Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Austin

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

**Austin** (a s lèś /ˈɒːstɨn/ o /ˈɑːstɨn/ in ingléś) l'è na sità di Stat Unî ad 885.400 abitànt ch'l'è la capitàł dal stat dal Tèxas, in dla cuntèa 'd *Travis*. L'è l'undicéśma sità più granda dal paéś.

'L è 'n impurtànt sèntar dl'indùstria infurmàtica esénd che dimóndi aśiéndi i gh'aṅ na sò baś lè cuma la Dell, l'IBM, la Apple Computer, la AMD, l'Intel, la Samsung e la Sun Microsystems.

Austin ad nòt
Da 'l 2015 al sò sìndig 'l è al demucràtic Stephen Adler.

## Persunàǵ ligâ a *Austin*

* Tom Ford, stilìsta
* Ethan Hawke, atōr
* Tobe Hooper, regìsta
* Nelly, cantànt hip hop

## Culegamènt estéran

* (EN) Al Sit uficiàl
# Lady Gaga

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

«
I want your love and all your lovers' revenge, you and me could write a bad romance, caught in a bad romance! Caught in a bad romance, want your bad romance, I want your horror, I want your design 'cause you're a criminal as long as your mine, I want your love.»
(EN)(**Bad Romance**, *2009*)

«
A vój ch'ta m vóga bèṅ, tut al tò amōr 'l è na vindéta, mè e tè a prévan scrìvar na stòria 'd amōr malàda, insaplâ in na stòria 'd amōr śbaliàda! Intraplâ in na stòria 'd amōr śbaliàda, a vój al tò amōr malâ, a vój la tò scarésa, a vój al tò piàṅ parchè 't sē 'n criminàł in fiṅ tant ch'at sē mio, a vój al tò amōr.»
(MUD)

La Lady Gaga tòlta śò in dal 2014

La **Stefani Joanne Angelina Germanotta** (New York, 28 ad Mars dal 1986), cgnusùda méj c'n al nóm 'd art ad **Lady Gaga** tòlt in prèst da la canta *Radio Gaga* dei Queen, l'è na cantànta e atōra americàna.

Sóta cuntràt cun la Interscope Records l'à fat al sò debùt in dal 2008 cun 'l àlbum The Fame faghénd subìt sèntar, anc par via di sìngui *Just Dance* e *Poker Face*, che qvést chè specialmènt 'l à vindû 'n squantèran. Subìt dòp la *Germanotta* l'à fat vgnir fóra 'l EP The Fame Monster cun dèntar di àtar pès ad sucès cuma *Bad Romance* (óltar déś migliòṅ ad còpi cuntànd anc al dascargàdi digitàli e na cover itagliàna cantàda par la Wilma De Angelis), *Alejandro* e *Telephone*.

Śuntànd-ag anc i disc sucesìṿ (Born This Way dal 1011, Artpop dal 2013 e Cheek to Cheek dal 2014 fat insém a Tony Bennett), la *Lady Gaga* l'è rivàda a vint-sèt migliòṅ 'd àlbum e a sènt-vintsìnc migliòṅ ad sìngui.

Cuma atōra l'à recìta in di film ad Robert Rodriguez Machete Kills e Sin City - Una donna per cui uccidere e in dla série televiśìva 'd scarésa American Horror Story ch'la gh'à frutâ 'n Golden Globe.

## Biugrafìa

## Discugrafìa

### Àlbum

* 2008 - The Fame
* 2011 - Born This Way
* 2013 - Artpop
* 2014 - Cheek to Cheek (insém a Tony Bennett)
* 2016 - Joanne
* 2020 - Chromatica
* 2024 - Harlequin

### Racòlti

* 2010 - The Remix
* 2010 - Lady Gaga : The Singles
* 2011 - Born This Way: The Remix

### EP

* 2009 - The Cherrytree Sessions
* 2009 - Hitmixes
* 2009 - The Fame Monster
* 2011 - A Very Gaga Holiday

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sò sit ufisiàł
* (EN) Al sò canàł *Youtube* ufisiàł *Vevo*
# Metâl

Carpśàn

|  |
| --- |
|
C'l artìcol chè 'l è scrit in
Carpśàn  |

Metâl lavuré a chèld

I metâl j în dj elemèint chìmic carateriśé tùt quànt da l'èlta mobilité dj lôr eletròun estèren. Quèst al vôl dìr ch' j eletròun dj metàl j 's môven da 'na pèrt a cl' ètra dal còrp metàlic: mèinter ch' j 's môven j pôlen purtèr ségh dl' eletricité e dal calôr e infàti j în dj bunìs'm cundutôr ed calôr e d'eletrisité.

I metâl j în quèsi tùt in dal stêt sòlid aj cundisiòun nurmèli, fòra che al mercûri (al piò cgnusû) mo anca al gâli (it: gallio), al sèśi (it: cesio) e al fransi (it: francio), ch' j 's càten al cuntràri in dal stêt lìquid.

In dla Tèvla Periòdica dj elemèint ed Mendeleev, i metâl ch' j s' càten int dal prìm grùp vertichèl, j gh' àn dimòndi caràter metâlic perchè j gh' àn in sìma a l'ùltem urbitêl un ùnic eletròun e quìndi tànta dispunibilité a sêdrel e a cundivîdrel cun ch' j ètr' atòm atéś; i metâl dal śgônd grùp vertichèl j gh' àn 2 eletròun ins l'ultem orbitèl e dòunca j gh' an un cininèin méno ed caràter metâlic, perchè un cininèin piò ed putensièl d'ioniśasiòun. Sèimper in dla Tèvla Periòdica dj elemèint, qui ch' i s' ciàmen elemèint ed tranśisiòun j mantînen el stèsi caraterìstichi dal secònd grùp vertichèl, perchè j impinisén j orbité intèren mèinter che a l'estèren j gh' àn sèimper ch' j 2 eletròun ch' a j òm già vìst in dal secònd grùp vertichèl.
Mèinter chè pò a s' tôś di metâl piò pêś, e piò j aumèinten el sô caratéristìchi ed metâl, perchè, per la grosèsa dj àtom, j eletròun piò estéren j' în piò luntân dal nùclev e dòunca j gh' în méno tachè e piò liber ed stachèrsen.
# Rembrandt

Bulgnaiṡ

|  |  |
| --- | --- |
| St artéccol qué l é scrétt in bulgnaiṡ |  |

*Rembrandt Hamenszoon van Rijn* (1606-1669), quèder indòvv al s è dipént da par ló

**Rembrandt Hamenszoon van Rijn**, cgnossó anch' såul comm **Rembrandt** (Leida, 15 ed lój 1606 – Amsterdam, 4 d'utåbber 1669), l'è stè un pitåur e incisåur ulandais.

L'è stè on dî pió grand pitûr d'la stòria d'lèrt europèa e al pió grand strai ulandîs.

La so' ôvra la s distinguêva par la lómm ch'i druvèven.

## Ôver

Strai so' quèder pió famûs arcurdän *Leziån d'anatomî dal dutåur Tulp* (1632), *Autoritrât con Saskia* (1634), *La rånda ed nòt* (1642), *La spåusa żudî* (1665 ça.), ecc.

## Apónt

## Èter prugèt

Template:Interprogetto/CollegamentoTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametro
* **Wikimedia Commons** contiene file multimediali su **Rembrandt**

## Ligâm ed fòra

* (IT) Biografia e opere de Rembrandt su Cronologia Leonardo
* (IT) Biografia de Rembrandt su Biografie Online
* (IT) Biografia de Rembrandt su Pittart
* (IT) Rembrandt int la *Treccani*
# Deṡêrt

Artéccol in dialàtt bulgnaiṡ

Un deṡêrt in Amèrica.Al **deṡêrt** l é un sît indóvv ai é 'na gran diferänza ed temperatûra stra l dé e la nòt, 'na móccia ed såul, la mancânza 'd èlber e indóvv an al piôv mâi.

I pió grand deṡêrt dal månnd i s trôven in sît 'd èlta presiån, indóvv la piôva an la pôl squèṡi mâi èser. Stra i deṡêrt ed sti sît ai é al Sahara, al Kalahari e quî dl'Austrâglia.

Ai é anc di deṡêrt ch'i s én formè pr al sèl ch'ai é int al trézz, ch'al fa sé ch'an i sîa brîṡa dl'acua e ch'an i pòsia cràsser gnìnta.
# Manhattan

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

La Statṿa dla Libertà
Manhattan in rós a 'l intéran dla sità 'd New York

**Manhattan** (a s lèś [mænˈhætən] in Ingléś) 'l è òṅ di sinc distrét (*borough*) dla sità ad New York cun na pupulasiòṅ 'd un migliòṅ e sèt 'd abitànt a 'l incìrca (2020) par na superfìsi ad 59 km², spartìdi fra *Lower*, *Midtown* e *Upper Manhattan*. Al cuincìd praticamènt cun 'l ìśula 'd *Manhattan* ch'l è divìśa da 'l rèst dla sità da i fiùm Hudson, East River e Harlem.

A *Manhattan* a s cata Wall Street, sēd dla Bórsa 'd New York, la più granda dal mónd, e 'l quartēr generàł dal Nasiòṅ Unìdi.

Su l'ìśula cica 'd Liberty Island, di frònt a 'l pòrt, a gh'è la Statṿa dla Libertà mént'r al parc pùblic più impurtànt, al Central Park, al s cata in d'l *Uptown*.

## Culegamènt estéran

* (EN) (ES) Al Sit ufisiàł dal Borough ad Manhattan
* (IT) La sò paśna su 'l sit dla *Treccani*