Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Lèngva di sègn americàna

Carpśàn

|  |
| --- |
|
C'l artìcol chè 'l è scrit in
Carpśàn  |

La **Lèngva di sègn americàna**, scurtèda in **ASL** l'è na lèngva di sègn druèda per descòrer dala Cumunitê Sorda in di Stêt Unî e in soquànt èter Paéś. Al só còdes ISO 693 'l è **ase**. Cla lèngva chè l'è druèda da 'n quel cuma 2.000.000 'd persòuni.

## Noti
# San Diego

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Al stéma ad San Diego

**San Diego** (a s lèś /ˌsæn diːˈeɪɡoʊ/ in ingléś) l'è na sità di Stat Unî ch'la fà 'n migliòṅ e tri 'd abitànt, la secónda più impurtànta dla Califòrgna dòp Los Angeles e l'utàva dal paéś. La s cata in frònt a 'l Ucéan Pasìfic, péna più in élt da 'l cunfîṅ c'n al Mèsic.

La sò cuntèa l'è *San Diego* mént'r al sìndig da 'l 2014 'l è al republicàṅ *Kevin Faulconer*. Al sò mòt in Latìn 'l è „Semper vigilans“ (*Sèmpar vìgil*).

Al clima 'l è bòṅ tut 'l an e 'd Invèran la temperadùra la s davśìna da spés a i quìndas grâd. Al spiàgi più famóśi dla sità i s càt'n a nòrd e i èn l’*Ocean Beach* e la *Pacific Beach* in dua a s pōl far anc dal surf. Ólt'r a 'l turìśum *San Diego* al tira avànti cun l'indùstria dal nâṿ e qvéla militàra.

## Persunàǵ ligâ a *San Diego*

Panuràma 'd nòt dla sità
* Matt Cameron, baterìsta di Pearl Jam e di Soundgarden
* Cameron Diaz, atōra
* Heather O'Rourke, atōra
* Gregory Peck, atōr
* Victor Buono, atōr
* Robert Duvall, atōr
* Bobby Lee, atōr
* Fred Ward, atōr

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sit ufisiàł
# Culùmbia Britànica

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Al sò stéma

La **Culùmbia Britànica** (*British Columbia* in ingléś, a s lèś [ˌbɹɪtɪʃ kəˈlʌmbiə]) l'è na pruìnsa dal Cànada ch'la s cata in dal sud-ovèst dal paéś, su la banda a ovèst dal Muntàgni Predóśi. Al sò mòt in latìn 'l è „Splendor sine occasu“. L'è granda 944.735 km² e la mùcia sù sinc migliòṅ e sèt 'd abitànt. La fà part dla cunfederasiòṅ da 'l 1871.

La cunfìna a òvest cun 'l Ucéan Pasìfic, a nòrd-òvest cun 'l Alàska (pès dastacâ di Stat Unî), a nòrd c'n i Teritóri dal Nòrd-Òvest e c'n al Yukon, a èst cun l'Albèrta e a sud incóra c'n i Stat Unî (da òvest a èst: Washington, Idaho e Muntàna).

La Culùmbia Britànica in rós
Al sò caplōg 'l è Victoria (utànta-siemìla cristiàṅ in tut) ch'la s cata su l'ìśula 'd Vancùver méntar la sò sità più granda, c'n i sò siesènt-ssantamìla abitànt a 'l incìrca, l'è Vancùver, che però la n s cata minga su l'ìśula ma in dla part basa dla còsta òvest canadéśa.

La sò ecunumìa la pōl cuntàr su i servìsi (finànsa e asicurasiòṅ), agricultùra, cìnema e indùstria dla léggna.

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sit ufisiàł
# Śvèsia

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

La Śvèsia in vérd scûr
La bandéra dla Śvèsia
Na nâṿ vichìnga
Un tónd ad “pytt i panna”

La **Śvèsia** (denuminasiòṅ uficiàla: **Régn dla Śvèsia**, in śvedéś *Sverige*, a s lèś /ˈsvæːɾ(i)jə/) l'è na nasiòṅ dl'Europa dal nòrd ch'la s cata in dla penìśula scadinàva. La gh'à na pupulasiòṅ ad nóṿ migliòṅ e mèś 'd abitànt, dagnóra tut muciâ in dal sità mént'r a 'l intèr'n a gh'è dimóndi furèsti, e na superfìsi ad 450.295 km² ch'la la mét a 'l quìnt pòst di paéś più grand dal cuntinènt dòp la Rùsia, l'Ucraìna, la Frància e la Spaggna.

In di tèmp antìg l'éra abitàda p'r al pòpul di Vichìng méntar l'à tacâ a fat part dl'Ugnòṅ Européa da 'l 1 ad Luj dal 1995.

La cunfìna cun la Nurvégia e òvest e cun la Finlàndia nòrd-èst. Da 'l an 2000 un pònt 'l unìs la sità 'd Malmö cun la sità danéśa ad Cupenàghen. La *Śvèsia* la gh'à tri regiòṅ, al *Norrland* (*Tèra dal nòrd*), al *Svealand* (*Tèra di Śvedéś*) e 'l *Götaland* (*Tèra di Gôt*), e vint-i-òṅ cuntèi ciamàdi *län*.

La sò capitàla l'è Stucólma mént'r àtar sènt'r impurtànt i èṅ Göteborg, Malmö e Uppsala. La léngua ufisiàla *de facto* dal stat 'l è 'l Śvedéś ma cuma léngui minuritàri i èṅ arcgnusùdi anc al Finlandéś, al Meänkieli, al Sami, al Romani e 'l Yiddish.

Fra i sò piàt più famóś a 'rcurdém al *Köttbullar*, pulpéti 'd carna, e la *Nässelsoppa*, na supa 'd urtìghi cun di óṿ sôd.

## Persunàǵ famóś

In dal mónd dal cìnema i èṅ al regìsta Ingmar Bergman e gl'atōr Max von Sydow, la Greta Garbo, l'Ingrid Bergman e l'Anita Ekberg.

Dimóndi fòrt i ér'n anc i sò tenìsta masć cuma Bjorn Borg, èx marè dla Loredana Berté, Mats Wilander, Stefan Edberg, Joakim Nyström, Anders Järryd, Jonas Björkman, Thomas Enqvist, Magnus Gustafsson, Peter Lundgren, Magnus Norman e Robin Söderling. Soquànt di sò grup muśicài i aṅ fat furtùna in tut al móndi cuma gl'ABBA, gl'Europe e i Roxette. Gh'è anca Greta Thunberg, ativista.

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sit ufisiàł dla Śvèsia

Pajîs d'Europa

 Albanî •
 Andorra •
 Armènia •
 Austria •
 Azerbaigiàn •
 Bélgi •
 Bôsgna-Erzegovina •
 Bulgarî •
 Cruazia •
 Danimèrca •
 Estògna •
 Finlandia

 Fränza •
 Geòrgia •
Germâgna •
 Grecia •
 Irlanda •
 Islanda •
 Itâglia •
 Lettògna •
 Liechtenstein •
 Lituàgna •
 Lussembûrg •
 Malta •
 Måunt naigher

 Mazedògna dal Nòrd •
 Muldàvi •
 Nurvegia •
 Portugâl •
 Prinżipê ed Mònac •
 Pulògna •
 Ràggn Uné •
 Ripóbblica Ceca •
 Róssia •
 Róssia bianca •
 Rumanî

 San Marén •
 Serbia •
 Slovachî •
 Sluvênia •
 Spâgna •
 Svèzia •
 Svézzra •
 Turchî •
 Ucraìna •
 Ulanda •
 Ungherî •
 Zìper •
 Zitê d'al Vaticân
# John McCain

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

John McCain tòlt śò in dal 2009

**John Sidney McCain III**, cgnusû méj cuma **John McCain** (Colón, 29 'd Agóst dal 1936 - Cornville, 25 'd Agóst dal 2018) 'l è stâ 'n imprendidōr, 'n èx capitàṅ 'd marìna e 'n pulìtic americàṅ, senadōr d'l Ariśòna da 'l 1987 e candidâ presidènt in dal 2008 p'r al *Partî Republicàṅ*.

Cunservadōr in dal pinsēr, 'l à da spés tgnû a drē a la sò tèsta piutòst ch'a qvél ch'al gh dgiva 'l sò partî cuma in dal 2017 quànd 'l à vutâ cóntar la prupòsta ad scanślàr dal tut, ma anc sōl in part, la léǵ dla salùt ciamàda Obamacare.

In dal Luj dal 2017 i mèdag i gh'aṅ catâ 'n brut cànc'r a 'l sarvèl, un mâł ch'l al purtarà via 'n an dòp.

## Biugrafìa

Nâ in Pànama da na famìja 'd cunservadōr, da śōvan *McCain* al crés in dal nòrd dla Virgìgna in du al stùddia a la scōla episcupàla 'd Alexandria par pò iscrìv'r-as a l'acadèmia navàla 'd Annapolis (Maryland). Dòp ès'r-as laureâ in dal 1958 al s trasferìs a Corpus Christi par tacàr 'n adestramènt ad dū an cuma pilòta.

In dal 1965 al sa spóśa cun la mudèla dla Pennsylvania *Carol Shepp*, pò dū an dòp al partìs par la guèra in Vietnam. Chè al pasa siē an parśunēr di Vietcong dòp ch'al sò aparéć 'l è butâ śò mént'r al vulàva 'd sōv'r a Hanoi.

Al la scampa anc s'l armàgn frî e uféś a i bras, pardénd anc vint-a-tri chilo. Turnâ a cà, 'l è custrét a uperàr-as par tri vòlti.

McCain e la Sarah Palin in dal 2008 a la *Convention* republicàna dal Minneśòta
In dal 1980 al divòrsia spuśànd n'insgnànta fiōla 'd 'n imprendidōr dla bira, la *Cindy Lou Hensley*. Druànd anc i bèsi 'd sò mujér al gh la cava a tacàr na caréra pulìtica p'r al *Partî Republicàṅ* vgnénd elèt in dal 1982 deputâ e pò in dal 1987 senadōr d'l Ariśòna.

In dal 2000 al s càndida a 'l primàri dal sò partî par dvintàr presidènt di Stat Unî ma al li pèrd cóntar George W. Bush. A gh và méj òt an dòp ma insém a la sò vice, la Sarah Palin, al patìs na scòpla a gl'elesiòṅ da 'l demucràtic Barack Obama ch'l è bòṅ ad vìns'r anc in Indiàna, in Nebràska (secónd distrét cungresuàł) e in dla Carulìna dal Nòrd.

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sò sit ufisiàŀ

## Nòti

Template:Interprogetto/CollegamentoTemplate:Interprogetto/CollegamentoTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametro
* **Wikiquote** contiene citazioni di o su **John McCain **Wikimedia Commons** contiene file multimediali su **John McCain**
# Hillary Clinton

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

L'Hillary Clinton tòlta śò in dal 2009

L’**Hillary Diane Rodham**, da spuśàda cgnusùda méj cuma **Hillary Clinton** (Chicago, 26 'd Utóbar dal 1947, a s lèś [ˈhɪləɹi daɪˈæn ˈɹɑdəm ˈklɪntən] in ingléś) l'è na pulìtiga americàna, mémbar dal partî demucràtic, èx segretària 'd stat e senadōra 'd New York da 'l 2001 a 'l 2009.

In dal 2016 l'à vins cóntar Bernie Sanders al primàri dal sò partî dvintànd la candidàda demucràtica in dgl'elesiòṅ presidensiàli di Stat Unî. Al sò rivàł 'l è 'l republicàṅ Donald Trump.

Prima ad dvintàr na pulìtiga, l’*Hillary* l'à fat ad mistēr l'avucàta, l'insgnànta 'd dirìt penàł e l'è stada na mémbra di cunsìli 'd aministrasiòṅ dal multinasiunàli Walmart e Lafarge.

## Biugrafìa

Nada a Chicago in d'l Illinòis, la crés a Park Ridge in na famìja republicàna. In dal 1969 la s làurea cun unōr in *siénsi pulìtighi* dòp èsar-'s davśinàda dimóndi a i demucràtic. Dū an dòp la cgnós Bill Clinton a Cambridge (Massachusetts) méntar la lauràva p'r i putèṅ dasfurtunâ. In dal 1975 la spóśa *Bill* a Fayetteville (Arkànsas) prima che sò marè al dvintìs al guvernadōr ad cal stat lè par dód'ś an. In dal 1980 a nas sò fiōla Chelsea.

Bill, l'Hillary e Urteaga in dal 2015
In di an Nuànta la dvènta la *first lady* di Stat Unî cun sò marè ch'al bat prima George H. W. Bush in dal 1992 e pò Bob Dole in dal 1996. In chi an lè la próa a far dvintàr léǵ un sò prugèt ad dar l'asisténsa sanitària universàla ma la n gh la cava briśa.

In dal 2008 la próa a ciapàr la candidadùra dal sò partî par dvintàr la prima presidènta dóna di Stat Unî ma la pèrd al primàri cóntar Barack Obama anc s'l'éra stada lē a ciapàr più vōt. In dal 2009 però chi lò al la sarnìs cuma segretària 'd stat in dal sò prim mandâ. La *Clinton* la gh próa incóra quàt'r an dòp e 'sta vòlta la gh la cava sarnénd 'l èx guvernadōr dla Virgìgna Tim Kaine cuma vice.

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sò sit ufisiàŀ
# Arkànsas

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

'L Arkànsas (in rós) a 'l intéran di Stat Unî

'L **Arkànsas** (da 'l 1881 a s lèś /ˈɑrkənsɔː/ in ingléś a 'l pòst 'd /ɑːrˈkænzəs/, scólta'l chè) 'l è 'n stat di Stat Unî ch'al s cata in dal sud dla nasiòṅ e ch'al s è unî a la federasiòṅ in dal 1836. Al mùcia sù dagnóra tri migliòṅ 'd abitànt (77.0% ad biànc e 15.4% ad négar, dat dal 2010) par na superfìsi ad 137.733 km².

La sò capitàl, e sità più granda, l'è Little Rock cun Fort Smith, Fayetteville e Springdale atri sità impurtànti. Al sò mòt in latìn 'l è „Regnat populus“ (*A réggna 'l pòpul*) mént'r i sò scutmàj i èṅ „The Natural State“ (*Al stat dla natùra* par via di sò sinquànta-dū parc statài e dal *National Park Service*) e „The Land of Opportunity“ (*La tèra dgl'ucaśiòṅ*).

La bandéra d'l Arkànsas
Al stéma d'l Arkànsas
Al cunfìna a nòrd c'n al Missouri, a nòrd-èst c'n al Tennessee, a sud-èst c'n al Missisìpi, a sud cun la Luiśiàna, a sud-òvest c'n al Tèxas e a òvèst cun 'l Oklahoma.

'L è divìś in stanta-sic cuntèi e in sincsènt-òṅ cumùn e, cum anc p'r al stat dal Kànsas, al ciàpa 'l sò nóm da na tribù 'd indiàṅ ciamâ *Kaw* o *Kansa*.

Dòp la secónda guèra mundiàla al presidènt di Stat Unî Dwight D. Eisenhower 'l è stâ custrét a far la vóś grôsa chè p'r impedìr ch'al guvernadōr *Orval E. Faubus* al druìs la Guàrdia Nasiunàla par tgnir fóra da 'l scōli i studènt ad culōr. 'L *Arkànsas* 'l è 'n stat ch'l à sèmpar vutâ a dèstra in dgl'elesiòṅ p'r al presidènt di Stat Unî, in sèrt pòst i republicàṅ i èṅ rivâ a ciapàr anc al 90% di vōt, a part i an ad Bill Clinton (1992 e 1996), candidâ dal pòst esénd nâ a Hope, e 'd Jimmy Carter (1976), sudìsta anc lò. Al sò guvernadōr, da 'l 2015, 'l è 'l republicàṅ Asa Hutchinson.

Al 40% dal teritòri d'l *Arkànsas* 'l è divìś in sit ad trénta-tri biólchi e mèś a 'l incìrca 'd grandésa mèdia in du a s cultìva 'l riś (cal stat chè 'l è 'l prim prudutōr di Stat Unî), cutòṅ (sèst pòst), sòja, graṅ e òrś. Anc 'l alevamènt ad pui, ad nàdar e 'd bucàci 'l è dimóndi śvilupâ chè ma a gh'è da dir che sōl al 3% dla pupulasiòṅ l'è impgnàda in agricultùra. L'indùstria dla carta e dal légn l'è la quàrta più impurtànta dal paéś. A far data da 'l 2014, 'l *Arkànsas* 'l à tacâ a ès'r al stat più a bòṅ marcâ in du vìvar. Al sò tas ad diśucupasiòṅ, in d'l Avrìl dal 2013, 'l éra dal 7,5%.

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sit ufisiàł
# Baltimòra

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Tramònt a Baltimòra
Al stéma dla sità

**Baltimòra** (*Baltimore* in ingléś, a s lèś /ˈbɔːltɨˌmɔr/) l'è na sità dal Maryland da piò ad siesènt-mila abitànt, la più granda dal paéś, ch'la s cata in dal nòrd-èst di Stat Unî. L'è na sità indipendènta parchè la n fà part ad gnanc na cuntèa e 'l è 'n pòrt dimóndi impurtànt.

La sità, fundàda in dal 1729 p'r al baròṅ Cæcilius Calvert, l'è cgnusùda anc par via di tut i sò masamènt esénd al secónd sèntar cun da piò ad sincsènt-mila abitànt in clasìfica dòp Detroit. Al tas 'd umisìdi 'l è più élt ad sèt vòlti in cunfrònt a la mèdia nasiunàla.

Da 'l 2010 al sò sìndiga l'è la demucràtica *Stephanie Rawlings-Blake*.

## Persunàǵ ligâ a *Baltimòra*

* Pam Shriver, tenìsta
* Beatrice Capra, tenìsta
* Michael Phelps, nudadōr
* John Waters, regìsta
* Barry Levinson, regìsta Prèmi Òscar
* Nancy Pelosi, pulìtiga
* Frank Zappa, chitarìsta e cantànt
* Billie Holiday, cantànta
* Geoffrey Blake, atōr
* Thomas Jane, atōr

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sit ufisiàł
# Pasatèimp

Carpśàn

|  |
| --- |
|
C'l artìcol chè 'l è scrit in
Carpśàn  |

Soquànt agînt drē a śughèr a 'l cherti ind un circol.
Al **pasatèimp** 'l è 'n quêl ch'a s pōl fèr per impinìr al tèimp lìber arsurènd-es, tulènd-es vìa 'n quelc pinsér ed lavōr o 'd preocupasiòun, o anca sōl per tōr vìa dla pecundrìa.
I pasatèimp i pólen èser i più diferèint, c'ma p'r eśèimpi śughèr al cherti, tgnìr adrē a 'l ôrt, colesionèr di francbòl, o anca scrìv'r in sìm'ala wikipedia.

## Manéri 'd dìr

Na śughèda a chèrti ed soquànt tèimp indré.
'N colesionìsta 'd francbòl drē a guardèr sòt'a la làint un bòl per la só colesiòun.
* (EGL) Al lavōr 'l è 'l só **pasatèimp**, (IT) *Il lavoro è il suo passatempo*.

## Vóś lighèdi

* tèimp lìber
* ósi
* pecundrìa
* śōg ed cherti

## Èter progêt

Template:Interprogetto/CollegamentoTemplate:Interprogetto/CollegamentoTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametro
* **Wikimedia Commons** contiene file multimediali su **Pasatèimp **Wikizionario** contiene la voce di dizionario «**Pasatèimp**»

## Colegamèint estèren

* (IT) La vóś in sìm'a la Treccani.