Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Argintìna

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

L'Argintìna (in vérd) su 'l mapamónd
Al scûd argintèṅ
La bandéra dl'Argintìna

L’**Argintìna** (*República Argentina* in spagnōl, a s lèś [reˈpuβlika aɾxenˈtina]), l'è na repùblica federàla ch'la s cata in dla part in bas dl'Amèrica Meridiunàla.

Al sò teritòri 'l è divìś in vint-a-tri pruìnsi e na sità autónuma, Buenos Aires, ch'l'è anc la sò capitàla. Àtri sità impurtànti i èṅ Córdoba, Ruśàri, La Plata e Mar del Plata.

La cunfìna a nòrd cun la Bulìvia e 'l Paraguay, a nòrd-èst c'n al Braśìl e 'l Uruguay, a èst cun 'l Ucéan Atlàntic, a òvest e a sud c'n al Cîl. C'n i sò 2.780.400 km² 'l è 'l paéś in du a s dascór al spagnōl più grand a 'l mónd (al secónd dl'Amèrica latìna dòp al Braśìl). La gh'à na pupulasiòṅ ad quarànta-tri migliòṅ ad cristiàṅ, dagnóra tut uriginàri dl'Európa e dimóndi anc da l'Itàglia.

L'Argintìna l'è dvintàda 'n stat indipendènt in dal 1810 quànd 'l ùltim vicerè spagnōl 'l è stâ mandâ a cà. La sò munéda l'è 'l Peso argintèṅ e la ciàpa 'l nóm da la paròla *argentum* ch'in latìn a vōl dir *Argìnt*.

Al sò presidènt, da 'l 10 ad Dicémbar dal 2015, 'l è Mauricio Macri. Da 'l 1976 a 'l 1983 al paéś 'l è stâ in dal maṅ di militàr ch'i aṅ spasâ via gl'upuśidōr cun la fòrsa, faghénd anc sparìr via trénta-mila parsòni (i *desaparecidos*).

In dal 2001 l'Argintìna l'à patî na criśi finansiària 'd c'l àtar mónd, finénd anc in default.
# 23 d'utóber

Artéccol in dialètt mudnés

|  |
| --- |
| znèr • fervèr • mèrz • avrìl • maz • zógn • lói • agòst • setèmber • **utóber**• nuvèmber • disèmber |
| ← | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | → |

 Al **23 d'utóber** l'è al 296śum dè dal calendàri gregoriàn (297śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 69 dè a la fin dl'an.

## Fàt

## Nê

## Mòrt

## Fèsti

### Nasiunèli

### Religióśi

### Civìli
# 1976

Artìcol in dialët piaṡintëin

**1976** (MCMLXXVI in nümar rumän) all'è stä un ann cumanciä ad giuvdè, sacùnd al Calandäri Greguriän.

## Avenimëint

* 15 ed maz: a Bulògna näs al muimëint *Medicina Democratica*

## Nasìd

* 20 ed fervèr: Enrico Ravaglia, a Castèl San Pîr: spurtìu Itâglian († 1999)
* 20 ed mèrz a Phoenix: Chester Bennington, cantànta e atùra edl'Stat Unî.
* 27 ed disèmber: Annalisa Minetti, cantànta itagliàna.

## Mòrt

* 12 ed znèr: Agatha Christie, a Rùma: scritùra inglesa
* 26 ed mèrz: Lin Yutang, puèta

| Ann dal XX sëcul |
| --- |
| 1901 · 1902 · 1903 · 1904 · 1905 · 1906 · 1907 · 1908 · 1909 · 1910 · 1911 · 1912 · 1913 · 1914 · 1915 · 1916 · 1917 · 1918 · 1919 · 1920 · 1921 · 1922 · 1923 · 1924 · 1925 · 1926 · 1927 · 1928 · 1929 · 1930 · 1931 · 1932 · 1933 · 1934 · 1935 · 1936 · 1937 · 1938 · 1939 · 1940 · 1941 · 1942 · 1943 · 1944 · 1945 · 1946 · 1947 · 1948 · 1949 · 1950 · 1951 · 1952 · 1953 · 1954 · 1955 · 1956 · 1957 · 1958 · 1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 · 1965 · 1966 · 1967 · 1968 · 1969 · 1970 · 1971 · 1972 · 1973 · 1974 · 1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 |
# 13 ed setèmber

Artéccol in dialètt mudnés

|  |
| --- |
| znèr • fervèr • mèrz • avrìl • maz • zógn • lói • agòst • **setèmber** • utóber• nuvèmber • disèmber |
| ← | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | → |

 Al **13 ed setèmber** l'è al 256śum dè dal calendàri gregoriàn (257śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 109 dè a la fin dl'an.

## Fàt

* 1982: su Canale 5 va in onda Il pranzo è servito, una delle trasmissioni televisive di maggior successo di Corrado.

## Nê

* 1967: Nadia Rinaldi: atōra

## Mòrt

## Fèsti

### Nasiunèli

### Religióśi

### Civìli
# Beatles

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

I beatles: John Lennon, Paul McCartney, Ringo Starr e George Harrison

«
Yesterday all my troubles seemed so far away, now it looks as though they're here to stay, oh I believe in yesterday. Suddenly I'm not half to man I used to be, there's a shadow hanging over me, oh yesterday came suddenly. Why she had to go? I don't know she woldn't say, I said something wrong, now I long for yesterday.»
(EN)(**Yesterday**, *1965*)

«
Ajér tut i mè guàj i parìvan luntàṅ dimóndi, adès a pâr ch'i sìan dagnóra 'd cà chè, oh a créd in d'l ajér. Tut 'd un trat a n sòṅ piò 'l óm ch'a séra, a gh'è n'òra ch'la m stà adòs, oh ajér 'l è vgnû a 'l impruvìś. Parcòsa gh'iv'la da 'ndàr via lē? A n al sò mia, la n 'l à minga dit, a-j-ò dit un quàlc quèl śbaliâ, adès a vrév 'l ajér.»
(MUD)

I **Beatles** (a s lèś /ˈbiːtl̩z/ in ingléś) i èṅ stâ 'n grup pop britànic uriginàri 'd Liverpool, cgnusû cuma i “Fab Four”, ch'in dla sò caréra, ch'la s è śvilupàda in di an Ssanta, i aṅ vindû siē-sènt migliòṅ ad disc in tut al mónd.

I aṅ scrit 186 pès in tut faghénd soquànt braṅ famóś anc a 'l dè 'd incō cuma *She Loves You*, *Ticket to Ride*, *Help!*, *Yesterday*, *We Can Work It Out*, *Yellow Submarine*, *Penny Lane*, *All You Need Is Love*, *Lady Madonna*, *Hey Jude*, *Come Together* e *Let It Be*.

## Cumpunènt

* John Lennon - chitàra, piàṅ, mandśét, vóś
* George Harrison - chitàra, tastéri, vóś
* Paul McCartney - bas, chitàra, piàṅ, vóś
* Ringo Starr - baterìa, tastéri

## Discugrafìa

McCartney, Harrison e Lennon tòlt śò in dal 1964
Al grup in dal 1965

### In studi

* 1963 - Please Please Me
* 1963 - With the Beatles
* 1964 - A Hard Day's Night
* 1964 - Beatles for Sale
* 1965 - Help!
* 1965 - Rubber Soul
* 1966 - Revolver
* 1967 - Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
* 1967 - Magical Mystery Tour
* 1968 - The Beatles - cgnusû méj cuma *The White Album*
* 1969 - Abbey Road
* 1970 - Let It Be

### Culòni sunóri

* 1969 - Yellow Submarine

### Da 'l Viṿ

* 1977 - The Beatles at the Hollywood Bowl
* 1994 - Live at the BBC
* 2013 - On Air - Live at the BBC Volume 2

### Racòlti

* 1966 - A Collection of Beatles Oldies (But Goldies!)
* 1973 - The Red Album
* 1973 - The Blue Album
* 1982 - 20 Greatest Hits
* 1983 - The Number Ones
* 2000 - 1

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sò sit ufisiàł
# Stucólma

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Al sò stéma
La mapa dla sità
Al palàs reàł
Al Castèl ad Drottningholm

**Stucólma** (*Stockholm*  in Śvedéś, a s lèś [ˈstɔkːɔlm] o anc [ˈstɔkˈhɔlm]) l'è la capitàla dla Śvèsia (da 'l 1523) e l'è cgnusùda anc cuma la „Venèsia dal Nòrd“ parchè la sa śvilùpa su quatórd'ś ìśuli.

La gh'à quatórdas circuscrisiòṅ, nuvsènt-quatórdas-mila abitànt e la s cata su 'l Mâr Bàltic. La sò àrea metrupulitàna, ciamàda *Storstockholm* (*Stucólma Granda*), la tira dèntar vint-siē cumùṅ in tut faghénd sù da piò ad dū migliòṅ e dū 'd abitànt.

La sità la pōl cuntàr su dū sit patrimòni dl'umanità par 'l UNESCO: al “castèl ad Drottningholm” e 'l campsànt sud ciamâ “Skogskyrkogården” (al *Simitèri dal bòsc*). In di sècui XVIII e XIX l'à patî dimóndi inséndi tant che pò l'è stada tiràda sù druànd da spés dla préda invéci che dal légn.

'D Istâ la gh'à i sò méś più cald parchè durànd al dè da Śugn a Agóst la riva a vint/vint-a-dū grâd. Invéci i méś più fréd i èṅ Śnar e Favràr in dua, in mèdia, a s pōl rivàr ad nòt a sinc sóta śèr.

'L 85% dla gint ad *Stucólma* la lavóra in dal tersiàri. La sò sìndiga, da 'l 2014, l'è la *Karin Wanngård* dal partî suciàł-demucràtic di lavuradōr.

## Persunàǵ ligâ a *Stucólma*

* Bibi Andersson, atōra
* Ingrid Bergman, atōra
* Greta Garbo, atōra
* Eva Axén, atōra
* Dolph Lundgren, atōr
* Alexander Skarsgård, atōr
* Lasse Hallström, regìsta
* Yngwie Malmsteen, chitarìsta
* Neneh Cherry, cantànta
* Benny Andersson, sunadōr di ABBA
* Mic Michaeli, tasterìsta di Europe
* John Levén, basìsta di Europe
* Alfred Nobel, chìmig e filàntrup
* Olof Palme, pulìtig
* Björn Borg, tenìsta
* Carl IX ad Śvèsia, rè
* Carl XVI Gustâṿ ad Śvèsia, rè
* Lennart Johansson, èx presidènt dl'UEFA

## Culegamènt estéran

* (SV) Al Sit uficiàł