# Εβραϊκή Βίβλος

Εβραϊκή Βίβλος| Χειρόγραφη Εβραϊκή Βίβλος (π. 1300, Ισπανία) εικονογραφημένη και διακοσμημένη με ασημί και χρυσό χρώμα |
| Τίτλος | **Τανάκ(χ)** (Εβρ. תנ״ך‎) |
| Γλώσσα | Βιβλικά Εβραϊκά, Βιβλικά Αραμαϊκά |
| Πολιτιστικό κίνημα | Ιουδαϊσμός |
|  Σχετικά πολυμέσα |
| δεδομένα () |

Η **Εβραϊκή Βίβλος**, **Εβραϊκή Αγία Γραφή** ή **Τανάκ** (הַתָּנָ״ךְ), γνωστή και ως **Μίκρα** (מִקְרָא) στα εβραϊκά, είναι η κανονική συλλογή εβραϊκών γραφών, που περιλαμβάνει την Τορά (τα πέντε Βιβλία του Μωυσή), τα Νεβιείμ (τα Βιβλία των Προφητών) και τα Κετουβείμ («Γραφές», έντεκα βιβλία), δηλαδή χωρίς τα Απόκρυφα και τα Δευτεροκανονικά βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης. Διαφορετικοί κλάδοι του Ιουδαϊσμού και του Σαμαρειτισμού έχουν διατηρήσει διαφορετικές εκδοχές του κανόνα, συμπεριλαμβανομένου του κειμένου των Εβδομήκοντα του 3ου αιώνα π.Χ. που χρησιμοποιείται στον Ιουδαϊσμό του Δεύτερου Ναού, της Συριακής Πεσίτα, της Σαμαρειτικής Πεντάτευχου, των Χειρογράφων της Νεκράς Θάλασσας και, πιο πρόσφατα, του μεσαιωνικού Μασοριτικού Κειμένου του 10ου αιώνα που συντάχθηκε από τους Μασορίτες και χρησιμοποιείται σήμερα στον Ραβινικό Ιουδαϊσμό. Οι όροι «Εβραϊκή Βίβλος» ή «Εβραϊκός Κανόνας» συγχέονται συχνά με το Μασοριτικό Κείμενο. Ωστόσο, το Μασοριτικό Κείμενο είναι μια μεσαιωνική εκδοχή και ένα από τα πολλά κείμενα που θεωρούνται έγκυρα από διαφορετικούς τύπους Ιουδαϊσμού σε όλη την ιστορία . Η τρέχουσα έκδοση του Μασοριτικού Κειμένου είναι ως επί το πλείστον στα βιβλικά εβραϊκά, με μερικά αποσπάσματα στα βιβλικά αραμαϊκά (στα βιβλία του Δανιήλ και του Έσδρα και στο εδάφιο Ιερεμίας 10:11 ).

Ταργκούμ, αραμαϊκή μεσαιωνική μετάφραση του *Τανάκ(χ)*, 11ος αιώνας
## Τανάκ

Ο όρος *Τανάκ* αποτελεί ακρωνύμιο (σχηματίζεται από τα αρχικά γράμματα των λέξεων) των τμημάτων από τα οποία αποτελείται:

* *Τορά* (ο Νόμος, Εβρ. תורה‎)
* *Νεβιείμ* (οι Προφήτες, Εβρ. נביאים‎)
* *Κετουβείμ* (τα Αγιόγραφα ή Γραπτά, Εβρ. כתובים‎).

Εναλλακτικώς αποκαλούνται επίσης *Μίγκρα* (*Mikra/Miqra*, מקרא‎ «αυτά που διαβάζονται, αναγιγνωσκόμενα»), ονομασία που κυριαρχούσε κατά τη ραββινική περίοδο. Δεν είναι γνωστή η αφετηρία τής τριμερούς αυτής διαίρεσης, αν και ορισμένοι θεωρούν ότι βασίστηκε στο στάδιο εισόδου τους στον Βιβλικό κανόνα. Τόσο εβραϊκές όσο και χριστιανικές πηγές συμφωνούν ότι η εν λόγω διαίρεση ήταν καλά εδραιωμένη τον 1ο αιώνα μ.Χ., πράγμα που υποδηλώνει ότι είχε σταθεροποιηθεί πολύ νωρίτερα . Ως προς τον αριθμό και τα βιβλία που περιλαμβάνονται, ο ιστορικός Ιώσηπος επιβεβαιώνει ότι ώς το τέλος τού 1ου αιώνα ο Βιβλικός κανόνας είχε από καιρού σταθεροποιηθεί.

## Τορά

Η *Τορά* περιλαμβάνει τον Μωσαϊκό Νόμο, ο οποίος περιέχεται στην Πεντάτευχο, δηλαδή στα εξής πέντε βιβλία:

* Γένεσις (Bereshit / בְּרֵאשִׁית «Εν αρχή»)
* Έξοδος (Shemot / שִׁמוֹת «Ονόματα»)
* Λευιτικόν (Vayikra / וַיִּקְרָא «Και κάλεσε»)
* Αριθμοί (Bemidbar / בְּמִדְבַּר «Στην έρημο»)
* Δευτερονόμιον (Devarim / דְּבָרִים «Λόγια»)

Η πρώτη αναφορά στην Πεντάτευχο ως *Τορά*, δηλαδή ως το σύνολο των βιβλίων τού Νόμου στην Εβραϊκή Βίβλο, φαίνεται ότι ανάγεται στην εποχή τού βασιλιά Ιωσία (7ος αι. π.Χ.), κατά την οποία η Βιβλική αφήγηση αναφέρεται στην ανακάλυψη του πλήρους χειρογράφου της (2 Βασιλέων 22:8-13, 2 Χρονικών 34:14,15), αν και υπάρχει επίσης η εκδοχή ότι αναφερόταν μόνο στο βιβλίο τού Δευτερονομίου.

## Νεβιείμ

Οι *Νεβιείμ* υποδιαιρούνται σε δύο τμήματα: Το πρώτο περιλαμβάνει τους πρώιμους προφήτες και μερικά ιστορικά-αφηγηματικά βιβλία, ενώ το δεύτερο τους ύστερους προφήτες και τους δώδεκα ελάσσονες προφήτες. Συγκεκριμένα:

1) Πρώιμοι προφήτες (*Νεβιείμ ρισονίμ*)

* Ιησούς τού Ναυή (יְהוֹשֻעַ / Yĕhôshúa‘)
* Κριταί (שֹׁפְטִים / Shophtim)
* Α' Σαμουήλ και Β' Σαμουήλ (ως ένα βιβλίο: שְׁמוּאֵל / Shmû’ēl «Σαμουήλ»)
* Α' Βασιλέων και Β' Βασιλέων (ως ένα βιβλίο: מְלָכִים / M'lakhim «Βασιλείς»)

2) Ύστεροι προφήτες (*Νεβιείμ αχαρονίμ*)

* Ησαΐας (יְשַׁעְיָהוּ / Yĕsha‘ăyāhû)
* Ιερεμίας (יִרְמְיָהוּ / Yirmyāhû)
* Ιεζεκιήλ (יְחֶזְקֵאל / Yĕkhezqiēl)
* Ωσηέ (הוֹשֵׁעַ / Hôshēa‘)
* Ιωήλ (יוֹאֵל / Yô’ēl)
* Αμώς (עָמוֹס / ‘Āmôs)
* Αβδιού (עֹבַדְיָה / ‘Ōvadhyāh)
* Ιωνάς (יוֹנָה / Yônāh)
* Μιχαίας (מִיכָה / Mîkhāh)
* Ναούμ (נַחוּם / Nakḥûm)
* Αββακούμ (חֲבַקּוּק /Khăvhakûk)
* Σοφονίας (צְפַנְיָה / Tsĕphanyāh)
* Αγγαίος (חַגַּי / Khaggai)
* Ζαχαρίας (זְכַרְיָה / Zkharyāh)
* Μαλαχίας (מַלְאָכִי / Mal’ākhî)

## Κετουβείμ

Τα *Κετουβείμ* υποδιαιρούνται σε τρία τμήματα. Το πρώτο περιλαμβάνει τρία ποιητικά βιβλία, το δεύτερο πέντε αφηγηματικά (που αποκαλούνται *Πέντε ρόλοι*) και το τρίτο τα υπόλοιπα τρία (χωρίς διακριτική ονομασία). Συγκεκριμένα:

1) Τα τρία ποιητικά βιβλία (*Sifrei Emet*):

* Ψαλμοί (Tehillim / תְהִלִּים)
* Παροιμίαι (Mishlei / מִשְׁלֵי)
* Ιώβ (Iyyôbh / אִיּוֹב)

2) Οι *Πέντε ρόλοι* (*Hamesh Megillot*), που αναγιγνώσκονται δημόσια στη συναγωγή σε συγκεκριμένες περιστάσεις:

* Άσμα Ασμάτων (Shīr Hashīrīm / שִׁיר הַשִׁירִים)
* Ρουθ (Rūth / רוּת)
* Θρήνοι (Eikhah / אֵיכָה)
* Εκκλησιαστής (Qōheleth / קֹהֶלֶת)
* Εσθήρ (Estēr / אֶסְתֵר)

3) Λοιπά βιβλία:

* Δανιήλ (Dānî'ēl / דָּנִיֵּאל)
* Έσδρας και Νεεμίας (ως ένα βιβλίο· ‘Ezrā / עֶזְרָא)
* Α' Χρονικών και Β' Χρονικών (ως ένα βιβλίο· Divrei ha-Yamim / דִּבְרֵי הַיָּמִים)

## Παραπομπές

## Δείτε επίσης

* Αγία Γραφή
* Παλαιά Διαθήκη
* Βιβλικός Κανόνας
* Ιουδαϊσμός
* Χριστιανισμός
* Η Βίβλος online

## Πρόσθετες πηγές

* Το Τανάκ στην εβραϊκή γλώσσα (*Κώδικας του Λένινγκραντ*) μπορεί να βρεθεί εδώ (J. Alan Groves Center for Advanced Biblical Research).
* Το μασοριτικό κείμενο στην έκδοση της Biblia Hebraica Stuttgartensia στο academicbible Αρχειοθετήθηκε 2022-10-02 στο Wayback Machine.
* Η εβραϊκή Σαμαρειτική Πεντάτευχος

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Εβραϊκή Βίβλος στο Wikimedia Commons