# Ebràic

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

I pòst in du a s dascór 'l Ebràic
Al vucàli d'l ebràic
Eśémpi 'd scritùra in di ròtui dla *Torah*
Cartèi stradài in ebràic, in àrab e in ingléś
L'Acadèmia dla léngua ebràica
I culōr scrit in ebràic

«
כל בני האדם נולדו בני חורין ושווים בערכם ובזכיותיהם. כולם חוננו בתבונה ובמצפון, לפיכך חובה עליהם לנהג איש ברעהו ברוח של אחוה.»
(EBR)(**Dichiarasiòṅ universàla di dirìt ad 'l óm**,*1948*)

«
Tut i èsar umaṅ i nàsan lìbar, cumpàgn in di dirìt e dégn a la stésa manéra. I gh'àṅ la raśòṅ e 'l giudìsi e i gh'aṅ da cumpurtàr-as da fradèi 'l un cun c'l àtar.»
(MUD)

'L **ebràic** (da lōr: **עברית**, *ivrit*, prununsiâ [ʔivˈʁit] scólta'l chè o anc [ʕivˈɾit] scólta'l chè) l'è na léngua semìtica, cuma 'l àrab e 'l aramàic, ch'la s dascór in dal stat 'd Iśraēl e in part in Cisgiurdàgna e in di mònt dal Gòlan. I èṅ sèt migliòṅ al parsòni ch'i la dróan.

A s trata dna léngua SVO cumpàgn a 'l emigliàṅ ch'la dróa dimóndi cunsunànti articulàdi in dla góla e 'l alfabēt ebràic e minga 'l létri latìni. La sa scriv tacànd da la banda dèstra.

## Vucàli

'L *ebràic* al gh'à 'l vucàli cumpàgni a 'l emigliàṅ, lunghi e curti, a part qvéli vèrti. La vècia shva la ténd a èsar prununsiàda cuma na /e/ o tiràda via dal tut.

## Cunsunànti

| Létra | Funéma | Eśémpi | Emigliàṅ | Nòta |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ב | [b] | בית | cà | cumpàgn a **b**al |
| ד | [d] | דב | ōrs | cumpàgn a **d**ar |
| ג | [ɡ] | גמל | camèl | cumpàgn a **g**at |
| פ | [p] | פחם | carbòṅ | cumpàgn a **p**ut |
| ת | [t] | תחת | sóta | cumpàgn a **t**ut |
| כ | [k] | כוכב | stéla | cumpàgn a **c**uc |
| ט | [tʼ] | טבח | cōg | a 'l incìrca cuma la **T** di calabréś |
| ק | [kʼ] | קבר | tómba | a 'l incìrca cuma la **C** ad Daffy Duck |
| ז | [ð] / [d͡ð] | זכר | masć | a 'l incìrca cuma **ż**nèr dal bulgnéś |
|  | [z] / [d͡z] | זרק | butàr | cumpàgn a **ś**nar e a ma**dś**ìna |
| ס | [s] / [t͡s] | סוכר | sùcar | cumpàgn a **s**ùcar e a **ts**évad |
| שׁ | [ʃ] / [t͡ʃ] | שׁמים | cēl | cumpàgn a 'l itagliàṅ **sc**i e a **c**iàṿ |
|  | [θ] / [t͡θ] | שׁמונה | òt | a 'l incìrca cuma 'l bulgnéś **z**nèr |
| שׂ | [ɬ] / [t͡ɬ] | שׂמאל | sinìstra | a 'l incìrca cuma la **S** ad Daffy Duck |
| צ | [θʼ] / [t͡θʼ] | צל | òra |  |
|  | [sʼ] / [t͡sʼ] | צרח | sigàr |  |
|  | [ɬʼ] / [t͡ɬʼ] | צחק | rìdar |  |
| ע | [ɣ]~[ʁ] | עורב | córuv | a 'l incìrca cuma 'l francéś **r**ester |
|  | [ʕ] | עשׂר | déś |  |
| א | [ʔ] | אב | pàdar |  |
| ח | [x]~[χ] | חמשׁ | sinc | a 'l incìrca cuma 'l tedésc da**ch** |
|  | [ħ] | חבל | lasa | a 'l incìrca cuma 'l ingléś RP **h**at |
| ה | [h] | הגר | emigràr | cumpàgn a 'l ingléś **h**igh |
| מ | [m] | מים | àqua | cumpàgn a **m**ut |
| נ‎ | [n] | נביא | pruféta | cumpàgn a **n**ûd |
| ר‎ | [ɾ] | רגל | gàmba | cumpàgn a mi**r**anduléś |
| ל‎‎ | [l] | לשׁון | léngua | cumpàgn a **l**éngua |
| י‎‎ | [j] | יד | maṅ | cumpàgn a **j**utàr |
| ו‎‎ | [w] | ורד | róśa | cumpàgn a q**u**àtar |

## Bibliografia

* Zuckermann, Ghil'ad (2003). *Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew*.Palgrave Macmillan. ISBN 978-1403917232.

## Culegamènt estéran

* (IT) 'L Ebràic su 'l sit dla *Treccani*
* (IT) Lingua Mosaica o Lingua-Mosaico?: La Genetica dell'Israeliano, Ghil'ad Zuckermann