Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Arlington (Tèxas)

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Mapa dla sità

**Arlington** (a s lèś [ˈɑːrlɪŋtən] in ingléś) l'è na sità di Stat Unî ch'la s cata in dla cuntèa ad Tarrant in Tèxas. L'è standa fundàda in dal 1876, l'è granda 258,01 km² e la mùcia sù dagnóra quatarsènt-mila abitànt, la sètma dal stat.

L'è carsùda a livèl industriàł in dal 1954 quànd la General Motors l'à avèrt na fàbrica chè. Anc al setōr aero-spasiàł 'l à dâ 'l sò cuntribùt a far crésar la pupulasiòṅ dla sità, almànc in fiṅ a i an Nuànta.

La s cata a daśnóṿ km da Fort Worth e a trénta-dū da Dàllas. Al sò clima 'l è sub-trupicàł ùmid.

La sò università
Da 'l 2021 al sò sìndig 'l è al demucràtic Jim Ross.

## Persunàǵ ligâ a *Arlington*

* Pantera, grup ad groove metal
* Taylor Cole, atōra
* Mitch Grassi, cantànt

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sit ufisiàł
# Lucio Fulci

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Fulci, c'n al capèl in cô, tòlt śò insém a 'l regìsta tedésc Andreas Schnaas

**Lucio Fulci** (Róma, 17 ad Śugn dal 1927 - Róma, 13 ad Mars dal 1996, a s lèś [ˈlutʃo ˈfultʃi] in itagliàṅ) 'l è stâ 'n regìsta, senegiadōr, prudutōr, atōr, parulēr e scritōr itagliàṅ.

## Biugrafìa

La sò caréra da regìsta l'è tacada a la fiṅ di an Sinquànta dòp ès'r-as laureâ in *Létri e Filuśufìa*, al frequentàva sèrt ambînt ad sinìstra ligâ a 'l PCI, e avēr culaburâ cuma giurnalìsta a Il Messaggero.

I sò prim lavōr i éran dal cumèdi fati cun di atōr impurtànt in cal camp lè cuma Totò, Franco Franchi, Ciccio Ingrassia, Raimondo Vianello, la Sandra Mondaini, Walter Chiari, la Franca Valeri e Adriano Celentano (par lò 'l à scrit i tèst ad *24.000 baci* e *Il tuo bacio è come un rock*).

Fulci in na figùra dal film “Un gatto nel cervello” in du 'l è anc 'l atōr prutagunìsta
In séguit 'l à cuntinuâ c'n al cìnema 'd “gènar” cun di lavōr ch'i pasàvan da 'l śal (Una sull'altra, Una lucertola con la pelle di donna e Non si sevizia un paperino) a i western (Le colt cantarono la morte e fu... tempo di massacro), da 'l fantàstic (Conquest e I guerrieri dell'anno 2072) a i thriller (Sette note in nero), da la cumèdia spurcaciòna a l'itagliàna (Nonostante le apparenze... e purché la nazione non lo sappia... All'onorevole piacciono le donne e La pretora, c'n al prim nûd dl'Edwige Fenech) a 'l pelìculi 'd scarésa in du 'l è dvintâ famóś a livèl internasiunàł cun la sò “Trilugìa dla mòrt” di an Utànta ch'la mitìva insém Paura nella città dei morti viventi (1980), ...E tu vivrai nel terrore! L'aldilà (1981) e Quella villa accanto al cimitero (1981).

Da spés 'l è stâ custrét a far i cònt cun di *budget* dimóndi stric e cun di prubléma 'd salùt (al gh'iva 'l diabēt), mâł ch'al 'l à prurtâ via pròpria quànd al gh'iva da turnàr in di cìnema c'n un film prudót par Dario Argento, M.D.C. - Maschera di cera dirèt pò par Sergio Stivaletti tgnénd adrē a la sò senegiadùra.

## Culegamènt estéran

* (EN) Filmugrafìa su *IMDb*
# 1374

Artéccol in dialètt mudnés

Al **1374** (MCCCLXXIV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIV sécol dal Calendàri gregoriàn.

## Avenimèint

## Nê

## Mort

| An dal XIV sécol |
| --- |
| 1301 · 1302 · 1303 · 1304 · 1305 · 1306 · 1307 · 1308 · 1309 · 1310 · 1311 · 1312 · 1313 · 1314 · 1315 · 1316 · 1317 · 1318 · 1319 · 1320 · 1321 · 1322 · 1323 · 1324 · 1325 · 1326 · 1327 · 1328 · 1329 · 1330 · 1331 · 1332 · 1333 · 1334 · 1335 · 1336 · 1337 · 1338 · 1339 · 1340 · 1341 · 1342 · 1343 · 1344 · 1345 · 1346 · 1347 · 1348 · 1349 · 1350 · 1351 · 1352 · 1353 · 1354 · 1355 · 1356 · 1357 · 1358 · 1359 · 1360 · 1361 · 1362 · 1363 · 1364 · 1365 · 1366 · 1367 · 1368 · 1369 · 1370 · 1371 · 1372 · 1373 · 1374 · 1375 · 1376 · 1377 · 1378 · 1379 · 1380 · 1381 · 1382 · 1383 · 1384 · 1385 · 1386 · 1387 · 1388 · 1389 · 1390 · 1391 · 1392 · 1393 · 1394 · 1395 · 1396 · 1397 · 1398 · 1399 · 1400 |
# 1862

Artéccol in dialètt mudnés

## Avenimèint

## Nê

## Mort

## Referèinsi

| An dal XIX sécol |
| --- |
| 1801 · 1802 · 1803 · 1804 · 1805 · 1806 · 1807 · 1808 · 1809 · 1810 · 1811 · 1812 · 1813 · 1814 · 1815 · 1816 · 1817 · 1818 · 1819 · 1820 · 1821 · 1822 · 1823 · 1824 · 1825 · 1826 · 1827 · 1828 · 1829 · 1830 · 1831 · 1832 · 1833 · 1834 · 1835 · 1836 · 1837 · 1838 · 1839 · 1840 · 1841 · 1842 · 1843 · 1844 · 1845 · 1846 · 1847 · 1848 · 1849 · 1850 · 1851 · 1852 · 1853 · 1854 · 1855 · 1856 · 1857 · 1858 · 1859 · 1860 · 1861 · 1862 · 1863 · 1864 · 1865 · 1866 · 1867 · 1868 · 1869 · 1870 · 1871 · 1872 · 1873 · 1874 · 1875 · 1876 · 1877 · 1878 · 1879 · 1880 · 1881 · 1882 · 1883 · 1884 · 1885 · 1886 · 1887 · 1888 · 1889 · 1890 · 1891 · 1892 · 1893 · 1894 · 1895 · 1896 · 1897 · 1898 · 1899 · 1900 |
# 898

Artéccol in dialètt mudnés

Al **898** 'l è 'n an edl IX sécol dal Calendàri gregoriàn.

## Avenimèint

## Nê

## Mort

| An dal IX sécol |
| --- |
| 801 · 802 · 803 · 804 · 805 · 806 · 807 · 808 · 809 · 810 · 811 · 812 · 813 · 814 · 815 · 816 · 817 · 818 · 819 · 820 · 821 · 822 · 823 · 824 · 825 · 826 · 827 · 828 · 829 · 830 · 831 · 832 · 833 · 834 · 835 · 836 · 837 · 838 · 839 · 840 · 841 · 842 · 843 · 844 · 845 · 846 · 847 · 848 · 849 · 850 · 851 · 852 · 853 · 854 · 855 · 856 · 857 · 858 · 859 · 860 · 861 · 862 · 863 · 864 · 865 · 866 · 867 · 868 · 869 · 870 · 871 · 872 · 873 · 874 · 875 · 876 · 877 · 878 · 879 · 880 · 881 · 882 · 883 · 884 · 885 · 886 · 887 · 888 · 889 · 890 · 891 · 892 · 893 · 894 · 895 · 896 · 897 · 898 · 899 · 900 |
# 257

Mudnés

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Mudnés  |

*(S 't î drē a serchèr minga 'l **an 257**, mo invéci 'l **nùmer 257**, 't ê d'andèr chè)*

Al **257** (*CCLVII* in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal III sécol dal calendàri gregoriàṅ.

## Avenimèint

## Nê

## Mort

## Referèinsi

## Èter progèt

Template:Interprogetto/CollegamentoTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametro
* **Wikimedia Commons** contiene file multimediali su **257**

| An dal III sécol |
| --- |
| 201 · 202 · 203 · 204 · 205 · 206 · 207 · 208 · 209 · 210 · 211 · 212 · 213 · 214 · 215 · 216 · 217 · 218 · 219 · 220 · 221 · 222 · 223 · 224 · 225 · 226 · 227 · 228 · 229 · 230 · 231 · 232 · 233 · 234 · 235 · 236 · 237 · 238 · 239 · 240 · 241 · 242 · 243 · 244 · 245 · 246 · 247 · 248 · 249 · 250 · 251 · 252 · 253 · 254 · 255 · 256 · 257 · 258 · 259 · 260 · 261 · 262 · 263 · 264 · 265 · 266 · 267 · 268 · 269 · 270 · 271 · 272 · 273 · 274 · 275 · 276 · 277 · 278 · 279 · 280 · 281 · 282 · 283 · 284 · 285 · 286 · 287 · 288 · 289 · 290 · 291 · 292 · 293 · 294 · 295 · 296 · 297 · 298 · 299 · 300 |
# Camp ad stermìni

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Al cartèl „Arbeit macht frei“ (*al lavōr al rénd lìbar*) a l'entràda dal camp ad cuncentramènt 'd Auschwitz

I **camp ad stermìni** (*Vernichtungslager* in tedésc), cgnusû anc cuma *camp dla mòrt*, *lager* o, in na manéra minga tant precìśa, *camp ad cuncentramènt*, i éran dal strutùri strulgàdi da i naśìsta dal Tèrs Reich durànt la secónda guèra mundiàla, in di an da 'l 1941 a 'l 1942, par muciàr sù e pò masàr i parśunēr ch'i gh rivàvan par mét'r in at la “sulusiòṅ finàla”, qvéla 'd spasàr via par sèmpar tut gl'ebrèj 'd Európa ma anc sigàgn, fnòć, upuśidōr pulìtig e testimòṅ ad Géuva.

I éran stâ mis sù cun dal tècnichi sientìfichi e na pianificasiòṅ industriàla par far fóra na pupulasiòṅ intēra par di mutìṿ ideulògic e rasiài druànd dal cambri a gas a 'l munòsid ad carbòni o di fàrmag vlèṅ (luminal) par cupàr di sentinàr ad gint a la vòlta e di fóran crematòri par far sparìr tut al próvi d'l ulucàust. In di *camp ad stermìni* i s fàv'n anc di esperimènt su dal cavi umàni cuma ślar i sò còrp. A i parśunēr a gh vgniva purtâ via tut i sò avēr ch'i valìvan quèl, anc cavâ via i dènt 'd òr a la mòrt.

A Auschwitz-Birkenau i s cupàv'n anc siē-mìla parsòni a 'l dè druànd al gas Zyklon B. I naśìsta i ìvan fat anc di repàrt 'd eutanaśìa par masàr i putèṅ cun di prubléma cuma gl'andicapâ, i dasfurmâ, i mungulòid e piciâ in dla tèsta.

Parśunēr pèla e òs a Buchenwald
Di *camp ad stermìni* a gh 'n éra òṅ a Maly Trostinets (Rùsia Biànca) e òṅ a Sajmište (Sèrbia), pò àtar siē prinsipài in Pulògna:

* Auschwitz–Birkenau
* Bełżec
* Chełmno
* Majdanek
* Sobibór
* Treblinka

In di àtar paéś la gint la vgniva purtàda in soquànt camp ad cuncentramènt e 'd depurtasiòṅ par pò èsar mandàda in di *lager*. In Emìglia a gh 'n éra òṅ a Fòsul mént'r in Lumbardìa 'l éra a Gunśàga. In Itàglia qvél più impurtànt 'l éra a Trièst a la *Riśéra 'd San Sabba*.

Durànt i an dla guèra i aṅ pardû chè la vita siē migliòṅ 'd ebrèj a 'l incìrca.

## Culegamènt estéran

* (IT) Schéda su i camp ad stermìni su 'l *Ensiclupedìa d'l Ulucàust*
* (IT) Schéda su i camp ad cuncentramènt e su qvéi ad stermìni
* (IT) Sit dla *Fundasiòṅ Fòsul*
# Star Trek

Carpśàn

|  |
| --- |
|
C'l artìcol chè 'l è scrit in
Carpśàn  |

Star Trek 'l è 'n insèm ed sìnc séri televiśìvi, ed dòdeś lungh metràģ, ed sintunêr ed lìber 'd romàṅś, ed cartòun, ed vidéo-śōgh publichê, ch'i ciacàren tùt edl'avèntùra in dal futûr edl'umanitê ch'la viàśa in dl univèrs per serchèr di èter mond abitê.
# XX sécul

Artìcol in dialët piaṡintëin

Al sécul XX il la ciaman epuca di masàcar, par via ca gh'é mai stä adsé tanti gueri.

In Europa e in Asia, al XX secul a l'é anca ciamä al sécul dal sangu; Eric Hobsbawm al dìṡ c'al XX sécul al va dal 1914 al 1991 .

## Bibliugrafìa

* (EN) Eric Hobsbawm: *The Age Of Extremes : A History Of The World, 1914-1991*, New York: Pantheon Books, 1994.
* (DE) Ernst Nolte: *Der europäische Bürgerkrieg 1917–1945: Nationalsozialismus und Bolschewismus* Frankfurt: Proyläen, 1987.

## Ligamm estèran

* (EN) Slouching Towards Utopia: The Economic History of the Twentieth Century

| Ann dal XX sëcul |
| --- |
| 1901 · 1902 · 1903 · 1904 · 1905 · 1906 · 1907 · 1908 · 1909 · 1910 · 1911 · 1912 · 1913 · 1914 · 1915 · 1916 · 1917 · 1918 · 1919 · 1920 · 1921 · 1922 · 1923 · 1924 · 1925 · 1926 · 1927 · 1928 · 1929 · 1930 · 1931 · 1932 · 1933 · 1934 · 1935 · 1936 · 1937 · 1938 · 1939 · 1940 · 1941 · 1942 · 1943 · 1944 · 1945 · 1946 · 1947 · 1948 · 1949 · 1950 · 1951 · 1952 · 1953 · 1954 · 1955 · 1956 · 1957 · 1958 · 1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 · 1965 · 1966 · 1967 · 1968 · 1969 · 1970 · 1971 · 1972 · 1973 · 1974 · 1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 |