Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# L'esperimento del dottor K.

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

|  |
| --- |
|  **The Fly** |
| *L'esperimento del dottor K.* |
|  La Owens e David Hedison in na figùra dal film |
| '*L esperimènt dal dutōr K.* **1958** |
| **Regìa:**  Kurt Neumann |
| **Scritōr:** James Clavell • George Langelaan |
| **Atōr:**  Vincent Price • David Hedison • Torben Meyer Patricia Owens • Herbert Marshall • Eugene Borden Kathleen Freeman • Betty Lou Gerson • Bill Clark |
| **Müsica:**  Paul Sawtell |
| **Léngua:**  Ingléś • Francéś |
| **Dürä dal film:** 94 minüt |
| **Nasiōṅ:**  Stat Unî |

«
S'l'is guardâ la scarésa che sò marè 'l éra dvintâ... l'arév sigâ p'r al rèst dla sò vita!»
(*Tagline* dal film)

**L'esperimento del dottor K.** (*’L esperimènt dal dutōr K.*) 'l è 'n film fantàstic e ad scarésa dal 1958 ad Kurt Neumann, trat da 'l racònt „La mósca“ dal 1957 ad George Langelaan.

La pelìcula l'à dâ pò vita a dū séguit, La vendetta del dottor K. dal 1959 e La maledizione della mosca dal 1965, e a 'n arfacimènt in dal 1986 da 'l tìtul La mosca ad David Cronenberg.

Cl'òpra chè l'à muciâ sù tri migliòṅ ad dòlar dòp ès'r-an custàda quatarsènt-mila a 'l incìrca.

## Sunt

L’*Hélène Delambre* (Patricia Owens) la cunfèsa dimóndi squasàda a sò cugnâ *François* (Vincent Price) e a 'l ispetōr *Charas* (Herbert Marshall) 'd avēr péna masâ sò marè, al siensiâ *André* (David Hedison), schisànd-ag la tèsta e 'n bras druànd na prèsa idràulica. La dóna la cònta na stòria ch'a s fà fadìga a créd'r-ag.

*André Delambre* 'l iva finî da pôc un tele-traspurtadōr, na màchina bòna ad dasfàr la matèria in dal spasi e 'd trasferìr-la incóra misa insém da n'atra banda. Dòp avēr sperimentâ ch'la funsiunàva cun di ugèt, 'l óm 'l iva decìś ad pruvàr-la su 'd lò. Quànd 'l éra andâ dènt'r a 'l machinàri al n iva però minga fat a mènt che na mósca la s éra insfilsàda sèg. 'L esperimènt al s éra trasfurmâ acsè in na tragèdia esénd che 'l óm al s éra materialiśâ in dla gabìna cun na tèsta e 'n bras 'd insèt.

## Culegamènt estéran

* (EN) La schéda dal film in s'l *IMDb*
* (IT) La schéda dal film in sal *FilmTV*
# Fûş orâri

Arzân

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Arzân  |

Mâpa di fûş orâri arnuvêda int al 2015

I  **fûş orâri** (*fusi orarî* in italiân) în zôni ed la Tèra che gh' àn l' istèsa ōra leghêla. Préma ch' a gnésen druvê, int al zôni diferèinti ed la Tèra a 's druvêva l' ōra solêra lochêla (mèdia o vèira), ch' la dêva un urâri un pô diferèint da sitê a sitê.

I fûş orâri a corēşen un pô al problēma, cun la mésa a pûnt 'd j arlòj ed 'na regiòun inséma l' ōra solêra mèdia dal meridiân centrêl dal fûş in dóv' a câsca la zôna.

## Colegamèint d'ed fōra

* Ōra giósta
* Arlòj mundiêl
* Câlcol fûş orâri
* Ōra italiâna
* Ōra giósta int tôt i sît dal mònd
* (EN) Time Zones Converter: Get past, current, and future local times world wide

**Nôta**: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  **Fusi orari** trâta da **it.wikipedia.org**.
Guêrda la **stôria ed la pâgina uriginêla** per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
# Kentucky

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Al stéma dal Kentucky
La bandéra dal Kentucky
Al Kentucky (in rós) a 'l intéran di Stat Unî

Al **Kentucky** (a s lèś [kɨnˈtʌki] in Ingléś, scólta'l chè) 'l è 'n stat di Stat Unî ch'al s è unî a la federasiòṅ in dal 1792. Al sò mòt 'l è „United we stand, divided we fall“ (*Unî a vinsém, divìś a pardém*).

La sò capitàl l'è Frankfort ma 'l sità più grôsi i èṅ Louisville e Lexington. Al *Kentucky* al gh'à sènt-vint cuntèi e quatarśènt-daśnóṿ cumùṅ. La sò pupulasiòṅ, divìśa fra 'n 89,3% ad biànc e 7,3% ad négar, l'è 'd quàtar migliòṅ e quàtar 'd abitànt a 'l incìrca par na superfìsi ad 104.659 km².

Al cunfìna a nòrd cun 'l Indiàna e cun 'l Ohio, a nòrd-èst cun la Virgìgna Ucidentàla, a èst cun la Virgìgna, a sud c'n al Tennessee e a òvest c'n al Missouri e cun 'l Illinòis. Al sò guvernadōr, da 'l 2015, 'l è 'l republicàṅ Matt Bevin.

Al *Kentucky* 'l è famóś p'r al cursi di cavài, p'r al distilerìi 'd bourbon, par la mùśica bluegrass e p'r al pui frit. La sò ecumunìa la pōl cuntàr su 'l alevamènt dal bèsti, cuma la cavra, su la prudusiòṅ dal furmintòṅ e su l'indùstria dal tabàc. In dal 2014 al *Kentucky* 'l è stâ 'l stat in du vìv'r a custàva manc.

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sit ufisiàł
# Culùmbus (Ohio)

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Al stéma 'd Culùmbus

**Culùmbus** (*Columbus* in ingléś, a s lèś /kəˈlʌmbəs/) l'è na sità di Stat Unî 'd utsènt-ssantamìla abitànt a 'l incìrca, la 14śma più granda dal paéś, capitàł dal stat d'l Ohio. La s cata in dal cuntèi 'd *Franklin*, ad *Delaware* e 'd *Fairfield*.

Panuràma dla sità
L'è stada tiràda sù in dal 1812 in dal sit in du i s incróś'n i fiùm *Scioto* e *Olentangy* e la ciàpa 'l nóm in unōr ad Cristoforo Colombo. Tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2010 la sò pupulasiòṅ la s divìd in un 61,5% ad biànc, un 28,0% ad négar, un 0,3% ad natìṿ americàṅ e 'n 4,1% 'd aśiàtic.

Da 'l 2016 al sò sìndig 'l è 'l demucràtic *Andrew Ginther*.

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sò sit ufisiàł
# Cleveland

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Al scûd ad Cleveland
La sità sgnada su la mapa di Stat Unî
Panuràma dla sità

**Cleveland** (a s lèś /ˈkliːvlənd/ in Ingléś) l'è na sità di Stat Unî ad tarśènt-nuantamìla abitànt a 'l incìrca (ma in di an Sinquànta la pasàva i nuvsènt-mila quànd 'l éra 'n sènt'r industriàł dimóndi impurtànt) ch'la s cata in dal nòrd-èst dal stat d'l Ohio, su 'l lâg Erie, in dla cuntèa 'd *Cuyahoga*.

La sità, tiràda sù in dal 1796 davśèṅ a la fōś dal fiùm Cuyahoga, la gh'à 'n clima cuntinentàl.

Al sò sìndig, da 'l 2006, 'l è 'l demucràtic *Frank G. Jackson* e la sità la ténd a vutàr in dla stésa manéra anc durànt gl'elesiòṅ presidensiàli mént'r al sud dal paéś, e la sità 'd Cincinnati, l'è ad sòlit da la banda di republicàṅ.

## Persunàǵ ligâ a *Cleveland*

* Eric Singer, baterìsta di Kiss
* Tracy Chapman, cantànta
* Henry Mancini, cumpuśidōr
* Debra Winger, atōra
* Halle Berry, atōra
* Brian Donlevy, atōr
* Keir Dullea, atōr
* Wes Craven, regìsta ad film ad scarésa

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sò sit ufisiàł
# Parì

Mudnés

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Mudnés  |

Panoràma ed la Tór Eiffel a Parì
**Parì** (in itagliàn Parigi, in francés *Paris*) l'è la capitèla d'la Franza. L'è anc la sitê piô afuléda dal paés, al zänter ed la región ed l'Îsla ed Franza e l'ùnic cumûn che l'è anc dipartimèint.

In dal 2009 e 2010 Parì l'è stéda clasificheda in di 3 sitê piô important e influèint dal mànd, in di 3 "sitê europee dal futur" secànd na rizérca dal *Financial Times* e in di prèm 10 sitê al mànd "indòvv viver" secànd la rivèsta inglêsa Monocle.
Prèma sitê per importânsa stra quî chi én in d'l'Euro, la capitèla francésa l'è anc stra quî chi sràn economicamèint piô importànti dal mànd in dal 2020 e 2025, insàm a Sciangài, Tokyo, San Paolo, Nóva York e Lòndra.

Con piô ed 45 miliòn ed turèsti l'è la sitê e anc al lôg piô visitê dal mànd. Secànd l'*Economist* l'è anc la piô chéra dal mànd. L'è la quinta sitê piô afuléda d'Europa, con 2.203.817 cristiàn, ciamé pariséin. Al vol però considerê che l'insàm urban l'è di mandi piô gros: l'area metropolitàna ed la Gran Parì la g'ha 12 miliòn ed cristiàn, la tersa piô afuléda d'Europa dôp Måsca e Lòndra.

Parì l'è un livel d'l' zug *PlayStation All-Stars Battle Royale* par PlayStation 3 e PlayStation Vita.

* Paris
* Notre Dame
* Place Dauphine
* St. Eustache
* Champs Elysees
* Palais Royal
* Place des Vosges
* À la Seine
* La cesëina ad San Giügliàn al Pòvar
# Saint Louis

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Al sò scûd
Saint Louis su la mapa dal Missouri
Al sèntar dla sità cun da drē al *Gateway Arch*
Al giardèṅ butànig
Al muśèo 'd art dla sità

**Saint Louis** (a s lèś [seɪnt ˈluːɪs] in ingléś), da spés scurtâ in **St. Louis**, l'è na sità di Stat Unî ad tarśènt-mila abitànt a 'l incìrca ch'la s cata in dal stat dal Missouri. La gh'à na superfìsi ad 171,30 km² e la n fà part ad gnanc na cuntèa.

La s cata darènt a 'l incróś fra i fiùm Missisìpi e Missouri, a 'l cunfîṅ c'n al stat d'l Illinòis. In dal quartēr ad *The Hill* a gh'è 'n muć ad gint cun di urìgini lumbàrdi (da Milàṅ e da Carmóna). Fra 'l sò sità śmèli a gh'è anc Bulógna.

La sò ecunumìa la gh'à dal raìś difarènti, pasànd da i servìsi (anc federài) a la prudusiòṅ (chìmica e scarpi), da i cumèrs a i traspòrt e l'aviasiòṅ, c'n un PIL ch'in dal 2022 'l à pasâ i 209,9 migliàrd ad dòlar.

*Saint Louis* l'è stada la sēd di śōg dla tèrsa Ulimpìad, da 'l 1 ad Luj a 'l 23 ad Nuvémbar dal 1904, par na deciśiòṅ dal presidènt Theodore Roosevelt ch'al l'iva sarnìda rispèt a Chicago.

La gh'à 'n clima subtrupicàł ùmid cun di Istâ caldi e di Invèran fréd. Al tas ad masamènt par parsòna chè 'l è dimóndi élt.

L'è na sità ad sinìstra, in di ultmi siē elesiòṅ presidensiàli, i candidâ demucràtic chè i aṅ sèmpar pasâ 'l 80% di vōt a part in d'l an 2016 in du l'Hillary Clinton la s éra farmàda a 'l 78.68% cónt'r al 15.72% ad Donald Trump. Anc la sò sìndiga *Cara Spencer*, in carga da 'l 2025, l'è ad cal banda lè.

Tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2020, la sò gint la s divìd in un 42,90% ad biànc, un 5,11% 'd ispànig, un 42,77% ad négar, un 0,20% ad natìṿ americàṅ, un 4,05% 'd aśiàtic e da 'n 4,35% ad rasa misćia.

## Persunàǵ ligâ a *Saint Louis*

* Linda Blair, atōra
* Shelley Winters, atōra
* Vincent Price, atōr
* John Goodman, atōr
* Kevin Kline, atōr
* David Kaufman, atōr
* Roy Engel, atōr
* Ken Page, atōr e còmig
* Redd Foxx, atōr e còmig
* Dan O'Bannon, senegiadōr
* Chuck Berry, sunadōr
* Andy Cohen, cundutōr televiśìṿ
* Steve Gerber, scritōr ad fumét
* Maya Angelou, puetésa

## Àtar prugèt

Template:Interprogetto/CollegamentoTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametroTemplate:Interprogetto/leggiParametro
* **Wikimedia Commons** contiene file multimediali su **Saint Louis**

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sò sit ufisiàł
* (EN) La sò paśna su 'l sit dla *Treccani*
# New Orleans

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Al scûd ad New Orleans
Soquànt di sò gratacēi
La mapa dla sità
La catedràł catòlica 'd Sant Gigèṅ

**New Orleans** (a s lèś /nuː ˈɔːrlᵻnz/ o /nuː ˈɔːrli.ənz/ o /nuː ɔːrˈliːnz/ in Ingléś) l'è na sità di Stat Unî ad quatarsènt-mila abitànt dagnóra ch'la s cata in dal stat dla Luiśiàna, la sò più granda, in dla paròcia 'd Orleans. In di an Ssanta la sò gint la pasàva però i siesènt-vintmìla abitant.

La ciàpa 'l sò nóm da 'l prinsìp Filìp II 'd Orléans, sità dla Lòira, p'r al fat che na vòlta la sò regiòṅ l'éra na culògna francéśa (pò anc spagnōla). L'è stada fundàda in dal 1718.

L'è famóśa p'r al sò pòrt, par la sò architetùra créula, par la mùśica jazz e par la sò fèsta 'd carnevàł ciamàda *Mardi Gras* (*Martedè Gras*). La sò ecunumìa la ciàpa dimóndi da l'indùstria dal petròli, dla petrulchìmica e dal gas.

Tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2010, i sò abitànt i èṅ négar p'r al 60.2%, biànc p'r al 33,0%, ispànig p'r al 5,2% e aśiàtic p'r al 2,9%. Al sò sìndig, da 'l 2010, 'l è 'l demucràtic *Mitch Landrieu*.

Par via sò clima ùmid sub-trupicàł e dla sò puśisiòṅ su 'l gōlf dal Mèsic, a la fóś dal Missisìpi, l'à patî da spés di uragàṅ cuma qvél ch'l à spasâ via la sità in dal 2005, 'l uragàṅ Katrina, cun l'80% ad *New Orleans* ch'l'è andàda 'd sóta, anc parchè da 'l inìsi dal XX sécul la Luiśiàna l'à pardû sinc-mila km² dla sò còsta che, in na quàlc manéra, la la prutiśìva anc.

## Persunàǵ ligâ a *New Orleans*

* Richard Simmons, còmig
* Truman Capote, scritōr
* Tyler Perry, atōr e scritōr
* Reese Witherspoon, atōra
* Phil Anselmo, cantànt di Pantera
* Louis Armstrong, sunadōr jazz

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sit ufisiàł
# Filadèlfia

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

La sò bandéra
Panuràma 'd Filadèlfia
Al quartēr ad Logan Square ad nòt

**Filadèlfia** (a s lèś /ˌfɪləˈdɛlfiə/ in ingléś) l'è na sità di Stat Unî 'd un migliòṅ e mèś 'd abitànt a 'l incìrca (41,8% biànc, 43,6% négar, 6,3% aśiàtic e 12,3% ispànig, dat dal 2010), la più granda dla Pennsylvania e la quìnta dal paéś. La fà part dla cuntèa 'd Filadèlfia cun dū fiùm ch'i gh pàs'n in mèś unénd-as, al Delaware, che finénd drit in d'l Ucéan Atlàntic al gh parmét 'd avér un pòrt dimóndi impurtànt, e 'l sò afluènt Schuylkill. Miténd insém tuta la sò àrea metrupulitàna, ch'la tira dènt'r anc di teritòri dal Delaware e dal New Jersey, la sità la mùcia sù dagnóra siē migliòṅ 'd abitànt.

L'ecunumìa 'd *Filadèlfia* la pōl cuntàr su i servìsi finansiàri (Aramark) e su la prudusiòṅ industriàla d'l asàł, dal madśìni (GlaxoSmithKline), dal rafinerìi (Sunoco) e dal magnàr.

Al sò sìndig, da 'l 2016, 'l è 'l demucràtic Jim Kenney. *Filadèlfia* l'è da sèmpar na sità 'd sinìstra tant che chè i candidâ demucràtic, da 'l 2000 in avànti, i aṅ sèmpar pasâ 'l 80% di vōt, anc in dal 2016 in du la Clinton l'à ciapâ 'l 82,19% di vōt cónt'r al 15,45% ad Trump anche se pò chi lò 'l à cunquistâ listés la Pennsylvania p'r i republicàṅ dòp vint-i-òt an.

## Persunàǵ ligâ a *Filadèlfia*

* Sidney Lumet, regìsta
* Bill Cosby, atōr
* Kevin Bacon, atōr
* Richard Gere, atōr
* Bradley Cooper, atōr
* Malcolm Atterbury, atōr
* Amber Rose, atōra e stilìsta
* Grace Kelly, atōra e prinsipésa 'd Mònag
* Will Smith, atōr e cantànt
* Clarissa Burt, èx mudèla e atōra

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sit ufisiàł
# Mònag 'd Bavéra

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Al stéma ad Mònag 'd Bavéra
La mapa dla sità
Al sò munisìpi

**Mònag 'd Bavéra** (*Minga* in bavaréś, *München* in Tedèsch, a s lèś [ˈmʏnçən]) l'è na sità dla Germâgna meridiunàla 'd un migliòṅ e mèś 'd abitànt a 'l incìrca, la tèrsa più granda dal paéś. L'è la capitàla dal stat federàl dla Bavéra e la s cata davśèṅ a 'l fiùm Isar. L'è famóśa p'r al sò fèstival dla bira, ciamâ Oktoberfest.

Al sìndic 'l è 'l sucialìsta *Dieter Reiter*.

## Persunàǵ ligâ a *Mònag 'd Bavéra*

* Luduvìc al Bavâr, imperadōr dal Sàcar Rumàṅ Impēr
* Liśabéta 'd Bavéra, dita *Sissi*, imperadōra d'l Impēr Austrungàric
* Papa Banadét XVI, nâ *Joseph Aloisius Ratzinger*
* Richard Strauss, cumpuśidōr
* Franz Beckenbauer, śugadōr ad balòṅ
* Rainer Werner Fassbinder, regìsta
* Moritz Bleibtreu, atōr

## Culegamènt estéran

* (DE) Al sit ufisiàł