# William Holden

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

William Holden tòlt śò in dal 1950

**William Franklin Beedle Jr.**, cgnusû méj cuma **William Holden** (O'Fallon, 17 Avrìl dal 1918 - Santa Mònica, 12 ad Nuvémbar dal 1981), 'l è stâ 'n atōr americàṅ, vinsidōr dal Prèmi Òscar dal 1954 par Stalag 17, cun dū atri candidadùri, in dal 1951 par Viale del tramonto e in dal 1977 par Quinto potere.

Par soquànt an 'l à fat 'l agìnt sóta quaciamènt par la CIA, dasfrutànt al fat ch'l al psiva viàśàr facilmènt in tut al mónd.

'L American Film Institute al 'l à mis a 'l 25śum pòst in dla lista dal star più grandi dla stòria dal cìnema.

## Biugrafìa

*William* 'l è uriginàri d'l Illinòis e 'l è nâ da na famìja cun di bèsi: sò pàdar 'l éra 'n chìmig méntar sò màdar n'insgnànta. A tri an al và a star in Califòrgna a Pasadena. Da śōvan 'l à fat dal rèciti a la ràddio e a teàtar, cun la cumpagnìa *Pasadena Playhouse*. La Paramount Pictures la gh buta i òć adòs e la 'l sarnìs in dal 1937 par lauràr da atōr a Hollywood, tacànd da Prison Farm dal 1938.

La sò prima part da prutagunìsta la riva 'l an dòp cun Passione. Lè al cgnós la Barbara Stanwyck ch'la dvintarà sò amìga e ch'la dedicarà 'l *Òscar* vins in dal 1982. In séguit *Holden* al pasa a la Columbia Pictures.

Turnâ da la secónda guèra mundiàla, al cata 'l sucès faghénd al scritōr gigolò par Billy Wilder in Viale del tramonto. In di an Sinquànt al gira dimóndi atri pelìculi 'd sucès, faghénd al parśunēr ad guèra *Sefton* in Stalag 17 ch'al gh fruta 'l Prèmi Òscar cuma atōr prutagunìsta, al playboy biónd, fradèl più pìcul 'd Humphrey Bogart, in dal famóś *Sabrina* (1954), al vagabónd *Hal Carter* in Picnic (1955), al curispundènt ad guèra in dal rumàntic L'amore è una cosa meravigliosa e 'l dasfurtunâ parśunēr americàṅ in Il ponte sul fiume Kwai (1957).

Da la fiṅ di an Sinquànta 'l è andâ a star insém a la sò famìja in Śvisra anc se pò 'l éra da spés anc in Kènya (al s éra pasiunâ d'l Àfrica durànt un safàri) e a Hong Kong.

In di an Ssanta 'l à patî di brut mumènt, c'n al sò matrimòni in criśi e la caréra da atōr ch'la n andàva piò acsè bèṅ cuma prima. *Holden* 'l à tacâ a 'vēr di prubléma 'd alculìśum e 'd depresiòṅ. Durànt la nòt dal 26 ad Luj dal 1966, mént'r al guidàva imbariàg la sò Ferrari su 'l stradi dla Tuscàna p'r andàr in Versìglia, 'l à fat 'n brut incidènt ch'l è custâ la vita a 'l agìnt ad cumèrs *Valerio Giorgio Novelli* mòrt in ambulànsa. 'L atōr 'l è pò stâ cundanâ a òt méś par masamènt culpóś.

Fra i sò ùltim film a 'rcurdém la pelìcula su i risć dal putēr dla televiśiòṅ Quinto potere ad Sidney Lumet, cun Peter Finch e la Faye Dunaway, e La maledizione di Damien, film su la vgnuda d'l Anticrìst recitâ insém a la Lee Grant e a la Sylvia Sidney.

*Holden* 'l è stâ spuśâ da 'l 1941 a 'l 1971 cun l'atōra Brenda Marshall, avénd sèg dū fiōi: *Peter* e *Scott*. Prima 'd ligàr-as cun la Stefanie Powers, ch'l'è armàśa sèg in fiṅ a la mòrt, al gh'à abû dal stòri anc cun l'Audrey Hepburn e la Capucine.

'L è mòrt a ssanta-tri an cascànd in cà sua. Al còrp 'l è stâ catâ quàtar dè dòp, 'l è fàcil ch'al s sia śliciâ śò su 'n tapē śbaténd pò la tèsta cón'r un tàvul. Fórsi 'l éra ciùc in cal mumènt là.

## Filmugrafìa

*Nada ajēr* (1950)
*Viàł dal tramònt* (1950)
*Stric'um fòrt fra i tò bras* (1951)
*Sabrina* (1954)
*ʼL amōr 'l è 'n quèl maravijóś* (1955)
*Picnic* (1955)
*La ciàṿ* (1958)
* 1938 - *Prison Farm*, regìa ad Louis King
* 1939 - *Million Dollar Legs*, regìa ad Nick Grinde
* 1939 - *Passione - Il ragazzo d'oro* (*Golden Boy*), regìa ad Rouben Mamoulian
* 1939 - *Strisce invisibili* (*Invisible Stripes*), regìa ad Lloyd Bacon
* 1940 - *La nostra città* (*Our Town*), regìa ad Sam Wood
* 1940 - *Those Were the Days!*, regìa ad Theodore Reed
* 1940 - *Arizona*, regìa ad Wesley Ruggles
* 1941 - *I cavalieri del cielo* (*I Wanted Wings*), regìa ad Mitchell Leisen
* 1941 - *I due del Texas* (*Texas*), regìa ad George Marshall
* 1942 - *La fortezza s'arrende* (*The Fleet's In*), regìa ad Victor Schertzinger
* 1942 - *The Remarkable Andrew*, regìa ad Stuart Heisler
* 1942 - *Meet the Stewarts*, regìa 'd Alfred E. Green
* 1943 - *Quando eravamo giovani* (*Young and Willing*), regìa 'd Edward H. Griffith
* 1947 - *Bagliore a mezzogiorno* (*Blaze of Noon*), regìa ad John Farrow
* 1947 - *Sessanta lettere d'amore* (*Dear Ruth*), regìa ad William D. Russell
* 1947 - *Rivista di stelle* (*Variety Girl*), regìa ad George Marshall
* 1948 - *Non si può continuare ad uccidere* (*The Man from Colorado*), regìa 'd Henry Levin
* 1948 - *Il vagabondo della foresta* (*Rachel and the Stranger*), regìa ad Norman Foster
* 1948 - *Amore sotto i tetti* (*Apartment for Peggy*), regìa ad George Seaton
* 1948 - *Pazzia* (*The Dark Past*), regìa ad Rudolph Maté
* 1949 - *I cavalieri dell'onore* (*Streets of Laredo*), regìa ad Leslie Fenton
* 1949 - *Segretaria tutto fare* (*Miss Grant Takes Richmond*), regìa ad Lloyd Bacon
* 1949 - *Abbasso mio marito* (*Dear Wife*), regìa ad Richard Haydn
* 1950 - *L'uomo che era solo* (*Father Is a Bachelor*), regìa ad Norman Foster e 'd Abby Berlin
* 1950 - *Viale del tramonto* (*Sunset Boulevard*), regìa ad Billy Wilder
* 1950 - *L'ultima preda* (*Union Station*), regìa ad Rudolph Maté
* 1950 - *Nata ieri* (*Born Yesterday*), regìa ad George Cukor
* 1951 - *Stringimi forte tra le tue braccia* (*Force of Arms*), regìa ad Michael Curtiz
* 1951 - *Squali d'acciaio* (*Submarine Command*), regìa ad John Farrow
* 1952 - *La vita che sognava* (*Boots Malone*), regìa ad William Dieterle
* 1952 - *Furore sulla città* (*The Turning Point*) regìa ad William Dieterle
* 1953 - *Stalag 17*, regìa ad Billy Wilder
* 1953 - *La vergine sotto il tetto* (*The Moon Is Blue*), regìa 'd Otto Preminger
* 1953 - *Eternamente femmina* (*Forever Female*), regìa 'd Irving Rapper
* 1953 - *L'assedio delle sette frecce* (*Escape from Fort Bravo*), regìa ad John Sturges
* 1953 - *Die Jungfrau auf dem Dach*, regìa 'd Otto Preminger
* 1954 - *La sete del potere* (*Executive Suite*), regìa ad Robert Wise
* 1954 - *Sabrina*, regìa ad Billy Wilder
* 1954 - *La ragazza di campagna* (*The Country Girl*), regìa ad George Seaton
* 1954 - *I ponti di Toko-Ri* (*The Bridges at Toko-Ri*), regìa ad Mark Robson
* 1955 - *L'amore è una cosa meravigliosa* (*Love Is a Many Splendored Thing*), regìa 'd Henry King
* 1955 - *Picnic*, regìa ad Joshua Logan
* 1956 - *Anche gli eroi piangono* (*The Proud and Profane*), regìa ad George Seaton
* 1956 - *Soli nell'infinito* (*Toward the Unknown*), regìa ad Mervyn LeRoy
* 1957 - *Il ponte sul fiume Kwai* (*The Bridge on the River Kwai*), regìa ad David Lean
* 1958 - *La chiave* (*The Key*), regìa ad Carol Reed
* 1959 - *Soldati a cavallo* (*The Horse Soldiers*), regìa ad John Ford
* 1960 - *Il mondo di Suzie Wong* (*The World of Suzie Wong*), regìa ad Richard Quine
* 1962 - *Storia cinese* (*Satan Never Sleeps*), regìa ad Leo McCarey
* 1962 - *Il falso traditore* (*The Counterfeit Traitor*), regìa ad George Seaton
* 1962 - *Il leone* (*The Lion*), regìa ad Jack Cardiff
* 1964 - *Insieme a Parigi* (*Paris, When It Sizzles*), regìa ad Richard Quine
* 1964 - *La settima alba* (*The 7th Dawn*), regìa ad Lewis Gilbert
* 1966 - *Alvarez Kelly*, regìa 'd Edward Dmytryk
* 1966 - *James Bond 007 - Casino Royale* (*Casino Royale*), regìa ad Val Guest, John Huston, Ken Hughes, Robert Parrish e Joseph McGrath
* 1968 - *La brigata del diavolo* (*The Devil's Brigade*), regìa 'd Andrew V. McLaglen
* 1969 - *Il mucchio selvaggio* (*The Wild Bunch*), regìa ad Sam Peckinpah
* 1969 - *L'albero di Natale* (*The Christmas Tree*), regìa ad Terence Young
* 1971 - *Uomini selvaggi* (*Wild Rovers*), regìa ad Blake Edwards
* 1972 - *La feccia* (*The Revengers*), regìa ad Daniel Mann
* 1973 - *Los Angeles, 5º distretto polizia* (*The Blue Knight*), regìa ad Robert Butler - film TV
* 1973 - *Breezy*, regìa ad Clint Eastwood
* 1974 - *Le mele marce* (*Open Season*), regìa ad Peter Collinson
* 1974 - *L'inferno di cristallo* (*The Towering Inferno*), regìa ad John Guillermin
* 1976 - *21 ore a Monaco* (*21 Hours at Munich*), regìa ad William A. Graham - film TV
* 1976 - *Quinto potere* (*Network*), regìa ad Sidney Lumet
* 1978 - *Fedora*, regìa ad Billy Wilder
* 1978 - *La maledizione di Damien* (*Damien: Omen II*), regìa ad Don Taylor
* 1979 - *Amici e nemici* (*Escape to Athena*), regìa ad George Pan Cosmatos
* 1979 - *Ashanti*, regìa ad Richard Fleischer
* 1980 - *Ormai non c'è più scampo* (*When Time Ran Out*), regìa ad James Goldstone
* 1980 - *Il bambino e il grande cacciatore* (*The Earthling*), regìa ad Peter Collinson
* 1981 - *S.O.B.*, regìa ad Blake Edwards

## Culegamènt estéran

* (IT) Filmugrafìa su *IMDb*
* (EN) La sò paśna su 'l dit dla *Treccani*

## Àtar prugèt

Template:Interprogetto/CollegamentoTemplate:Interprogetto/CollegamentoTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametro
* **Wikiquote** contiene citazioni di o su **William Holden **Wikimedia Commons** contiene file multimediali su **William Holden**