Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Εκβολή

Εκβολές ποταμού στην Πολωνία
**Εκβολή** στην γεωγραφία είναι το σημείο στο οποίο ένας ποταμός καταλήγει στην θάλασσα. Συχνά κατά την εκβολή τους οι ποταμοί διακλαδίζονται σε επιμέρους κλάδους καλύπτοντας συνολικά μεγάλες εκτάσεις. Οι εκτάσεις που καλύπτονται με αυτό τον τρόπο από τους κλάδους του ποταμού που εκβάλλει έχουν συνήθως τριγωνικό σχήμα και ονομάζονται δέλτα ποταμού. Ο όρος δέλτα ποταμού δηλώνει την έκταση που καλύπτει ένας ποταμός στην περιοχή των εκβολών του.

Πιο συνηθισμένη είναι η περίπτωση σχηματισμού δέλτα, αλλά υπάρχουν και περιπτώσεις που ποταμοί εκβάλουν στην θάλασσα χωρίς να διασπώνται σε επιμέρους κλάδους. Άλλη περίπτωση εκβολής ποταμού είναι με σχηματισμό λιμνοθάλασσας στα σημεία εκβολής του. Αυτό οφείλεται στα φερτά υλικά που εναποθέτει ο ποταμός στην περιοχή που εκβάλλει δημιουργώντας μία πολύ ρηχή θάλασσα με πλάτος αρκετών χιλιομέτρων, στην οποία συνυπάρχει το γλυκό νερό του ποταμού και το αλμυρό της θάλασσας. Στις περιπτώσεις των ποταμών που είναι προέκταση παγετώνων οι ποταμοί εκβάλουν σχηματίζοντας βαθιές χαράδρες που είναι γνωστές ως φιόρδ. Τέτοιου τύπου εκβολές είναι συνηθισμένες στην περιοχή της Νορβηγίας και της Γροιλανδίας.

Τα σημεία εκβολής ποταμών, κυρίως όταν δημιουργούν Δέλτα πρόσφεραν από την αρχαιότητα ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη κοινωνιών. Παραδείγματα ανάπτυξης πολυπληθών κοινωνιών στις εκβολές ποταμών έχουμε στις εκβολές του Νείλου όπου σχηματίζεται το περίφημο Δέλτα του Νείλου αλλά και στις εκβολές των Γάγγη και Βραχμαπούτρα στην περιοχή του Μπανγκλαντές. Πολλές σύγχρονες μεγαλουπόλεις επίσης είναι χτισμένες πάνω σε εκβολές ποταμών, όπως η Νέα Υόρκη που είναι χτισμένη στις εκβολές του ποταμού Χάντσον.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Εκβολή στο Wikimedia Commons
* Λεξιλογικός ορισμός του εκβολή  στο Βικιλεξικό
# Κότκα

| Κότκα |
| --- |
|  |
|

|  |
| --- |
|  Έμβλημα |

 |
| Κότκα
60°28′0″N 26°56′45″E |
|  |
| Χώρα |  Φινλανδία |
| Περιφέρεια | Νότια Φινλανδία |
| Διοικητική υπαγωγή | Κιμενλαάκσο |
| Ίδρυση | 1879 |
| Διοίκηση |
|  • Μέλος του/της | Ένωση των Βαλτικών Πόλεων |
| Έκταση | 949,74 |
| Πληθυσμός | 54.802 |
| Ζώνη ώρας | UTC+02:00 (επίσημη ώρα) UTC+03:00 (θερινή ώρα) |
| Ιστότοπος |  |
|  Σχετικά πολυμέσα |
|

Λουθηρανική εκκλησία στην Κότκα.
Η **Κότκα** (φινλανδικά: *Kotka*‎‎, σημαίνει αετός) είναι πόλη της Φινλανδίας. Έχει πληθυσμό 54.802 κατοίκους (2011).

Βρίσκεται στα νότια της χώρας και οι κάτοικοι μιλούν μόνο τη φινλανδική, αν και στη χώρα ζει ένα μεγάλο μέρος μειονοτικών πληθυσμών, οι οποίοι ομιλούν τη σουηδική γλώσσα.

## Αδελφοποιημένες πόλεις

Η Κότκα έχει αδερφοποιηθεί με τις παρακάτω πόλεις:

* Αγία Πετρούπολη, Ρωσία
* Γκντίνια, Πολωνία
* Κροστάνδη, Ρωσία
* Τάλιν, Εσθονία

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Επίσημη ιστοσελίδα της πόλης
* Χάρτης της Kotka
# Ουρουμτσί

| Ουρουμτσί Ürümqi |
| --- |
|  |
| Ουρούμκι
43°49′21″N 87°36′45″E |
|  |
| Χώρα |  Κίνα |
| Διοικητική υπαγωγή | Σιντσιάνγκ |
| Διοίκηση |
|  • Δήμαρχος | Τζέρλα Ισαμουντίν |
| Έκταση | 828 |
| Πληθυσμός | 2.302.146 |
| Ταχ. κωδ. | 830000 |
| Τηλ. κωδ. | 991 |
| Ζώνη ώρας | UTC+8 Ώρα της Σιντζιάνγκ |
| Ιστότοπος |  |
|  Σχετικά πολυμέσα |
|

Το **Ουρουμτσί** (προφορά στα ουιγουρικά: [ʏrʏmˈtʃi], Ουιγουρικά: ئۈرۈمچى‎‎, μεταγραφή: Ürümçi, Κινέζικα: 乌鲁木齐; πινγίν: *Wūlǔmùqí*) είναι η πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλη της Αυτόνομης Περιοχής Σιντζιάνγκ της Κίνας. Ο πληθυσμός του υπολογίζεται σε 2.302.146 κατοίκους (απογραφή 2010) και είναι το οικονομικό και εμπορικό κέντρο της Σιντζιάνγκ. Το όνομα της πόλης στη μογγολική γλώσσα σημαίνει «όμορφο βοσκοτόπι». Το Ουρουμτσί αναφέρεται στο Βιβλίο Γκίνες ως η πόλη η οποία απέχει περισσότερο από τη θάλασσα, περίπου 2.500 χιλιόμετρα.

Αν και βρίσκεται κοντά στη βόρεια διαδρομή του δρόμου του Μεταξιού, το Ουρουμτσί είναι μια σχετικά νεαρή πόλη. Ιδρύθηκε το 1760 από τη δυναστεία Τσινγκ ώστε να ελέγχει το μόνο δρόμο που ενώνει τη λεκάνη Ταρίμ με τη Τζουνγκαρία μέσω των Τιεν Σαν. Το 1884 έγινε πρωτεύουσα της Σιντζιάνγκ, που στα κινεζικά σημαίνει νέο σύνορο. Σήμερα είναι μια μεγάλη μητρόπολη και οικονομικό κέντρο. Η μετανάστευση στη πόλη έχει οδηγήσει στην εκτόπιση των ντόπιων Ουιγούρων.

## Παραπομπές
# Τσιάπας

| Τσιάπας |
| --- |
|  |
|

|  |
| --- |
|  Έμβλημα |

 |
| Ύμνος: Himno a Chiapas |
| Τσιάπας
16°31′48″N 92°27′0″W |
|  |
| Χώρα | Μεξικό |
| Διοικητική υπαγωγή | Μεξικό |
| Ίδρυση | 1824 |
| Έκταση | 73.311 km² |
| Υψόμετρο | 4.080 μέτρα και 486 μέτρα |
| Πληθυσμός | 5.217.908 (2015) |
| Ταχ. κωδ. | 29 – 30 |
| Ζώνη ώρας | UTC−06:00 |
| Ιστότοπος | Επίσημος ιστότοπος |
|  Σχετικά πολυμέσα |
|

Η **Τσιάπας** (ισπανικά: *Chiapas*, επίσημα: *Estado Libre y Soberano de Chiapas*) είναι μία από τις 31 πολιτείες του Μεξικού. Χωρίζεται σε 118 δήμους και πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλη είναι η Τούξτλα Γκουτιέρρες. Άλλες σημαντικές πόλεις είναι οι Σαν Κριστόμπαλ ντε λας Κάσας, Κομιτάν και Ταπατσούλα. Σύμφωνα με την απογραφή του 2010 έχει 4.796.580 κατοίκους (κατατάσσεται 7η).

Η Τσιάπας βρίσκεται στο νοτιοανατολικό Μεξικό και είναι η νοτιότερη πολιτεία της χώρας. Έχει έκταση 73.289 χλμ² (10η μεγαλύτερη). Συνορεύει με τις πολιτείες Ταμπάσκο βόρεια, Βερακρούς βορειοδυτικά και Οαχάκα δυτικά. Στα ανατολικά συνορεύει με τη Γουατεμάλα και στα νότια βρέχεται από τον Ειρηνικό Ωκεανό. Η πολιτεία έχει υγρό, τροπικό κλίμα και παλιότερα καλυπτόταν από τροπικό δάσος, αλλά αυτό το δάσος έχει καταστραφεί και τη θέση του έχουν πάρει αγροτικές καλλιέργειες. Μαζί με τις πολιτείες Βερακρούς και Οαχάκα έχει τη μεγαλύτερη βιοποικιλότητα όσον αφορά τον αριθμό ειδών αμφίβιων, ερπετών, θηλαστικών και φυτών.

Στη Τσιάπας βρίσκονται οι αρχαίες πόλεις των Μάγιας Παλένκε, Γιαξτσιλάν, Μποναμπάκ και Τσινκουλτίκ. Η πολιτεία έχει ένα από τους μεγαλύτερους πληθυσμούς αυτοχθόνων λαών, με δώδεκα αναγνωρισμένες διαφορετικές εθνικότητες. Μεγάλο μέρος της ιστορίας της πολιτείας επικεντρώνεται στις επαναστάσεις αυτών των λαών. Η πιο πρόσφατη από αυτές ήταν η Επανάσταση των Ζαπατίστας του 1994.

## Δείτε επίσης

* Σύγκρουση στην Τσιάπας

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Τσιάπας στο Wikimedia Commons
* Λεξιλογικός ορισμός του Τσιάπας  στο Βικιλεξικό
# Δείκτης γεννητικότητας

Δείκτης γεννητικότητας ανά χώρα, 2017
Ο **δείκτης γεννητικότητας** μιας χρονικής περιόδου ορίζεται ως ο λόγος των γεννήσεων ανά 1.000 άτομα πληθυσμού πρός την υπολογιζόμενη χρονική περίοδο σε έτη. Από τον υπολογισμό του δείκτη εξαιρούνται οι γεννήσεις νεκρών παιδιών. Ο αριθμός γεννήσεων μπορεί να υπολογίζεται από την καταμέτρηση των εγγραφών των ληξιαρχικών πράξεων γεννήσεων, ή τις μετρήσεις των απογραφών πληθυσμού καθώς και από εκτιμήσεις μέσω ειδικευμένων δημογραφικών τεχνικών. Ο δείκτης γεννητικότητας (μαζί με τους δείκτες της θνησιμότητας και της μετανάστευσης) χρησιμοποιείται για την καταμέτρηση της πληθυσμιακής ανάπτυξης. Ο εκτιμώμενος μέσος πληθυσμός μπορεί να ληφθεί ως ο πληθυσμός στα μέσα του έτους.

Όταν αφαιρεθεί ο δείκτης θνησιμότητας από τον δείκτη γεννητικότητας, τότε προκύπτει το αποτέλεσμα του δείκτη φυσικής αύξησης ανά 1.000 άτομα. Αυτός ο δείκτης ισοδυναμεί με τη φυσική αλλαγή (εξαιρούμενης της μετανάστευσης).

Ο συνολικός δείκτης γεννητικότητας (το οποίο συμπεριλαμβάνει όλες της γεννήσεις), το οποίο συνήθως ορίζεται ως ο δείκτης γεννήσεων ανά 1.000 άτομα πληθυσμού, διαχωρίζεται από ένα σύνολο αναλογιών που σχετίζονται με την ηλικία (π.χ. ο αριθμός των γεννήσεων ανά 1.000 άτομα ή πιο συνήθως, η αναλογία 1.000 ανδρών ανά 1.000 γυναίκες σε κάθε ηλικιακή ομάδα).

Ιστορικοί και εκτιμώμενοι δείκτες γεννητικότητας στον κόσμο (1950–2050)
ΟΗΕ, μέση πρόβλεψη, 2019 rev.| Έτη | Δείκτης γεννητικότητας | Έτη | Δείκτης γεννητικότητας |
| --- | --- | --- | --- |
| 1950–1955 | 36.9 | 2000–2005 | 21.0 |
| 1955–1960 | 35.4 | 2005–2010 | 20.3 |
| 1960–1965 | 35.2 | 2010–2015 | 19.5 |
| 1965–1970 | 34.0 | 2015–2020 | 18.5 |
| 1970–1975 | 31.4 | 2020–2025 | 17.5 |
| 1975–1980 | 28.5 | 2025–2030 | 16.6 |
| 1980–1985 | 27.7 | 2030–2035 | 16.0 |
| 1985–1990 | 27.4 | 2035–2040 | 15.5 |
| 1990–1995 | 24.2 | 2040–2045 | 15.0 |
| 1995–2000 | 22.2 | 2045–2050 | 14.6 |

Ο μέσος παγκόσμιος δείκτης γεννητικότητας το 2016 ήταν 18.6 γεννήσεις ανά 1.000 άτομα. Το ίδιο έτος, ο παγκόσμιος δείκτης θνησιμότητας ήταν 7.8 θάνατοι ανά 1.000 άτομα. Το ποσοστό φυσικής αύξησης ανερχόταν έτσι στο 1.6%. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα ο δείκτης γεννητικότητας το 2012 ανερχόταν στις 19,611 γεννήσεις ανά 1.000 άτομα. Σύμφωνα με την Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών των ΗΠΑ ο δείκτης γεννητικότητας έφτανε τις 19.15 γεννήσεις ανά 1.000 άτομα, έχοντας μειωθεί από την αναλογία 20.09 γεννήσεων ανά 1.000 άτομα του 2007.

Ο παγκόσμιος μέσος όρος για το 2016 αντιστοιχούσε σε περίπου 4.3 γεννήσεις ανά δευτερόλεπτο ή αλλιώς 256 γεννήσεις ανά λεπτό παγκοσμίως.

## Παραπομπές
# Κωδικός αεροδρομίου της IATA

Ο κωδικός DCA σε αυτή την ετικέτα αποσκευής, αναφέρεται στον κωδικό ΙΑΤΑ του αεροδρομίου Ρόναλντ Ρίγκαν στην Ουάσινγκτον.
Ο **κωδικός αεροδρομίου της IATA** είναι τριγράμματος κωδικός που προσδιορίζει ένα συγκεκριμένο αεροδρόμιο του κόσμου. Εκδίδεται από τη Διεθνή Ένωση Αερομεταφορών (IATA) και χρησιμοποιείται ώστε να διευκολύνεται ο έλεγχος της εναέριας κυκλοφορίας, η έκδοση των ναύλων, και γενικότερα οι αερομεταφορές.

Οι κωδικοί ορίζονται με βάση το Ψήφισμα 763 της IATA. Ανακοινώνονται στο Ευρετήριο Κωδικών Αεροδρομίων της IATA, το οποίο εκδίδεται δύο φορές το χρόνο. Κάθε αεροδρόμιο έχει ένα μοναδικό κωδικό, ο οποίος δεν χρησιμοποιείται από κανένα άλλο αεροδρόμιο του κόσμου. Σε αρκετές περιπτώσεις κωδικοί αεροδρομίων που κλείνουν, χρησιμοποιούνται από άλλα αεροδρόμια μετά την πάροδο κάποιου χρονικού διαστήματος. Κάποιες χώρες, όπως για παράδειγμα ο Καναδάς, δεν χρησιμοποιούν πλέον τους κωδικούς της IATA στις επίσημες αεροναυτικές τους εκδόσεις.

## Αναφορές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (IATA) Αρχειοθετήθηκε 2009-04-10 στο Wayback Machine. (Αγγλικά)
* Σύστημα κωδικοποίησης της IATA (Αγγλικά)

Κατάλογος των αεροδρομίων με βάση το αρχικό γράμμα του κωδικού IATA: A · B · C · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · W · X · Y · Z
# Λι Νινγκ

| Λι Νινγκ |
| --- |
|  |
| Γενικές πληροφορίες |
| Γέννηση | 8  Σεπτεμβρίου 1963 Λιουτσόου |
| Χώρα πολιτογράφησης | Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας |
| Ύψος | 164 cm  |
| Βάρος | 58 χιλιόγραμμο  |
| Εκπαίδευση και γλώσσες |
| Ομιλούμενες γλώσσες | Κινεζικά |
| Σπουδές | Πανεπιστήμιο του Πεκίνου |
| Πληροφορίες ασχολίας |
| Ιδιότητα | καινοτόμος επιχειρηματίας αθλητής της καλλιτεχνικής γυμναστικής επιχειρηματίας |
| Οικογένεια |
| Σύζυγος | Chen Yongyan (από 1984) |
| Αξιώματα και βραβεύσεις |
| Βραβεύσεις | honorary doctor of the Hong Kong Polytechnic University International Gymnastics Hall of Fame (2000) |
|  Σχετικά πολυμέσα |
|

Ο **Λι Νινγκ** (*Li Ning*, γενν. Γουανξί 10 Μαρτίου 1963) είναι Κινέζος γυμναστής, δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας και ιδρυτής της εταιρείας με αθλητικά είδη Li-Ning.

Ξεκίνησε να προπονείται σε ηλικία 8 ετών και το 1980 εισήχθη στην εθνική ομάδα. Το 1982, κέρδισε έξι από τα επτά χρυσά μετάλλια που απονεμήθηκαν στο έκτο Παγκόσμιο Κύπελλο Γυμναστικής, δίνοντάς του τον τίτλο «Πρίγκιπας της Γυμναστικής» (απλοποιημένα κινέζικα : 体操王子 ; παραδοσιακά κινέζικα: 體操王子).

Έγινε διάσημος όταν κέρδισε έξι μετάλια στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1984, στους οποίους συμμετείχε για πρώτη φορά η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας. Κέρδισε τρία χρυσά μετάλλια, δυο ασημένια μετάλλια και ένα χάλκινο μετάλλιο. Έγινε ο Κινέζος αθλητής με τα περισσότερα μετάλλια στους πρώτους ΟΑ που συμμετείχε η Κίνα μετά την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας τον Οκτώβριο 1949.

Ο Λι κέρδισε 11 μετάλλια σε Παγκόσμια Πρωταθλήματα Καλλιτεχνικής Γυμναστικής, μεταξύ των οποίων χρυσά μετάλλια στους κρίκους (1985).

Συμμετείχε και στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1988 στη Σεούλ, παρόλο που ήταν τραυματίας. Εκεί ολοκλήρωσε τη γυμναστική καριέρα του καθώς ήταν εκτός φόρμας. Έκανε κρίσιμα λάθη και συνεπώς δεν έφτασε στα μετάλλια.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* List of competitive results at Gymn Forum
* Li Ning: China's legendary gymnast has combined sporting agility with commercial muscle Αρχειοθετήθηκε 2006-12-19 στο Wayback Machine., 60 Years of Asian Heroes, By Hannah Beech, *Time*, 2006
* Ning Li στη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή
# Τσου Γιουάν

| Κου Γουάν |
| --- |
|  |
| Γενικές πληροφορίες |
| Γέννηση | 343 π.Χ. Zigui County |
| Θάνατος | 278 π.Χ. Miluo Jiang |
| Αιτία θανάτου | πνιγμός |
| Συνθήκες θανάτου | αυτοκτονία |
| Τόπος ταφής | Tomb of Qu Yuan |
| Χώρα πολιτογράφησης | Τσου |
| Εκπαίδευση και γλώσσες |
| Ομιλούμενες γλώσσες | Κινεζικά |
| Πληροφορίες ασχολίας |
| Ιδιότητα | ποιητής συγγραφέας πολιτικός |
| Αξιοσημείωτο έργο | Λι Σάο |
|  Σχετικά πολυμέσα |
|

Ο **Τσου Γιουάν** (κινεζικά: 屈原, 340–278 π.Χ.) ήταν Κινέζος ποιητής και ιερέας ο οποίος έζησε κατά την περίοδο των εμπόλεμων κρατών στην αρχαία Κίνα. Είναι γνωστός για τον πατριωτισμό του και για την συνεισφορά του στην κλασική κινεζική ποίηση, ιδιαίτερα τα ποιήματα της ανθολογίας Τσου Τσι (επίσης γνωστή ως *τα τραγούδια του νότου*) τα οποία θεωρούνται ως μια από τις σπουδαιότερες συλλογές της αρχαίας κινεζικής ποίησης, ενώ κατά την παράδοση είναι ο ιδρυτής του Ντουάν (εορτασμοί των πλοίων δράκων).

Οι ιστορικές λεπτομέρειες που διασώζονται για την ζωή του είναι λιγοστές, και έχουν διατυπωθεί ενστάσεις ως προς το αν όντως ο ίδιος ήταν ο συγγραφέας του συνόλου των ποιημάτων του Τσου Τσι. Ωστόσο, είναι καθολικά αποδεκτό πως υπήρξε ο συγγραφέας του Λι Σάο το οποίο είναι το πλέον γνωστό από όλα τα ποιήματα της συλλογής. Η πρώτη ιστορική αναφορά στον Γιουάν εμφανίζεται σε ένα ποίημα του 174 π.Χ. το οποίο γράφτηκε από τον Τζια Γι, κυβερνητικό αξιωματούχο και ποιητή της δυναστείας των Χαν, ο οποίος είχε εξοριστεί από την αυτοκρατορική αυλή, και στο ποίημα αυτό εξιστορούσε πως το ίδιο συνέβη και στον Τσου Γιουάν. Η πρώτη γνωστή βιογραφία του Τσου Γιουάν εμφανίστηκε στις αρχές του 1ου αιώνα π.Χ. από τον ιστορικό Σίμα Τσιέν στο έργο με τίτλο Αρχεία του μεγάλου ιστορικού.

## Παραπομπές