Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kilòmeter

Carpśàn

|  |
| --- |
|
C'l artìcol chè 'l è scrit in
Carpśàn  |

Al **kilòmeter** (sìmbul **km**) l'è 'n' unitè de mśùra ed lunghèsa dal Sistèma Internsiunèl d' unitè de mśùra. L' è uguèl a 1.000 mēter. La paróla cumpòsta "kilòmeter" la deśvîn dal grèc *χιλιόμετρο* = mìl mēter, anticamèint, miśurèr mìl.

La lunghèsa ed 10.000 kilòmeter
## Soquànti Cunversiòun

1 **km** l' equivêl a:

* 0,6213712 méj
* 0,5400 méj marèin
* 1 093,613 jèrdi
* 3 280,840 pé
* 39 370,08 pôles (In itagliàn *Pollice*)

* 1 mēter = 0,001 **km 1 decàmeter = 0,01 **km 1 etòmeter = 0,1 **km 1 miriàmeter (al ne s' drôva quèśi piò) = 10 **km**
# Bielurùsia

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Al sò sìmbul
La mapa dla Bielurùsia
La sò bandéra
La piàsa dla Vitòria a Minsk

La **Bielurùsia** o **Rùsia Biànca** (denuminasiòṅ ufisiàla: *Respublika Bélaruś*) l'è na nasiòṅ dl'Europa d'l èst. La sò léngua l'è 'l Bielurùs ma chè a s dascór dimóndi anc in Rus.

Prima ad dvintàr indipendènta al 25 ad Dicémbar dal 1991, la fava part d'l URSS insém a paéś bàltic. La sò munéda l'è 'l Rubblo bielurùs. Qvést chè 'l è 'l ùnic paéś in Európa ch'al gh'à incóra la péna 'd mòrt.

La cunfìna a òvest cun la Pulógna e la Lituàgna, a èst cun la Rùsia, a sud cun l'Ucraìna e a nòrd cun la Lettògna.

La gh'à na pupulasiòṅ ad nóṿ migliòṅ e mèś 'd abitànt a 'l incìrca e na superfìsi ad 207.600 km². La capitàla l'è Minsk cun Homel', Mahilëŭ, Vicebsk, Hrodna, Brėst e Babrujsk àtar sènt'r impurtànt, tut c'n almànc duśènt-mila abitànt.

La Bielurùsia l'è na repùblica presidensiàla e 'l sò presidènt 'l è Aljaksandr Lukašėnka da 'l 20 ad Luj dal 1994. Al stat al fà part d'l ONU da 'l 24 'd Utóbar dal 1945. La sò fèsta nasiunàla la gh'è al 3 ad Luj mént'r al sò piàt sìmbul 'l è 'l draniki, na fritèla 'd patàchi, sigóla e sâł frita in d'l òli.

La s divìd in siē regiòṅ (diti *voblasci*) ch'a sò vòlta i gh'aṅ dèntar di distrét. Al sò PIL par parsòna in dal 2019 'l éra 'd 20.820 euro. Al sò clima 'l è cuntinentàł mént'r al sò teritòri 'l è pîṅ 'd lâg, fiùm e padói.

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sit ufisiàł dal guèran
* (IT) La sò paśna su 'l sit dla *Treccani*

Template:Interprogetto/CollegamentoTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametro
* **Wikimedia Commons** contiene file multimediali su **Bielurùsia**

Pajîs d'Europa

 Albanî •
 Andorra •
 Armènia •
 Austria •
 Azerbaigiàn •
 Bélgi •
 Bôsgna-Erzegovina •
 Bulgarî •
 Cruazia •
 Danimèrca •
 Estògna •
 Finlandia

 Fränza •
 Geòrgia •
Germâgna •
 Grecia •
 Irlanda •
 Islanda •
 Itâglia •
 Lettògna •
 Liechtenstein •
 Lituàgna •
 Lussembûrg •
 Malta •
 Måunt naigher

 Mazedògna dal Nòrd •
 Muldàvi •
 Nurvegia •
 Portugâl •
 Prinżipê ed Mònac •
 Pulògna •
 Ràggn Uné •
 Ripóbblica Ceca •
 Róssia •
 Róssia bianca •
 Rumanî

 San Marén •
 Serbia •
 Slovachî •
 Sluvênia •
 Spâgna •
 Svèzia •
 Svézzra •
 Turchî •
 Ucraìna •
 Ulanda •
 Ungherî •
 Zìper •
 Zitê d'al Vaticân
# Partugal

Pramsân

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Pramsân  |

Partugal
Partugal

Partugal l'è 'l nòmm pramzàn dal Malum Sinense. A l'è 'l frut 'd l'ärbor ciamè "pjanta di partugaj" o in t'al passè "narans" (Citrus Sinensis).

Al s' sarà pò ciamè acsì parchè la genta la cardèva c'al gniss dal Partugal, mo a n' gh'è cäz ch' i partugal vendù a Pärma i gnisson d'acsì lontan.

Mo l'è curjoz 'd pensär c'anca i Turc j abbjon ciamè col frut chì "portakal".

## Ligamént 'd fora

Partugal - *Treccani*
# Ceṡa

Piasintëin

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Piasintëin  |

La Basilica ad San Pèdar, a Ruma
A s' pöl parlä ad *Ceṡa*, ad qualsiasi religion, quand a gh'è un grüpp ad parsònn ch' i s' catan par pargä.

La paròla *Ceṡa* in sëins cristiàn la vegna da Grèch antigh **εκκλησια, ekklesia**, e la völ dì riünion.

## Ligamm ad föra

Codex iuris canonicus de ecclesia

Sitt dal Vaticàn
# Milèni

Artéccol in dialètt mudnés

Al **milèni** 'l è 'n unitê 'd m'śùra dal tèimp pèr' a 1000 àn. Un milèni l'è formê da déś sècol e da 200 lòster.

## Voś curelèdi

* Śgònd
* Minùt
* Ora
* Dè
* Smàna
* Més
* Ân
* Lòster
* Sècol
# YouTube

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Al lógo dal 2024 dal canàł

**YouTube** 'l è na piatafórma web, fundàda in dal 2005, ch'la parmét a la gint ad mét'r a dispuśisiòṅ ad chi àtar i sò vìddeo e ad védar qvéi bèla cargâ. Gl'utènt registrâ i pōlan śuntàr-ag di cumènt ad sóta, dar na valutasiòṅ ch'la pōl èsar “al m piàś” (pòlas in sù, ciamâ anc *like*) o a “al n m piàś minga” (pòlas in śò) e sgnar-'s i canài favurî parchè i gh'ànan di filmâ ch'i càt'n al sò gust.

In dal Nuvémbar dal 2006 al sit 'l è stâ cumprâ par qvéi ad Google p'r un migliàrd e sèt ad dòlar a 'l incìrca. La sò sēd l'è a San Brûn (Califòrgna).

Gl'utènt “prufesiunài” (ciamâ *youtuber*) ch'i gh'aṅ dimóndi parsòni ch'i gh tìn'n adrē, e ch'i bùtan 'l òć a i sò vìddeo na mùcia, i ciàpan di bèsi da *YouTube* che, a sò vòlta, la gh guadàggna miténd-ag dal vòlti dla reclàm in mèś o di mesàǵ publisitàri ch'i s pōlan tiràr via schisànd la „X“ dal *banner*.

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sò sit ufisiàł