Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Θιβετιανή Αυτοκρατορία

| Θιβετιανή Αυτοκρατορία  |
| --- |
| 618–842 |
|  |
|

|  |
| --- |
|  Σημαία |

 |
|  |
| Πρωτεύουσα | Λάσα |
| Ίδρυση | 618 |
| Θρησκεία | Μπον και Λαμαϊσμός |
| Πολίτευμα | μοναρχία |
| Γεωγραφικές συντεταγμένες | 29°38′45″N 91°8′27″E |
|  Σχετικά πολυμέσα |
| δεδομένα () |

Η **Θιβετιανή Αυτοκρατορία** ήταν το ενιαίο κράτος του Θιβέτ την περίοδο 618-842 μ.Χ. Ιδρυτής της και πρώτος αυτοκράτορας ήταν ο Σονγκτσέν Γκαμπό (604-650), γιος του Ναμρί Σονγκτσέν. Στο απόγειό της, τον 8ο αιώνα, τα εδάφη που κατείχε απλώνονταν πέρα από το Οροπέδιο του Θιβέτ, περιλαμβάνοντας περιοχές της ανατολικής, κεντρικής και νότιας Ασίας. Συμμάχησε με την Κίνα το 751 στη μάχη του Ταλάς, και τον 15ο αιώνα το Θιβέτ έγινε θρησκευτικό κράτος υπό τον Δαλάι Λάμα. Το 747 η ισχύς του Θιβέτ μειώθηκε με την εκστρατεία του κορεατικής καταγωγής στρατηγού των Κινέζων Τανγκ, Γκάο Σιεντσί (Gao Xianzhi), ο οποίος προσπάθησε ν' ανοίξει ξανά τις διόδους της Κίνας προς το Κασμίρ και την κεντρική Ασία. Μέχρι το 750 οι Θιβετιανοί είχαν χάσει όλες σχεδόν τις κτήσεις τους στην κεντρική Ασία, αλλά μετά την ήττα του Γκάο Σιεντσί από τους Άραβες στη μάχη του Ταλάς το 751, η κινεζική επιρροή μειώθηκε δραματικά και το Θιβέτ επανήλθε στο προσκήνιο. Το 821 υπογράφηκε συνθήκη ειρήνης μεταξύ του Θιβέτ και της Κίνας, καθορίζοντας τα σύνορα μεταξύ των δύο χωρών. Το Θιβέτ παρέμεινε έτσι μία αυτοκρατορία της κεντρικής Ασίας μέχρι και τα μέσα του 9ου αιώνα.

## Παρακμή

Ένας εμφύλιος πόλεμος που προέκυψε από τον διάδοχο του αυτοκράτορα Λανγκντάρμα (838–842), οδήγησε στην κατάρρευση της αυτοκρατορίας του Θιβέτ. Η εποχή που ακολούθησε, γνωστή παραδοσιακά ως η εποχή της κατάτμησης, κυριαρχήθηκε από τις εξεγέρσεις εναντίον των υπολειμμάτων του αυτοκρατορικού Θιβέτ και την άνοδο των περιφερειακών πολέμαρχων.

## Γεωγραφία

Η Θιβετιανή Αυτοκρατορία βρισκόταν στην κεντρική Ασία και τα εδάφη της διέρρεε ο ποταμός Γιαρλούνγκ Τσάνγκπο. Διοικητικά χωριζόταν σε τέσσερις ορδές (Στρατιωτική-Διοικητική Περιοχή): Τη Γκιας-ρου (Δεξιά Ορδή), τη Ντμπου-ρου (Κεντρική Ορδή), τη Γκιο-ρου (Αριστερή Ορδή) και τη Ρου-λαγκ (Πρόσθετη Ορδή).

## Παραπομπές

## Επιπλέον ανάγνωση

* Nie, Hongyin. 西夏文献中的吐蕃

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* "The Early History of Tibet. From Chinese Sources" S. W. Bushell, *The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland*, New Series, Vol. 12, No. 4 (Oct., 1880), pp. 435–541, Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland
# Σουν Γιατ-Σεν

| Σουν Γιατ-Σεν |
| --- |
|  |
| Γενικές πληροφορίες |
| Όνομα στη μητρική γλώσσα | 孫逸仙 (Κινεζικά)  |
| Γέννηση | 12  Νοεμβρίου 1866 Cuiheng |
| Θάνατος | 12  Μαρτίου 1925 Peking Union Medical College Hospital |
| Αιτία θανάτου | καρκίνος του ήπατος |
| Συνθήκες θανάτου | φυσικά αίτια |
| Τόπος ταφής | Sun Yat-sen Mausoleum |
| Κατοικία | Σαν Φρανσίσκο (Ιουνίου 1896 – Ιουλίου 1896) Haxell's Hotel (1  Οκτωβρίου 1896 – 2  Οκτωβρίου 1896) |
| Χώρα πολιτογράφησης | Δημοκρατία της Κίνας (από 1912) Δυναστεία Τσινγκ (έως 1912) |
| Θρησκεία | Congregational churches |
| Εκπαίδευση και γλώσσες |
| Ομιλούμενες γλώσσες | Αγγλικά Κινεζικά |
| Σπουδές | Κολλέγιο Κουίνς Πουνάχου Σχολείο (έως 1883) Σχολή Ιολάνι (έως 1882) Κολλέγιο Φαρμακευτικής για Κινέζους του Χονγκ Κονγκ (1887–1892) Ιατρικό Κολλέγιο Μπότζι (1886–1887) Li Ka Shing Faculty of Medicine |
| Πληροφορίες ασχολίας |
| Ιδιότητα | πολιτικός ιατρός φιλόσοφος επαναστάτης δημιουργός γραπτών έργων |
| Εργοδότης | Πανεπιστήμιο Ναντσίνγκ |
| Πολιτική τοποθέτηση |
| Πολιτικό κόμμα/Κίνημα | Κουομιντάνγκ και Τογκμενγκούι |
| Οικογένεια |
| Σύζυγος | Λου Μουτσέν (1884–1915), Τσεν Κουιφέν (1891–1906), Χάρου Ασάντα (1897–1902), Καόρου Οτσούκι (1905–1906) Σοόνγκ Τσινγκ-λινγκ (1915–1925) |
| Τέκνα | Σαν Φο, Σαν Ουάν, Φουμίκο Μιγιαγκάβα Sun Yan |
| Γονείς | Sun Dacheng και Madame Yang |
| Αδέλφια | Sun Mei |
| Στρατιωτική σταδιοδρομία |
| Βαθμός/στρατός | αρχιστράτηγος/Republic of China Army |
| Πόλεμοι/μάχες | Κινεζική Επανάσταση του 1911 |
| Αξιώματα και βραβεύσεις |
| Αξίωμα | Αξιοσημείωτος Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Κίνας (1921–1923) Μεταβατικός Μέγας Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Κίνας (Ιανουάριος 1912 – Φεβρουάριος 1912) πρόεδρος |
| Βραβεύσεις | Order of Merit for National Foundation |
| Υπογραφή |
|  |
|  Σχετικά πολυμέσα |
|

Ο **Σουν Γιατ-Σεν** (*孫中山*, 12 Νοεμβρίου 1866 - 12 Μαρτίου 1925) ήταν Κινέζος επαναστάτης και πολιτικός ηγέτης. Ως πρωτεργάτης της δημιουργίας της Εθνικιστικής Κίνας, αναφέρεται συχνά ως *Πατέρας* της Κινεζικής Δημοκρατίας. Ο Σουν έπαιξε οργανικό ρόλο στην ανατροπή της Δυναστείας Μαντσού, την τελευταία αυτοκρατορική δυναστεία της Κίνας. Ήταν ο πρώτος προσωρινός πρόεδρος όταν ιδρύθηκε η Δημοκρατία της Κίνας το 1912 και αργότερα υπήρξε συνιδρυτής του Κουομιντάνγκ του οποίου υπήρξε ο πρώτος ηγέτης του. Ο Σουν έπαιξε ενωτικό ρόλο στην μετα-αυτοκρατορική Κίνα και παραμένει ο μοναδικός Κινέζος πολιτικός του 20ου αιώνα που τυγχάνει του μεγάλου σεβασμού των ανθρώπων και στις δύο πλευρές του Πορθμού της Ταϊβάν, έχοντας και ονομαστική αναφορά στο προοίμιο του κινεζικού συντάγματος.

## Πρώτα χρόνια

Ο Σουν Γιατ-Σεν γεννήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 1866 στο χωριό Κουιχένγκ της επαρχίας Κβανγκντούνγκ (26 χιλιόμετρα βορείως του Μακάου).

Ως παιδί, είχε ακούσει πολλές ιστορίες για την Εξέγερση των Ταϊπίνγκ από έναν παλιό στρατιώτη των Ταϊπίνγκ ονόματι Λάι Χαν-Γινγκ (賴漢英). Εγκατέλειψε το σχολείο στην Κίνα στα 13 του χρόνια και πήγε στη Χονολουλού της Χαβάης κοντά στον μεγαλύτερο αδελφό του Σουν Μέι. Ο Σουν Μέι, ο οποίος ήταν 15 χρόνια μεγαλύτερός του, είχε μεταναστεύσει στα νησιά της Χαβάης ως εργάτης και είχε κατορθώσει να εξελιχθεί σε έναν ευκατάστατο έμπορο.

## Παραπομπές
# Δημοκρατία της Κίνας (1912–49)

| Δημοκρατία της Κίνας  |
| --- |
| 1912–1949 |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Σημαία |  Έμβλημα |

 |
|  |
| Χώρα | Δημοκρατία της Κίνας |
| Γεωγραφική υπαγωγή | Κίνα |
| Πρωτεύουσα | Σουντιάν Φου, Ναντσίνγκ (Δημοκρατία της Κίνας), Τσονγκίνγκ, Ναντσίνγκ Φου, Πειτσίνγκ ντιφάνγκ, Τσονγκίνγκ, Ναντσίνγκ (Δημοκρατία της Κίνας), Kuang-chou, Πεκίνο και Ναντσίνγκ (Δημοκρατία της Κίνας) |
| Ίδρυση | 1  Ιανουαρίου 1912 |
| Γλώσσες | Standard Taiwanese Mandarin και Old National Pronunciation |
| Πολίτευμα | πολιτεία |
| Γεωγραφικές συντεταγμένες | 40°0′0″N 110°0′0″E |
|  Σχετικά πολυμέσα |
| δεδομένα () |

Η **Δημοκρατία της Κίνας** (παραδοσιακά κινεζικά: 中華民國, απλοποιημένα κινεζικά: 中华民国, πινγίν: Zhonghua Mínguó, γουέιντ-τζάιλς: Chung1-hua2 Min2-kuo2) ήταν κράτος της Ανατολικής Ασίας που κατείχε τα εδάφη της σημερινής Κίνας, της Μογγολίας και της Ταϊβάν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους μεταξύ 1912 και 1949. Ως εποχή της κινεζικής ιστορίας, προηγήθηκε της τελευταίας αυτοκρατορικής δυναστείας της Κίνας, της δυναστείας Τσινγκ. Το τέλος της σημαδεύτηκε από τον Κινεζικό Εμφύλιο Πόλεμο, ο οποίος έφερε την διαίρεση του κράτους. Η ήττα του Κουομιντάνγκ οδήγησε στην διαφυγή του στο νησί της Ταϊβάν και την ίδρυση του σύγχρονου κράτους της Δημοκρατίας της Κίνας, περισσότερο γνωστής ως Ταϊβάν. Η νίκη του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας οδήγησε στον έλεγχο του υπόλοιπου εδάφους στην ηπειρωτική χώρα, και την ίδρυση εκεί της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, περισσότερο γνωστή ως Κίνα.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Δημοκρατία της Κίνας (1912–49) στο Wikimedia Commons
# Τσου Εν Λάι

| Τσου Εν Λάι |
| --- |
|  |
| Γενικές πληροφορίες |
| Όνομα στη μητρική γλώσσα | 周恩來 (Κινεζικά)  |
| Γέννηση | 5  Μαρτίου 1898 Huai'an District |
| Θάνατος | 8  Ιανουαρίου 1976 Πεκίνο |
| Αιτία θανάτου | καρκίνος της ουροδόχου κύστεως |
| Συνθήκες θανάτου | φυσικά αίτια |
| Εθνικότητα | Κινέζοι Χαν |
| Χώρα πολιτογράφησης | Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας (από 1949) Δυναστεία Τσινγκ (έως 1912) Δημοκρατία της Κίνας (1912–1949) |
| Θρησκεία | αθεϊσμός |
| Εκπαίδευση και γλώσσες |
| Ομιλούμενες γλώσσες | Κινεζικά Ιαπωνικά Αγγλικά Γαλλικά Γερμανικά |
| Σπουδές | Πανεπιστήμιο Μέιτζι Πανεπιστήμιο Ουασέντα Πανεπιστήμιο του Νανκάι |
| Πληροφορίες ασχολίας |
| Ιδιότητα | υπουργός Υπουργός Εξωτερικών (1949–1958) πολιτικός |
| Εργοδότης | Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας |
| Πολιτική τοποθέτηση |
| Πολιτικό κόμμα/Κίνημα | Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας και Κουομιντάνγκ |
| Πολιτική ιδεολογία | κομμουνισμός |
| Οικογένεια |
| Σύζυγος | Τενγκ Γιανγκτσάο (1925–1976) |
| Γονείς | Wan Shi |
| Αδέλφια | Zhou Enshou |
| Συγγενείς | Sun Weishi (υιοθετημένη κόρη) και Λι Πενγκ (υιοθετημένος γιος) |
| Στρατιωτική σταδιοδρομία |
| Βαθμός/στρατός | στρατηγός/National Revolutionary Army |
| Πόλεμοι/μάχες | Northern Expedition και Μεγάλη Πορεία |
| Αξιώματα και βραβεύσεις |
| Αξίωμα | Πρωθυπουργός της Λαϊκής Δημοκρατία της Κίνας (1954–1976) Vice Chairman of the Chinese Communist Party (1956–1966) Προεδρεύων της Εθνικής Επιτροπής για την Κινεζική Πολιτική Συμβουλευτική Διαβούλευση (1954–1976) Minister of Foreign Affairs of the People's Republic of China (1949–1958) μέλος της Μόνιμης Επιτροπής του Πολιτικού Γραφείου του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (1956–1976) μέλος του Εθνικού Λαϊκού Κογκρέσου (1954–1976) Minister of Foreign Affairs of the People's Republic of China member of the National Political Assembly μέλος της Μόνιμης Επιτροπής του Πολιτικού Γραφείου του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (1931–1945) |
| Βραβεύσεις | First Class Red Star Medal (1933) Deshikottam (1957) People's Liberation Army Strategist Μεγαλόσταυρος του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας |
| Υπογραφή |
|  |
|  Σχετικά πολυμέσα |
|

Ο **Τσου Εν Λάι** (Κινέζικα: 周恩来 Pinyin: Zhou en-Lai, 5 Μαρτίου 1898 - 8 Ιανουαρίου 1976) ήταν Κινέζος πολιτικός, επαναστάτης και πρωθυπουργός της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας από το 1949 έως το 1976.

Ήταν έμπιστος συνεργάτης του Μάο Τσε Τουνγκ καθ' όλη τη διάρκεια της διακυβέρνησης της χώρας ωστόσο ήρθε σε ρήξη με το Κομμουνιστικό Κόμμα για τις ιδεολογικές του απόψεις. Ο ίδιος ωστόσο προχώρησε σε μεταρρυθμίσεις και προσπάθησε να μετριάσει τις ακρότητες της Πολιτιστικής Επανάστασης .

Πέθανε στις 8 Ιανουαρίου 1976 από καρκίνο της ουροδόχου κύστης.

## Παραπομπές