# Sport

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Edberg, śugadōr ad tènis
La Ferrari ad Villeneuve
Paolo Maldini, śugadōr ad fólbar
Na regàta 'd véla
Dū lutadōr

Al **sport** 'l è 'n eśercìsi o 'n lavōr fat c'n al còrp e la mènt ch'al servìs, miténd-ag dla fadìga, a mantgnìr e a śvilupàr al capasìtà fìśichi e mentàli d'l indivìduv, faghénd lauràr i mùscui sóta sfòrs. 'L è bòṅ ad dar dal divertimènt par la parsòna ch'l'al fà e, in soquànt caś, anc p'r i spetadōr. Dal vòlti al sport 'l è intéś cuma na cumpetisiòṅ fra più sugèt, da par lōr o in squàdri una cóntar cl'atra, in dua 'l ubietìṿ 'l è qvél ad far méj ad chi àtar, rivàr par prim a 'l traguàrd, far na prestasiòṅ più bèla o 'n riśultâ mijōr.

Al sport in gènar al fà bèṅ a la salùt parchè al tîṅ in fórma e in fòrsa al còrp, faghénd bruśàr dal calurìi, anc se dal vòlti a pōl capitàr ad far-as mâł paténd di infurtùni o di incidènt.

I latìn i dgìvan “Mens sana in corpore sano” (*Mènt sana in un còrp saṅ*) pròpria p'r arcurdàr che 'l eśercìsi fìśig al fà bèṅ anc a la mènt e a 'l spìrit parchè a gh'è da catàr 'n equilìbri fra i dū.

Prima di evènt i spurtìṿ i fànan dla pràtica cun di alenamènt méntar subìt prima dal gari i faṅ lauràr i mùscui cun di eśercìsi 'd riscaldamènt.

In Itàglia i sport più famóś e praticâ par la gint i èṅ al fólbar, al nōd, al ciclìśum, al tènis, al vòley, al bàsket, la ginàstica, l'atlètica alśēra, 'l automubilìśum, al motuciclìśum, al body building, al pugilâ, al sci e 'l rugby mént'r a 'l èstar i vànan fòrt anc al fùtbol americàṅ, al cricket, 'l hockey su prâ, 'l hockey su giàs, la balamàṅ, al baseball e 'l ping-pong.

I spurtìṿ più fòrt ad tut al mónd i s càtan ógni quàt'r an par cumpétar in di Śōg ulìmpig cuma a sucidìva na vòlta in Grécia. I sport invernài i gh'aṅ na manifestasiòṅ tuta par lōr méntar chi àtar sport i tōśan part a dal gari 'd Istâ.

## Clasificasiòṅ

Di sport a gh 'n è dimóndi ma in gèn'r i pōl'n èsar clasificâ cuma ripurtâ chè 'd sóta:

**P'r al pòst in du a 'l s fà** (camp ad gara):

* *a 'l quèrt* (*indoor*): aréni o palèstri;
* *a 'l vèrt* (*outdoor*): ad fóra, a l'ària avèrta;
* *sport 'd àqua*: fat in àqua (pisìni, mâr, fiùm);
* *sport invernài*: fat su 'l giàs o in dla néṿ;
* *sport estrēm*: fat in pòst periculóś cuma sót-àqua, in mèś a 'l mâr o in di ucéan, deśèrt o in cēl;
* *sport da cumbatimènt*: su 'n ring o su 'n tapē.

**P'r al nùm'r ad parsòni** (praticànt):

* *sport individuàł*: fat da par lò o cóntar di àtar sturtìṿ sìngui;
* *sport ad quàdra*: fat in grup insém a di àtar, miténd-'s in cumpetisiòṅ cu di atri squàdri.

**P'r i strumènt druâ**:

* *sport cun na rachéta*: a s dróa cal strumènt chè par culpìr na bucìna;
* *sport c'n un balòṅ*: a s dróa na bòcia;
* *sport muturìstig*: a s dróa di mèś a mutōr;
* *sport cun di rém*: a s dróa di rém par purtàr na barca;
* *sport a véla*: a s dróa dal barchi ch'i vànan dasfrutànd la fòrsa dal vènt;
* *sport in d'l ària*: fat in cēl.

**P'r al bèsti druàndi**:

* *c'n i caṅ*: in dua a gh'è di caṅ in cumpetisiòṅ;
* *c'n i cavài*: in dua a gh'è di cavài in cumpetisiòṅ;

A gh'è d'arcurdàr inóltar ch'in di sport a gh'è da mét'r-ag anc qvéi dla mènt cuma i scac o 'l bridge.

## Culegamènt estéran

* (IT) La sò paśna su 'l sit dla *Treccani*