Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 26 d'utóber

Artéccol in dialètt mudnés

|  |
| --- |
| znèr • fervèr • mèrz • avrìl • maz • zógn • lói • agòst • setèmber • **utóber**• nuvèmber • disèmber |
| ← | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | → |

 Al **26 d'utóber** l'è al 299śum dè dal calendàri gregoriàn (300śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 66 dè a la fin dl'an.

## Fàt

## Nê

## Mòrt

## Fèsti

### Nasiunèli

### Religióśi

### Civìli
# Ohio

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Al stéma d'l Ohio
La bandéra d'l Ohio
'L Ohio (in rós) a 'l intéran di Stat Unî
Al lâg Èrie pîn 'd alghi
Cincinnati ad nòt

'L **Ohio** (a s lèś /oʊˈhaɪ.oʊ/ in ingléś, scólta'l chè) 'l è 'n stat di Stat Unî ch'al s cata in dla regiòṅ di *Lâg Grand* e ch'al s è unî a la federasiòṅ in dal 1803. Al mùcia sù ùndas migliòṅ e siē 'd abitànt a 'l incìrca par na superfìsi ad 116.096 km². La sò capitàl l'è Culùmbus cun Cleveland, batśàda cuma 'l sèntar mundiàł più impurtànt par la prudusiòṅ dal gumi p'r al màchini, e Cincinnati atri sità impurtànti. Al sò mòt 'l è „With God, all things are possible“ (*Insém a Dio, tut al ròbi i èṅ pusìbli*).

Al cunfìna a nòrd c'n al Cànada, a nòrd-òvest c'n al Mìchigan, a òvest cun l'Indiàna, a sud c'n al Kentucky, a èst cun la Pennsylvania e a sud-èst cun la Virgìgna d'l Òvest. 'L è divìś in utànt'òt cuntèi.

Al stat 'l è dimóndi industrialiśâ, 'd arcurdàr specialmènt qvéla dal carbòṅ, anc s'in di ùlt'm an 'l à patî dimóndi la criśi.

In di elesiòṅ par numinàr al presidènt di Stat Unî da 'l 1980 in avànti 'l *Ohio* al s è guadagnâ 'l scutmàj ad *Swing state* (*Stat balarèṅ*) parchè republicàṅ e demucràtic chè i èṅ praticamènt sèmpar para dònca i èṅ abàsta pôc vōt par spustàr i sò daśdòt delegâ da na banda o da cl'atra. 'L è da 'l 1964 che chi vins chè pò 'l vins anc gl'elesiòṅ (in tuta la stòria americàna sōl dū vòlti, in dal 1944 e in dal 1960, vìnsar chè a n à briśa vlû dir dvintàr presidènt). Al sò guvernadōr, da 'l 2010, 'l è John Kasich dal partî republicàṅ. Chi lò al s è preśentâ a 'l primàri dal sò partî in dal 2016 par dvintàr al candidâ presidènt di Stat Unî ma al li à pardùdi da Donald Trump.

## Persunàǵ ligâ a 'l *Ohio*

* Neil Armstrong, astrunàuta
* Charles Manson, criminàl e masadōr
* Tracy Chapman, cantànta
* Marilyn Manson, atōr e cantànt
* Dean Martin, atōr e cantànt
* Doris Day, atōra e cantànta
* Halle Berry, atōra
* Clark Gable, atōr
* Paul Newman, atōr
* Benjamin Harrison, 23śum presidènt di Stat Unî
* Steven Spielberg, regìsta e prudutōr
* Wes Craven, regìsta
* Ted Turner, padròṅ dla CNN

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sit ufisiàł
# Hollywood

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Hollywood Sign

**Hollywood** (a s lèś [ˈhɒlɪwʊd] in ingléś), cgnusùda anc cuma la „sità di V.I.P.“ e cuma „La Méca dal Cìnema“, 'l è 'n quartēr ad tarśènt-mila abitànt a 'l incìrca 'd Los Angeles, in Califòrgna. Rispèt a 'l sèntar dla sità, *Hollywood* la s cata in dla sò banda a nòrd-èst.

Cal distrét chè 'l è 'l sìmbul dl'indùstria cinematugràfica americàna e mundiàla tant che chè a s tîṅ la serimògna di Prèmi Òscar.

L'è pîna 'd edifìsi bas, stradi larghi e viài darènt a 'l vii dal Sunset Boulevard e dal Wilshire Boulevard. A 'l sò intèran, *Hollywood* la mùcia sù soqùant teàtar grand ad pòśa (21 a i bèi tèmp) e 'l cà 'd regìsta, atōr e prudutōr, darènt in gènar a la culìna 'd Beverly Hills.

## Culegamènt estéran

* (IT) La sò paśna su 'l sit dla *Treccani*
# Califòrgna

Miranduléś

|  |
| --- |
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś  |

Al stéma dal stat
La bandéra dla Califòrgna cun 'n ōrs brûn insìma
La Califòrgna (in rós) a 'l intéran di Stat Unî
La Sierra Nevada
La Val dla Mòrt
La **Califòrgna** (*California* in Inglés, a s lèś [ˌkæɫɪˈfɔɹnjə]) 'l è 'n stat di Stat Unî nâ al 9 ad Setémbar dal 1850 ch'al s cata in dla còsta òvest dal paéś. La sò capitàla l'è Sacramènt cun Los Angeles, San Diego, San Jòśè, San Francisco, Frèśno, Long Beach, e Oakland atri sità impurtànti, tuti cun da piò ad quatarsènt-mila abitànt.

L'è cgnusùda anc cuma *The Golden State* (*Al Stat d'l Òr*, par via dla casa a 'l òr dla mità dal 1800) o anc cuma *The Sunshine State* (*Al Stat dal Sōl*, par via dal sò tèmp bèl). La sò siggla pustàla l'è **CA**.

C'n i sò 37.253.956 abitànt *(dat dal Luj dal 2010)*, la *Califòrgna* l'è al stat americàṅ cun più abitànt ad tut.

Al stat 'l è famóś p'r al sò risć sìśmic dimóndi élt parchè l'è pîna ad faj, cuma qvéla ad *Sant Andarìn*. Soquànt studi dal 2005 i dìśan ch'a gh'è 'l caś prubàbil ch'a gh pòsa vgnir un taramòt dimóndi fòrt (da lōr ciamâ *The Big One*, *Qvél grand*) in di pròsim trént'an.

## Geugrafìa

Davśèṅ a lē i s càtan: 'l Òregun a nòrd, al Nevàda e l'Ariśòna a èst, al Mèsic a sud e 'l Ucéan Pasìfic a òvest. La sò superfìsi l'è ad 423.970 km², la tèrsa più granda dal paéś dòp l'Alàska e 'l Tèxas.

Al sò muntàgni più famóśi i èṅ qvéli dla Sierra Nevada cun al Mónt Whitney ad 4421 mètar e al Parc Nasiunàl 'd Yosemite. Al furèsti i la quàcian bèṅ rivànd a 'l 45% in tut.

I gh'èṅ anc di deśèrt cuma 'l *Mojave* o la *Death Valley* (*La val dla mòrt*).

## Pupulasiòṅ

La pupulasiòṅ califurgnàna l'è dimóndi misćia. P'r al cinsimènt dal 2010 la ś divìd acsè:

* 40,1% biànc minga ispànig
* 37,6% ispànig (in gènar mesicàṅ)
* 13,0% aśiàtic
* 6,2% afroamericàṅ
* 4,9% misć
* 1,0% indiàṅ americàṅ
* 0,4% hawaiàṅ e àtar pòpui dal Pasìfic

## Pulìtica

La *Califòrgna*, ch'l'à vutâ in dal 2017 na léǵ par dvintàr un “stat santuàri” par gl'imigrâ minga regulàr, 'l è 'n stat ch'al strica 'l òć a la sinìstra da dimóndi tèmp (specialmènt par gl'elesiòṅ dal presidènt in dua la vìns lè da 'l 1992) ma l'è anc stàda bòna ad far andàr sù di guvernadōr republicàn cuma Ronald Reagan e Arnold Schwarzenegger. Qvél 'd adès, da 'l 2019, 'l è Gavin Newsom dal *Partî Demucràtic* e i èṅ dal stés partî anc al sò dū senadōri, la *Dianne Feinstein* e la *Alex Padilla*.

## Culegamènt estéran

* (EN) Al sò sit ufisiàł