Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tròpic dal Càncar

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Al sulstìsi 'd Istâ
Al Tròpic dal Càncar

Al **Tròpic dal Càncar** 'l è 'n tròpic teréstar ch'al s cata in d'l emisfēr bureàł. 'L è 'l paralēl dla Tèra più a Nòrd in dua 'l Sōl al riva a 'l śénit un dè a 'l an (in dal sulstìsi 'd Śugn) cun na paràbula aparénta dimóndi rìpida a 'l uriśònt. Quànd al Sōl 'l è a 'l śénit a 'l *Tròpic dal Càncar* a gh'è 'l inìsi dl'Istâ bureàla.

Al tròpic al gh'à cal nóm parchè quànd i 'l ìvan studiâ dumìla an fà al Sōl al pasàva par la custelasiòṅ dal Càncar ma adès a n è piò acsè par via dla precesiòṅ di equinósi.

Al tròpic al pasa par soquànt stat cuma 'l Egìt, la Lìbia, l'Ìndia, la Cina, al Mèsic, l'Algerìa e àt'r incóra.
# Tròpic dal Capricòran

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Al sulstìsi 'd Invèran
Al Tròpic dal Capricòran

Al **Tròpic dal Capricòran** 'l è 'n tròpic teréstar ch'al s cata in d'l emisfēr austràł. 'L è 'l paralēl dla Tèra più a Sud in dua 'l Sōl al riva a 'l śénit un dè a 'l an (in dal sulstìsi 'd Dicémbar) cun na paràbula aparénta dimóndi rìpida a 'l uriśònt. Quànd al Sōl 'l è a 'l śénit a 'l *Tròpic dal Capricòran* a gh'è 'l inìsi dl'Istâ austràla.

Al tròpic al gh'à cal nóm parchè quànd i 'l ìvan studiâ dumìla an fà al Sōl al pasàva par la custelasiòṅ dal Capricòran ma adès a n è piò acsè par via dla precesiòṅ di equinósi.

Al tròpic al pasa par soquànt stat cuma 'l Braśìl, al Muśambîc, l'Austràglia, al Sud Àfrica, al Cîl, l'Argentìna e àt'r incóra.
# Ucéan Atlàntic

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

'L Ucéan Atlàntic, divìś fra nòrd e sud
La curènt dal gōlf

'L **Ucéan Atlàntic** 'l è òṅ di sinc ucéan dla Tèra, al secónd più grand dòp qvél Pasìfic. Al divìd l'Európa e l'Àfrica (ch'i s càt'n a èst) da l'Amèrica (ch'la s cata a òvest). Al mùcia insém al 20% dla superfìsi dal nòstar pianēd e 'l 26% di àqui, p'r un tutàl ad 106.400.000 chilómetar quàdar.

In dal mèś a gh pasa la curènt dal Gōlf ch'la cuntribuìs a scaldàr l'Európa dal Nòrd.

Par cunvensiòṅ 'l equatōr 'l al taja in dū bandi, nòrd e sud. Al gh'à i cunfîṅ scrit chè 'd sóta:

* nòrd: ucéan Àrtic;
* sud-èst: ucéan Indiàṅ;
* òvest: ucéan Pasìfic par via ad tri bras ad mâr, da nòrd-òvest a sud-ovèst a s trata dal strét ad Bering, dal strét ad Magelàṅ e dal Canàł ad Drake;
* sud: ucéan Antàrtic.

'L è anc culegâ c'n i mâr:

* Mâr Baltic;
* Mâr di Caràibi;
* Mâr Giasâ Àrtic;
* Gōlf ad Guinéa;
* Mâr Mediteràni;
* Gōlf dal Mèsic;
* Mâr dal Nòrd;
* Mâr Négar.

## Culegamènt estéran

* (IT) La sò paśna su 'l sit dla *Treccani*
# Pulógna

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

La mapa dla Pulógna
Al sìmbul dla Pulógna
La sò bandéra
Panuràma dla capitàla Varsàvia

La **Pulógna** (denuminasiòṅ uficiàla: *Repùblica dla Pulógna*, in pulàc: *Rzeczpospolita Polska*, *Polonia* in Itagliàn) l'è na nasiòṅ dl'Europa d'l èst. La gh'à na pupulasiòṅ ad 38.036.118 (2022) abitànt e na superfìsi ad 312.696 km². La capitàla l'è Varsàvia.

La léngua uficiàla 'l è 'l Pulàc, na léngua dal grup ślaṿ. La sò munéda l'è al Złoty.

La cunfìna a òvest cun la Germâgna, a sud cun la Repùblica Céca e la Śluvàchia, a èst cun l'Ucraìna e la Bieloróssia, a nurdèst cun la Lituàgna e la Rùsia (p'r èsar precìś cun l'exclave ad Kaliningrad) e a nòrd c'n al Mar Bàltic.

La *Pulógna* l'è na repùblica parlamentàra; al presidènt 'd adès 'l è Karol Nawrocki (indipendènt sarnî da 'l partî Dirìt e Giustìsia), mént'r al prim minìstar, da 'l 2023, 'l è Donald Tusk.

Al sità più grandi dla Pulógna i èṅ Varsàvia (*Warszawa*) cun 1.748.916 abitànt, Cracòvia (*Kraków*) cun 762.448 abitànt, Lòdz (*Łódź*) cun 698.688 abitànt, Breślàvia (*Wrocław*) cun 637.075 abitànt e Pòznan (*Poznań*) cun 541.561 abitànt (dat dal 2016).

Dòp la Secónda guèra mundiàla la *Pulógna* la ciàpa da la Germâgna dimóndi di teritòri ch'i éran dla Prùssia, ch'la sparìs acsè da 'l cartìni geugràfichi, e la pasa sóta 'l blòc cumunìsta. In dal Mars dal 1999 la taca a far part dla NATO méntar 'l 8 ad Śugn dal 2003 al 77,4% di pulàc al decìd ch'al paéś al vaga dènt'r a l'Ugnòṅ europea dòp un referendum.

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sit ufisiàł
* (IT) La sò paśna su 'l sit dla *Treccani*

Template:Interprogetto/CollegamentoTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametro
* **Wikimedia Commons** contiene file multimediali su **Pulógna**

Pajîs d'Europa

 Albanî •
 Andorra •
 Armènia •
 Austria •
 Azerbaigiàn •
 Bélgi •
 Bôsgna-Erzegovina •
 Bulgarî •
 Cruazia •
 Danimèrca •
 Estògna •
 Finlandia

 Fränza •
 Geòrgia •
Germâgna •
 Grecia •
 Irlanda •
 Islanda •
 Itâglia •
 Lettògna •
 Liechtenstein •
 Lituàgna •
 Lussembûrg •
 Malta •
 Måunt naigher

 Mazedògna dal Nòrd •
 Muldàvi •
 Nurvegia •
 Portugâl •
 Prinżipê ed Mònac •
 Pulògna •
 Ràggn Uné •
 Ripóbblica Ceca •
 Róssia •
 Róssia bianca •
 Rumanî

 San Marén •
 Serbia •
 Slovachî •
 Sluvênia •
 Spâgna •
 Svèzia •
 Svézzra •
 Turchî •
 Ucraìna •
 Ulanda •
 Ungherî •
 Zìper •
 Zitê d'al Vaticân