# Placentuloj

| Kiel legi la taksonomion**Placentuloj** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Meza kretaceo - ĉi-epoke |
|
  |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regno:
 | Animaloj *Animalia*  |
| Filumo:
 | Ĥorduloj *Chordata*  |
| Klaso:
 | Mamuloj *Mammalia*  |
| Subklaso:
 | Vivonaskuloj *Theria*  |
| Klado:
 | **PlacentulojEutheria*  |

 |
| Ordoj
 |
| * Infraklaso **Edentata:**
	+ Superordo **Ksenartroj *Xenarthra:
		- Pilosoj *Pilosa*
		- Cingulatoj *Cingulata*
* Infraklaso **Epitheria:**
	+ Superordo **Afrotheria:**
		- Afrosoricedoj *Afrosoricida*
		- Makrosceliduloj *Macroscelidea*
		- Tubetodentuloj *Tubulidentata*
		- Prokaviuloj *Hyracoidea*
		- Rostruloj *Proboscidea*
		- Sirenoj *Sirenia*
	+ Superordo **Laurasiatheria:**
		- Ĥiropteroj *Chiroptera*
		- Insektovoruloj *Insectivora*
		- Cetacoj *Cetacea*
		- Parhufuloj *Artiodactyla*
		- Neparhufuloj *Perissodactyla*
		- Manisuloj *Pholidota*
		- Karnomanĝuloj *Carnivora*
	+ Superordo **Euarchontoglires:**
		- Ronĝuloj *Rodentia*
		- Leporuloj *Lagomorpha*
		- Dermopteroj *Dermoptera*
		- Tupajuloj *Scandentia*
		- Primatoj *Primates*
 |
| Aliaj Vikimediaj projektoj
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj
 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Placentuloj
 |

 |
|  |

**Placentuloj** (per latina, scienca nomo *Placentalia*) estas ege diversa grupo de animaloj, kiujn nuntempe oni konsideras la plej sukcesaj mamuloj el la planedo (escepte eble en Aŭstralio).

La plej ĝenerala eco de placentuloj estas la ekzisto de placento en la gravedaj inoj, taŭga por longe subteni la idojn antaŭ la nasko. Marsupiuloj, kvankam tradicie priskribitaj senplacentaj, havas ian placenton, sed malsaman kaj sufiĉan nur por pli mallonga subteno.

## Taksonomio

subklaso
PLACENTULOJ - *Placentalia (Eutheria)*
Ordoj kun ankoraŭ vivantaj membroj:

* Infraklaso **Edentata:**
	+ Superordo **Ksenartroj *Xenarthra:
		- Pilosa
		- Cingulata
* Infraklaso **Epitheria:**
	+ Superordo **Afrotheria:**
		- Afrosoricida
		- Makrosceliduloj *Macroscelidea*
		- Tubetodentuloj *Tubulidentata*
		- Prokaviuloj *Hyracoidea*
		- Rostruloj *Proboscidea*
		- Sirenoj *Sirenia*
	+ Superordo **Laurasiatheria:**
		- Ĥiropteroj *Chiroptera*
		- Insektovoruloj *Insectivora*
		- Cetacoj *Cetacea*
		- Parhufuloj *Artiodactyla*
		- Neparhufuloj *Perissodactyla*
		- Manisuloj *Pholidota*
		- Karnomanĝuloj *Carnivora*
	+ Superordo **Euarchontoglires:**
		- Ronĝuloj *Rodentia*
		- Leporuloj *Lagomorpha*
		- Dermopteroj *Dermoptera*
		- Tupajuloj *Scandentia*
		- Primatoj *Primates*

Formortintaj ordoj:

Hiendentuloj †
Teniodonoj †
Kondilartroj †
Tiloduloj †
Litopternoj †
Notounguloj †
Astrapoterioj †
Pantodontoj †
Dinoceratoj †
Piroterioj †
Desmostilioj †
Embritopodoj †
Jen la ĉefaj grupoj kun ekzemplaj membroj:

* **Edentuloj** (malmult-dentuloj- formik-manĝuloj, bradipoj, dazipoj/armadeloj);
* **Foliduloj** (skvamo-mamuloj - pangolinoj, manisoj);
* **Lagomorfuloj** (kunikloj, leporoj);
* **Ronĝuloj** musoj, ratoj, hamstroj, sciuroj, histrikoj aŭ pik-porkoj, Gvineo-porkido, patagonia leporo, tukuoj, pakaranoj, pakaoj, agutioj, ĉinĉiloj, hutioj, zizeloj, marmotoj, kastoroj);
* **Makroscelideoj** (elefant-sorikoj);
* **Primatoj** (prosimioj- lemuroj, lorisoj, galagoj, ktp kaj antropoidoj- simioj, goriloj, ĉimpanzoj, homoj);
* **Skandencoj** (preskaŭ-simioj - tupajoj;
* **Kiropteroj** (vespertoj, flugantaj-hundoj, vampiroj);
* **Dermopteroj** (galeopiteko);
* **Insektmanĝuloj** (talpoj, erinacoj, tenrakoj, sorikoj, almikoj);
* **Karnomanĝuloj** (feliformoj - felisedoj, civetoj, genotoj, linsangoj, mungoj, mangustoj, surikatoj, hienoj; kaj kaniformoj - kanisedoj, ursoj, pandoj, musteloj, vizonoj, putoroj, foinoj, meloj, skunkoj, lustroj, fokoj, mar-leonoj, rosmaroj, mar-elefantoj);
* **Parhufuloj** porkoj, hipopotamoj, kalo-pieduloj, kameloj, ljamoj, kanĉiloj, cervoj, munĝakoj, akvo-kapreoloj, alkoj, rangiferoj, ĝirafoj, antilopoj, bovoj, bubaloj, bizonoj, dukeroj, antilopetoj, bov-antilopoj, gazeloj, sajgoj, kaproj, ŝafoj, ovibovoj);
* **Cetacoj** (rorkvaloj, veraj balenoj, dentcetacoj - delfenoj, kaĉalotoj, orkoj, marporkoj);
* **Tubulidentatoj** (tubeto-dentuloj - terporkoj);
* **Neparhufuloj** (aŭ: Perisodaktiloj) - tapiroj, rinoceroj, ekvedoj - ĉevalo, zebro, azeno);
* **Hiraksoidoj** (klif-meloj);
* **Sirenoj** (mar-bovoj- dugongoj, manatoj);
* **Proboscedoj** (elefantoj)

## Notoj kaj referencoj