Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Νόρμαν (Οκλαχόμα)

| Νόρμαν |
| --- |
|  |
|

|  |
| --- |
|  Σημαία |

 |
| Νόρμαν
35°13′15″N 97°26′37″W |
|  |
| Χώρα | Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής |
| Διοικητική υπαγωγή | κομητεία Κλίβελαντ |
| Ίδρυση | 22  Απριλίου 1889 |
| Διοίκηση |
|  • Mayor of Norman, Oklahoma | Larry Heikkila (από 2022) |
| Έκταση | 490,588311 km², 490,588301 km², 490,350154 km², 463,028343 km² και 27,321811 km² |
| Υψόμετρο | 357 μέτρα |
| Πληθυσμός | 128.026 (1  Απριλίου 2020) |
| Ταχ. κωδ. | 73019, 73026, 73069, 73070, 73071 και 73072 |
| Τηλ. κωδ. | 405 |
| Ζώνη ώρας | Κεντρική Ζώνη Ώρας |
| Ιστότοπος | Επίσημος ιστότοπος |
|  Σχετικά πολυμέσα |
|

Το **Νόρμαν** (*Norman*) είναι πόλη στην πολιτεία Οκλαχόμα των ΗΠΑ, ευρισκόμενη πολύ κοντά (32 χιλιόμετρα) στην πρωτεύουσά της και μεγαλύτερη πόλη, την Οκλαχόμα Σίτι. Το Νόρμαν είναι έδρα (και μεγαλύτερη πόλη) της κομητείας Κλίβελαντ, αλλά και μέρος της μητροπολιτικής περιοχής της Οκλαχόμα Σίτι. Ο πληθυσμός του αυξάνεται συνεχώς και σήμερα εκτιμάται σε 123.000 κατοίκους, ενώ κατά την απογραφή του 2010 ήταν 110.925 κάτοικοι, είναι δηλαδή η τρίτη μεγαλύτερη σε πληθυσμό πόλη της Οκλαχόμα.

Το Νόρμαν δημιουργήθηκε κατά τον «πυρετό γης» του 1889, που άνοιξε πρώην εκτάσεις από Εδάφη των Ινδιάνων στην εγκατάσταση Αμερικανών εποίκων. Η πόλη πήρε το όνομά της προς τιμή του Άμπνερ Νόρμαν (Abner Norman), του πρώτου τοπογράφου μηχανικού της περιοχής, και αναγνωρίσθηκε ως πόλη στις 13 Μαΐου 1891, οπότε είχε περίπου χίλιους κατοίκους.

Η πόλη έχει εξέχουσα ανώτερη εκπαίδευση, καθώς αποτελεί την έδρα του Πανεπιστημίου της Οκλαχόμα, του μεγαλύτερου ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος στην πολιτεία, με περίπου 32.000 φοιτητές. Το πανεπιστήμιο είναι γνωστό για τις αθλητικές ομάδες του, που έχουν το προσωνύμιο «Σούνερς» («Sooners»), ενώ διατηρεί και αρκετά μουσεία, από τα οποία το Μουσείο Τέχνης Fred Jones, που κατέχει τη μεγαλύτερη συλλογή γαλλικής ιμπρεσιονιστικής τέχνης που έχει δωρηθεί ποτέ σε αμερικανικό πανεπιστήμιο.

Το Εθνικό Κέντρο Καιρού, στην πανεπιστημιόπολη, στεγάζει κρατικούς και ιδιωτικούς οργανισμούς που συνεργάζονται για να βελτιώσουν την κατανόηση γεγονότων που σχετίζονται με την ατμόσφαιρα της Γης. Το Νόρμαν βρίσκεται σε μία γεωγραφική περιοχή στην οποία οι ανεμοστρόβιλοι είναι ιδιαιτέρως συχνοί και ισχυροί. Η μητροπολιτική περιοχή της Οκλαχόμα Σίτι, που περιλαμβάνει και το Νόρμαν, θεωρείται η πλέον ευεπίφορη σε ανεμοστρόβιλους περιοχή του κόσμου. Το Κέντρο Προγνώσεων Θυελλών (SPC), τμήμα της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA), βρίσκεται στο Εθνικό Κέντρο Καιρού SPC και προβλέπει έντονες θύελλες και εμφανίσεις ανεμοστρόβιλων σε όλες τις ΗΠΑ.

## Γεωγραφία

Στο Πληροφοριακό σύστημα γεωγραφικών ονομάτων της Γεωλογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ, οι γεωγραφικές συντεταγμένες του Νόρμαν δίνονται ως: πλάτος 35°13'21" Βόρειο και μήκος 97°26'22" Δυτικό. Αυτή είναι μία θέση στο κέντρο της πόλεως.

Η πόλη έχει συνολική έκταση 490,6 τετραγωνικά χιλιόμετρα, από τα οποία τα 463,0 είναι ξηρά και τα 27,6 καλύπτονται από νερά.

Το κέντρο αυτής της μεγάλης περιοχής απέχει 30 χιλιόμετρα από το κέντρο της Οκλαχόμα Σίτι, από την οποία χωρίζεται από τον δήμο Μουρ.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Επίσημος ιστότοπος
# Σκωτσέζοι

Κάτοικοι χωριού του Σεντ Κίλντα της Σκωτίας κατά την Βικτωριανή εποχή.
Οι **Σκώτοι** ή **Σκωτσέζοι** (Σκωτς: Scots Fawk, Σκωτικά Γαελικά: Albannaich) είναι εθνοτική ομάδα ιθαγενής στην Σκωτία και μέλος του Ηνωμένου Βασιλείου. Αναδύθηκαν ως εθνότητα κατά τον πρώιμο μεσαίωνα ως αμάλγαμα δύο κελτικών λαών, των Γαέλων και των Πικτών, οι οποίοι ίδρυσαν το Βασίλειο της Σκωτίας (με την ονομασία Άλμπα) τον 9ο αιώνα. Στους επόμενους δύο αιώνες, οι κέλτες ομιλητές της Κουμβρικής γλώσσας στο Στραθκλαϊντ και οι γερμανόφωνοι Άγγλοι της βόρειας Νορθουμβρίας έγιναν επίσης μέρος της Σκωτίας. Κατά τον ώριμο μεσαίωνα, εν μέσω των μεταρρυθμίσεων του Δαυίδ Α΄ της Σκωτίας (Δαυιδιανή Επανάσταση) ένας μικρός αριθμός Νορμανδών ευγενών μετανάστευσε στις πεδιάδες της Σκωτίας (Λόουλαντς). Από τον 13ο έως τον 15ο αιώνα, ένας αριθμός βορειο-γερμανικών λαών, ομιλητών της Αρχαίας Νορδικής και Νορνικής γλώσσας, στις βόρειες και δυτικές νήσους της Σκωτίας έγιναν μέρος του βασιλείου.

Σήμερα ο όρος «Σκώτος» ή «Σκωτσέζος» αναφέρεται σε οποιονδήποτε άνθρωπο, του οποίου η οικογένεια, η γλωσσα ή ο πολιτισμός προέρχονται από την περιοχή της Σκωτίας. Η λατινική ονομασία Σκώτοι (*Scoti*) αναφερόταν αρχικά στους Γαέλους της Νταλ Ριάτα και αργότερα εξελίχθηκε ώστε να προσδιορίζει όλους τους κατοίκους του Βασιλείου της Σκωτίας. Η ονομασία Σκωτς (*Scotch*) έχει χρησιμοποιηθεί ως εξώνυμο για τον λαό της Σκωτίας και ορισμένες φορές η χρήση της θεωρείται υποτιμητική.

## Δείτε επίσης

* Βασίλειο της Σκωτίας

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
# Βιότοπος

**Βιότοπος** γενικά ονομάζεται οποιαδήποτε περιοχή, κατά σύνολο ή μέρος αυτής, επί της οποίας όμως ο προσδιορισμός καθορίζεται από τους επικρατέστερους οργανισμούς που ζουν σε αυτή. Ειδικότερα αν στην περιοχή αυτή περιλαμβάνεται υδάτινη επιφάνεια (π.χ. λίμνη, ποταμός, έλος κ.λπ.), τότε ονομάζεται *υδροβιότοπος*.

Διαφορετικοί πληθυσμοί (π.χ. κουνέλια, καρότα, άνθρωποι) συνυπάρχουν στην ίδια περιοχή. Οι περιβαλλοντικές συνθήκες που επικρατούν σε αυτήν την περιοχή (θερμοκρασία, υγρασία) είναι ευνοϊκές για την επιβίωση αυτών των πληθυσμών. Ανάμεσα στα άτομα του ίδιου ή διαφορετικών πληθυσμών ενός βιότοπου αναπτύσσονται σχέσεις συνεργασίας, ανταγωνισμού, τροφικές, αναπαραγωγικές κτλ.

Ο όρος **μικροβιότοπος** (*microhabitat*), χαρακτηρίζει υποδιαίρεση ενός βιότοπου που παρουσιάζει ιδιαίτερες χαρακτηριστικές ιδιότητες όπως το μικροκλίμα.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Βιότοπος στο Wikimedia Commons
* Λεξιλογικός ορισμός του βιότοπος  στο Βικιλεξικό
# Μαλαϊκή γλώσσα

| Μαλαϊκή |
| --- |
| Bahasa Melayu και بهاس ملايو‎ |
| Περιοχή | Νοτιοανατολική Ασία |
| Μητρική σε | 77 εκ. |
| Φυσικοί ομιλητές | 200-250 εκ. |
| Ταξινόμηση | Αυστρονησιακές γλώσσες+ Μαλαϊπολυνησιακές γλώσσες
	- Πυρηνικές Μαλαϊπολυνησιακές γλώσσες
		* Μαλαϊκές-Σούμπαουα
			+ Μαλαϊκές
				- Μαλαϊκή
 |
| Διάλεκτοι | Ινδονησιακή γλώσσα, Μαλαισιανή γλώσσα, Μαλαϊκή του Μπρουνέι |
| Σύστημα γραφής | Malay alphabet, Τζάουι και λατινική γραφή |
| Κατάσταση |
| Επίσημη γλώσσα | Ινδονησία (ως ινδονησιακά) Μαλαισία (ως μαλαισιανά) Μπρουνέι Σιγκαπούρη |
| Αναγνωρισμένη μειονοτική γλώσσα | ASEAN |
| ISO 639-1 | ms |
| ISO 639-2 | msa και may |
| ISO 639-3 | msa |
| Linguasphere | 31-MFA-a |
| Glottolog | `indo1326` |
|  |
|  |

Η **μαλαϊκή γλώσσα** είναι κύρια γλώσσα των αυστρονησιακών γλωσσών, η οποία ομιλείται στην Ινδονησία, τη Μαλαισία, το Μπρουνέι και τη Σιγκαπούρη. Ομιλείται από περίπου 290 εκατομμύρια ανθρώπους στην περιοχή του πορθμού της Μαλάκκα, στις ακτές της Μαλαϊκής χερσονήσου της Μαλαισίας, στην ανατολική ακτή της Σουμάτρας, και επίσης έχει καθιερωθεί ως τοπική γλώσσα στη δυτική ακτή του Σαράουακ και του δυτικού Καλιμαντάν στο Βόρνεο. Επίσης, είναι η γλώσσα του εμπορίου στις νότιες Φιλιππίνες.

Ως εθνική γλώσσα (Bahasa Kebangsaan) σε διαφορετικά κράτη, η μαλαϊκή γλώσσα έχει διάφορα επίσημα ονόματα. Στη Σιγκαπούρη και στο Μπρουνέι αποκαλείται *Bahasa Melayu*, στη Μαλαισία αποκαλείται *Bahasa Malaysia* (μαλαισιανή γλώσσα) και στην Ινδονησία *Bahasa Indonesia* (ινδονησιακή γλώσσα) και χαρακτηρίζεται ως *Bahasa Persatuan/ Pemersatu* (ενοποιητική γλώσσα ή lingua franca). Η Ινδονησία και το Μπρουνέι έχουν τη δικιά τους προτυποποιημένη μορφή, ενώ η Μαλαισία και η Σιγκαπούρη χρησιμοποιούν την ίδια.

## Παραπομπές
# Νέος Κόσμος

Ο Χάρτης τού Κόσμου από τον Ντιόγκου Ριμπέιρου (1529) καταγράφει την Αμερική ως *MUNDUS NOVUS* (*ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ*). Ιχνηλατούνται πολλές από τις ακτές της Νότιας και Βόρειας Αμερικής.
Ο **Νέος Κόσμος** είναι ένα από τα ονόματα που χρησιμοποιούνται για το Δυτικό Ημισφαίριο, ειδικά για την Αμερική και μερικές φορές την Ωκεανία (Αυστραλία). Ο όρος προέρχεται από τα μέσα του 16ου αιώνα, όταν η Αμερική είχε πρόσφατα ανακαλυφθεί από τους Ευρωπαίους εξερευνητές, επεκτείνοντας τον γεωγραφικό ορίζοντα των λαών της Ευρώπης κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, οι οποίοι πίστευαν ότι ο κόσμος αποτελείται από την Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική: συλλογικά τώρα αυτός αναφέρεται ως ο Παλαιός Κόσμος.

## Προέλευση ονόματος

Ο Ισπανός λόγιος Πέτρος Μάρτυς της Ανγκιέρα έκανε την πρώτη χρήση του όρου *Νέος Κόσμος* (*novi orbis*) σε μια επιστολή του την 1η Νοεμβρίου 1492, η οποία απευθυνόταν στον Κολόμβο κατά τη διάρκεια του πρώτου του ταξιδιού στην Αμερική. Σε μεταγενέστερη επιστολή ένα χρόνο αργότερα, ο ίδιος αναφέρθηκε και πάλι στον «Νέο Κόσμο» (*orbis novus*). Την άνοιξη του 1503 αναφέρεται ο όρος από τον Αμέριγκο Βεσπούτσι σε μία επιστολή του προς τον φίλο του Λορέντσο ντι Πιέρ Φραντσέσκο των Μεδίκων, η οποία δημοσιεύθηκε στη λατινική γλώσσα το 1503-04. Το 1516, ο Πέτρος δημοσίευσε μια μελέτη της οποίας ο τίτλος ο τίτλος άρχιζε με την πρόταση *Περί του Νέου Κόσμου* (*Orbe De Novo*).

Το 1524 ο όρος χρησιμοποιήθηκε επίσης από τον Τζοβάνι ντα Βερρατσάνο σε μια επιγραφή του ταξιδιού του το εν λόγω έτος που έγινε κατά μήκος της ακτογραμμής του Ατλαντικού που είναι τώρα μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών και του Καναδά.

## Χρήση και Ορισμός

Οι όροι «Παλαιός Κόσμος» και «Νέος Κόσμος» δίνουν κατά κύριο λόγο νόημα στο ιστορικό της πλαίσιο και με σκοπό να διακρίνουν μεγάλες γεωγραφικές περιοχές του κόσμου. Οι αναφορές για τον «Νέο Κόσμο» γίνονται σε ένα ιστορικό και πολιτικό πλαίσιο, συχνά σε ιστορικά θέματα όπως η Ισπανική κατάκτηση του Γιουκατάν και άλλα γεγονότα στη διάρκεια της αποικιοκρατικής περιόδου. Επιπλέον, ο όρος «Νέος Κόσμος» χρησιμοποιείται μερικές φορές σε βιολογικό πλαίσιο, όταν κάποιος μιλάει για τον Παλιό Κόσμο (Παλαιοαρκτική Ζώνη, Αφροτροπική Ζώνη) και το Νέο Κόσμο (Νεαρκτική Ζώνη, Νεοτροπική).

## Κριτική του όρου

Ο όρος έχει επικριθεί ως ευρωκεντρικός, προστατευτικός και επίσης επειδή υιοθετεί έναν απολογητικό τόνο όσον αφορά την Αποικιοκρατία.

## Παραπομπές

## Δείτε επίσης

* Θεωρίες μετανάστευσης προς το Νέο Κόσμο
* Πρωτο-Ινδιάνοι
* Ιθαγενείς πληθυσμοί της Αμερικής
# Σαλάτα

Παράδειγμα σαλάτας
Η **σαλάτα** είναι έδεσμα που αποτελείται από ετερογενή υλικά, όπως ωμά ή βρασμένα λαχανικά, ζυμαρικά, κομμάτια κρέατος, τόνου κ.λπ. με προσθήκη αρτυματικού, π.χ. λάδι, ξύδι, αλάτι, ή σάλτσας. Συχνά σερβίρεται ως ορεκτικό ή συμπληρωματικό του κυρίως φαγητού. Σερβίρεται συνήθως κρύα, αν και κάποιες πατατοσαλάτες σερβίρονται ζεστές.

Η λέξη χρησιμοποιείται επίσης μεταφορικά στην έκφραση «τα κάνω σαλάτα» δηλαδή, προκαλώ μπέρδεμα ή αποτυγχάνω παταγωδώς.