louis Brandeis

| **Louis Brandeis** |
| --- |
|  |
| Persona informo
 |
| **Naskiĝo** | 13-an de novembro 1856 (1856-11-13) en Louisville
 |
| **Morto** | 5-an de oktobro 1941 (1941-10-05) (84-jaraĝa) en Vaŝingtono
 |
| **Mortokialo** | korinfarkto  |
| **Lingvoj** | angla
 |
| **Loĝloko** | Brandeis House
 |
| **Ŝtataneco** | Usono   |
| **Alma mater** | jura altlernejo Harvard   Louisville Male High School (en)    |
| Familio
 |
| **Edz(in)o** | Alice Goldmark Brandeis (en)    |
| Okupo
 |
| **Okupo** | juĝisto  advokato  juristo   |
|  |

**Louis Dembitz BRANDEIS** (13-an de novembro 1856 en Louisville, Kentucky - 5-an de oktobro 1941 en Vaŝingtono) estis usona juristo kaj unua juda juĝisto en la Supera Kortumo de Usono.

## Biografio

Liaj gepatroj devenis el juda komunumo en Prago kaj migris post la revolucioj en la Aŭstria Imperio de 1848/49 en Usonon, kie ili ekkomercis per greno. Louis Brandeis vizitis la lernejon *Louisville Male High School* kaj finis la lernadon en 1872 en aĝo de 14 jaroj, kun distingo.

Pro ekonomia missorto kaj la komenciĝanta *granda depresio (1873–1896)* kaj pro la ekonomia krizo de 1873, Adolph Brandeis (lia patro) devis vendi la entreprenon kaj la familio revenis en Eŭropon por kelkaj jaroj. Louis Brandeis vizitis tiutempe la realgimnazion *Annenschule* en Dresden. La familio reveturis en 1875 al Usono, kie Brandeis ekstudis en la Harvard Law School. Li finis la jur-studadon en 1877, kiel plej bona en la jarkolekto.

Brandeis en 1916 estis nomumita fare de usona prezidento Woodrow Wilson al juĝisto en la Supera Kortumo. Li restis en tiu posteno ĝis 1939.

Brandeis estis porparolanto de la usona cionismo, same apoganto de la progresiva flanko de la Usona Demokrata Partio.

Lian nomon portas la Brandeis University en Waltham, Massachusetts, same la Louis D. Brandeis School of Law de University of Louisville.

Lia plej grava aldono al la usona jurhistorio la akceptigo de rajto por privato ( „Right to Privacy“). Brandeis kaj lia partnero Samuel Warren verkis inter 1888 kaj 1890 tri bazartikolon en tiu temo por la eldonaĵo Harvard Law Review, kio kondukis al tio, ke tiu rajto estis akceptita en la usonan juron.

Li ankaŭ batalis kontraŭ la monopolaj entreprenoj (oligarĥoj).

## Citaĵo

„Aŭ ni havas en tiu ĉi lando demokration aŭ grandan bonstaton koncentriĝantan en manoj de malmultaj homoj, sed ni ne povas havi ambaŭ.“

## Literaturo

* Leonard Baker: *Brandeis and Frankfurter: A Dual Biography*, New York 1984. ISBN 0-06-015245-1
* Lewis J. Paper: *Brandeis: An Intimate Biography of One of America's Truly Great Supreme Court Justices*, Englewood Cliffs (New Jersey) 1983. ISBN 0-13-081299-4
* Philippa Strum: *Brandeis: Justice for the People*, Cambridge (Mass.) 1984. ISBN 0-674-53921-4